Παραστατικά σε Υπηρεσίες Αναψυχής: Φορολογική Μεταχείριση της Ξαπλώστρας και της ενοικίασης αυτοκινήτου με οδηγό.

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Κατερίνας Μουσελίμη*

Η τουριστική και εποχική δραστηριότητα πολλών επιχειρήσεων στον κλάδο της εστίασης και της παροχής υπηρεσιών αναψυχής συνδέεται άρρηκτα με τη διάθεση χώρων ανάπαυσης, όπως οι ξαπλώστρες, έναντι αμοιβής ή υπό προϋποθέσεις ελάχιστης κατανάλωσης, αλλά και με τη παροχή υπηρεσιών μεταφοράς , όπως η ενοικίαση οχήματος με οδηγό. Το φορολογικό πλαίσιο που διέπει τον χρόνο έκδοσης των σχετικών φορολογικών στοιχείων παρουσιάζει πρακτικές ιδιαιτερότητες και τις οποίες παραθέτουμε.

Νομοθετικό Πλαίσιο: Άρθρο 13 ν. 4308/2014

Σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 4308/2014, ο χρόνος έκδοσης του παραστατικού εξαρτάται από τον χρόνο ολοκλήρωσης της παροχής υπηρεσίας.

Ειδικότερα:
– Σε περίπτωση παροχής υπηρεσιών, με την ολοκλήρωση της παροχής της υπηρεσίας.
– Σε περίπτωση απόκτησης δικαιώματος λήψης υπηρεσίας, με την απόκτηση του δικαιώματος αυτού

Περίπτωση 1η : Χρήση Ξαπλώστρας με Τίμημα 70 Ευρώ για Αόριστη Διάρκεια έως Μία Ημέρα

Εφόσον το τίμημα είναι γνωστό εκ των προτέρων, η απόδειξη παροχής πρέπει να εκδίδεται το αργότερο κατά την έναρξη της χρήσης ή με την είσπραξη του ποσού, εφόσον αυτή προηγηθεί. Η διάρκεια, παρότι δυνητικά εκτείνεται μέχρι τη λήξη της ημέρας, θεωρείται προσδιορίσιμη για σκοπούς έκδοσης παραστατικού.

Περίπτωση 2η : Χρήση για Τρεις Ώρες με Κόστος 30 Ευρώ

Όταν η χρήση είναι χρονομετρημένη και η διάρκεια γνωστή εκ των προτέρων, η παροχή θεωρείται ολοκληρωμένη με τη λήξη της. Η απόδειξη πρέπει να εκδοθεί κατά την έναρξη ή με την είσπραξη εφόσον αυτή προηγηθεί , καθότι η παροχή είναι συγκεκριμένη και άμεσα προσδιορίσιμη.

Συνδυασμός με ελάχιστη κατανάλωση.

Σε περιπτώσεις όπου η χρήση της ξαπλώστρας συνδέεται με ελάχιστη κατανάλωση, προκύπτουν διαφορετικά σενάρια:
– Αν η κατανάλωση υπερβαίνει το ελάχιστο ποσό, εκδίδονται αποδείξεις λιανικής πώλησης κατά την κατανάλωση, σύμφωνα με την κατηγορία ΦΠΑ κάθε είδους.
– Αν η κατανάλωση δεν εξαντλεί το ποσό, και δεν επιστρέφεται η διαφορά, τότε το υπόλοιπο θεωρείται ως ανόργανο έσοδο και εκδίδεται απόδειξη παροχής υπηρεσιών για το μη καταναλωθέν ποσό.

Περίπτωση 3η : Δωρεάν παροχή ξαπλώστρας με υποχρεωτική ελάχιστη κατανάλωση.

Στη περίπτωση αυτή η απόδειξη λιανικής εκδίδεται κατά το σερβίρισμα ή νωρίτερα αν προηγηθεί η πληρωμή μέσω pos . Για αποφυγή επιβολής προστίμων η επιχείρηση θα πρέπει να έχω γνωστοποιήσει τη δωρεάν παραχώρηση της ξαπλώστρας σε εμφανή σημείο προς ενημέρωση του κοινού.

Νομολογία: Απόφαση ΔΕΔ 695/2024

Η απόφαση ΔΕΔ 695/2024 ερμηνεύει την χρήση ξαπλώστρας έναντι τιμήματος ως διακριτή παροχή υπηρεσίας. Το μη καταναλωθέν ποσό από ελάχιστη κατανάλωση συνιστά έσοδο υπέρ της επιχείρησης, δεν επιστρέφεται και λογίζεται ως παροχή υπηρεσίας, ανεξαρτήτως ΦΠΑ.

Προπληρωμή μέσω Πλατφόρμας (Booking κ.ά.)

Σε περίπτωση προπληρωμής μέσω πλατφόρμας, σύμφωνα με το άρθρο 13 παρ. 1 ν. 4308/2014, το ποσό καταχωρείται ως προκαταβολή στα βιβλία και το παραστατικό εκδίδεται κατά τον χρόνο έναρξης παροχής της υπηρεσίας. Η επιχείρηση οφείλει να τεκμηριώνει την ημερομηνία χρήσης, τον τύπο της παροχής και τα σχετικά ποσά.

Ενοικίαση αυτοκινήτου με οδηγό.

Η δραστηριότητα “ενοικίαση επιβατικού αυτοκινήτου με οδηγό” συνιστά παροχή υπηρεσίας μεταφοράς προσώπων, η οποία προσφέρεται συνδυασμένα με οδηγό και όχημα.

Ο πελάτης δεν αποκτά τη χρήση του οχήματος κατ’ αποκλειστικότητα, αλλά λαμβάνει υπηρεσία μεταφοράς από επαγγελματία με συγκεκριμένη διαδρομή, διάρκεια και όρους. Ο οδηγός παρέχει μια υπηρεσία, την ασφαλή μεταφορά των προσώπων και δεν παραχωρεί την χρήση ενός εξοπλισμού.

Συνεπώς, η δραστηριότητα εντάσσεται στην κατηγορία “παροχής υπηρεσιών” και όχι στην περίπτωση απόκτησης δικαιώματος λήψης υπηρεσίας.

Για την υπηρεσία αυτή η απόδειξη παροχής εκδίδεται μετά το πέρας της διαδρομής ή με την είσπραξη εάν αυτή προηγηθεί. Εάν η κράτηση γίνει μέσω πλατφόρμας και το ποσό προεισπραχθεί, το παραστατικό εκδίδεται κατά την είσπραξη. Όταν η υπηρεσία παρέχεται σε επιχείρηση πχ τουριστικό γραφείο, εκδίδεται τιμολόγιο με την ολοκλήρωσή της.

Συμπεράσματα

Οι επιχειρήσεις πρέπει να διαχωρίζουν σαφώς την παροχή υπηρεσιών και την απόκτηση δικαιώματος λήψης υπηρεσίας από την πώληση αγαθών ώστε να εκδίδουν έγκαιρα τα κατάλληλα παραστατικά. Η ορθή εφαρμογή των κανόνων μειώνει τους κινδύνους προστίμων και διευκολύνει τη φορολογική συμμόρφωση.

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

H Νάνσυ Καλλιανιώτη είναι Διευθύνουσα Σύμβουλος της ARTION ΜΥΚΟΝΟΥ Α.Ε. και Μέτοχος-ΔΣ ARTION AE

H Κατερίνα Μουσελίμη είναι Partner της ARTION ΜΥΚΟΝΟΥ ΑΕ.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Διανομή Αφορολόγητων Αποθεματικών Ν. 3299/2004

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου*

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση ενισχύσεων μετά τη 10ετία | Παραδείγματα & Εγγραφές

Πολλές επιχειρήσεις που εντάχθηκαν στον Αναπτυξιακό Νόμο 3299/2004 έχουν σήμερα συμπληρώσει δεκαετία από την ολοκλήρωση και έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης. Το ποσό της επιχορήγησης ή της φορολογικής απαλλαγής έχει καταχωρηθεί ως αφορολόγητο αποθεματικό, σε ιδιαίτερο λογαριασμό των λογιστικών βιβλίων.
Σε αυτό το σημείο, οι επιχειρήσεις έχουν το δικαίωμα, ανάλογα με το είδος της ενίσχυσης, είτε να διανείμουν είτε να κεφαλαιοποιήσουν το ποσό, με προνομιακή φορολογική μεταχείριση.

Στο άρθρο αυτό παρουσιάζουμε:

– Τι προβλέπει το νομοθετικό πλαίσιο του ν. 3299/2004

– Πώς φορολογείται το αποθεματικό

– Τι εγγραφές πρέπει να κάνει ο λογιστής

– Ποια είναι τα κρίσιμα χρονικά όρια και διοικητικές υποχρεώσεις

Ο νόμος προβλέπει δύο μορφές ενίσχυσης των επιχειρήσεων: μία που αφορά αποθεματικά από επιχορήγηση (άρθρο 8 παρ. 6) και μία από φορολογική απαλλαγή (άρθρο 5 παρ. 26).

Τι προβλέπει ο Ν. 3299/2004 για τα αποθεματικά από επιχορήγηση (άρθρο 8 παρ. 6)

Τα ποσά των επιχορηγήσεων εμφανίζονται σε λογαριασμό αφορολόγητου αποθεματικού και δεν υπόκεινται σε φόρο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν διανέμονται ή κεφαλαιοποιούνται πριν την παρέλευση δεκαετίας από τον σχηματισμό τους.

Αν διανεμηθούν ή κεφαλαιοποιηθούν μετά την 10ετία, φορολογούνται με 1/3 του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή για Α.Ε. (7,33% για το 2025). Ο φόρος αποδίδεται με δήλωση εντός του επόμενου μήνα και εξαντλεί τη φορολογική υποχρέωση (χωρίς φόρο μερισμάτων).

Η εγκύκλιος Α.1138/2022 προσδιορίζει ειδικό τύπο για τον υπολογισμό του φόρου επί της μικτής αξίας του αποθεματικού.

