Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και του Γιάννη Αρτσίτα*

Όταν εκδίδεται εντολή ελέγχου σε φυσικό πρόσωπο, ο φορολογικός έλεγχος που διενεργείται στα εισοδήματα και τις δηλώσεις του ελεγχόμενου δύναται να πυροδοτήσει νέους ελέγχους σε συγγενικά πρόσωπα και συνδεδεμένες με τον ελεγχόμενο εταιρείες. Η διοίκηση (ΕΛΚΕ, ΔΟΥ, ΚΕΜΕΦ, ΣΔΟΕ) έχει τη διακριτική ευχέρεια να επεκτείνει την έρευνα σε κάθε περίπτωση όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι αποκρύπτεται φορολογητέα ύλη.

Ποιους αφορά η επέκταση του ελέγχου

Ο έλεγχος δύναται να καλύψει:

– Συγγενικά πρόσωπα (σύζυγο, τέκνα, γονείς). Σε αυτές τις περιπτώσεις ένα συχνό φαινόμενο είναι η διερεύνηση των δοσοληψιών μεταξύ των συγγενικών προσώπων, ιδιαίτερα για την ανεύρεση τυχόν μη δηλωθεισών δωρεών/γονικών παροχών που υπόκεινται σε φόρο. Επίσης, διερευνώνται και κινήσεις που μπορεί να συνιστούν τεχνητή διευθέτηση, όπως η τριγωνική δωρεά (π.χ. μεταξύ αδελφών με ενδιάμεσο πρόσωπο γονέα) που κατά κατάχρηση της νομοθεσίας έτυχε φοροαπαλλαγής (βλ. «Δοσοληψίες μεταξύ συγγενών και φορολογικοί έλεγχοι»). Επειδή μεταξύ γονέων και τέκνων υπάρχει το αφορόλογητο των 800.000 € (για δωρεές που πραγματοποιούνται από 1.10.2021), απαντάται το φαινόμενο να δωρίζει ένας αδελφός στους γονείς και αυτοί με τη σειρά τους στον έτερο αδελφό.

– Όταν πρόκειται για φυσικά ή νομικά πρόσωπα που συναλλάσσονται με τον ελεγχόμενο, εφόσον δεν μπορούν να τεκμηριωθούν οι συναλλαγές και στην περίπτωση αυτή μπορεί να φορολογηθούν ως ποσά αγνώστου προελεύσεως (προσαύξηση περιουσίας) κατά το άρθρο 21 παρ. 4 ΚΦΕ.

– Εταιρείες ιδίων συμφερόντων στο εξωτερικό, ιδιαίτερα όταν αυτές έχουν έδρα σε χώρες με προνομιακό φορολογικό καθεστώς (Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επέκταση του ελέγχου γίνεται έμμεσα, μέσα από τις συναλλαγές και τη ροή χρημάτων, ώστε να εντοπιστεί αν πρόκειται για τεχνητή διευθέτηση με στόχο τη φοροαποφυγή. Δηλαδή, εάν η αλλοδαπή εταιρεία δεν έχει πραγματική υπόσταση (πραγματική έδρα, προσωπικό, δραστηριότητα), αλλά έχει συσταθεί με μοναδικό σκοπό την μεταφορά φορολογητέας ύλης από την Ελλάδα στην αλλοδαπή (χώρα προνομιακού φορολογικού καθεστώτος), ο έλεγχος μπορεί να μεταφέρει αυτή την ύλη ως φορολογητέα στην Ελλάδα (άρθρο 66 ΚΦΕ) (βλ. «Οι φορολογικοί παράδεισοι (off-shore, Κύπρος, Βουλγαρία) σε ασφυκτικό κλοιό»).

Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς που τηρούνται μεταξύ του ελεγχόμενου και συγγενικών ή συνεργαζόμενων προσώπων. Οι λογαριασμοί αυτοί μπορεί να είναι απολύτως νόμιμοι, αποτελούν όμως και ένα σημαντικό εργαλείο διερεύνησης, καθώς μέσω αυτών:

– Ανιχνεύονται καταθέσεις, αναλήψεις και εμβάσματα.

– Ελέγχεται η πραγματική ροή χρημάτων και η συμβατότητά της με τα δηλωθέντα εισοδήματα.

– Αποκαλύπτονται περιπτώσεις μεταφοράς φορολογητέας ύλης σε συγγενείς για να αποφευχθεί η φορολόγηση.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΔΕΔ Αθηνών 348/2019 αποτελεί κρίσιμη κατεύθυνση, καθώς έκρινε ότι η ελεγκτική αρχή μπορεί να επεκτείνει τον έλεγχο όχι μόνο στο φυσικό πρόσωπο αλλά και σε συγγενικά πρόσωπα και σε νομικά πρόσωπα με τα οποία αυτό συνδέεται, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι μέσω αυτών πραγματοποιούνται συναλλαγές που υποκρύπτουν την πραγματική φορολογητέα ύλη.

 Το σκεπτικό της ΔΕΔ στηρίζεται στην ανάγκη πλήρους και ουσιαστικής διερεύνησης της πραγματικής ροής χρημάτων, ώστε να μη μείνουν εκτός ελέγχου συναλλαγές που τυπικά εμφανίζονται σε τρίτους αλλά στην πραγματικότητα αφορούν τον ελεγχόμενο.

Συνεπώς, ο φορολογικός έλεγχος έχει πλέον ευρύτατο πεδίο. Επεκτείνεται σε συγγενείς, σε εταιρείες και σε κάθε πρόσωπο που συναλλάσσεται με τον ελεγχόμενο. Μέσω των κοινών λογαριασμών και των διασταυρώσεων, οι αρχές μπορούν να διαπιστώσουν την πραγματική οικονομική εικόνα. Μπορεί να επεκταθεί εμμέσως και σε εταιρείες του εξωτερικού, ιδίως όταν πρόκειται για χώρες με προνομιακό καθεστώς. Με άλλα λόγια, ο έλεγχος δεν περιορίζεται μόνο στο φυσικό πρόσωπο, αλλά καλύπτει ολόκληρο το οικονομικό του περιβάλλον, προκειμένου να διαπιστωθεί η αληθής φοροδοτική ικανότητα.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Η Νάνσυ Καλλιανιώτη είναι Μέτοχος Δ.Σ. της Αrtion A.E. και Διευθύνουσα Σύμβουλος της  ARTION Μυκόνου ΑΕ.

 Ο Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της  ARTION ΑΕ.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και της Ανθής Ζελιαναίου*

1. Συλλογικές συμβάσεις στον επισιτισμό – το στάδιο της μετενέργειας

Η κλαδική ΣΣΕ του επισιτισμού – τουρισμού της 12.6.2023 (Π.Κ. 11/13.6.2023) ρύθμισε τους όρους αμοιβής και εργασίας του προσωπικού πάσης φύσεως τουριστικών και επισιτιστικών καταστημάτων της χώρας και είχε ισχύ από 1.3.2023 έως 28.2.2025. Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 4 της ΠΥΣ 6/28.2.2012 και το άρθρο 6 παρ. 1 ν.4046/2012, μετά τη λήξη μιας ΣΣΕ, οι κανονιστικοί όροι της εξακολουθούν να ισχύουν επί τρίμηνο (στάδιο μετενέργειας).