Παράδειγμα: Διανομή και Κεφαλαιοποίηση Αφορολόγητου Αποθεματικού

Ανώνυμη Εταιρεία έχει επιχορήγηση €500.000 από ν. 3299/2004 (11 έτη).
Η Γ.Σ. αποφασίζει:

– Διανομή €250.000

– Κεφαλαιοποίηση €250.000

Διανομή – Φορολογική & Λογιστική Αντιμετώπιση

Φόρος: €19.784,17 (σύμφωνα με Α.1138/2022)

Α. Απόφαση διανομής:

Χρέωση: Αφορολόγητο Αποθεματικό Ν. 3299/2004 250.000,00

Πίστωση: Υποχρέωση προς μετόχους (Διανομή) 230.215,83

Πίστωση: Υποχρέωση φόρου ν. 3299/2004 19.784,17

Β. Καταβολή μερίσματος & φόρου:

Χρέωση: Υποχρέωση προς μετόχους (Διανομή) 230.215,83

Πίστωση: Ταμείο / Τράπεζα 230.215,83

Γ. Απόδοση φόρου:

Χρέωση: Υποχρέωση φόρου ν. 3299/2004 19.784,17

Πίστωση: Ταμείο / Τράπεζα 19.784,17

Κεφαλαιοποίηση – Διαδικασία & Εγγραφές

Φόρος: €19.784,17 (σύμφωνα με Α.1138/2022)

Α. Απόφαση κεφαλαιοποίησης:

Χρέωση: Αφορολόγητο Αποθεματικό Ν. 3299/2004 250.000,00

Πίστωση: Υποχρέωση φόρου ν. 3299/2004 19.784,17

Πίστωση: Λογαριασμός αύξησης κεφαλαίου 230.215,83

Β. Ολοκλήρωση αύξησης:

Χρέωση: Λογαριασμός αύξησης κεφαλαίου 230.215,83

Πίστωση: Μετοχικό Κεφάλαιο 230.215,83

Γ. Απόδοση φόρου:

Χρέωση: Υποχρέωση φόρου ν. 3299/2004 19.784,17

Πίστωση: Ταμείο / Τράπεζα 19.784,17

Συμπεράσματα για τους επαγγελματίες

Η λήξη της 10ετούς περιόδου δίνει το δικαίωμα διανομής ή κεφαλαιοποίησης με ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση:

– Φόρος μόνο 7,33%

– Όχι φόρος μερισμάτων

– Οριστική εξάντληση φορολογικής υποχρέωσης

Η έγκαιρη λογιστική καταγραφή και η υποβολή δήλωσης είναι κρίσιμες.

Τι ισχύει για τα αποθεματικά από φορολογική απαλλαγή (άρθρο 5 παρ. 26)

Τα αποθεματικά από φορολογική απαλλαγή δεν έχουν ίδια μεταχείριση με της επιχορήγησης. Αν διανεμηθούν, φορολογούνται στην χρήση διανομής.

Ωστόσο, βάσει του άρθρου 71Γ ν. 4172/2013, δίνεται η δυνατότητα κεφαλαιοποίησης τους με φόρο 5%, χωρίς άλλη επιβάρυνση. Ο φόρος καταβάλλεται σε 4 εξαμηνιαίες δόσεις, η πρώτη με την υποβολή της δήλωσης.

Αν η εταιρεία διαλυθεί ή γίνει μείωση κεφαλαίου πριν την 5ετία από την κεφαλαιοποίηση, τα ποσά φορολογούνται κατά τα προβλεπόμενα του άρθρου 71Γ.

Η εγκύκλιος ΠΟΛ.1168/2018 καθορίζει ειδικό τύπο φορολόγησης.

Παράδειγμα:

Α. Απόφαση κεφαλαιοποίησης:

Χρέωση: Αφορολόγητο Αποθεματικό Ν. 3299/2004 €250.000,00

Πίστωση: Λογαριασμός αύξησης κεφαλαίου €250.000,00

Β. Ολοκλήρωση αύξησης:

Χρέωση: Λογαριασμός αύξησης κεφαλαίου €250.000,00

Πίστωση: Μετοχικό Κεφάλαιο €250.000,00

Γ. Απόδοση φόρου:

Χρέωση: 88.08 Φόρος εισοδήματος €13.157,89

Πίστωση: Ταμείο / Τράπεζα €13.157,89

Η τακτοποίηση των αποθεματικών είναι κρίσιμη για την αποφυγή μελλοντικών επιβαρύνσεων.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Μέτοχος – Δ.Σ. και Διευθυντής Επιμόρφωσης της Artion A.E.

Ειδικότερα Φορολογικά Οφέλη στις Μεταβιβάσεις Μετοχών μέσω Ίδρυσης Κοινής Επενδυτικής Μερίδας (Κ.Ε.Μ.)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα, της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

Το άνοιγμα Κοινής Επενδυτικής Μερίδας (Κ.Ε.Μ.) προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο σε επίπεδο διαχείρισης συμμετοχών όσο και σε επίπεδο φορολογικού σχεδιασμού, ιδίως όταν πρόκειται για μεταβιβάσεις μετοχών σε ανώνυμες εταιρείες που δεν είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Στο παρόν άρθρο αναλύονται οι βασικές προϋποθέσεις, τα κανονιστικά χαρακτηριστικά, καθώς και τα φορολογικά οφέλη της λειτουργίας των Κ.Ε.Μ., με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.

1. Θεσμικό Πλαίσιο και Προϋποθέσεις

Με τον νόμο 4569/2018 (ΦΕΚ Α’ 179/11.10.2018) θεσπίστηκαν ειδικές διατάξεις για τη λειτουργία του Κεντρικού Αποθετηρίου Τίτλων, δίνοντας πλέον τη δυνατότητα καταχώρησης στο αποθετήριο και τίτλων μη εισηγμένων στο χρηματιστήριο, συμπεριλαμβανομένων των μετοχών ανωνύμων εταιρειών.

Η καταχώριση μετοχών σε Κ.Ε.Μ. προϋποθέτει:

Καθολική καταχώριση όλων των μετοχών της εταιρείας στο Κεντρικό Αποθετήριο Τίτλων.
Απουσία περιορισμών στη μεταβίβαση των μετοχών (π.χ. δικαιώματα προτίμησης υπέρ άλλων μετόχων).
Υποχρεωτικό άνοιγμα ατομικής επενδυτικής μερίδας από κάθε μέτοχο που επιθυμεί να συμμετάσχει σε Κ.Ε.Μ.
Δυνατότητα συμμετοχής και μη μετόχων, καθώς και ανηλίκων, σε Κ.Ε.Μ.

2. Νομική Δομή και Διαχείριση της ΚΕΜ

Η ιεράρχηση των συνδικαιούχων ορίζεται κατά τη σύσταση της Κ.Ε.Μ. και είναι σταθερή και μη αναστρέψιμη. Δεν επιτρέπεται η προσθήκη ή αποχώρηση μελών από τη Κ.Ε.Μ., πλην περιπτώσεων αποχώρησης λόγω θανάτου. Ο πρώτος στη σειρά των συνδικαιούχων για να διασφαλίσει πιθανή απομείωση του περιεχομένου της Κ.Ε.Μ. από άλλον συνδικαιούχο, δύναται, μόνον αυτός, να δεσμεύσει τα αξιόγραφα (μέσω υπηρεσίας safe box) και με ρητή εντολή του πρώτου στην ιεραρχία συνδικαιούχου. Σε περιπτώσεις ανάγκης μεταβολής της σύνθεσης ή της ιεράρχησης, προβλέπεται διάλυση της υφιστάμενης Κ.Ε.Μ. και σύσταση νέας.

3. Φορολογικά Πλεονεκτήματα

Με τον νόμο 4916/2022 (άρθρο 57) αποσαφηνίστηκε ότι οι κοινοί λογαριασμοί λοιπών χρηματοπιστωτικών προϊόντων (Κ.Ε.Μ.), εξομοιώνονται με την χρηματική κατάθεση σε τράπεζα δύο ή περισσότερων δικαιούχων (κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί).

Κρίσιμο φορολογικό όφελος: Μετά τον θάνατο ενός εκ των συνδικαιούχων, οι μετοχές περιέρχονται αυτοδίκαια και αφορολόγητα (χωρίς επιβολή φόρου κληρονομιάς) στους λοιπούς επιζώντες συνδικαιούχους, μέχρι και τον τελευταίο.

Αυτό το καθεστώς εξομοιώνεται πλήρως με το υφιστάμενο πλαίσιο που ισχύει για τραπεζικούς κοινούς λογαριασμούς, κατά τις διατάξεις του ν. 5638/1932.

4. Πρακτικά Παραδείγματα Εφαρμογής

Παράδειγμα 1: Οικογενειακή επιχείρηση με στόχο την ομαλή διαδοχή

Ο κύριος Αντώνης είναι ιδρυτής και μοναδικός μέτοχος σε μία Α.Ε. (μη εισηγμένη), η οποία διαχειρίζεται ακίνητη περιουσία. Επιθυμεί να μεταβιβάσει σταδιακά τη συμμετοχή του στα δύο του παιδιά, χωρίς να επιβαρυνθούν με φόρο κληρονομιάς όταν αποβιώσει.

Καταχωρείται το σύνολο των μετοχών στο Κεντρικό Αποθετήριο Τίτλων και ιδρύεται Κ.Ε.Μ. με τους τρεις ως συνδικαιούχους. Μετά τον θάνατο του πατέρα, οι μετοχές περνούν αυτοδικαίως και αφορολόγητα στα παιδιά.

Παράδειγμα 2: Συνεπένδυση από τρεις επιχειρηματίες σε νέα εταιρεία

Τρεις επιχειρηματίες συστήνουν από κοινού μία startup Α.Ε. και δημιουργούν Κ.Ε.Μ. για την απλοποιημένη διαχείριση των μετοχών. Ορίζεται ένας εξ αυτών ως πρώτος στην ιεραρχία, ο οποίος διαχειρίζεται τις πράξεις. Σε περίπτωση θανάτου, η συμμετοχή του αποβιώσαντος περνά χωρίς φόρο στους υπολοίπους.

Παράδειγμα 3: Προστασία περιουσίας ανηλίκου

Ο κ. Νίκος δημιουργεί Κ.Ε.Μ. μαζί με το ανήλικο τέκνο του, όπου συμμετέχει ως πρώτος στην ιεραρχία. Οι μετοχές φυλάσσονται μέσω δέσμευσης και ο έλεγχος παραμένει στον πατέρα. Μετά τον θάνατό του, η συμμετοχή περιέχεται αφορολόγητα στο τέκνο.