Μετά την πάροδο του τριμήνου αυτού, παραμένουν σε ισχύ μόνο οι βασικοί μισθολογικοί όροι, δηλαδή:

– ο βασικός μισθός ή το ημερομίσθιο,

– το επίδομα ωρίμανσης,

– το επίδομα τέκνων,

– το επίδομα σπουδών,

– το επίδομα επικίνδυνης εργασίας.

Οι λοιποί όροι της ΣΣΕ παύουν να ισχύουν, εκτός εάν περιληφθούν σε νέα ΣΣΕ ή συμφωνηθούν ατομικά. Αυτό έχει επιβεβαιωθεί και από τη νομολογία (ΣτΕ 2307/2014), η οποία έκρινε ότι κατά το στάδιο της μετενέργειας ισχύουν μόνο οι μισθολογικοί όροι, όχι όμως λοιπές παροχές.

2. Τροποποιήσεις υφιστάμενων ατομικών συμβάσεων

Η επιχείρηση δεν δύναται μονομερώς να μειώσει τις αποδοχές των παλαιών εργαζομένων κάτω από τα όρια που ορίζει είτε η ισχύουσα ΣΣΕ (κατά τη διάρκεια ισχύος της), είτε – στο στάδιο της μετενέργειας – οι μισθολογικοί όροι που διατηρούνται σε ισχύ, είτε ο νόμιμος κατώτατος μισθός/ημερομίσθιο (άρθρο 103 ν.4172/2013).

Κάθε μεταβολή απαιτεί τη συναίνεση του εργαζομένου μέσω τροποποιητικής ατομικής σύμβασης. Σε αντίθετη περίπτωση, συνιστά μονομερή βλαπτική μεταβολή των όρων εργασίας, η οποία απαγορεύεται και μπορεί να αποτελέσει λόγο καταγγελίας της σύμβασης από τον εργαζόμενο με δικαίωμα σε αποζημίωση (άρθρο 7 ν.2112/1920 σε συνδυασμό με άρθρο 652 ΑΚ).

3. Νέες προσλήψεις μετά τη λήξη της ΣΣΕ

Για εργαζόμενους που προσλαμβάνονται μετά την 1.6.2025 (δηλαδή μετά τη λήξη της ΣΣΕ και το πέρας του σταδίου μετενέργειας), εφόσον δεν έχει συναφθεί νέα κλαδική ΣΣΕ, ο εργοδότης νομιμοποιείται να συμφωνήσει αποδοχές με βάση τον εκάστοτε ισχύοντα νόμιμο κατώτατο μισθό ή ημερομίσθιο (άρθρο 103 ν.4172/2013).

Αυτό σημαίνει ότι στις νέες ατομικές συμβάσεις μπορεί να γίνεται ρητή αναφορά ότι οι εργαζόμενοι αμείβονται με τον νόμιμο κατώτατο μισθό, μέχρι την υπογραφή νέας συλλογικής ρύθμισης.

4. Μεταβαλλόμενο ωράριο και μερική απασχόληση

Στην εστίαση συναντώνται συχνά συμβάσεις μερικής απασχόλησης με μεταβαλλόμενο ωράριο, όπου το ημερομίσθιο διαμορφώνεται κατ’ αναλογία των ωρών εργασίας. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση το ωρομίσθιο (ημερομίσθιο/6,66 ώρες για 5θήμερο ή 8 ώρες για 6ήμερο).

Σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 11 ν.1892/1990, αν ο μερικώς απασχολούμενος εργαστεί πέραν του συμφωνημένου ημερήσιου ωραρίου του, αλλά όχι πέραν του πλήρους ημερήσιου ωραρίου, δικαιούται για τις επιπλέον ώρες το κανονικό ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 12%.

Παράδειγμα:

Εργαζόμενος συμφώνησε να εργάζεται 4 ώρες ημερησίως με ωρομίσθιο 5,90 €. Αν σε μία ημέρα εργαστεί τελικά 6 ώρες, τότε:

– για τις 4 ώρες: 4 × 5,90 = 23,60 €,

– για τις 2 επιπλέον ώρες: 2 × 5,90 × 1,12 = 13,22 €,

σύνολο ημερομισθίου = 36,82 €.

Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στο να προστατεύει τον μερικώς απασχολούμενο από καταστρατήγηση της σύμβασης με επαναλαμβανόμενη υπέρβαση του συμφωνημένου ωραρίου.

Συμπέρασμα

–   Οι όροι των ΣΣΕ στον επισιτισμό δεσμεύουν εργοδότες και εργαζόμενους κατά τη διάρκεια ισχύος τους και, μετά τη λήξη τους, μόνο οι βασικοί μισθολογικοί όροι παραμένουν σε ισχύ στο στάδιο της μετενέργειας.

–   Τροποποίηση ατομικής σύμβασης μπορεί να γίνει μόνο με συναίνεση του εργαζομένου.

– Για νέες προσλήψεις μετά τη λήξη της ΣΣΕ, εφαρμόζεται ο νόμιμος κατώτατος μισθός/ημερομίσθιο.
– Στη μερική απασχόληση με μεταβαλλόμενο ωράριο ισχύει ο κανόνας του άρθρου 38 ν.1892/1990 για προσαύξηση 12% στις επιπλέον ώρες.

Η ορθή εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων αποτελεί κρίσιμο σημείο τόσο για τη νομιμότητα των συμβάσεων όσο και για την αποφυγή εργατικών διαφορών και προστίμων κατά τους ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές (ΣΕΠΕ, ΕΦΚΑ, ΑΑΔΕ).

Σημαντική Σημείωση

Σημειώνεται ότι η κλαδική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) στον επισιτισμό δεν ανανεώθηκε μετά τη λήξη της ισχύος της (28.2.2025). Το αρμόδιο συνδικαλιστικό όργανο των εργαζομένων προσέφυγε στον Οργανισμό Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ), προκειμένου να επιτευχθεί νέα συλλογική ρύθμιση. Μέχρι την έκδοση σχετικής απόφασης, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι διατάξεις περί μετενέργειας σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 4 ΠΥΣ 6/2012 και το άρθρο 6 ν. 4046/2012.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 Η Ανθή Ζελιαναίου είναι Payroll Specialist του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και του Γιάννη Αρτσίτα*

Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί αποτελούν διαχρονικά δημοφιλές εργαλείο διαχείρισης περιουσίας στην Ελλάδα, καθώς διευκολύνουν τη ρευστότητα και τη μεταφορά κεφαλαίων εντός της οικογένειας ή μεταξύ συνεργατών. Ωστόσο, όταν πρόκειται για μεγάλα ποσά, τα φορολογικά ζητήματα που ανακύπτουν –κυρίως ως προς τον καταμερισμό των τόκων και τον κίνδυνο χαρακτηρισμού τους ως άτυπης δωρεάς– αποκτούν καθοριστική σημασία.

Το τεχνικό ζήτημα με τις τράπεζες

Οι τράπεζες αποστέλλουν στην ΑΑΔΕ τους τόκους των κοινών λογαριασμών ολόκληρους για κάθε συνδικαιούχο. Έτσι, αν ένας λογαριασμός τετραμελούς οικογένειας αποφέρει τόκους 50.000 €, εμφανίζεται στο φορολογικό προφίλ του κάθε μέλους το ίδιο ποσό, δηλαδή συνολικά 200.000 €. Η στρέβλωση αυτή οδηγεί υποχρεωτικά σε διορθωτικές δηλώσεις.

Η σωστή αποτύπωση

– Αναλογικός καταμερισμός: Αν όλοι έχουν συνεισφέρει, οι τόκοι δηλώνονται κατά το ποσοστό συμμετοχής τους.
– Αποκλειστικός καταθέτης: Αν τα κεφάλαια προέρχονται μόνο από έναν (π.χ. τον πατέρα), όλοι οι τόκοι δηλώνονται από αυτόν.
– Πλασματική κατανομή: Η ίση δήλωση τόκων από μη συμμετέχοντες θεωρείται επισφαλής και μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά.
Η διάκριση μεταξύ τυπικού συνδικαιούχου και πραγματικού δικαιούχου έχει καθοριστικό βάρος σε έναν πιθανό έλεγχο.

Ο κίνδυνος της άτυπης δωρεάς

Η νομοθεσία προβλέπει ότι κάθε παροχή χωρίς αντάλλαγμα αποτελεί δωρεά. Επομένως, αν συνδικαιούχος που δεν έχει καταθέσει κεφάλαια εμφανιστεί να εισπράττει τόκους, αυτοί θεωρούνται δωρεά από τον πραγματικό καταθέτη.

Η νομολογία είναι σαφής:
– ΣτΕ 64/2000: Η συμμετοχή στον λογαριασμό αφορά μόνο τη σχέση με την τράπεζα και όχι την κυριότητα των καταθέσεων.
– ΣτΕ 4003/2014: Η ανάληψη από μη συνεισφέροντα συνδικαιούχο αποτελεί παροχή χωρίς αντάλλαγμα και φορολογείται ως δωρεά.
Οι φόροι δωρεάς είναι υψηλοί (10% για συγγενείς Α΄ βαθμού, 20% για Β΄ βαθμού, 40% για τρίτους), με εξαίρεση το αφορολόγητο των 800.000 € για δωρεές από 1.10.2021 σε συγγενείς Α΄ κατηγορίας.

Το ενδεχόμενο φορολογικού ελέγχου

Η δήλωση με καταμερισμό τόκων αποτελεί κατά δήλωση πράξη του φορολογουμένου· δεν σημαίνει έλεγχο ούτε αποδοχή της ΑΑΔΕ. Ο έλεγχος μπορεί να γίνει εντός πενταετίας και να πυροδοτηθεί αν οι τόκοι χρησιμοποιηθούν για κάλυψη τεκμηρίων από μη συνεισφέροντα μέλη.

Η λύση της τυπικής δωρεάς

Εάν ο καταθέτης θέλει να μεταβιβάσει πράγματι τόκους ή κεφάλαια, η ασφαλής λύση είναι η τυπική δωρεά:
– με ιδιωτικό συμφωνητικό ή
– με απλή δήλωση δωρεάς στη ΔΟΥ.
Για χρηματικά ποσά δεν απαιτείται συμβολαιογραφικό έγγραφο· αρκεί η τήρηση των τυπικών φορολογικών διαδικασιών.

Πλεονέκτημα στη μεταθανάτια διαδοχή

Οι κοινοί λογαριασμοί διατηρούν το πλεονέκτημα του ν. 5638/1932: μετά τον θάνατο ενός συνδικαιούχου, τα κεφάλαια περιέρχονται αυτομάτως στους λοιπούς, χωρίς φόρο κληρονομιάς, ανεξαρτήτως συγγένειας. Όμως, πρέπει να είναι σαφές ότι δεν έχει προηγηθεί άτυπη δωρεά κατά τη διάρκεια της ζωής.

Εξειδικευμένη συμβουλή για μεγάλες περιουσίες

Στις περιπτώσεις μεγάλων καταθέσεων, ο κίνδυνος καταλογισμού φόρου δωρεάς και προστίμων είναι πολλαπλάσιος. Η ορθή στρατηγική περιλαμβάνει:
– τεκμηρίωση της προέλευσης κεφαλαίων,
– εξειδικευμένο φορολογικό σχεδιασμό (π.χ. εταιρικές λύσεις, καταπιστευματικές συμβάσεις),
– συνδυασμό με άλλα εργαλεία περιουσιακού προγραμματισμού.
Η επαγγελματική καθοδήγηση διασφαλίζει τη νομιμότητα και προλαμβάνει δυσάρεστες συνέπειες σε έλεγχο.

Συμπέρασμα

Οι κοινοί λογαριασμοί είναι χρήσιμο εργαλείο, αλλά κρύβουν σημαντικούς φορολογικούς κινδύνους. Ο σωστός καταμερισμός τόκων και η χρήση τυπικών πράξεων δωρεάς είναι αναγκαία για να αποφευχθούν πρόσθετοι φόροι και πρόστιμα. Για μεγάλες περιουσίες, απαιτείται προσεκτικός σχεδιασμός και επαγγελματική συμβουλή, ώστε το πλεονέκτημα των κοινών λογαριασμών να μη μετατραπεί σε παγίδα.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

H Νάνσυ Καλλιανιώτη είναι Μέτοχος Δ.Σ. της Artion Α.Ε. και Διευθύνουσα Σύμβουλος της Artion Μυκόνου Α.Ε.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη*

Η τήρηση του βιβλίου μετόχων και του βιβλίου μετοχών είναι μια από τις βασικές αλλά συχνά παραγνωρισμένες υποχρεώσεις των ανωνύμων εταιρειών (Α.Ε.), είτε αυτές είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο είτε όχι. Παρότι τα βιβλία αυτά είναι αθεώρητα –δεν απαιτείται θεώρηση από τη Δ.Ο.Υ.– η τήρησή τους είναι υποχρεωτική και απολύτως κρίσιμη για τη διαφάνεια της εταιρικής λειτουργίας και την ασφάλεια των συναλλαγών.

Νομικό πλαίσιο

Ο Ν. 4548/2018 (άρθρο 40) προβλέπει ρητά ότι κάθε Α.Ε. οφείλει να τηρεί βιβλίο μετόχων, στο οποίο καταχωρούνται:

– Τα στοιχεία των μετόχων,
– Ο αριθμός και η κατηγορία των μετοχών τους,
– Κάθε μεταβολή (μεταβίβαση, ενεχυρίαση, ακύρωση, διάσπαση/συνένωση),
– Οι πράξεις που σχετίζονται με έκδοση νέων μετοχών.

Με απλά λόγια, χωρίς αυτά τα βιβλία δεν μπορεί να υπάρχει σαφής εικόνα για το ποιος είναι μέτοχος και σε ποιο ποσοστό.