5. Συμπεράσματα

Η χρήση της Κοινής Επενδυτικής Μερίδας ως μέσου κατοχής και μεταβίβασης μετοχών σε μη εισηγμένες ανώνυμες εταιρείες παρέχει ασφάλεια, σαφήνεια, και φορολογικά πλεονεκτήματα. Ενδείκνυται ιδίως για οικογενειακές επιχειρήσεις ή πολυμετοχικές δομές, όπου η φορολογικά ουδέτερη διαδοχή και η απλοποιημένη διαχείριση της συμμετοχής αποτελούν κρίσιμο ζητούμενο.

Εκτός των ζητημάτων κληρονομικής διαδοχής , υπάρχουν πολλά ακόμη σημεία που χρίζουν ανάλυσης όπως η φορολογία εισοδήματος των εσόδων των Κ.Ε.Μ. , που λόγω περιορισμένου χρόνου και χώρου δεν μπορούν να αναλυθούν στο παρόν κείμενο.

Επιπλέον, απαιτείται η συνδρομή εξειδικευμένων συμβούλων, ώστε να αποφευχθούν φορολογικοί ή νομικοί κίνδυνοι και να επιτευχθεί ο σωστός τρόπος ανοίγματος και διαχείρισης των Κ.Ε.Μ.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Senior Partner, Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

Μεταβίβαση Επικαρπίας Μετοχών ή Εταιρικών Μεριδίων: Τι Ισχύει σε Περιπτώσεις Ορισμένης Διάρκειας

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και της Νίκης Χατζοπούλου*

H μεταβίβαση της επικαρπίας μετοχών ή εταιρικών μεριδίων από γονέα προς τέκνο είναι μια πρακτική που συναντάται συχνά στο πλαίσιο οικογενειακού ή διαδοχικού σχεδιασμού. Σε περίπτωση που ο έχων την πλήρη κυριότητα θελήσει να μεταβιβάσει μόνο την επικαρπία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα (π.χ. 5 ή 10 έτη), η συναλλαγή αυτή υπάγεται σε φόρο γονικής παροχής, με φορολογητέα βάση που προσδιορίζεται με ειδικούς πίνακες.

Τι σημαίνει επικαρπία

Με τις διατάξεις του άρθρου 1142 του Αστικού Κώδικα ορίζεται ότι η προσωπική δουλεία της επικαρπίας συνίσταται στο εμπράγματο δικαίωμα του επικαρπωτή να χρησιμοποιεί και να καρπώνεται ξένο πράγμα, διατηρώντας όμως ακέραιη την ουσία του. Με τις διατάξεις δε, του πρώτου εδαφίου του άρθρου 1161 του ίδιου Κώδικα ορίζεται ότι ο επικαρπωτής έχει υποχρέωση μετά τη λήξη της επικαρπίας να αποδώσει το πράγμα στον κύριο. Επιπλέον, στο άρθρο 1166 ΑΚ ορίζεται ότι «η επικαρπία εφόσον δεν ορίστηκε διαφορετικά είναι αμεταβίβαστη. Η άσκησή της μπορεί να μεταβιβασθεί σε άλλον για χρόνο που δεν υπερβαίνει τη διάρκεια της επικαρπίας με την επιφύλαξη της διάταξης του άρθρου 1164».

Από τις ως άνω διατάξεις του Αστικού Κώδικα, προκύπτει ότι κατά τη σύσταση ή τη μεταβίβαση (στην εξαιρετική περίπτωση που έχει συμφωνηθεί ότι η επικαρπία είναι μεταβιβάσιμη) της επικαρπίας, ο κύριος του πράγματος δεν απολλύει την κυριότητα επ’ αυτού αλλά στερείται μόνο τη χρήση και κάρπωσή του, ενώ ο επικαρπωτής δεν αποκτά την κυριότητα του πράγματος, αλλά απλώς και μόνο το δικαίωμα να το χρησιμοποιεί και να το καρπώνεται, έχοντας παράλληλα την υποχρέωση να αποδώσει το πράγμα στον κύριο αυτού μετά τη λήξη της επικαρπίας.

2. Φορολογητέα αξία επικαρπίας για ορισμένο χρόνο

Όταν η επικαρπία μεταβιβάζεται για ορισμένο χρονικό διάστημα, η φορολογητέα αξία της προκύπτει ως ποσοστό της αξίας της πλήρους κυριότητας. Σύμφωνα με το άρθρο 15 παρ. 3 του Ν. 2961/2001 και την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1055/2003, ισχύουν τα εξής ποσοστά:

– Για διάρκεια 5 ετών: 20% της πλήρους κυριότητας

– Για διάρκεια 10 ετών: 30% της πλήρους κυριότητας

Παράδειγμα

Έστω ότι ο πατέρας, ηλικίας 61 ετών, είναι πλήρης κύριος μετοχών ή εταιρικών μεριδίων αξίας 100.000€ και θέλει να μεταβιβάσει την επικαρπία στον 34χρονο γιο του:

– Αν η επικαρπία μεταβιβαστεί για 5 έτη, η φορολογητέα αξία είναι 100.000 × 20% = 20.000€

– Αν η επικαρπία μεταβιβαστεί για 10 έτη, η φορολογητέα αξία είναι 100.000 × 30% = 30.000€

3. Αφορολόγητο και φόρος

Για γονικές παροχές πρώτου βαθμού συγγένειας ισχύει αφορολόγητο ποσό 800.000€. Συνεπώς, η μεταβίβαση της επικαρπίας έως τα παραπάνω ποσά απαλλάσσεται από φόρο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν έχει εξαντληθεί το όριο από προηγούμενες μεταβιβάσεις. Πιο συγκεκριμένα, με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του πεντηκοστού έκτου άρθρου του ν. 4839/2021 τροποποιήθηκε το άρθρο 44 του Κώδικα διατάξεων φορολογίας κληρονομιών, δωρεών, γονικών παροχών και κερδών από τυχερά παίγνια, ο οποίος κυρώθηκε με το πρώτο άρθρο του ν. 2961/2001 (Α’266), και καθιερώθηκε αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ για γονικές παροχές και δωρεές με δικαιούχους πρόσωπα της Α’ κατηγορίας της φορολογικής κλίμακας του άρθρου 29 που πραγματοποιούνται από 1-10-2021. Δηλαδή το ποσό των 800.000 ευρώ υπόκειται σε φόρο, ο οποίος υπολογίζεται με μηδενικό συντελεστή και δεν αποτελεί απαλλασσόμενο ποσό. Εφόσον η φορολογητέα αξία του περιουσιακού στοιχείου το οποίο αφορά η γονική παροχή ή που δωρίζεται υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ, επιβάλλεται φόρος με ενιαίο συντελεστή 10% για την υπερβάλλουσα αξία, μετά την αφαίρεση του αφορολόγητου ποσού.

Η διάταξη εφαρμόζεται στις γονικές παροχές και δωρεές οποιασδήποτε φύσεως περιουσίας (κινητής, ακίνητης, απαίτησης) με δωρεοδόχους μόνο τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας (σύζυγο, μέρος συμφώνου συμβίωσης, τέκνα, εγγόνια και γονείς) και στις χρηματικές γονικές παροχές ή χρηματικές δωρεές προς τα ανωτέρω πρόσωπα, εφόσον αυτές αποδεικνύονται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Επίσης, στις γονικές παροχές και δωρεές αυτές (που συνιστώνται από την 1-10-2021 και φορολογούνται με τον πιο πάνω τρόπο) δεν συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που είχαν πραγματοποιηθεί μέχρι και την 30-9-2021, αλλά συνυπολογίζονται οι γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ των ιδίων προσώπων που έχουν γίνει από την 1-10-2021 και ο φόρος υπολογίζεται μετά την αφαίρεση συνολικά (εφάπαξ) 800.000 ευρώ γι’ αυτές.

Δηλαδή, το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ παρέχεται μία φορά, ανεξάρτητα αν αυτό συμπληρωθεί με μία ή περισσότερες γονικές παροχές ή δωρεές από 1-10-2021.

4. Υπολογισμός αξίας

Ο υπολογισμός της αξίας των εταιρικών μεριδίων ή μετοχών για τα οποία γίνεται μεταβίβαση επικαρπίας γίνεται με βάση την ΠΟΛ 1055/2003.

5. Άσκηση δικαιωμάτων – λήψη μερισμάτων/κερδών

Στο άρθρο 54 §2 εδ. α’ του ν. 4548/2018 προβλέπεται ότι: «Αν δεν έχει συμφωνηθεί κάτι άλλο, σε περίπτωση επικαρπίας ..επί μετοχών, το δικαίωμα ψήφου στη γενική συνέλευση ασκείται από τον …επικαρπωτή». Ο επικαρπωτής έχει δικαίωμα να λαμβάνει τα μερίσματα και να απολαμβάνει τα οικονομικά οφέλη από τα μερίδια, ενώ ο ψιλός κύριος διατηρεί την ιδιοκτησία και το δικαίωμα μεταβίβασης (με την επιφύλαξη τυχόν περιορισμών).

Συμπεράσματα

Η μεταβίβαση της επικαρπίας για περιορισμένο χρόνο αποτελεί εργαλείο ευέλικτης μεταβίβασης χωρίς απώλεια πλήρους κυριότητας. Με σωστό φορολογικό σχεδιασμό μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς φόρο, ειδικά μεταξύ γονέων και τέκνων.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

Ο Γιάννης Αρτσίτας είναι Senior Accountant & Υπεύθυνος του τμήματος Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Δυσκολίες αποχώρησης εταίρου από ΙΚΕ

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου και της Νίκης Χατζοπούλου*

Η ΙΚΕ υπήρξε καινοτόμα στην ταχύτητα, ως προς την διαδικασία ίδρυσης και λειτουργίας, κάνοντας εφικτή την ίδρυση εταιρείας με μόλις ένα ευρώ και με εξωκεφαλαιακές εισφορές. Αυτή η ευκολία δεν ισχύει, όμως, και για την αποχώρηση εταίρου. Στο άρθρο 92 του Ν.4072/2012 καταγράφονται οι προϋποθέσεις αποχώρησης εταίρου από ΙΚΕ.

Στο σημείο αυτό παραθέτουμε αυτούσιο το άρθρο του νόμου:

«1. Κάθε εταίρος μπορεί να εξέλθει της εταιρείας για σπουδαίο λόγο με απόφαση του δικαστηρίου, που εκδίδεται μετά από αίτησή του.