Η πρακτική πραγματικότητα

Παρά τη σημασία τους, πολλοί λογιστές –και κυρίως οι εξωτερικοί ελεύθεροι επαγγελματίες– αντιμετωπίζουν την τήρησή τους ως «αγγαρεία». Η προσοχή εστιάζεται στις φορολογικές δηλώσεις και στα οικονομικά στοιχεία, ενώ τα διοικητικά βιβλία παραμελούνται.

Όμως, η υποτίμηση αυτή είναι επικίνδυνη: σε περιπτώσεις διαφωνιών ή αντιδικιών μεταξύ μετόχων, οι νομικοί αναζητούν ακόμη και την παραμικρή πλημμέλεια στα εταιρικά βιβλία για να στηρίξουν τα επιχειρήματά τους.

Σημασία για τον φορολογικό έλεγχο

Σε έναν φορολογικό έλεγχο, τα βιβλία μετόχων αξιοποιούνται από την ΑΑΔΕ για να διαπιστώσει:

– την ταυτότητα και το ποσοστό συμμετοχής των μετόχων,
– αν έχουν φορολογηθεί σωστά οι μεταβιβάσεις μετοχών (υπεραξία, δωρεά, γονική παροχή),
– αν η κατανομή μερισμάτων είναι σύννομη,
– αν οι αυξήσεις ή μειώσεις κεφαλαίου έχουν καταχωρηθεί νόμιμα.

Ένα ελλιπές ή ανύπαρκτο βιβλίο μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά φορολογικά ζητήματα και καταλογισμούς φόρων.

Κυρώσεις για μη τήρηση ή πλημμελή τήρηση

Η μη τήρηση των βιβλίων επιφέρει:

– Εταιρικές συνέπειες: Μεταβιβάσεις που δεν έχουν καταχωρηθεί θεωρούνται άκυρες έναντι της εταιρείας (άρθρο 41 Ν. 4548/2018). Ο νέος μέτοχος δεν αποκτά δικαιώματα ψήφου ή μερίσματος. Αποφάσεις Γενικών Συνελεύσεων μπορεί να κριθούν άκυρες.

– Φορολογικές συνέπειες: Η μη τήρηση συνιστά παράβαση του άρθρου 54 του Ν. 4174/2013 (ΚΦΔ), με πρόστιμο:
• 5.000 € για Α.Ε. με διπλογραφικά βιβλία.
Αν η έλλειψη δημιουργήσει δυσχέρεια στον έλεγχο, μπορεί να ακολουθήσει και καταλογισμός φόρων με προσαυξήσεις.

– Πρακτικές δυσκολίες: Μπλοκάρισμα μεταβιβάσεων μετοχών στο ΓΕΜΗ, εμπόδια στη διανομή μερισμάτων, αμφισβητήσεις της μετοχικής σύνθεσης από τρίτους.

Παράδειγμα

Έστω ότι ένας μέτοχος μεταβιβάζει μετοχές σε τρίτο, αλλά η πράξη δεν καταχωρείται στο βιβλίο μετόχων. Στον φορολογικό έλεγχο, η ΑΑΔΕ μπορεί να θεωρήσει ότι η μεταβίβαση δεν έγινε ποτέ, με συνέπεια τον καταλογισμό φόρου υπεραξίας ή δωρεάς. Σε ενδεχόμενη αντιδικία, το δικαστήριο μπορεί να αναγνωρίσει μόνο τον παλιό μέτοχο ως νόμιμο, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στη διοίκηση της εταιρείας.

Συμπέρασμα

Η τήρηση των βιβλίων μετόχων και μετοχών δεν είναι μια τυπική γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι ένα θεμελιώδες εργαλείο διαφάνειας και νομικής ασφάλειας. Οι λογιστές και τα στελέχη επιχειρήσεων οφείλουν να τα ενημερώνουν με ευλάβεια, διότι σε έναν έλεγχο ή μια διαμάχη μπορεί να αποδειχθούν ο πιο καθοριστικός φάκελος για την προστασία της εταιρείας και των μετόχων της.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Θάνου Δαλιάνη και του Γιώργου Καραΐσκου*

Η χρηματοδότηση μέσω τραπεζικού δανεισμού αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης για κάθε επιχείρηση, ιδίως στις μικρομεσαίες. Ωστόσο, η διαδικασία έγκρισης δανείου είναι πολυεπίπεδη και οι τράπεζες εφαρμόζουν αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης, τόσο για την επιχείρηση όσο και για τα φυσικά πρόσωπα που εμπλέκονται σε αυτή.

1. Το επιχειρηματικό πλάνο και η βιωσιμότητα

Η πρώτη και βασική παράμετρος είναι το επιχειρηματικό πλάνο:

– Πώς προβλέπεται να εξελιχθεί η επιχείρηση;

– Ποια είναι η στρατηγική της για αύξηση εσόδων;

– Ποιο είναι το μοντέλο λειτουργίας, οι πελάτες, οι αγορές-στόχοι;

Παράδειγμα:
Μια start-up τεχνολογίας με καινοτόμο προϊόν αλλά χωρίς ιστορικά οικονομικά στοιχεία, μπορεί να λάβει θετική αξιολόγηση αν παρουσιάσει τεκμηριωμένο πλάνο ανάπτυξης με συμβόλαια μελλοντικών πωλήσεων και επιστολές πρόθεσης από επενδυτές.

2. Η συναλλακτική συμπεριφορά της επιχείρησης

Οι τράπεζες εξετάζουν:

– Αν υπάρχουν καθυστερήσεις σε οφειλές προς Δημόσιο και ΕΦΚΑ

– Αν έχουν υπάρξει αθετήσεις πληρωμών σε προμηθευτές

– Αν η επιχείρηση έχει παρελθόν δανειακής συνέπειας

Η αξιοπιστία στο παρελθόν είναι προγνωστικός δείκτης για το μέλλον. 

3. Η φερεγγυότητα των μετόχων, εταίρων και διαχειριστών

Η προσοχή στρέφεται επίσης στα φυσικά πρόσωπα πίσω από την επιχείρηση:

– Έχουν καταχωρηθεί στον ΤΕΙΡΕΣΙΑ ως αφερέγγυοι;

– Έχουν άλλες ληξιπρόθεσμες οφειλές;

– Εμφανίζονται ως πραγματικοί δικαιούχοι (UBOs) σε ύποπτες δομές;

Η εγγραφή στον ΤΕΙΡΕΣΙΑ για ακάλυπτες επιταγές, διαταγές πληρωμής ή καταγγελίες δανείων λειτουργεί αποτρεπτικά για τη χορήγηση δανείου. Σε αρκετές περιπτώσεις είναι απαγορευτική, εκτός αν υπάρξει πλήρης εξόφληση και αποκατάσταση του οικονομικού προφίλ.

4. Ο έλεγχος για ξέπλυμα χρήματος (AML) και η προέλευση κεφαλαίων

Ελέγχεται αν οι μέτοχοι:

– Διαθέτουν εισοδήματα ή κεφάλαια που δικαιολογούν τη συμμετοχή τους

– Εμφανίζονται σε λίστες προσώπων υψηλού κινδύνου (PEPs, κυρώσεις, λίστα ΟΟΣΑ κ.λπ.)