Το καταστατικό μπορεί να περιλαμβάνει διατάξεις για το δικαίωμα των εταίρων να εξέλθουν της εταιρείας υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Μπορεί επίσης να προβλέπει την έξοδο εταίρου με εξωκεφαλαιακές εισφορές με δήλωση της εταιρείας, αν ο εταίρος αυτός περιέλθει σε αδυναμία εκπλήρωσης της παροχής που αντιστοιχεί στην εισφορά αυτή, ιδίως λόγω ασθένειας ή συνταξιοδότησης ή διότι έχει κληρονομήσει τα εταιρικά μερίδια.
Ο εξερχόμενος εταίρος δικαιούται να λάβει την πλήρη αξία των μεριδίων του. Αν τα μέρη δεν συμφωνούν στην αποτίμηση ή το καταστατικό δεν ορίζει τον τρόπο προσδιορισμού της, αποφασίζει το δικαστήριο. Σε κάθε περίπτωση, η εταιρεία μπορεί να αξιώσει αποζημίωση κατά το άρθρο 78 παράγραφος 4.

Μετά την έξοδο του εταίρου ο διαχειριστής υποχρεούται χωρίς καθυστέρηση να προβεί σε ακύρωση των μεριδίων του και, αν συντρέχει περίπτωση, σε μείωση του κεφαλαίου και να αναπροσαρμόσει τον αριθμό των εταιρικών μεριδίων με σχετική καταχώριση στο ΓΕ.Μ.Η.. Μπορεί όμως, να ορίζεται στο καταστατικό ότι σε περίπτωση εξόδου τα εταιρικά μερίδια δεν θα ακυρώνονται αλλά θα εξαγοράζονται από πρόσωπο που θα υποδεικνύει η εταιρεία, αντί καταβολής της πλήρους αξίας των μεριδίων που προσδιορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 3. Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει ότι οι εταίροι έχουν δικαίωμα προτίμησης στην εξαγορά, κατά το ποσοστό της συμμετοχής τους στην εταιρεία».

Σύμφωνα με το άρθρο η έξοδος του εταίρου μπορεί να προβλέπεται από το Καταστατικό. Εάν δεν προβλέπεται και υπάρχει συμφωνία των εταίρων, μπορεί να αποφασιστεί η έξοδος του εταίρου μετά από την τροποποίηση του Καταστατικού.

Εάν υπάρχει συναίνεση των εταίρων για την αποχώρηση εταίρου, δεν παρουσιάζονται ιδιαίτερες δυσκολίες για την έξοδό του και την αποτίμηση της εταιρικής του μερίδας.

Η αποτίμηση της εταιρικής περιουσίας μπορεί να γίνει σύμφωνα με τις παραδεδεγμένες αρχές της λογιστικής και δύναται να γίνει και από τους ίδιους τους εταίρους, όμως, προς περισσότερη διασφάλιση προτείνεται να γίνει από τους ορκωτούς ελεγκτές τόσο προς αποφυγή προστριβών μεταξύ των εταίρων όσο και για την κάλυψη του φορολογικού σκέλους της συναλλαγής.

Στο σημείο αυτό θα εξετάσουμε την ιδιαιτερότητα της αποχώρησης εταίρου με εξωκεφαλαιακή εισφορά.

Η πιο συνήθης εξωκεφαλαιακή εισφορά είναι η παροχή εργασίας και φέρει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

δεν αποτελεί κεφάλαιο της εταιρείας.
αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη υποχρέωση του εταίρου να παρέχει την αναληφθείσα εργασία/υπηρεσία για ορισμένο ή αόριστο χρόνο.
αποτιμάται αριθμητικά (σε “μερίδια”) αλλά όχι χρηματικά, και δεν παρέχει οικονομικό αντίκρισμα σε περίπτωση αποχώρησης, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στο καταστατικό ή υπάρχει εκτίμηση της αξίας της συνεισφοράς.
στις περιπτώσεις ακύρωσης εταιρικών μεριδίων λόγω εξόδου ή αποκλεισμού εταίρου, ο εταίρος που δεν έχει παράσχει πλήρως την εξωκεφαλαιακή εισφορά του, υποχρεούται να καταβάλει στην εταιρεία σε μετρητά το μέρος των παροχών που δεν εκτέλεσε. Ως αξία των παροχών λογίζεται εκείνη της εισφοράς, όπως προσδιορίστηκε στο καταστατικό, ή του μέρους της εισφοράς.

Στην περίπτωση αυτή ο εταίρος μπορεί να αποχωρήσει:

Κατά τη λήξη της διάρκειας της εισφοράς, αν πρόκειται για ορισμένου χρόνου.
Οικειοθελώς με δήλωσή του, εφόσον το επιτρέπει το καταστατικό.
Αναγκαστικά με απόφαση του δικαστηρίου (π.χ. για σπουδαίο λόγο).

Ο εταίρος με εξωκεφαλαιακή εισφορά δεν δικαιούται επιστροφή κεφαλαίου, αλλά δύναται να συμμετάσχει σε διανομή κερδών, εφόσον ορίζεται έτσι στο καταστατικό. Έτσι, αν η εταιρεία αποτιμηθεί σε υψηλή αξία, ο εταίρος μπορεί να απαιτήσει συμμετοχή στην εν λόγω ωφέλεια.

Παράδειγμα

Τέσσερις συνέταιροι έχουν εισφέρει ο καθένας πριν 5 χρόνια 50.000 ευρώ έκαστος (κεφάλαιο 200.000 €) στην ΙΚΕ και ο ένας εκ των εταίρων επιθυμεί να αποχωρήσει. Η αποχώρησή του είναι εφικτή με τις προϋποθέσεις που αναλύσαμε παραπάνω. Όμως για καλύτερη κατανόηση εξετάζουμε για ποιούς λόγους θα μπορούσαν οι λοιποί εταίροι να μη συναινέσουν στην εν λόγω κίνηση.

Σύμφωνα με τον Ν. 4072/2012, η αποχώρηση εταίρου με επιστροφή της εισφοράς του ή με αποζημίωση δεν είναι εκ του νόμου υποχρεωτική, αλλά είναι δυνατή με καταστατική πρόβλεψη. Με άλλα λόγια, ο νόμος εκκινεί από την αρχή ότι αφενός για την έξοδο του εταίρου απαιτείται δικαστική απόφαση και αφετέρου ότι θα πρέπει να συντρέχει «σπουδαίος λόγος».

Βλέπουμε εδώ ότι ο νομοθέτης έχει πάρει μία ξεκάθαρη θέση υπέρ της διατήρησης της εταιρικής σύνθεσης, αν και πρόκειται για κεφαλαιουχική εταιρεία.

Ωστόσο, προβλέπεται παρέκκλιση από αυτόν τον κανόνα εάν υπάρχει σχετική (εφαρμόσιμη και σαφής) καταστατική πρόβλεψη.

Εάν, λοιπόν, υπάρχει συναίνεση όλων των εταίρων που αποτυπώνεται σε απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, εφόσον δεν προβλέπεται διαφορετικά από το Καταστατικό, μπορεί καταρχήν ο εταίρος να αποχωρήσει χωρίς δικαστική απόφαση.

Επιπλέον, πιθανοί λόγοι άρνησης των λοιπών εταίρων είναι οι ακόλουθοι:

Με την αποχώρηση δημιουργείται ανάγκη αναδιανομής μεριδίων. Μπορεί να διαταραχθούν οι πλειοψηφίες όσον αφορά την διοίκηση της εταιρείας (π.χ. η πλειοψηφία του 75% γίνεται 66,7%), συνεπώς μπορεί να χρειάζεται ταυτόχρονα τροποποίηση του καταστατικού. Επομένως, η αποχώρηση ενός μέλους μπορεί να προκαλέσει εσωτερική αβεβαιότητα για τις προθέσεις των υπολοίπων.

Επιπλέον, μπορεί να διακυβεύεται η ρευστότητα ή και βιωσιμότητα της εταιρείας με την ανάληψη της εταιρικής μερίδας.

Περισσότερο είναι εφικτή η αποχώρηση του εταίρου με μεταβίβαση των εταιρικών μεριδίων στους εταίρους ή και σε τρίτους, εφόσον το επιτρέπει το καταστατικό.

Σε περίπτωση που ο εταίρος επιθυμεί είτε την πλήρη επιστροφή της καταβληθείσας αξίας της εισφοράς του είτε την καταβολή μέρους αυτής, εφόσον δεν υπάρχει ρητή σχετική καταστατική πρόβλεψη, το ύψος της αξίας της εισφοράς που δικαιούται να λάβει υπολογίζεται από το δικαστήριο. Είναι σαφές ότι εάν η εταιρεία έχει αρνητική καθαρή θέση- ζημίες, τότε το Δικαστήριο δεν θα επιδικάσει ποσό ως αποζημίωση του εταίρου. Εδώ βεβαίως ανακύπτουν ποικίλα ζητήματα για μελλοντικά έσοδα της εταιρείας που τελούν υπό αίρεση κατά τον χρόνο εξόδου του εταίρου, και στην περίπτωση αυτή, ο εταίρος έχει αγωγικό δικαίωμα κατά της εταιρείας, ακόμη και μετά την έξοδό του, εφόσον ταυτοχρόνως αποδεικνύει το ύψος της συμβολής του στην ωφέλεια-υπεραξία της εταιρείας.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

O Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Senior Partner της της Artion A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

Ψηφιακό πελατολόγιο – επαναφορά των πρόσθετων βιβλίων

Του Γιώργου Δαλιάνη*

Η απουσία φορολογικής συνείδησης επαναφέρει τα πρόσθετα βιβλία του άρθρου 10 του ΚΒΣ (ΠΔ 186/1992) μέσω της εφαρμογής του ψηφιακού πελατολογίου που ισχύει υποχρεωτικά από 1.7.2025.

Στο τέλος του 2013 είχαμε δημοσιεύσει ένα άρθρο με τίτλο «Απέκτησαν οι Έλληνες φορολογική συνείδηση ή το κράτος ανασυγκρότησε τους φοροελεγκτικούς μηχανισμούς του;» Το άρθρο αυτό συντάχθηκε με αφορμή την ψήφιση του ν.4093/2012 με τον οποίο καταργήθηκε ο κώδικας βιβλίων και στοιχείων ν. 186/1992 και από 1.1.2013 ίσχυσε ο ΚΦΑΣ.