– Χρησιμοποιούν διεθνείς δομές (π.χ. offshore, καταπιστεύματα)

Τα χρήματα που θα χρησιμοποιηθούν για κάλυψη κεφαλαίων ή εγγυήσεις πρέπει να είναι νομίμως αποκτηθέντα και τεκμηριωμένα.

5. Εξασφαλίσεις και εμπράγματες εγγυήσεις

Η ύπαρξη εμπράγματων εξασφαλίσεων (ακίνητα, εγγυήσεις, ενεχυριάσεις απαιτήσεων) λειτουργεί καταλυτικά για τη θετική έκβαση της αίτησης.

Ωστόσο, η επαρκής ρευστότητα και το cash flow προηγούνται σε σημασία.

6. Επισφαλείς Κλάδοι – Υψηλό Ρίσκο Χρηματοδότησης

Ορισμένοι κλάδοι θεωρούνται κατά κανόνα υψηλού κινδύνου:

– Εστίαση / καφεστίαση / ψυχαγωγία (μεγάλη εξάρτηση από εποχικότητα και καταναλωτική δαπάνη)

– Κατασκευές χωρίς δημόσια έργα (έκθεση σε χρηματορροές και καθυστερήσεις πληρωμών)

– Αγροτικές εκμεταλλεύσεις μικρής κλίμακας (καιρικοί κίνδυνοι, κυμαινόμενες τιμές)

– Επιχειρήσεις με χαμηλή τραπεζική διαφάνεια και υψηλό ποσοστό μετρητών

Παράδειγμα:
Μια ατομική επιχείρηση εστίασης με κύκλο εργασιών 80.000€ χωρίς ψηφιακά αρχεία, θα δυσκολευτεί να τεκμηριώσει ικανότητα αποπληρωμής.

Συμπέρασμα

Η δανειοδότηση δεν εξαρτάται μόνο από τα νούμερα. Ο επιχειρηματίας κρίνεται για τη διαχειριστική ικανότητα, τη διαφάνεια, την ηθική του ακεραιότητα και τις πραγματικές δυνατότητες της επιχείρησης. Η καλή εικόνα στο ΤΕΙΡΕΣΙΑ, η τεκμηριωμένη στρατηγική και η καθαρή προέλευση κεφαλαίων είναι προαπαιτούμενα για κάθε μορφή χρηματοδότησης.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο Θάνος Δαλιάνης είναι Partner της GRAND VALUE, εταιρεία-μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 Ο Γιώργος Καραΐσκος είναι Business Consultant-Senior Financial Analyst της GRAND VALUE, εταιρείας του ΟΜΙΛΟΥ ARTION. 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

Η ΑΑΔΕ έχει εντείνει τα τελευταία χρόνια τους φορολογικούς ελέγχους, αξιοποιώντας τόσο τα παραδοσιακά στοιχεία των δηλώσεων όσο και ψηφιακά δεδομένα. Ένας αυξανόμενος αριθμός επιχειρήσεων και ελευθέρων επαγγελματιών λαμβάνει έγγραφα πρόσκλησης για προσκόμιση βιβλίων και δικαιολογητικών.
Η αποστολή της πρόσκλησης βασίζεται σε συγκεκριμένα άρθρα του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 5104/2024), τα οποία ρυθμίζουν το πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ πολίτη και Εφορίας.

Η προθεσμία των 10 ημερών και η δυνατότητα παράτασης

Ο φορολογούμενος έχει προθεσμία δέκα (10) εργάσιμων ημερών για να παραδώσει τα στοιχεία που ζητούνται. Σημαντικό είναι ότι η προθεσμία αυτή μπορεί να παραταθεί, εφόσον υπάρχει αιτιολογημένο αίτημα και δοθεί έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία.

Ηλεκτρονική κοινοποίηση και υποβολή δικαιολογητικών

Η πρόσκληση κοινοποιείται πλέον ηλεκτρονικά στην ατομική μερίδα κάθε φορολογούμενου στο Taxisnet και από τη στιγμή εκείνη θεωρείται επίσημα παραδοθείσα. Τα αιτούμενα δικαιολογητικά μπορούν να κατατεθούν είτε με φυσική παρουσία στη ΔΟΥ είτε ηλεκτρονικά μέσω email, μειώνοντας έτσι την ταλαιπωρία και τις επισκέψεις στην Εφορία.

Η διαδικασία του ελέγχου στην πράξη

Ο έλεγχος ξεκινά μόνο με επίσημη εντολή και αφορά συγκεκριμένη περίοδο. Στην πράξη, η πραγματική έναρξη μπορεί να καθυστερήσει αρκετές ημέρες ή ακόμη και μήνες μετά την κοινοποίηση. Συχνά, πρώτα συγκεντρώνονται τα έγγραφα και στη συνέχεια καλείται ο φορολογούμενος να δώσει διευκρινίσεις.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η Εφορία εκδίδει προσωρινά αποτελέσματα, δίνοντας τη δυνατότητα στον πολίτη να απαντήσει πριν καταλήξει στο οριστικό πόρισμα. Αυτό αποτελεί ουσιαστική εγγύηση του δικαιώματος ακρόασης.

Δικαιώματα και υποχρεώσεις του φορολογούμενου

– Υποχρέωση να παραδώσει τα στοιχεία που ζητούνται.

– Δικαίωμα να υποβάλει εξηγήσεις σε κάθε στάδιο.

– Δυνατότητα να υποβάλει αίτημα παράτασης προθεσμίας.

– Δυνατότητα ηλεκτρονικής αποστολής των εγγράφων.

– Δικαίωμα ακρόασης πριν από την έκδοση οριστικής πράξης.

– Σε περίπτωση μη συνεργασίας, προβλέπονται πρόστιμα και κυρώσεις.

Η σημασία της συνέπειας στις προθεσμίες

Οι φορολογούμενοι πρέπει να είναι απολύτως συνεπείς με τις προθεσμίες σε κάθε φάση του ελέγχου.

– Στο προσωρινό σημείωμα διαπιστώσεων (προσωρινό πόρισμα) η απάντηση πρέπει να δοθεί εντός 20 ημερών.

– Αν διαφωνούν με την τελική πράξη, έχουν δικαίωμα να υποβάλουν ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) μέσα σε ένα μήνα από την κοινοποίηση.

– Η προσφυγή στη ΔΕΔ είναι υποχρεωτική∙ χωρίς αυτήν, ο φορολογούμενος δεν μπορεί να προσφύγει στα Διοικητικά Δικαστήρια.

Τι να προσέξουν οι πολίτες

– Να μην αγνοούν καμία πρόσκληση∙ η παράλειψη οδηγεί σε πρόστιμα.

– Να τηρούν αρχείο με όλα τα παραδοθέντα δικαιολογητικά.

– Να ζητούν εγκαίρως παράταση όταν δεν είναι εφικτή η συγκέντρωση όλων των στοιχείων.

– Να συμβουλεύονται τον λογιστή ή φοροτεχνικό τους για καθοδήγηση.

Συμπέρασμα

Η πρόσκληση για έλεγχο δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει παράβαση ή πρόβλημα. Πρόκειται για μια τυπική διαδικασία που μπορεί να ολοκληρωθεί ομαλά, εφόσον ο φορολογούμενος ανταποκριθεί έγκαιρα και συνεργαστεί με τη Φορολογική Διοίκηση. Η σωστή προετοιμασία, η έγκαιρη ανταπόκριση, η συνέπεια στις προθεσμίες και η αξιοποίηση της δυνατότητας ηλεκτρονικής υποβολής αποτελούν τα “κλειδιά” για την αποφυγή προστίμων και καθυστερήσεων.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και του Θάνου Δαλιάνη*

Σύμφωνα με την ελληνική φορολογική νομοθεσία, τα τεκμήρια διαβίωσης καθώς και οι ετήσιες δαπάνες που δηλώνονται για την απόκτηση περιουσιακών στοιχείων (π.χ. ακίνητα, συμμετοχές σε εταιρείες, χορηγήσεις δανείων), αποτελούν αντικείμενο ελέγχου από τη φορολογική διοίκηση ως προς την πηγή προέλευσης των σχετικών χρημάτων.

Κοινά τεκμήρια, αλλά ατομική ευθύνη ως προς τις δαπάνες απόκτησης

Αν και οι σύζυγοι (ή τα πρόσωπα με σύμφωνο συμβίωσης) υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση και λαμβάνονται υπόψη κοινά τεκμήρια διαβίωσης, κάθε φυσικό πρόσωπο αξιολογείται ξεχωριστά ως προς την τεκμηρίωση των δαπανών απόκτησης περιουσιακών στοιχείων. Επομένως, αν η σύζυγος αποκτήσει ακίνητο και δεν διαθέτει επαρκή δηλωθέντα εισοδήματα ή ανάλωση κεφαλαίου, τότε ελλοχεύει ο κίνδυνος επιβολής φόρου δωρεάς ή ακόμη και τεκμαρτής φορολόγησης εισοδήματος.

Η λύση της δωρεάς χρημάτων πριν την αγορά

Για την αποφυγή του φόρου ή της τεκμαρτής φορολόγησης, είναι κρίσιμο η οποιαδήποτε οικονομική ενίσχυση μεταξύ των συζύγων να πραγματοποιείται πριν την αγορά περιουσιακού στοιχείου, με τη μορφή χρηματικής δωρεάς. Η δωρεά αυτή μπορεί να είναι ατελής (χωρίς φόρο) εφόσον το ποσό δεν υπερβαίνει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, όπως προβλέπεται στο άρθρο 29 του ν. 2961/2001 για τις δωρεές μεταξύ συζύγων (κατηγορία Α’).

Νομολογιακή αντιμετώπιση και κρίσιμες αποφάσεις

Η ΔΕΔ με την υπ’ αριθμ. 4512/2021 απόφασή της έκρινε ότι η αγορά ακινήτου από σύζυγο χωρίς ίδια εισοδήματα, όταν τα χρήματα προήλθαν από τον άλλο σύζυγο και δεν υπήρξε συμβολαιογραφική ή απλή μέσω ιδιωτικού συμφωνητικού  δωρεά, τεκμαίρεται ως άτυπη δωρεά και επιβάλλεται φόρος. Ο έλεγχος διαπίστωσε μείωση της περιουσίας του ενός συζύγου και αντίστοιχη αύξηση του άλλου, στοιχείο που υποδεικνύει μεταβίβαση χωρίς αντάλλαγμα.

Σύγκρουση με τον Αστικό Κώδικα

Η υποχρέωση φορολογικής τεκμηρίωσης οδηγεί συχνά σε σύγκρουση με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα, σύμφωνα με τις οποίες τα αποκτήματα κατά τη διάρκεια του γάμου θεωρούνται κοινά. Παρά ταύτα, από φορολογική άποψη, κάθε σύζυγος θεωρείται αυτοτελές φορολογικό πρόσωπο, υποχρεωμένο να αιτιολογήσει το σύνολο των δαπανών του.

Συμπεράσματα και προτάσεις

Πριν από οποιαδήποτε αγορά περιουσιακού στοιχείου ή συμμετοχή σε εταιρεία, όταν συμμετέχει σύζυγος χωρίς επαρκή εισοδήματα, συστήνεται:
– Η προγενέστερη δωρεά χρημάτων με συμβολαιογραφική πράξη ή σύνταξη ιδιωτικού εγγράφου  και η μεταφορά των χρημάτων να γίνει αποκλειστικά μέσω τράπεζας.
– Η διασφάλιση ότι τα ποσά που θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά έχουν καλυφθεί από δηλωμένα εισοδήματα ή τεκμηριωμένη ανάλωση κεφαλαίου.
– Η φορολογική συμμόρφωση ως προς τα τεκμήρια του άρθρου 32 και τις δαπάνες απόκτησης του άρθρου 34 του ν. 4172/2013.

Ενδεικτικά Παραδείγματα

Παράδειγμα 1 – Αγορά ακινήτου από σύζυγο χωρίς εισόδημα

Η κα Μαρία, σύζυγος του κ. Νίκου, αποκτά ένα διαμέρισμα αξίας 150.000 ευρώ στο όνομά της. Η Μαρία δεν έχει δηλώσει κανένα εισόδημα τα τελευταία έτη. Ο Νίκος είναι ο μόνος εργαζόμενος και έχει δηλώσει εισόδημα 50.000 ευρώ ετησίως. Το ποσό για την αγορά του ακινήτου προέρχεται αποκλειστικά από λογαριασμό του Νίκου.

Αν δεν έχει προηγηθεί δωρεά από τον Νίκο προς τη Μαρία, τότε η εφορία ενδέχεται να θεωρήσει ότι η Μαρία απέκτησε περιουσιακό στοιχείο χωρίς επαρκή οικονομικά μέσα και θα της καταλογίσει τεκμαρτό εισόδημα ή θα επιβάλει φόρο δωρεάς.

Παράδειγμα 2 – Ορθή εφαρμογή της δωρεάς

Ο κ. Γιάννης θέλει να αγοράσει εξοχική κατοικία στο όνομα της συζύγου του, κας Ελένης, η οποία δεν έχει καθόλου εισοδήματα. Το τίμημα είναι 200.000 ευρώ.

Για να είναι φορολογικά καλυμμένοι, ο Γιάννης προχωρά πρώτα σε τραπεζική μεταφορά 200.000 ευρώ στον λογαριασμό της Ελένης με αιτιολογία ‘χρηματική δωρεά’. Η δωρεά δηλώνεται και γίνεται αποδεκτή από την αρμόδια ΔΟΥ. Εφόσον είναι κάτω του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ, δεν επιβάλλεται φόρος.

Η Ελένη αγοράζει το ακίνητο και έχει τεκμηριωμένη κάλυψη του ποσού.