Με αυτόν τον νόμο καταργήθηκε η υποχρεωτική θεώρηση των βιβλίων και στοιχείων, η τήρηση βιβλίου αποθήκης παραγωγής και κοστολογίου και τα πρόσθετα βιβλία της παρ. 5 του άρθρου 10 ΚΒΣ (ΠΔ 189/1992, μεταξύ των οποίων ήταν τα πρόσθετα βιβλία που τηρούσαν οι επισκευαστές αυτοκινήτων, εκμετάλλευσης parking κ.λπ.

Η διοίκηση αναγνωρίζοντας το λάθος της που κατήργησε μεσούσης της οικονομικής κρίσης τα πρόσθετα βιβλία, επαναφέρει αυτά με σύγχρονα εργαλεία ελέγχου. Με την απόφαση 1057/2025 ορίζονται οι υπόχρεες οντότητες, ο τρόπος, ο χρόνος, η διαδικασία υποβολής των απαιτούμενων δεδομένων και το περιεχόμενο του ψηφιακού πελατολογίου.

Κατωτέρω παραθέτουμε τα βασικά σημεία αυτής:

ΑΡΘΡΟ 2

ΕΚΤΑΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗΣ ΤΗΡΗΣΗΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΠΕΛΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

Οντότητες του άρθρου 1 του ν. 4308/2014 (Α’ 251), που δραστηριοποιούνται στους κλάδους συνεργείων επισκευής και συντήρησης οχημάτων, φανοποιείων, τοποθέτησης συναγερμών, ηχοσυστημάτων και οργάνων σε οχήματα, χώρων στάθμευσης, πλυντηρίων και επιχειρήσεων ενοικίασης αυτοκινήτων, μοτοσικλετών (δίτροχων, τρίτροχων, τετράτροχων), μοτοποδηλάτων, επιβατικών οχημάτων που προορίζονται για επαγγελματική ή προσωπική χρήση, επαγγελματικών οχημάτων, γεωργικών και λοιπών αυτοκινούμενων μηχανημάτων σύμφωνα με τους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας του Παραρτήματος της παρούσας, το οποίο και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής και ανεξάρτητα αν αυτοί αντιστοιχούν σε κύρια ή δευτερεύουσα δραστηριότητά τους, υποχρεούνται να τηρούν Ψηφιακό Πελατολόγιο.

ΑΡΘΡΟ 3

ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΤΗΡΗΣΗΣ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΠΕΛΑΤΟΛΟΓΙΟΥ

Στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων της παρούσας δεν εμπίπτουν:

α) Οι οντότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing).

β) Οι οντότητες που λειτουργούν με συστήματα αυτοεξυπηρέτησης εφόσον τα παραστατικά αξίας εκδίδονται άμεσα με την ολοκλήρωση της υπηρεσίας.

γ) Η καταγραφή εργασιών που λαμβάνουν χώρα από συνεργεία των οντοτήτων πώλησης καινούριων αυτοκινήτων, οι οποίες απαιτούνται για να κινηθούν τα καινούργια αυτοκίνητα και να παραδοθούν καθ’ όλα έτοιμα στους αγοραστές (π.χ. αποκήρωση).

δ) Η εκμίσθωση θέσεων στάθμευσης σε κατόχους οχημάτων, από ιδιοκτήτες περιφραγμένων οικοπέδων, εφόσον η εκμίσθωση των θέσεων δεν συνοδεύεται από υπηρεσίες φύλαξης ή άλλες υπηρεσίες (παρκαδόρος, γραφείο, τηλέφωνο κ.λπ.), ο δε κάτοχος του οχήματος μισθώνει το χώρο με συγκεκριμένη κάθε φορά χρονική διάρκεια και διαθέτει αυτοτελή δυνατότητα εισόδου και εξόδου.

ε) Η επισκευή ή συντήρηση μερών ή εξαρτημάτων οχημάτων, εφόσον εισάγονται στην εγκατάσταση της υπόχρεης οντότητας άνευ του οχήματος που φέρει την πινακίδα κυκλοφορίας (π.χ. μηχανή οχήματος, αναμεικτήρας μεταφοράς σκυροδέματος).

στ) Η χρήση ιδιόκτητου χώρου στάθμευσης επιχειρήσεων για την φιλοξενία/εξυπηρέτηση πελατών τους, με ή χωρίς αντάλλαγμα.

ζ) Η παροχή υπηρεσιών κινητού συνεργείου και επισκευής οχημάτων επί του τόπου της βλάβης ή σε άλλο υποδεικνυόμενο σημείο.

ΑΡΘΡΟ 7

ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ

Η απόφαση αυτή ισχύει από την δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Από τη δημοσίευση της παρούσας έως και την 30.6.2025, οι υπόχρεες σύμφωνα με το άρθρο 2 οντότητες, συμμορφώνονται προαιρετικά με τις διατάξεις του άρθρου 4. Από την 1.7.2025 και εφεξής, η συμμόρφωση καθίσταται υποχρεωτική.

Από όλα τα ανωτέρω προκύπτει ξεκάθαρα ότι η προσπάθεια για μείωση του διαχειριστικού φόρτου των επιχειρήσεων καθώς και οι στοχεύσεις του (τότε) νέου Κώδικα φορολογίας εισοδήματος απέτυχαν παταγωδώς. Όπως και τότε είχαμε τονίσει «Αρκετά σημεία των νόμων εγείρουν ερωτήματα, ως προς το εάν θα επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς προϋποθέτουν φορολογική συνείδηση από τους πολίτες και καλά δομημένους ελεγκτικούς μηχανισμούς από το κράτος». Δυστυχώς, η ιστορία μας επιβεβαίωσε πανηγυρικά.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

Ψηφιακό Ωράριο και Κάρτα εργασίας για εργοδότες και εργαζόμενους

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Κατερίνας Μουσελίμη και του Πέτρου Παπαπέτρου*

Πολλές επιχειρήσεις στην προσπάθεια να αποφύγουν τον έλεγχο από το πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ και άλλες αρχές θέτουν σε εφαρμογή τις διατάξεις της εγκυκλίου 90972/15.11.2021 και συγκεκριμένα της παραγράφου Α.
2) Για τις ανάγκες της καταχώρισης στο Π/Σ ΕΡΓΑΝΗ, ως τέτοιοι εργαζόμενοι, που κατέχουν θέση εποπτείας ή διευθύνσεως ή εμπιστοσύνης τεκμαίρονται όσοι:
«Α. α). Ασκούν το διευθυντικό δικαίωμα έναντι λοιπών εργαζομένων της επιχείρησης ή β). εκπροσωπούν και δεσμεύουν την επιχείρηση προς τρίτους, ή
γ). είναι μέλη του διοικητικού συμβουλίου ή αντίστοιχου οργάνου διοίκησης του εργοδότη ή δ). είναι μέτοχοι ή εταίροι κατέχοντες άνω του 0,5% των δικαιωμάτων ψήφου του εργοδότη

και «βαφτίζουν» κάποιους εργαζόμενους ως εταίρους ή μετόχους. Έτσι, τους δίνουν ένα μικρό ποσοστό στην εταιρεία (π.χ. 1%) και θεωρούν ότι δεν χρειάζεται να τους προσλάβουν και να υπαχθούν στον έλεγχο του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ. Η προαναφερόμενη διάταξη έχει εφαρμογή στις κεφαλαιουχικές εταιρείες, ΑΕ, ΕΠΕ, και ΙΚΕ.

Ποιοι πρέπει να δηλώνονται στην ΕΡΓΑΝΗ;

Η γενική αρχή είναι απλή: Αν κάποιος εργάζεται, πρέπει να είναι καταχωρημένος (δηλωμένος) στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ.

Ειδικότερα ανά τύπο εταιρείας ισχύουν τα εξής:

Ομόρρυθμες & Ετερόρρυθμες Εταιρείες (Ο.Ε. / Ε.Ε.)

Οι εταίροι εκ του νόμου προσφέρουν την εργασία τους χωρίς αμοιβή και ως αντάλλαγμα λαμβάνουν τα κέρδη τα οποία θα προκύψουν. Επειδή δε προκύπτει μισθωτή εργασία δεν χρειάζεται να δηλώνονται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ. Εφόσον πέραν της συμμετοχής τους παρέχουν στο νομικό πρόσωπο και μισθωτή εργασία, τότε πρέπει να δηλώνονται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ως μισθωτοί, δεν υποχρεούται όμως να ακολουθούν το ωράριο των μισθωτών, διότι με μόνη τη συμμετοχή τους στην εταιρεία αποκτούν το διευθυντικό δικαίωμα.

Ερώτημα Γιατί ο εταίρος να γίνει μισθωτός απαντάτε με το ακόλουθο παράδειγμα.

Σε μια Ο.Ε. εταιρεία ο Α εταίρος συμμετέχει στο κεφάλαιο και στα κέρδη με ποσοστό 90% και ο Β εταίρος με ποσοστό 10%. Ο Β εταίρος για να αυξήσει τα εισοδήματά του (λόγω μικρής συμμετοχής στα κέρδη) εργάζεται και ως μισθωτός και υπάγεται στις γενικότερες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας.

Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης (Ε.Π.Ε.)

Οι εταίροι της ΕΠΕ δεν υποχρεούνται να προσφέρουν εργασία, εάν όμως προσφέρουν ως υπάλληλοι είναι υποχρεωτικό να ακολουθούν όλες τις υποχρεώσεις των απλών μισθωτών στην εταιρεία (σύμβαση εργασίας, αναγγελία στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ, παρακολούθηση ωραρίου μισθωτών).

Ο διαχειριστής, αν δεν λαμβάνει αμοιβή για τις υπηρεσίες διαχείρισης, δεν απαιτείται η καταχώρηση στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ. Ο αμειβόμενος διαχειριστής καταχωρείται στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ χωρίς την υποχρέωση να δηλωθεί το ωράριο το οποίο δεν έχει υποχρέωση να ακολουθεί.

Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες (Ι.Κ.Ε.)