Παράδειγμα 3 – Κοινή συμμετοχή συζύγων σε ίδρυση ΙΚΕ

Οι σύζυγοι Ανδρέας και Σοφία ιδρύουν ΙΚΕ με εταιρικό κεφάλαιο 20.000 ευρώ. Ο Ανδρέας δηλώνει εισοδήματα 60.000 ευρώ και συμμετέχει με 15.000 ευρώ. Η Σοφία δεν δηλώνει εισοδήματα αλλά συμμετέχει με 5.000 ευρώ.

Για να μην τεθεί ζήτημα τεκμηρίου ή δωρεάς, ο Ανδρέας προχωρά πριν τη σύσταση σε δωρεά 5.000 ευρώ προς τη Σοφία, ώστε αυτή να μπορεί να δικαιολογήσει την εισφορά της.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

 Ο Θάνος Δαλιάνης είναι Partner της GRAND VALUE, εταιρεία-μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νατάσας Δαλιάνη*

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) έχει εφαρμόσει την τελευταία πενταετία μια σειρά στοχευμένων και συστημικών παρεμβάσεων με στόχο την περιστολή της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης. Ο συνδυασμός θεσμικών αλλαγών, τεχνολογικών καινοτομιών και ανταλλαγής πληροφοριών σε διεθνές επίπεδο έχει ήδη αρχίσει να αποδίδει καρπούς, όπως αποτυπώνεται στην εντυπωσιακή αύξηση των φορολογικών εσόδων.

1.    Ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών σε διεθνές επίπεδο

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στο Common Reporting Standard (CRS) του ΟΟΣΑ, στο FATCA με τις ΗΠΑ και στην αυτόματη ανταλλαγή τραπεζικών πληροφοριών μέσω της Ευρωπαϊκής Οδηγίας DAC2. Αυτό έχει επιτρέψει την πρόσβαση σε πληροφορίες για: καταθέσεις και επενδύσεις Ελλήνων φορολογουμένων στο εξωτερικό, offshore δομές και καταπιστεύματα, και μεταβιβάσεις χρημάτων και περιουσιακών στοιχείων σε άλλα κράτη.

2.    Πληροφορίες από τράπεζες, ασφαλιστικές, επενδυτικές και λοιπούς φορείς

Η ΑΑΔΕ έχει πρόσβαση σε κρίσιμες πληροφορίες από τραπεζικά ιδρύματα, ασφαλιστικές και επενδυτικές εταιρείες, ιδιωτικά σχολεία και συμβολαιογράφους. Όλα αυτά συντελούν στη βελτίωση του προφίλ φορολογικού κινδύνου κάθε φορολογουμένου και στην εφαρμογή στοχευμένων ελέγχων βάσει risk analysis.

3.    Τεχνολογική μετάβαση: Από τα χειρόγραφα στα ψηφιακά βιβλία

Η πλατφόρμα myDATA είναι πλέον υποχρεωτική και καταγράφει σε πραγματικό χρόνο τα έσοδα και έξοδα των επιχειρήσεων. Η ηλεκτρονική τιμολόγηση και το ηλεκτρονικό δελτίο αποστολής αποτρέπουν την έκδοση πλαστών ή εικονικών παραστατικών.

4.    Υποχρεωτική πληρωμή μισθών και συναλλαγών μέσω τραπεζικού συστήματος

Η υποχρέωση εξόφλησης μισθών μέσω τραπεζικών μέσων και η απαγόρευση πληρωμών άνω των 500 ευρώ σε μετρητά περιορίζουν τις ‘μαύρες’ αποδοχές και τις ανεξέλεγκτες συναλλαγές. Η καταγραφή και φορολόγηση των φιλοδωρημάτων (tips) ενισχύει τα έσοδα από τον επισιτιστικό κλάδο.

5.    Ηλεκτρονικά βιβλία σε κλάδους με υψηλή παραβατικότητα

Η εφαρμογή ηλεκτρονικού βιβλίου και η διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές σε κομμωτήρια, καφέ, εστίαση, τουρισμό και logistics περιορίζει τις ‘μαύρες’ συναλλαγές και ενισχύει την καθημερινή εποπτεία των εισπράξεων.

6.    Η αποτελεσματικότητα των μέτρων και η αύξηση των εσόδων

Τα παραπάνω μέτρα, μαζί με την τεχνητή νοημοσύνη και την real-time διασταύρωση στοιχείων, οδήγησαν σε αύξηση των φορολογικών εσόδων κατά 12% το 2024 και μείωση των υποθέσεων φοροδιαφυγής κατά 18%.

Συμπεράσματα

Η ΑΑΔΕ μετατρέπεται σε μια σύγχρονη ελεγκτική αρχή με πλήρη πρόσβαση σε πληροφορίες και δυνατότητες διασταύρωσης. Ο στόχος είναι η ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού, η δικαιότερη κατανομή των βαρών και η οικονομική σταθερότητα μέσω διεύρυνσης της φορολογικής βάσης.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

H Νατάσα Δαλιάνη είναι Μέτοχος Δ.Σ & Αναπληρώτρια Διευθύνουσα Σύμβουλος της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

Οργάνωση, Πόροι, Διοίκηση και η σχέση του με τις λοιπές μορφές μη κερδοσκοπικών οντοτήτων

Τι είναι το Ίδρυμα

Σύμφωνα με τα άρθρα 108-121 του Αστικού Κώδικα, Ίδρυμα είναι νομικό πρόσωπο που συστήνεται με διάταξη εν ζωή ή αιτία θανάτου (π.χ. συμβολαιογραφική πράξη ή διαθήκη), με περιουσία αφιερωμένη σε συγκεκριμένο σκοπό. Πρόκειται δηλαδή για μονομερή πράξη αφιέρωσης περιουσίας και όχι για συμφωνία μεταξύ πολλών προσώπων.

Το Ίδρυμα δεν έχει μέλη ή εταίρους, ούτε ανήκει σε φυσικά πρόσωπα – είναι πλήρως ανεξάρτητη νομική οντότητα που επιδιώκει την υλοποίηση ενός σκοπού.

Ποιοι μπορούν να ιδρύσουν Ίδρυμα

Ιδρυτής μπορεί να είναι:

– Φυσικό πρόσωπο (Έλληνας ή αλλοδαπός)
– Νομικό πρόσωπο ιδιωτικού ή δημοσίου δικαίου
– Περισσότεροι του ενός συνιδρυτές

Το Ίδρυμα αποκτά νομική προσωπικότητα μόνο με πράξη αναγνώρισης από την αρμόδια αρχή.

Διοίκηση του Ιδρύματος

Ο ιδρυτής καθορίζει με τη συστατική πράξη:

– Τον τρόπο διοίκησης (συνήθως Διοικητικό Συμβούλιο)
– Τη διάρκεια της θητείας των μελών
– Τις εξουσίες, τις αμοιβές και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Αν δεν οριστεί διοίκηση, το αρμόδιο δικαστήριο διορίζει προσωρινή ή μόνιμη.

Πόροι Ιδρύματος – Πώς χρηματοδοτείται

Οι πόροι του Ιδρύματος μπορεί να προέρχονται από:

– Αρχική περιουσία του ιδρυτή
– Έσοδα από εκμετάλλευση περιουσίας
– Δωρεές, κληροδοσίες
– Χορηγίες ιδιωτών ή εταιρειών
– Κρατικές ή ευρωπαϊκές ενισχύσεις

Φορολογική μεταχείριση δωρεών και χορηγιών

Δωρεές από φυσικά και νομικά πρόσωπα:

– Εκπίπτουν από το φορολογητέο εισόδημα έως 20% (άρθρο 19 Ν.4172/2013)
– Γίνονται με τραπεζικό μέσο και τεκμηρίωση
– Το Ίδρυμα να περιλαμβάνεται στο σχετικό Μητρώο

Χορηγίες:

– Εκπίπτουν αν συνδέονται με προβολή
– Υπάρχει συμβατική ή τεκμηριωμένη σχέση
– Χαρακτηρίζονται ως διαφημιστικές δαπάνες

Μπορεί ένα Ίδρυμα να υλοποιεί δράσεις στο εξωτερικό;

Ναι, αρκεί:

– Να έχει σύνδεση με τον ελληνισμό, την Ορθοδοξία ή την ελληνική παιδεία
– Ο σκοπός να είναι σαφώς κοινωφελής ή φιλανθρωπικός

Ίδρυμα και Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες – Διαφορές

Πριν από τη συγκριτική παρουσίαση, αξίζει να σημειωθεί ότι στην ελληνική έννομη τάξη υπάρχουν και άλλες μορφές νομικών προσώπων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Τα πλέον συνήθη είναι τα σωματεία, οι αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες (ΑΜΚΕ), οι ενώσεις προσώπων και οι αστικοί συνεταιρισμοί. Αυτά τα νομικά πρόσωπα συνιστώνται με ιδιωτική βούληση μεταξύ δύο ή περισσότερων προσώπων, δεν έχουν ως κύριο σκοπό τη διανομή κερδών και δύνανται να δραστηριοποιούνται σε πολιτιστικούς, κοινωνικούς, φιλανθρωπικούς, εκπαιδευτικούς ή άλλους τομείς με μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Σε πολλές περιπτώσεις μπορούν να λάβουν επιχορηγήσεις ή δωρεές, αλλά δεν τελούν υπό την ίδια διοικητική εποπτεία με τα Ιδρύματα.

Συμπερασματικά

Η ίδρυση Ιδρύματος είναι θεσμική πράξη που απαιτεί:

– Καθαρό και διαρκή σκοπό
– Αξιόλογη περιουσία
– Δομή διοίκησης
– Φορολογική συμμόρφωση

Η δυνατότητα φορολογικής έκπτωσης δωρεών και χορηγιών το καθιστά εργαλείο κοινωνικής προσφοράς.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Η Αλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και της Νίκης Χατζοπούλου*

Στη φορολογική πρακτική των τελευταίων ετών, όλο και συχνότερα παρατηρείται ένα φαινόμενο που προκαλεί εύλογα ερωτήματα για τη νομιμότητα και την επιστημονική τεκμηρίωση των φορολογικών ελέγχων: η απόρριψη αιτημάτων επιστροφής ή έκπτωσης ΦΠΑ με επίκληση της «παραγωγικότητας» της σχετικής δαπάνης. Πρόκειται για μια πρακτική που αντίκειται τόσο στο γράμμα όσο και στο πνεύμα της φορολογικής νομοθεσίας, αλλά και στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και της ΔΕΔ.

Η απόφαση ΣτΕ 444/2017 είναι απολύτως σαφής: Για την έκπτωση του ΦΠΑ δεν εξετάζεται η παραγωγικότητα της δαπάνης, όπως συμβαίνει στη φορολογία εισοδήματος. Αντιθέτως, το μόνο που ερευνάται είναι αν η δαπάνη συνδέεται με την άσκηση φορολογητέας δραστηριότητας και συνοδεύεται από νόμιμο παραστατικό. Οτιδήποτε πέραν τούτου συνιστά υπέρβαση των αρμοδιοτήτων του ελέγχου και παραβίαση της αρχής της νομιμότητας.

Επιπροσθέτως, η μη εφαρμογή (αποδοχή) των αποφάσεων του ΣτΕ αποτελεί και επιπλέον κολάσιμο παράπτωμα.

Η ΔΕΔ, με τις αποφάσεις 2074/2022 και 1999/2022, επιβεβαιώνει αυτή τη θέση. Στην πρώτη, ακυρώθηκε πράξη της ΔΟΥ που απέρριψε ΦΠΑ εισροών με το σκεπτικό ότι δεν τηρήθηκε η αρχή των ίσων αποστάσεων, κρίνοντας εσφαλμένα ότι η δαπάνη δεν ήταν “παραγωγική”. Στη δεύτερη, έγινε δεκτό το δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ ακόμη και με ελλιπή περιγραφή στο τιμολόγιο, εφόσον αποδεικνυόταν η συναλλαγή και η σύνδεσή της με την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Σε μία περίπτωση ελέγχου επιστροφής ΦΠΑ, ο έλεγχος, έχοντας στη διάθεσή του όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά –τιμολόγια, συμβάσεις, επιμετρήσεις έργου, πληρωμές τιμολογίων με ηλεκτρονικά μέσα– προβαίνει στην απίστευτη διατύπωση πως στο τιμολόγιο ή το συμφωνητικό «δεν αναφέρονται στοιχεία, όπως: υλικό κατασκευής».

Η επιμονή ορισμένων φορολογικών ελεγκτών να υπερβαίνουν αυτά τα σαφή όρια, εισάγοντας υποκειμενικά κριτήρια (αν η δαπάνη “συνέβαλε στα κέρδη”, αν “ήταν αναγκαία”, αν “είχε αποτέλεσμα”) δεν είναι απλώς λανθασμένη νομικά. Είναι επικίνδυνη. Δημιουργεί αβεβαιότητα, ενισχύει τη γραφειοκρατία και οδηγεί σε περιττές προσφυγές, προσθέτοντας βάρος στη διοικητική δικαιοσύνη.

Σε ένα φορολογικό σύστημα που προσπαθεί να προσελκύσει επενδύσεις και να ενισχύσει τη συμμόρφωση, τέτοιες πρακτικές δεν έχουν θέση. Η ερμηνεία των κανόνων του ΦΠΑ πρέπει να γίνεται με σαφήνεια, διαφάνεια και σεβασμό στη νομολογία. Η επιλεκτική εφαρμογή ή η αυθαίρετη απόρριψη νόμιμων δικαιωμάτων των φορολογουμένων υπονομεύει την εμπιστοσύνη στο φορολογικό σύστημα και επιβραβεύει την αυθαιρεσία.

Ήρθε η ώρα η διοίκηση να ευθυγραμμίσει πλήρως την πρακτική των ελέγχων με τη νομολογία και να σταματήσει να αντιμετωπίζει τον ΦΠΑ ως εργαλείο αποτροπής δαπανών. Ο ΦΠΑ είναι ουδέτερος φόρος. Και η επιστροφή του δεν είναι χάρη – είναι δικαίωμα.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Senior Partner, Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)