Ο διαχειριστής της ΙΚΕ δύναται να μην είναι αμειβόμενος, στη περίπτωση αυτή δεν έχει καμία υποχρέωση καταχώρησης στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ. Ο διαχειριστής της ΙΚΕ που αμείβεται, η αμοιβή που λαμβάνει θεωρείται ως αμοιβή διαχειριστή διότι υπάρχει ιδιαιτερότητα, και δεν εφαρμόζεται η ιδιότητα του μισθωτού.

Ανώνυμες Εταιρείες (Α.Ε.)

Οι μέτοχοι στις ΑΕ καταρχήν, αν δεν εργάζονται, δεν δηλώνονται, εφόσον όμως παρέχουν μισθωτή εργασία έχουν όλες τις υποχρεώσεις των λοιπών μισθωτών. Τα μέλη του ΔΣ εφόσον δεν αμείβονται δεν έχουν καμία υποχρέωση για αναγγελία και καταχώρηση στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ.

Τα μέλη του ΔΣ (Διοικητικού Συμβουλίου): εγγράφονται υποχρεωτικά στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εφόσον απασχολούνται στην εταιρεία με σχέση εξαρτημένης εργασίας, δεν έχουν όμως υποχρέωση να ακολουθούν το ωράριο, διότι λόγω συμμετοχής στη διοίκηση αποκτούν το διευθυντικό δικαίωμα.

Ατομική επιχείρηση

Εάν σε ατομική επιχείρηση εργάζονται άνευ αμοιβής, πρώτου βαθμού συγγενείς (σύζυγος, τέκνα, γονείς) τότε δεν υπάρχει υποχρέωση καταχώρησης στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ και ασφάλισης. Για όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις οι εργαζόμενοι σε ατομική επιχείρηση ασφαλίζονται κανονικά.

Για τους Α’ βαθμού συγγενείς, παρόλο που προβλέπεται απαλλαγή από υποχρεωτική ασφάλιση, αν τελικά επιλέξουν να ασφαλιστούν, τότε η ασφάλιση είναι υποχρεωτικά για πλήρη απασχόληση, και δεν αναγνωρίζεται η μερική .

Η περίπτωση της καταστρατήγησης

Για να αποφύγουν την πρόσληψη με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, ορισμένες εταιρείες, δίνουν ένα μικρό ποσοστό (π.χ. 1%) της εταιρείας σε υπαλλήλους, τους οποίους παρουσιάζουν ως εταίρους και έτσι δεν τους δηλώνουν στο ΕΡΓΑΝΗ.

Παράδειγμα:

Συμμετέχει με ποσοστό 2% ένας εταίρος ΙΚΕ (καφετέρια) και σε έλεγχο του ΣΕΠΕ, τον βρίσκουν να σερβίρει χωρίς να είναι εγγεγραμμένος στο ΕΡΓΑΝΗ. Στην περίπτωση αυτή, επιβάλλεται πρόστιμο 10.500 ευρώ (ανά άτομο), ζητούνται ασφαλιστικές εισφορές και φόροι αναδρομικά, ενώ μπορεί να υπάρξουν και ποινικές ευθύνες.

Συνεπώς, η παρουσία ενός εταίρου ή μετόχου στον χώρο εργασίας δεν απαλλάσσει την επιχείρηση από την υποχρέωση δήλωσης, αν αυτός λειτουργεί ουσιαστικά (και) ως εργαζόμενος. Οι ελεγκτικές αρχές εξετάζουν το πραγματικό γεγονός και δεν εμμένουν στην εικόνα του καταστατικού.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

H Κατερίνα Μουσελίμη είναι Διευθύνουσα Σύμβουλος της ARTION ΜΥΚΟΝΟΥ ΑΕ.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Προϊστάμενος του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

Δοσοληπτικός λογαριασμός εταίρων σε ΙΚΕ (πολυπρόσωπη ή μονοπρόσωπη)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Μαρίας Πουρνιά και της Νίκης Χατζοπούλου*

Όπως σε κάθε νομικό πρόσωπο, έτσι και στις ΙΚΕ είναι δυνατή η τήρηση δοσοληπτικού λογαριασμού μεταξύ εταιρείας και εταίρου, καθώς κάτι τέτοιο δεν απαγορεύεται από τη νομοθεσία, αρκεί να μη θίγονται δικαιώματα πιστωτών της εταιρείας. Στο παρόν άρθρο αναλύουμε τα γενικά χαρακτηριστικά του δοσοληπτικού λογαριασμού με ειδική αναφορά στην περίπτωση της ΙΚΕ. Επιλέξαμε να εστιάσουμε στην περίπτωση της ΙΚΕ καθώς οι προϋποθέσεις δανεισμού μετόχων της ΑΕ από την εταιρεία υπάγονται σε ειδικό καθεστώς και θα αναφερθούμε σε επόμενο άρθρο μας.

Τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός – Χαρακτηριστικά

Ο τρεχούμενος (ή αλληλόχρεος) δοσοληπτικός λογαριασμός είναι η σύμβαση με την οποία δύο πρόσωπα (φυσικά ή νομικά), από τα οποία το ένα θα είναι οπωσδήποτε έμπορος, επειδή προβλέπουν ότι θα έχουν μεταξύ τους σειρά συναλλαγών, συμφωνούν όπως, οι αμοιβαίες πιστώσεις και οφειλές οι οποίες θα προκύψουν από τις συναλλαγές αυτές, μη ρυθμιστούν χωριστά, αλλά να μπουν σε έναν ενιαίο λογαριασμό, όπου θα χάνουν την ατομικότητά τους και θα αντικαθίστανται από τα κονδύλια των πιστώσεων ή των οφειλών για να καταλήξουν, κατά το κλείσιμο του λογαριασμού, σε ένα μόνο απαιτητό και δικαστικά επιδιώξιμο υπόλοιπο.

Προϋπόθεση για τον χαρακτηρισμό ενός λογαριασμού ως τρεχούμενου δοσοληπτικού, είναι να εμφανίζει συνεχώς κίνηση όχι μόνο προς μία κατεύθυνση (χρέωση ή πίστωση), αλλά και προς τις δύο, ήτοι, πρέπει να παρουσιάζει όχι μόνο καταβολές αλλά και αναλήψεις. Συνεπώς, λογαριασμός συνεχώς πιστούμενος ή συνεχώς χρεούμενος κατά την διάρκεια της χρήσης, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως τρεχούμενος δοσοληπτικός.

Τα συμβαλλόμενα μέρη από τα οποία το ένα τουλάχιστον πρέπει να είναι έμπορος, θα τελούν για κάθε καταχωριζόμενη στο λογαριασμό πράξη, σε αντίστοιχη εναλλασσόμενη εκάστοτε θέση δανειστή και οφειλέτη. Συνεπώς δεν θεωρείται ως τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός εκείνος που από το περιεχόμενό του προκύπτει ότι το ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη είναι πάντοτε πιστωτής και ουδέποτε οφειλέτης.

Ψηφιακό τέλος συναλλαγής

Σημειώνουμε ότι το τέλος χαρτοσήμου από 1.12.2024 αντικαταστάθηκε από το ψηφιακό τέλος συναλλαγής (ν. 5135/2024).

Οι λογαριασμοί που πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις, υπόκεινται σε ψηφιακό τέλος συναλλαγής (πρώην τέλος χαρτοσήμου) 2% ή 3%, ανάλογα με την ιδιότητα των συμβαλλομένων, ήτοι, ανάλογα με τον χαρακτηρισμό της δανειακής πράξης ως σύμβασης εμπορικής ή αστικής.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 9 του ν. 5135/2024 στους τρεχούμενους δοσοληπτικούς λογαριασμούς το Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής υπολογίζεται για κάθε φορολογικό έτος επί του μεγαλύτερου ύψους του χρεωστικού ή πιστωτικού υπολοίπου κατά περίπτωση. Για τον υπολογισμό του υψηλότερου υπολοίπου του προηγούμενου εδαφίου λαμβάνονται υπόψη οι συναλλαγές του φορολογικού έτους εντός του οποίου διενεργήθηκαν, αφού αφαιρεθεί το χρεωστικό ή πιστωτικό υπόλοιπο που μεταφέρεται στον λογαριασμό από προηγούμενο φορολογικό έτος (αυτό ισχύει από 1.12.2024 και εξής καθώς υπό το προϊσχύον καθεστώς το μεταφερόμενο υπόλοιπο δοσοληπτικού λογαριασμού είχε τέλος χαρτοσήμου). Το επιβαλλόμενο Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής ανά φορολογικό έτος δεν υπερβαίνει το όριο που προβλέπεται στην παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 5135/2024 («Το επιβαλλόμενο Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής ανά δάνειο δεν υπερβαίνει το ποσό των εκατόν πενήντα χιλιάδων (150.000) ευρώ.»).

Για τον υπολογισμό του Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής επί του δανειακού τρεχούμενου δοσοληπτικού λογαριασμού εφαρμόζεται συντελεστής δύο κόμμα σαράντα τοις εκατό (2,40%), εφόσον όλοι οι συμβαλλόμενοι είναι φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα και ο δοσοληπτικός λογαριασμός λειτουργεί αποκλειστικά για σκοπούς που σχετίζονται με την επιχειρηματική τους δραστηριότητα ή τουλάχιστον ένας από τους συμβαλλόμενους ή συναλλασσόμενους είναι κεφαλαιουχική ή προσωπική εταιρεία που συστάθηκε στην ημεδαπή ή την αλλοδαπή. Ο ίδιος συντελεστής εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις συναλλαγών σε τρεχούμενους δοσοληπτικούς λογαριασμούς μεταξύ κεφαλαιουχικής ή μη εταιρείας και των μετόχων ή εταίρων αυτής, κατά περίπτωση.

Ο δανειακός τρεχούμενος δοσοληπτικός λογαριασμός υπόκειται στα ανωτέρω κατά περίπτωση τέλη χαρτοσήμου με τη συνδρομή των εξής προϋποθέσεων, αθροιστικά λαμβανόμενων, ήτοι:

α) από τη διακίνηση αυτού να προκύπτει διαδοχικά χρεωστικό ή πιστωτικό υπόλοιπο, κατά τη διάρκεια της χρήσης, λόγω της συνδρομής περισσοτέρων της μιας πράξεων. Θα πρέπει δηλαδή να μην εμφανίζει μόνο χρέωση ή μόνο πίστωση, κατά τη διάρκεια της χρήσης και κάθε δε ένα από τα συμβαλλόμενα σ΄αυτόν μέρη να είναι έναντι του άλλου, όχι μόνο και πάντοτε πιστωτής, αλλά και οφειλέτης,

και β) να περιέχει μόνο χρηματικές δοσοληψίες από δάνεια και καταθέσεις χρημάτων.

Δοσοληπτικός λογαριασμός στις ΙΚΕ

Δεδομένου ότι από τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία των ΙΚΕ (ν. 4072/2012), δεν προκύπτει απαγόρευση σύναψης σύμβασης της ΙΚΕ με εταίρους της, είναι δυνατή η τήρηση δοσοληπτικού λογαριασμού, σύμφωνα με τα ανωτέρω. Σύμφωνα με το άρθρο 95 του ν. 4072/2012 ορίζεται ότι: «Κάθε σύμβαση μεταξύ εταιρείας και των εταίρων ή του διαχειριστή πρέπει να καταγράφεται στο βιβλίο πρακτικών του άρθρου 66 με μέριμνα του διαχειριστή και να ανακοινώνεται σε όλους τους εταίρους μέσα σε ένα μήνα από τη σύναψή της. Αν η εταιρεία είναι μονοπρόσωπη, η καταγραφή αυτή αποτελεί προϋπόθεση του κύρους της σύμβασης, εκτός αν η σύμβαση αφορά τρέχουσες πράξεις που συνάπτονται υπό κανονικές συνθήκες». Απώτατο όριο αυτής της δυνατότητας είναι αφενός το να μη θίγονται δικαιώματα πιστωτών της εταιρείας και αφετέρου να μην συντρέχει περίπτωση τεχνητής διευθέτησης υπό την έννοια της απόκτησης φορολογικού πλεονεκτήματος από την καταστρατήγηση των υφιστάμενων διατάξεων.

Για τον υπολογισμό του Ψηφιακού Τέλους Συναλλαγής επί του δανειακού τρεχούμενου δοσοληπτικού λογαριασμού στις ΙΚΕ εφαρμόζεται συντελεστής δύο κόμμα σαράντα τοις εκατό (2,40%), σύμφωνα με τα ανωτέρω οριζόμενα.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

H Μαρία Πουρνιά είναι Senior Partner της Artion Α.Ε.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Μη παραγωγικές επενδύσεις – πελατειακό κράτος τεκμηριώνουν το «μαζί τα φάγαμε»

Του Γιώργου Δαλιάνη*

Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ άνοιξε το θέμα της διασπάθισης των ευρωπαϊκών πόρων λόγω αδυναμίας ελέγχου και πελατειακών σχέσεων. Όμως, το πρόβλημα δεν σταματάει εκεί. Το σκάνδαλο θα τροφοδοτήσει πολιτική αντιπαράθεση, θα τιμωρηθούν οι αυτουργοί, αλλά τα χρόνια προβλήματα της Ελληνικής Διοίκησης θα διορθωθούν ή θα παραμένουν άλυτα; Τα προγράμματα πρέπει να σχεδιάζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μη μπορεί να γίνει απορρόφηση όλων των κονδυλίων. Οι επιδοτήσεις να είναι παραγωγικές, να βοηθούν τις μεταρρυθμίσεις και τα κονδύλια να μην τροφοδοτούν έργα βιτρίνας.

Στο σημείο αυτό θα δανειστώ ένα μέρος από τον πρόλογο του βιβλίου «Το επαχθές χρέος της Ελλάδας» (Ι. Μανωλόπουλος) που έγραψε ο έγκριτος δημοσιογράφος Τάσος Τέλλογλου «Τον χειμώνα του 1998 ταξίδεψα την πρώτη μου δημοσιογραφική αποστολή στα «μπλόκα» των αγροτών το 1998 στον κόμβο της ΒΙΟΚΑΡΠΕΤ έξω από τη Λάρισα. Αφού τσακώθηκα με τους συνδικαλιστές του ΚΚΕ και της ΝΔ με κάλεσαν να πάω το βράδυ στο σκυλάδικο «βαρελάδικο» live. Είχα μόλις γυρίσει από τη Γερμανία και δεν γνώριζα για τα ελέη του προσκυνήματος σε έναν τέτοιο… ναό του νεοελληνικού πολιτισμού, τουλάχιστον κατά τη δεκαετία του ’90. Κάποια στιγμή οι οικοδεσπότες μου με κάλεσαν στη μπάρα. Εμφανίστηκε μία δίμετρη Ουκρανέζα, ξάπλωσε μπροστά μας και στη συνέχεια ο μπάρμαν άρχισε να μας μοιράζει NIVEA στο μπλε πλαστικό μπουκαλάκι. Όλοι εμείς έπρεπε να αλείψουμε με κρέμα τις ατελείωτες καμπύλες της κοπέλας. Η ιεροτελεστία για τους καταληψίες συνεχιζόταν κάθε βράδυ, στο μαγαζί δεν έπεφτε καρφίτσα καθημερινές και Σαββατοκύριακα. Λεφτά υπήρχαν. Οι επιδοτήσεις ας είναι καλά».

Το προαναφερθέν παράδειγμα αποδεικνύει περίτρανα ότι τα περισσότερα χρήματα των αγροτικών επιδοτήσεων κατευθύνθηκαν στην κατανάλωση. Η ευμάρεια και η κατανάλωση βρήκε την ελληνική οικονομία σε τραγική κατάσταση η οποία μας οδήγησε στην κρίση από την οποία μέχρι και σήμερα προσπαθούμε να ορθοποδήσουμε.

Η Ελλάδα χωρίς μακροχρόνιο αναπτυξιακό και μεταρρυθμιστικό πλάνο, με απούσα τη δημόσια διοίκηση λόγω έλλειψης τεχνικού προσωπικού για σύνταξη μελετών και παρακολούθηση των έργων δεν κατάφερε να απορροφήσει αξιόλογα κονδύλια από ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική), ΕΣΠΑ, Ταμείο ανάκαμψης κλπ.

Ο αγροτικός τομέας ήταν ανέκαθεν από τους πλέον ευνοημένους στη λήψη επιδοτήσεων, όμως, χωρίς καμία κατεύθυνση από την πολιτεία η οποία άφησε το έργο αυτό στις αγροτικές συνεταιριστικές οργανώσεις και αυτές τελικά οδηγήθηκαν στη χρεοκοπία. Στον Γεωπόνο της Διεύθυνσης Γεωργίας ανατέθηκε το έργο έγκρισης των αδειών αγροτικών φορτηγών αυτοκινήτων. Έτσι οι αγρότες χωρίς επιχειρηματική λογική προμηθεύθηκαν πανάκριβα εργαλεία (π.χ. τρακτέρ τεράστιας ιπποδύναμης) για καλλιέργειες μικρών εκτάσεων.

Τα τεράστια κονδύλια που δόθηκαν για τον εκσυγχρονισμό της αλιείας δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα. Τα χρήματα για απόσυρση των τρατών δεν επενδύθηκαν. Οι εξισωτικές αποζημιώσεις που δόθηκαν στην κτηνοτροφία το μόνο που κατάφεραν είναι η χώρα μας να γίνει περισσότερο ελλειμματική σε κτηνοτροφικά προϊόντα. Οι υπάρχουσες κτηνοτροφικές μονάδες χωρίς την κατάλληλη στήριξη είναι σχεδόν στο σύνολό τους καταδικασμένες.

Η καλλιέργεια του καπνού καταργήθηκε και η καλλιέργεια βαμβακιού είναι στα όριά της. Τραγικό ναι και συνάμα αληθινό ένας αγρότης να θέλει 7 έως 10 κιλά σιτάρι για να αγοράσει μία φρατζόλα ψωμί.

Κλείνοντας θα πρέπει να επισημάνουμε ότι όλοι οι υπαίτιοι του σκανδάλου πρέπει να τιμωρηθούν παραδειγματικά, αλλά εκτός από την διανομή των επιδοτήσεων θα πρέπει να αλλάξει τελείως το μοντέλο λήψης των επιδοτήσεων. Θα πρέπει πλέον να εκλείψει η ελληνική μαγκιά ότι τα χρήματα τα παίρνουμε από τους κουτόφραγκους και χαλάλι μας, αλλά τα χρήματα των επιδοτήσεων θα πρέπει να πιάνουν τόπο.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

Δοσοληπτικοί λογαριασμοί και παροχή σε είδος

Του Γιώργου Δαλιάνη*

Έχουμε πολλές φορές στην αρθρογραφία μας αναφερθεί στη φορολογική αντιμετώπιση των δοσοληπτικών λογαριασμών. Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στις περιπτώσεις που μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί παροχή σε είδος. Επισημαίνουμε ότι λόγω των αλλεπάλληλων αλλαγών στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013) η φορολογική αντιμετώπιση των δοσοληπτικών λογαριασμών ποικίλει ανάλογα με τη χρονική περίοδο που εξετάζουμε. Ήδη έχουν εκδοθεί και αρκετές αποφάσεις που αναφέρονται στο νομοθετικό πλαίσιο της παροχής σε είδος για δοσοληπτικούς λογαριασμούς (ταμειακή διευκόλυνση) (βλ. ΣτΕ 356/2025).

Είναι γεγονός ότι οι συναλλαγές (δοσοληψίες) μεταξύ επιχειρήσεων με τον επιχειρηματία, τους εταίρους, τους διαχειριστές, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου και τους διευθυντές ή εργαζομένους αποτελούν ένα συχνό φαινόμενο, καθώς μία επιχείρηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα φυσικά πρόσωπα που την διοικούν ή την κατέχουν.

Tρεχούμενος (ή αλληλόχρεος) δοσοληπτικός λογαριασμός θεωρείται ο λογαριασμός μεταξύ της εταιρείας και του μετόχου/εταίρου/εργαζομένου που εμφανίζει συνεχώς κίνηση όχι μόνο προς μία κατεύθυνση (χρέωση ή πίστωση), αλλά και προς τις δύο, ήτοι, παρουσιάζει όχι μόνο καταβολές μετρητών αλλά και αναλήψεις. Συνεπώς, λογαριασμός συνεχώς πιστούμενος ή συνεχώς χρεούμενος κατά την διάρκεια της χρήσης, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως τρεχούμενος δοσοληπτικός. Θα πρέπει αυτός να εμφανίζει συνεχή κίνηση καταθέσεων και αναλήψεων, έστω και αν το υπόλοιπό του καθ’ όλη τη χρήση παραμένει χρεωστικό ή πιστωτικό.

Εκ προοιμίου ξεκαθαρίζουμε ότι εφόσον ένας λογαριασμός πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις, θωρείται δοσοληπτικός λογαριασμός και όχι παροχή σε είδος, συνεπώς η μόνη φορολογική υποχρέωση είναι το τέλος χαρτοσήμου, άλλως με τις νέες διατάξεις ψηφιακό τέλος συναλλαγής, σχετικά με το οποίο θα επανέλθουμε με ξεχωριστό άρθρο.

Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε υπό ποιές προϋποθέσεις επιβάλλεται φόρος ως παροχή σε είδος σε έναν λογαριασμό, ο οποίος, λόγω του ότι δεν φέρει τα παραπάνω χαρακτηριστικά, δεν μπορεί να θεωρηθεί δοσοληπτικός. Δεν θα αναφερθούμε στο καθεστώς που ίσχυε υπό τον προηγούμενο Κώδικα Φορολογίας εισοδήματος (ν. 2238/1994), διότι ήδη οι χρήσεις έως και 31.12.2013 έχουν παραγραφεί.

Νομοθετικές διατάξεις για παροχή σε είδος:

Τι ίσχυε από 1.1.2014 έως 31.12.2019

Συγκεκριμένα, με βάση το άρθρο 13 παρ. 3 του νέου ΚΦΕ (ν. 4172/2013), όπως ίσχυε έως 31.12.2019, ορίζεται ότι:

«Οι παροχές σε είδος με τη μορφή δανείου, προς εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα περιβάλλονται τη μορφή έγγραφης συμφωνίας και αποτιμώνται με βάση το ποσό της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ των τόκων που θα κατέβαλε ο εργαζόμενος στη διάρκεια του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο έλαβε την παροχή, εάν το επιτόκιο υπολογισμού των τόκων ήταν το μέσο επιτόκιο αγοράς, του οποίου η μέθοδος υπολογισμού ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατά τον ίδιο μήνα και των τόκων που τυχόν κατέβαλε ο εργαζόμενος στη διάρκεια του εν λόγω ημερολογιακού μήνα. Σε περίπτωση που δεν υφίσταται έγγραφη συμφωνία δανείου, το σύνολο του αρχικού κεφαλαίου λογίζεται ως παροχή σε είδος. Η προκαταβολή μισθού άνω των τριών (3) μηνών θεωρείται δάνειο».

Ειδικότερα, ανά κατηγορία συναλλαγές ισχύουν τα ακόλουθα:

► Παροχή σε είδος (δάνειο) χωρίς σύμβαση

Οι συναλλαγές αυτές συνιστούν παροχή σε είδος, επί της οποίας επιβάλλεται και ο ανάλογος φόρος ως εισόδημα από μισθωτή εργασία στον λήπτη για την καθεμία απόληψη, καθώς ολόκληρο το ποσό αντιμετωπίζεται ως αυτοτελής παροχή σε είδος, εάν δεν υφίσταται έγγραφη σύμβαση δανείου με βέβαιη ημερομηνία και εμπρόθεσμη καταβολή των αναλογούντων τελών χαρτοσήμου, παρότι έχει κριθεί από τη ΔΕΔ δια της υπ’ αριθ. 1170/2023 απόφασης ότι «εφόσον επεστράφησαν πλήρως τα χορηγηθέντα ποσά και μάλιστα διά συμψηφισμού με απαιτήσεις της έναντι της ως άνω εταιρείας, των ίδιων ετών με τα οποία έλαβε η προσφεύγουσα τα επίμαχα ποσά, ουδόλως στοιχειοθετείται η αναγκαία, για τη θεμελίωση της εννοίας της παροχής σε είδος, προϋπόθεση της αποκομίσεως από μέρους της αντίστοιχης ωφελείας».

Στο πλαίσιο αυτό, πιστεύουμε πως, ακόμη και αν δεν συνάφθηκε σύμβαση, εφόσον έχουν γίνει επιστροφές των ποσών, τότε θα πρέπει να ληφθούν αυτές υπόψιν από την ελεγκτική αρχή, και να μη θεωρηθεί ότι πρόκειται για παροχή σε είδος.

Εξάλλου, σύμφωνα με την ΠΟΛ1175/2017 ορίστηκε ότι: «Στην περίπτωση που ο ελεγχόμενος συμμετέχει σε οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο (ΟΕ, ΕΕ, ΑΕ, ΕΠΕ, ΙΚΕ), κοινωνία ή κοινοπραξία, και το ποσό που πιστώνεται σε λογαριασμό στον οποίο συμμετέχει το φυσικό πρόσωπο είναι ποσό που αποδεικνύεται ότι αφορά συναλλαγές ή εισόδημα ή περιουσία του νομικού προσώπου ή κοινωνίας ή κοινοπραξίας, δεν συνιστά προσαύξηση περιουσίας, καθώς είναι γνωστής προέλευσης. Στην περίπτωση αυτή το ποσό δύναται να συνιστά δάνειο (αν τούτο προκύπτει από τις σχετικές εγγραφές στα βιβλία ή από άλλα στοιχεία), ή ταμειακή διευκόλυνση, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά της κάθε περίπτωσης, κατά την κρίση του ελέγχου. Επισημαίνεται ότι αν αυτό το ποσό επεστράφη στο νομικό πρόσωπο (ή κοινωνία ή κοινοπραξία) πριν από την διενέργεια του ελέγχου, τότε αποτελεί δάνειο ή ταμειακή διευκόλυνση (ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά) για το φυσικό πρόσωπο και η τυχόν απόδοση (υπεραξία) αποτελεί εισόδημα του φυσικού προσώπου εφόσον στο νομικό πρόσωπο επεστράφη μόνο το κεφάλαιο».

► Παροχή σε είδος (δάνειο) με σύμβαση

Στην περίπτωση αυτή, εφόσον δηλαδή συναφθεί δάνειο μεταξύ του φυσικού προσώπου και της εταιρείας, τότε θα λογίζονται τόκοι και μόνο η όποια διαφορά από το μέσο επιτόκιο αγοράς θα αντιμετωπίζεται ως παροχή σε είδος, ενώ παράλληλα θα εφαρμόζονται και οι διατάξεις περί χαρτοσήμου. Σε περίπτωση που δεν προβλέπονται τόκοι βάσει της σύμβασης, τότε οι τεκμαρτοί τόκοι θα αποτελέσουν παροχή σε είδος. Παράδειγμα: Μία επιχείρηση χορηγεί σε μέτοχό της δάνειο ποσού 100.000,00 € άτοκο. Επί του ποσού αυτού, οι τεκμαρτοί τόκοι υπολογίζονται υπό του ελέγχου σε ποσό 5.000 €. Το ποσό αυτό θεωρείται για το φυσικό πρόσωπο τεκμαρτό εισόδημα από μισθωτή εργασία και φορολογείται ανάλογα.

Ισχύον καθεστώς από 1.1.2020

Με βάση το άρθρο 13 παρ.3 ΚΦΕ, όπως ισχύει σήμερα, ορίζεται ότι: «Οι παροχές σε είδος με τη μορφή δανείου, προς εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, είτε περιβάλλονται τη μορφή έγγραφης συμφωνίας είτε όχι, αποτιμώνται με βάση το ποσό της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ των τόκων που θα κατέβαλε ο εργαζόμενος ή εταίρος ή μέτοχος στη διάρκεια του ημερολογιακού μήνα κατά τον οποίο έλαβε την παροχή, εάν το επιτόκιο υπολογισμού των τόκων ήταν το μέσο επιτόκιο αγοράς, του οποίου η μέθοδος υπολογισμού ορίζεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, κατά τον ίδιο μήνα και των τόκων που τυχόν κατέβαλε ο εργαζόμενος στη διάρκεια του εν λόγω ημερολογιακού μήνα».

Προβληματισμοί σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της προϊσχύουσας διάταξης (που ίσχυε έως 31.12.2019):

Όπως είναι εύλογο, ως προς τον τρόπο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης («Σε περίπτωση που δεν υφίσταται έγγραφη συμφωνία δανείου, το σύνολο του αρχικού κεφαλαίου λογίζεται ως παροχή σε είδος») γεννώνται ερωτήματα, όπως π.χ. τι θα συμβεί σε περίπτωση που το ποσό που ελήφθη ως δάνειο χωρίς έγγραφη συμφωνία επιστρέφεται εντός της οικείας χρήσεως ή της επόμενης χρήσεως κ.ο.κ.; Μάλιστα, αυτό το ζήτημα μας απασχολεί έντονα λόγω του ότι είναι ήδη σε πλήρη εξέλιξη λόγω παραγραφής ο έλεγχος των ετών 2018 και 2019 που ήδη έχουν μπει στο μικροσκόπιο των φορολογικών αρχών.

Με βάση την ως άνω διάταξη όλο το ποσό του αρχικού κεφαλαίου που έλαβε το φυσικό πρόσωπο από την εταιρεία θεωρείται από τις φορολογικές αρχές παροχή σε είδος και φορολογείται ως εισόδημα από μισθό, αν και νομικά δεν συνιστά παροχή αλλά δάνειο, αφού επιστρέφεται από τον λήπτη του. Στην προκειμένη περίπτωση, λοιπόν, πρώτον, προκύπτει το παράδοξο της γέννησης φορολογικής υποχρέωσης χωρίς την ύπαρξη πραγματικού φορολογικού αντικειμένου, αλλά βάσει ανύπαρκτης φορολογικής ύλης, σημείο που φαίνεται προβληματικό. Δεύτερον, μία έννομη σχέση που στα πλαίσια του αστικού δικαίου αποτελεί αναμφισβήτητα δάνειο λαμβάνει διαφορετικό χαρακτηρισμό και εντεύθεν τυγχάνει διαφορετικής φορολογικής αντιμετώπισης στα πλαίσια του φορολογικού δικαίου, με βάση το οποίο η σχέση αυτή δεν θεωρείται δάνειο, αλλά παροχή σε είδος, ακόμη και αν διαθέτει όλα τα χαρακτηριστικά ενός δανείου, σημείο που επίσης γεννά έντονους προβληματισμούς.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr