Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου*

Η νέα εποχή των εταιρικών μετασχηματισμών διαμορφώνεται από τη σύμπτωση των διατάξεων του Ν.4601/2019 και του Ν.5162/2024. Η ασύμμετρη διάσπαση, δηλαδή η δυνατότητα άνισης κατανομής συμμετοχών στους μετόχους των διασπώμενων εταιρειών, καθιερώνεται πλέον ως θεσμικά αποδεκτή μορφή αναδιοργάνωσης. Παρότι ο νόμος προσφέρει σημαντική ευελιξία και φορολογική ουδετερότητα, η εμπειρία δείχνει ότι η Φορολογική Διοίκηση θα προσεγγίσει με αυξημένη επιφυλακτικότητα τέτοιες πράξεις, ιδίως όταν δεν τεκμηριώνεται επαρκώς ο επιχειρηματικός σκοπός ή η δίκαιη σχέση ανταλλαγής.

Η ασύμμετρη διάσπαση αποτελεί σήμερα ένα πολύτιμο αλλά σύνθετο εργαλείο για επιχειρήσεις που αναζητούν αποδοτικότερη οργάνωση, διαχωρισμό δραστηριοτήτων ή μεταβίβαση οικογενειακών περιουσιών. Ωστόσο, η επιτυχία της προϋποθέτει προσεκτικό σχεδιασμό, τεκμηρίωση και αποτύπωση του οικονομικού σκοπού, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος επαναχαρακτηρισμού ως άτυπης δωρεάς ή φοροαποφυγής.

 

1.Εισαγωγή

Η διάσπαση, ως εταιρικός μετασχηματισμός, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων.

Μέσω αυτής επιτυγχάνεται η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων από μια υφιστάμενη εταιρεία (διασπώμενη) σε μία ή περισσότερες νέες ή υφιστάμενες εταιρείες (επωφελούμενες), με σκοπό την ορθολογικότερη κατανομή δραστηριοτήτων, τον περιορισμό κινδύνων ή την εξυγίανση του εταιρικού σχήματος.

Η σύγχρονη ελληνική νομοθεσία προβλέπει δύο βασικά επίπεδα ρύθμισης:

– το εταιρικό, με τον Ν.4601/2019, που καθορίζει τις μορφές και τις διαδικασίες των μετασχηματισμών, και

– το φορολογικό, με τον Ν.5162/2024, που καθιερώνει την αρχή της φορολογικής ουδετερότητας για όσους μετασχηματισμούς διενεργούνται σύμφωνα με το εταιρικό δίκαιο.

 2. Η κανονική (συμμετρική) διάσπαση κατά τον Ν. 4601/2019

Σύμφωνα με το άρθρο 54 και επόμενα του Ν. 4601/2019, διάσπαση είναι η πράξη με την οποία η περιουσία μιας εταιρείας μεταβιβάζεται ολικά ή μερικά σε μία ή περισσότερες εταιρείες (υφιστάμενες ή νεοσυσταθείσες), με αντάλλαγμα την παροχή μετοχών ή εταιρικών μεριδίων στους μετόχους της διασπώμενης.

Η συνήθης μορφή είναι η συμμετρική διάσπαση, όπου οι μέτοχοι λαμβάνουν μετοχές στις νέες ή επωφελούμενες εταιρείες αναλογικά (pro rata) προς τη συμμετοχή τους στη διασπώμενη. Έτσι, διατηρείται η ίδια αναλογία ιδιοκτησίας και οικονομικών δικαιωμάτων.

Παράδειγμα συμμετρικής διάσπασης:            

Η εταιρεία “ΑΛΦΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ”, με δύο βασικούς μετόχους (50%-50%), διαθέτει δύο παραγωγικές μονάδες: μία στη Θεσσαλονίκη (παραγωγή πλαστικών) και μία στην Πάτρα (παραγωγή συσκευασίας).

Οι μέτοχοι αποφασίζουν να διαχωρίσουν τις δραστηριότητες για λόγους οργάνωσης και κόστους. Η εταιρεία διασπάται σε δύο νέες εταιρείες, όπου κάθε μέτοχος λαμβάνει ίσο ποσοστό (50%) και στις δύο νέες μονάδες.

Η πράξη θεωρείται συμμετρική διάσπαση: η φορολογική ουδετερότητα διασφαλίζεται πλήρως, καθώς η κατανομή των μετοχών είναι αναλογική και δεν προκύπτει καμία μεταβολή περιουσιακής ισορροπίας.

3. Η ασύμμετρη διάσπαση – Έννοια και νομική θεμελίωση

Στις περιπτώσεις της κοινής διάσπασης και της μερικής διάσπασης, οι μέτοχοι ή οι εταίροι της διασπώμενης εταιρείας γίνονται μέτοχοι ή εταίροι μίας ή περισσότερων επωφελούμενων εταιρειών, σύμφωνα με την κατανομή που προβλέπεται στη σύμβαση διάσπασης. Ο κάθε μέτοχος οφείλει να λάβει συμμετοχή σε τουλάχιστον μία από τις επωφελούμενες εταιρείες.

Με την παρ. 2β του άρθρου 70 του Ν. 4601/2019 εισήχθη για πρώτη φορά η δυνατότητα ασύμμετρης διάσπασης, δηλαδή διάσπασης όπου η αναλογία συμμετοχής των μετόχων στις επωφελούμενες εταιρείες μπορεί να διαφοροποιείται σε σχέση με την αναλογία συμμετοχής τους στην διασπώμενη εταιρεία.

Η ασύμμετρη διάσπαση επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στην αναδιοργάνωση και βρίσκει εφαρμογή κυρίως σε περιπτώσεις διαχωρισμού δραστηριοτήτων μεταξύ μετόχων, διαφοροποίησης στρατηγικής ανά θυγατρική ή οικογενειακών επιχειρήσεων, όπου διαφορετικά μέλη της οικογένειας επιθυμούν να αναλάβουν διαφορετικούς τομείς δραστηριότητας.

Παράδειγμα ασύμμετρης διάσπασης:

Η εταιρεία “ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟ ΑΕ” διαθέτει δύο ξενοδοχειακές μονάδες: ένα πολυτελές ξενοδοχείο στη Σαντορίνη και ένα στη Ρόδο. Οι δύο μέτοχοι, Α και Β, κατέχουν από 50% των μετοχών. Η εταιρεία αποφασίζει να προχωρήσει σε διάσπαση με σύσταση δύο νέων εταιρειών: Η “ΑΙΓΑΙΟ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΑΕ” θα λάβει το ξενοδοχείο της Σαντορίνης και η “ΑΙΓΑΙΟ ΡΟΔΟΣ ΑΕ” το ξενοδοχείο της Ρόδου.

Στην ΑΙΓΑΙΟ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ ΑΕ ο μέτοχος Α θα συμμετέχει κατά 99%, ενώ ο μέτοχος Β κατά 1%.

Στην ΑΙΓΑΙΟ ΡΟΔΟΣ ΑΕ ο μέτοχος Α θα συμμετέχει κατά 1%, ενώ ο μέτοχος Β κατά 99%.

Η πράξη αυτή αποτελεί ασύμμετρη διάσπαση, αποδεκτή βάσει του Ν. 4601/2019, εφόσον τεκμηριώνεται επιχειρηματικός σκοπός (διαχωρισμός λειτουργίας, διαφοροποίηση πελατείας, ευκολία τραπεζικής χρηματοδότησης).

Η κοινή ή η μερική διάσπαση δεν μπορεί να κηρυχθεί άκυρη για τον λόγο ότι η σχέση ανταλλαγής των εταιρικών συμμετοχών δεν είναι δίκαιη και λογική. Κάθε θιγόμενος μέτοχος ή εταίρος μπορεί να αξιώσει από την εταιρεία, της οποίας οι μέτοχοι ή εταίροι ωφελούνται από τη μη δίκαιη σχέση ανταλλαγής, την καταβολή αποζημίωσης (άρθρο 73 Ν. 4601/2019).

4. Η φορολογική μεταχείριση κατά το προϊσχύον καθεστώς (άρθρο 54 Ν. 4172/2013)

Μέχρι το 2024, το άρθρο 54 του ΚΦΕ (Ν. 4172/2013) παρείχε φορολογική ουδετερότητα μόνο στις συμμετρικές διασπάσεις, δηλαδή όπου η ανταλλαγή μετοχών ήταν κατ’ αναλογία.

Η ασύμμετρη διάσπαση, όπως στο παράδειγμα της “ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟ ΑΕ”, θα θεωρούνταν μεταβίβαση περιουσίας και θα μπορούσε να επιφέρει φόρο δωρεάς ή υπεραξίας.

5. Το νέο πλαίσιο του Ν. 5162/2024 – Ευθυγράμμιση εταιρικού και φορολογικού δικαίου

Με το άρθρο 48 του Ν.5162/2024, ο φορολογικός νόμος υιοθετεί τους ορισμούς του Ν.4601/2019.  Όλες οι μορφές διασπάσεων –συμμετρικές και ασύμμετρες– υπάγονται στο νέο καθεστώς φορολογικής ουδετερότητας, υπό την προϋπόθεση ύπαρξης οικονομικά θεμιτού σκοπού.

Η εγκύκλιος Ε.2088/2025 επισημαίνει ότι το φορολογικό καθεστώς των κινήτρων έχει ευθυγραμμιστεί πλήρως με το εταιρικό πλαίσιο του Ν. 4601/2019.

 

6. Οι αντικαταχρηστικές δικλείδες και η ανάγκη τεκμηρίωσης

Η ελευθερία που παρέχεται με το νέο πλαίσιο συνοδεύεται από αυξημένες υποχρεώσεις τεκμηρίωσης. Το άρθρο 56 παρ. 5 του Ν. 5162/2024 προβλέπει ότι τα ευεργετήματα αίρονται όταν η πράξη έχει ως κύριο ή έναν από τους κύριους σκοπούς τη φοροαποφυγή ή τη φοροδιαφυγή.

Εφαρμογή στο παράδειγμα της “ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΑΙΓΑΙΟ ΑΕ”:

Αν συνταχθεί έκθεση εμπειρογνώμονα (άρθρο 62 Ν. 4601/2019) που αιτιολογεί τη δίκαιη σχέση ανταλλαγής, business plan που αποδεικνύει ότι ο διαχωρισμός δραστηριοτήτων αυξάνει την αποδοτικότητα και πρακτικά Γ.Σ. που εξηγούν ότι η επιλογή επιτρέπει χρηματοοικονομική αυτοτέλεια και απομόνωση κινδύνου, τότε η ασύμμετρη διάσπαση μπορεί να θεωρηθεί πλήρως θεμιτή και φορολογικά ουδέτερη.

7. Κίνδυνος χαρακτηρισμού ως άτυπης δωρεάς

Η Φορολογική Διοίκηση πιθανότατα θα εξετάζει αν η ασύμμετρη κατανομή συνεπάγεται αύξηση περιουσίας κάποιου μετόχου εις βάρος άλλου. Αν διαπιστωθεί ανισότητα χωρίς οικονομική αιτιολόγηση, μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει άτυπη δωρεά.

Η επιβολή φόρου θα αφορά μόνο τη διαφορά αξίας και θα εξαρτάται από τη συγγένεια των μετόχων (άρθρο 34 επ. Κώδικα Φορολογίας Δωρεών). Ο κίνδυνος μετριάζεται μέσω ισχυρής τεκμηρίωσης επιχειρηματικού σκοπού (Ε.2088/2025) και δίκαιης σχέσης ανταλλαγής (άρθρο 62 Ν.4601/2019).

Συμπέρασμα

Η διάσπαση, συμμετρική ή ασύμμετρη, αποτελεί σήμερα ενιαία έννοια τόσο στο εταιρικό όσο και στο φορολογικό δίκαιο. Η ευθυγράμμιση των Ν. 4601/2019 και 5162/2024 επιτρέπει στις επιχειρήσεις να υλοποιούν ευέλικτες αναδιαρθρώσεις χωρίς να θυσιάζουν τη φορολογική ουδετερότητα.

Ωστόσο, η ασύμμετρη διάσπαση πρέπει να προσεγγίζεται με ιδιαίτερη προσοχή και πλήρη τεκμηρίωση. Παρότι ο νόμος την αποδέχεται, ο φορολογικός έλεγχος θα είναι επιφυλακτικός και θα εξετάζει αν υποκρύπτεται μεταφορά αξίας χωρίς αντάλλαγμα.

Η επιτυχία της ασύμμετρης διάσπασης εξαρτάται, τελικά, από την ποιότητα της τεκμηρίωσης και την απόδειξη του επιχειρηματικού σκοπού.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Διευθυντής Επιμόρφωσης της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και του Κωνσταντίνου Τσαλαπάτη*

Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας προχωρά σε μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στο πεδίο της εποπτείας της αγοράς εργασίας. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2025, έχει τεθεί σε πλήρη λειτουργία το σύστημα Business Intelligence (BI), το οποίο, αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, αναλύει τα δεδομένα του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ και της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε πραγματικό χρόνο.

Το νέο σύστημα επιτρέπει την αυτόματη ανίχνευση ασυνεπειών και παραβάσεων χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία επιθεωρητών, καθιστώντας τον έλεγχο πιο ακριβή, γρήγορο και αντικειμενικό. Οι πρώτες δοκιμές σε Περιφερειακές Διευθύνσεις έχουν ήδη αποδώσει καρπούς, εντοπίζοντας πλημμέλειες σε δηλώσεις ωραρίων, υπερωριών, αποδοχών και εβδομαδιαίας ανάπαυσης.

 

Από τις παρατηρήσεις στις παραβάσεις

Το ΣΕΠΕ έχει ήδη αποστείλει ενημερωτικές επιστολές προς εργοδότες, επισημαίνοντας ευρήματα του συστήματος BI και καλώντας τις επιχειρήσεις να διορθώσουν τις αποκλίσεις που διαπιστώνονται, όπως:

• Υπέρβαση του μέγιστου επιτρεπόμενου χρόνου εβδομαδιαίας απασχόλησης (48 ώρες),
• Μη ορθή καταγραφή χτυπημάτων στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας,
• Ασυνέπειες στις δηλώσεις αποδοχών ή υπερωριακής εργασίας,
• Παραβάσεις σε εβδομαδιαία ανάπαυση και άδειες.

Η μη συμμόρφωση εντός εύλογου χρόνου θα οδηγεί, σύμφωνα με τη διαδικασία, σε επαναληπτικούς ελέγχους και επιβολή κυρώσεων κατά τις διατάξεις του άρθρου 24 του Ν.5053/2023, σε συνδυασμό με το άρθρο 17 του Ν. 4808/2021, που θεμελιώνει τη λειτουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Επιθεώρησης Εργασίας.

Η μετάβαση από την “παρατήρηση” στην “παράβαση” είναι, επομένως, αναπόφευκτη όταν οι διαπιστωμένες αποκλίσεις δεν διορθώνονται.

 Νομική βάση και τεχνολογικό υπόβαθρο

 Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, που θεσπίστηκε με το άρθρο 74 του Ν. 4808/2021, λειτουργεί πλέον ως πυρήνας των ηλεκτρονικών ελέγχων. Η καταγραφή του πραγματικού χρόνου εργασίας, σε συνδυασμό με την ηλεκτρονική υποβολή στοιχείων μέσω του ΕΡΓΑΝΗ II, παρέχει ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό αποτύπωμα της εργασιακής σχέσης.

Το άρθρο 27 του Ν. 5053/2023 επιτρέπει την αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων από την Επιθεώρηση Εργασίας, περιλαμβανομένων αλγοριθμικών μοντέλων και τεχνητής νοημοσύνης, για την πρόβλεψη και ανίχνευση παραβατικότητας. Με τον τρόπο αυτό, κάθε μεταβολή στο ωράριο, κάθε “παράλειψη” καταγραφής εισόδου ή εξόδου, ή ασυνέπεια στις δηλώσεις αμοιβών μπορεί να εντοπιστεί σε δευτερόλεπτα.

Στοχευμένοι έλεγχοι και νέα πραγματικότητα για τις επιχειρήσεις

 Η νέα μεθοδολογία ελέγχου σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις δεν χρειάζεται να περιμένουν επιτόπια επίσκεψη για να ελεγχθούν. Ο αλγόριθμος μπορεί να συνδυάσει δεκάδες παραμέτρους, όπως:

• Επαναλαμβανόμενες υπερωρίες χωρίς αναπαυτική ημέρα,
• Διαφορετικές δηλώσεις ωραρίου για ίδιους εργαζόμενους,
• Ασυνέπειες μεταξύ δηλώσεων και πραγματικών χτυπημάτων κάρτας,
• Αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων και καταβαλλόμενων αποδοχών.

Τα δεδομένα αυτά διασταυρώνονται με τις υποβολές στο ΕΡΓΑΝΗ και τις δηλώσεις αποδοχών στο myDATA, σχηματίζοντας ολόκληρο ψηφιακό προφίλ συμμόρφωσης κάθε επιχείρησης. Όσες επιχειρήσεις εμφανίζουν “υψηλό δείκτη κινδύνου” μπαίνουν αυτόματα στη λίστα στοχευμένων ελέγχων.

Από την πρόληψη στην κύρωση – Μία νέα εποχή διαφάνειας

Η νέα προσέγγιση της Αρχής είναι συνδυαστική: αρχικά προτρέπει τις επιχειρήσεις να ευθυγραμμιστούν, όμως στη δεύτερη φάση θα προχωρά σε άμεση επιβολή προστίμων. Τα πρόστιμα θα υπολογίζονται βάσει του άρθρου 24 Ν.5053/2023 και της ΥΑ 60201/Δ7.1422/2023, με κλιμάκωση ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης, τη βαρύτητα και την επαναληπτικότητα της παράβασης.

Η χρήση τεχνητής νοημοσύνης, επομένως, μετατρέπει τον έλεγχο σε συνεχές και αυτοματοποιημένο μηχανισμό, όπου τα δεδομένα “μιλούν από μόνα τους”.
Η ευθύνη πλέον μετατοπίζεται: η πρόληψη γίνεται υποχρέωση του εργοδότη.

 Συμπέρασμα

 Η εποχή των παραδοσιακών ελέγχων έχει παρέλθει. Η Επιθεώρηση Εργασίας, αξιοποιώντας τα ψηφιακά εργαλεία BI και την τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργεί το πρώτο “έξυπνο οικοσύστημα ελέγχου” στην Ελλάδα.

Οι επιχειρήσεις οφείλουν να θωρακίσουν τις διαδικασίες τους, να ελέγχουν τα δεδομένα τους σε καθημερινή βάση και να διασφαλίζουν πλήρη συμμόρφωση. Οι αποκλίσεις που παλαιότερα εντοπίζονταν μετά από μήνες, τώρα ανιχνεύονται σε δευτερόλεπτα.

Η νέα εποχή δεν αφήνει περιθώρια για αδράνεια —μόνο για συνεχή προσαρμογή και διαφάνεια.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

Ο Κωνσταντίνος Τσαλαπάτης είναι Προϊστάμενος του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και του Παναγιώτη Παπασταύρου*

Η νέα εποχή για τις ελληνικές επιχειρήσεις χαρακτηρίζεται από μια σταθερή στροφή προς τη δημιουργία εταιρειών συμμετοχών (holding) με έδρα στην Ελλάδα. Η τάση αυτή ενισχύεται από τη νομοθετική ωρίμανση του ελληνικού πλαισίου, καθώς οι Ν.5162/2024 και Ν.4601/2019 επιτρέπουν πλέον ενδοκοινοτικές συγχωνεύσεις, απορροφήσεις και μεταφορές έδρας με πλήρη φορολογική ουδετερότητα. Με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις μπορούν να επαναφέρουν τις αλλοδαπές τους δομές στην Ελλάδα, χωρίς φορολογικό κόστος, αξιοποιώντας ένα περιβάλλον σταθερό, ασφαλές και διαφανές. Ταυτόχρονα, η αυξημένη εποπτεία και η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών έχουν καταστήσει μη βιώσιμα τα παλαιά σχήματα σε χώρες όπως η Κύπρος και η Βουλγαρία.

 

1. Το πρόβλημα διατήρησης αλλοδαπών εταιρειών χωρίς πραγματική έδρα

Η φορολογική διοίκηση εξετάζει πλέον με αυστηρότητα κατά πόσο μια αλλοδαπή εταιρεία διαθέτει πραγματική έδρα στη χώρα εγκατάστασής της — δηλαδή εγκαταστάσεις, προσωπικό, διοίκηση και εμπορική δραστηριότητα. Αν λείπουν αυτά τα στοιχεία, η εταιρεία θεωρείται τεχνητή διευθέτηση κατά το άρθρο 38 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν. 4174/2013). Η διοίκηση μπορεί να αγνοήσει τη νομική μορφή της και να φορολογήσει τα κέρδη της στην Ελλάδα, θεωρώντας ότι η δραστηριότητα ασκείται εδώ.

2. Το αυξημένο κόστος και οι δυσκολίες διατήρησης αλλοδαπών σχημάτων

Πέρα από τον φορολογικό κίνδυνο, η διατήρηση τέτοιων εταιρειών είναι πλέον οικονομικά ασύμφορη. Οι απαιτήσεις για λογιστική και νομική παρακολούθηση, οι δαπάνες λειτουργίας και οι διαδικασίες συμμόρφωσης (KYC, AML) στις τράπεζες καθιστούν δυσχερή τη λειτουργία τους. Επιπλέον, η αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών (CRS) σημαίνει ότι τα τραπεζικά δεδομένα των Ελλήνων φορολογουμένων αποστέλλονται πλέον ετησίως στην ΑΑΔΕ από όλες σχεδόν τις χώρες της Ε.Ε. και πολλές τρίτες χώρες, εξαλείφοντας κάθε περιθώριο αδιαφάνειας.

3. Το νομικό πλαίσιο των τεχνητών διευθετήσεων

Το άρθρο 38 του Ν. 4174/2013 θεσπίζει τον γενικό αντικαταχρηστικό κανόνα: η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να αγνοεί κάθε ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων που, αν και πληρούν τυπικά τη νομοθεσία, στερούνται πραγματικού οικονομικού σκοπού και έχουν ως αποκλειστικό αποτέλεσμα τη μείωση φόρου. Στην πράξη, ο έλεγχος εξετάζει τον τόπο λήψης αποφάσεων (άρθρο 4 §4 ΚΦΕ), την ύπαρξη εγκατάστασης και προσωπικού, και τη σχέση της αλλοδαπής εταιρείας με την ελληνική επιχείρηση. Η έλλειψη πραγματικής έδρας οδηγεί συνήθως σε αναπροσαρμογή των κερδών και φορολόγηση στην Ελλάδα.

4. Το άρθρο 66 του Ν. 4172/2013 – Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες (CFC)

Το άρθρο 66 ΚΦΕ εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου Έλληνας φορολογικός κάτοικος ελέγχει άμεσα ή έμμεσα αλλοδαπή εταιρεία που δεν διαθέτει πραγματική έδρα και δραστηριότητα, και εδρεύει σε χώρα χαμηλής φορολόγησης. Στις περιπτώσεις αυτές, τα κέρδη της αλλοδαπής εταιρείας προστίθενται στο φορολογητέο εισόδημα του Έλληνα μετόχου. Η ΠΟΛ. 1076/2014 διευκρίνισε ότι η απαλλαγή από τον κανόνα αυτόν προϋποθέτει αποδεδειγμένη ύπαρξη υποδομών, προσωπικού, τοπικής διοίκησης και εμπορικών συναλλαγών. Η απλή κατοχή συμμετοχών ή η έκδοση τιμολογίων χωρίς φυσική παρουσία στη χώρα ίδρυσης δεν επαρκούν.

5. Νομολογιακή εφαρμογή – ΔΕΔ Αθηνών 1413/2023

Η απόφαση ΔΕΔ Αθηνών 1413/2023 αφορά Έλληνα επιχειρηματία που είχε ιδρύσει εταιρεία στη Βουλγαρία για εμπορική δραστηριότητα. Ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η εταιρεία δεν είχε εγκατάσταση, προσωπικό ή ανεξάρτητη διοίκηση, ενώ τα εμπορεύματα δεν μεταφέρονταν ποτέ στη Βουλγαρία. Η ΔΕΔ έκρινε ότι η εταιρεία στερείται πραγματικής έδρας και αποτελεί τεχνητή διευθέτηση. Ως αποτέλεσμα, τα κέρδη της εταιρείας φορολογήθηκαν στην Ελλάδα, ενώ οι δαπάνες απορρίφθηκαν. Παρόμοιο πνεύμα έχει και η ΔΕΔ Θεσσαλονίκης 1033/2019, η οποία τόνισε ότι το βάρος απόδειξης της πραγματικής λειτουργίας της αλλοδαπής εταιρείας φέρει ο φορολογούμενος.

6. Οι ελληνικές εταιρείες συμμετοχών (holding) ως νόμιμη και ασφαλής επιλογή

Η σύγχρονη ελληνική νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας εταιρειών συμμετοχών (holding) με σημαντικά φορολογικά πλεονεκτήματα: Απαλλαγή μερισμάτων (άρθρο 48 ΚΦΕ), απαλλαγή υπεραξίας μεταβίβασης συμμετοχών, ενδοκοινοτικές συγχωνεύσεις, απορροφήσεις και μεταφορές έδρας με φορολογική ουδετερότητα βάσει των Ν. 5162/2024 και Ν. 4601/2019. Οι ελληνικές holding εταιρείες παρέχουν πραγματική έδρα, τραπεζική σταθερότητα, διαφάνεια και ασφάλεια δικαίου, καθιστώντας περιττή τη σύσταση αλλοδαπών εταιρειών χωρίς επιχειρηματικό υπόβαθρο.

Συμπέρασμα

Η εποχή των αλλοδαπών εταιρικών σχημάτων χωρίς πραγματική έδρα ανήκει στο παρελθόν. Η ελληνική νομοθεσία, με τα άρθρα 38 ΚΦΔ και 66 ΚΦΕ, προσφέρει πλέον σαφές και ολοκληρωμένο πλαίσιο αντιμετώπισης τεχνητών διευθετήσεων, ενώ ταυτόχρονα παρέχει φορολογικά κίνητρα και εργαλεία για οργανωμένες εταιρικές δομές εντός Ελλάδος. Η ίδρυση ελληνικών holding αποτελεί σήμερα στρατηγική επιλογή για επιχειρηματίες που επιδιώκουν σταθερότητα, νομιμότητα και διεθνή αξιοπιστία.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο  Διονύσης Σαμόλης είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Γενικός Διευθυντής της Artion. A.E.

O Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Διευθυντής Επιμόρφωσης της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Της Βασιλικής Ηλιοπούλου με τη συνεργασία της Επιστημονικής Ομάδας της Artion A.E.*

Η υποβολή φορολογικής δήλωσης αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση κάθε πολίτη και βασικό εργαλείο για τη δίκαιη κατανομή του φορολογικού βάρους. Όταν όμως κάποιος δεν υποβάλλει δήλωση ή παραλείπει να δηλώσει φορολογητέα ύλη, η Φορολογική Διοίκηση έχει πλέον στα χέρια της ένα ισχυρό εργαλείο: την πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου.

Νομοθετικό πλαίσιο – Τι προβλέπει ο νόμος

Άρθρο 36 παρ. 4 ν. 5104/2024:

«Εάν ο υπόχρεος δεν υποβάλει φορολογική δήλωση εντός της νόμιμης προθεσμίας ή παραλείψει να δηλώσει φορολογητέα ύλη, ο προσδιορισμός του φόρου δύναται να γίνεται με έκδοση πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου, βάσει κάθε διαθέσιμου στοιχείου και ιδίως με βάση το επίπεδο διαβίωσης του υπόχρεου, την άσκηση της επαγγελματικής ή επιχειρηματικής του δραστηριότητας ή τα δεδομένα ομοειδών επιχειρήσεων ή επαγγελματιών.»

Με απλά λόγια: όταν ο φορολογούμενος δεν δηλώνει, η εφορία δηλώνει για λογαριασμό του, αξιοποιώντας όλα τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της – εισοδήματα, τραπεζικές κινήσεις, ακίνητα, κληρονομιές, επαγγελματική δραστηριότητα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

 

Πότε εκδίδεται η πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου

Η πράξη αυτή εκδίδεται στις εξής περιπτώσεις:

• Δεν έχει υποβληθεί φορολογική δήλωση εντός της προθεσμίας.
• Υποβλήθηκε δήλωση, αλλά παραλείφθηκαν εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία.
• Η Διοίκηση διαθέτει στοιχεία από τρίτες πηγές (τράπεζες, εργοδότες, Κτηματολόγιο, συμβολαιογράφους) που αποδεικνύουν φορολογητέα ύλη που δεν δηλώθηκε.

 

Πώς φορολογούνται τα μη δηλωθέντα εισοδήματα

Η πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού δεν επιβάλλει αυτοτελή φορολόγηση. Το μη δηλωθέν εισόδημα προστίθεται στα ήδη δηλωθέντα ποσά της ίδιας κατηγορίας και φορολογείται με βάση την αντίστοιχη φορολογική κλίμακα:

• Μισθοί – συντάξεις: Τα ποσά προστίθενται στα υπόλοιπα εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες και φορολογούνται με την κλίμακα μισθωτών.
• Ενοίκια: Τα μη δηλωθέντα ποσά από μισθώματα προστίθενται στα ήδη δηλωθέντα εισοδήματα από ακίνητα και φορολογούνται με την κλίμακα 15% – 35% – 45%.

Δεν υφίσταται αυτοτελής φορολόγηση μόνο και μόνο λόγω της έκδοσης πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού.

 

Παραγραφή και χρονικά όρια

 Η πράξη μπορεί να εκδοθεί εντός των προθεσμιών παραγραφής που προβλέπει το άρθρο 36 ν.5104/2024:

• 5 έτη από το τέλος του έτους στο οποίο έπρεπε να υποβληθεί η δήλωση.
• Έως 10 ή 15 έτη σε περιπτώσεις μη υποβολής δήλωσης ή ύπαρξης ενδείξεων φοροδιαφυγής.

 

Όταν υπάρχει «επιγενόμενος λόγος» – Η έννοια και οι συνέπειες

Ο όρος «επιγενόμενος λόγος» περιγράφει τις περιπτώσεις στις οποίες η υποχρέωση για δήλωση δημιουργείται ή καθίσταται γνωστή μετά τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας, χωρίς υπαιτιότητα του φορολογουμένου.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες ο φορολογούμενος δεν μπορούσε αντικειμενικά να γνωρίζει ότι όφειλε να δηλώσει. Ο νομοθέτης, αναγνωρίζοντας αυτή την πραγματικότητα, παρέχει ευνοϊκή μεταχείριση:

• Δυνατότητα υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης χωρίς πρόστιμα.
• Μη έκδοση πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού, εφόσον η δήλωση υποβληθεί μόλις γνωστοποιηθεί η υποχρέωση.
• Αν έχει εκδοθεί πράξη, δυνατότητα διόρθωσης ή ακύρωσής της με την προσκόμιση αποδεικτικών στοιχείων.

 Ενδεικτικά παραδείγματα:

• Αναδρομικά εισοδήματα που γνωστοποιούνται εκπρόθεσμα από εργοδότη ή ασφαλιστικό φορέα.
• Καθυστερημένη δικαστική απόφαση που δημιουργεί εισόδημα.
• Ολοκλήρωση κτηματολογικών εγγραφών μετά τη λήξη της προθεσμίας.

Η έννοια αυτή έχει ερμηνευθεί ευνοϊκά από τη νομολογία της ΔΕΔ, η οποία σε πλήθος αποφάσεων έχει ακυρώσει πράξεις εκτιμώμενου προσδιορισμού σε περιπτώσεις επιγενομένων λόγων.

 

Τόκοι και πρόστιμα

 Η πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού δεν συνοδεύεται από πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης. Ωστόσο, στον βεβαιωμένο φόρο επιβάλλονται τόκοι εκπρόθεσμης καταβολής από τη λήξη της αρχικής προθεσμίας έως την πληρωμή.

 

Ηλεκτρονική κοινοποίηση: Θεωρείται γνωστή ακόμη κι αν δεν τη διαβάσετε

Άρθρο 5 ν. 5104/2024:

«Οι πράξεις της Φορολογικής Διοίκησης κοινοποιούνται στον υπόχρεο μέσω της ψηφιακής θυρίδας της Α.Α.Δ.Ε. και θεωρούνται ότι έχουν νομίμως κοινοποιηθεί από τη στιγμή που καθίστανται διαθέσιμες στην ψηφιακή θυρίδα, ανεξαρτήτως αν ο φορολογούμενος έλαβε γνώση αυτών.»

Αυτό σημαίνει ότι η πράξη θεωρείται νόμιμα κοινοποιημένη από τη στιγμή που αναρτάται στο myAADE, ακόμη κι αν ο φορολογούμενος δεν την ανοίξει ποτέ.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο Ε.2041/2024 της ΑΑΔΕ, η κοινοποίηση μέσω της ψηφιακής θυρίδας ισοδυναμεί με πλήρη γνωστοποίηση και εκκινεί όλες τις νόμιμες προθεσμίες για προσφυγές και αιτήσεις διόρθωσης, ανεξάρτητα από την πραγματική γνώση.

 

Τα δικαιώματά σας μετά την κοινοποίηση

1. Ενδικοφανής προσφυγή (άρθρο 63)

Υποβάλλεται στη ΔΕΔ εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση. Αν δεν εκδοθεί απόφαση εντός 120 ημερών, θεωρείται σιωπηρή απόρριψη και μπορεί να ασκηθεί προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια εντός 60 ημερών.

2. Διόρθωση ή ακύρωση της πράξης – Τι προβλέπει το άρθρο 74

Εκτός από την ενδικοφανή προσφυγή, ο νόμος δίνει τη δυνατότητα στον φορολογούμενο να ζητήσει διόρθωση ή ακύρωση της πράξης εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου με βάση το άρθρο 74 του ν. 5104/2024, εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η αίτηση αυτή:

• Υποβάλλεται εντός 3 ετών από την κοινοποίηση της πράξης.
• Δεν αποτελεί ένσταση ή προσφυγή, αλλά μια διοικητική διαδικασία επανεξέτασης από την ίδια τη φορολογική αρχή.
• Μπορεί να ασκηθεί ανεξάρτητα ή παράλληλα με την ενδικοφανή προσφυγή.

Δεν μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί για να αμφισβητήσει την ουσία της υπόθεσης ή το ύψος της φορολογητέας ύλης. Αφορά μόνο περιπτώσεις προφανών λαθών ή λανθασμένης επιβολής φόρου.

Παραδείγματα όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί το άρθρο 74:

 Πρόδηλο αριθμητικό ή λογιστικό σφάλμα στον υπολογισμό του φόρου.

• Εφαρμογή λανθασμένου φορολογικού συντελεστή.
• Επιβολή φόρου σε πρόσωπο που δεν είναι υπόχρεο.
• Βεβαίωση φόρου για ποσό που απαλλάσσεται ρητά από τη φορολογία.

 

Παράδειγμα

 Ο κ. Γ έλαβε πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου, σύμφωνα με την οποία καλείται να πληρώσει 4.800 €. Εξετάζοντας την πράξη, διαπιστώνει ότι το εισόδημά του (21.818 €) υπολογίστηκε με συντελεστή 22%, αλλά εφαρμόστηκε λανθασμένα συντελεστής 32%, αυξάνοντας τον φόρο κατά 1.800 €.

Ο κ. Γ δεν διαφωνεί με το ποσό του εισοδήματος που θεώρησε η εφορία, αλλά μόνο με το μαθηματικό λάθος. Σε αυτή την περίπτωση:

• Δεν χρειάζεται να ασκήσει ενδικοφανή προσφυγή ή να προσφύγει στα δικαστήρια.
• Μπορεί, εντός 3 ετών, να υποβάλει αίτηση διόρθωσης βάσει του άρθρου 74, ζητώντας τον επανυπολογισμό του φόρου με τον σωστό συντελεστή.
• Η Φορολογική Διοίκηση, αφού εξετάσει το αίτημα, μπορεί να εκδώσει διορθωτική πράξη, μειώνοντας τον φόρο στο σωστό ποσό.

Με αυτόν τον τρόπο, το άρθρο 74 λειτουργεί σαν «βαλβίδα ασφαλείας» για περιπτώσεις πρόδηλων λαθών, χωρίς να απαιτείται χρονοβόρα και δαπανηρή προσφυγή.

 

Συμπέρασμα

Η πράξη εκτιμώμενου προσδιορισμού φόρου αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο στα χέρια της Φορολογικής Διοίκησης για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, το ισχύον πλαίσιο παρέχει και στον φορολογούμενο ουσιαστικά δικαιώματα και διαδικασίες για τη διόρθωση ή την ακύρωση μιας πράξης, εφόσον υπάρχουν λόγοι ή επιγενόμενα γεγονότα.

Η καλή γνώση του ν. 5104/2024 και των σχετικών εγκυκλίων, σε συνδυασμό με την έγκαιρη αξιοποίηση των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων, μπορεί να αποτρέψει σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις και να διασφαλίσει τη δίκαιη εφαρμογή της φορολογικής νομοθεσίας.

 

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

 

* Η Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTΙON A.E.

Με τη συνεργασία της Επιστημονικής Ομάδας της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

 

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και της Γιώτας Γκουρτζιούμη*

Πότε ένα στέλεχος θεωρείται πραγματικός διευθυντής και πότε η επιχείρηση παραβιάζει το νόμο.

 

1. Η νέα φάση εφαρμογής της κάρτας εργασίας

 Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, που θεσπίστηκε για να διασφαλίσει τη διαφάνεια στον χρόνο απασχόλησης, επεκτείνεται πλέον σε ολοένα και περισσότερους κλάδους — από τη βιομηχανία και το χονδρεμπόριο έως τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τις εταιρείες παροχής ενέργειας. Με την ερμηνευτική εγκύκλιο Α.Π. 26606/13-10-2025, το Υπουργείο Εργασίας έθεσε σαφείς κανόνες για το ποιοι εργαζόμενοι υποχρεούνται να τη χρησιμοποιούν και ποιοι εξαιρούνται.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα διευθυντικά στελέχη, καθώς αυτά δεν παρακολουθούνται με βάση την παρουσία ή τις ώρες, αλλά με βάση την ευθύνη και τα αποτελέσματα της εργασίας τους.

2. Ποιοι θεωρούνται διευθυντικά στελέχη

 Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει ότι ο τίτλος “διευθυντής” δεν αρκεί. Η ιδιότητα αποδίδεται όχι από την ονομασία, αλλά από το περιεχόμενο της εργασίας και τον βαθμό ευθύνης.

Σύμφωνα με τον Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025) και τη νομολογία του Αρείου Πάγου, ως διευθυντικά στελέχη νοούνται όσοι έχουν δικαίωμα πρόσληψης ή απόλυσης, διοικούν αυτόνομη μονάδα, εκπροσωπούν την επιχείρηση, ορίζουν μόνοι τους τον χρόνο εργασίας και αμείβονται ουσιαστικά υψηλότερα από τους υπαλλήλους που εποπτεύουν.

3. Γιατί εξαιρούνται από την Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας

 Η εξαίρεση των διευθυντικών στελεχών δεν είναι προνόμιο, αλλά αναγνώριση της φύσης της θέσης τους. Ο χρόνος εργασίας τους δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, καθώς περιλαμβάνει ευθύνες, συσκέψεις και αποφάσεις που συχνά υπερβαίνουν το τυπικό ωράριο. Η σήμανση με κάρτα θα αναιρούσε την αυτονομία που συνοδεύει τέτοιες θέσεις.

 4. Πότε δεν θεωρείται κάποιος διευθυντικό στέλεχος

 Η λανθασμένη χρήση του χαρακτηρισμού “διευθυντής” ή “manager” οδηγεί σε καταστρατήγηση του νόμου. Όταν ο εργαζόμενος δεν έχει ουσιαστικές εξουσίες, υποχρεούται στη χρήση της Ψηφιακής Κάρτας, ακόμη κι αν φέρει εντυπωσιακό τίτλο.

Ενδεικτικά παραδείγματα:

– Ο προϊστάμενος βάρδιας σε εστίαση ή ξενοδοχείο δεν θεωρείται διευθυντικό στέλεχος· απλώς συντονίζει το προσωπικό.

– Ο προϊστάμενος αποθήκης μεγάλης βιομηχανίας ή logistics επίσης δεν εξαιρείται, καθώς εκτελεί οδηγίες παραγωγής.

– Αντίθετα, ο διευθυντής ενός καταστήματος supermarket, που έχει ευθύνη για τα οικονομικά αποτελέσματα και τις προσλήψεις, θεωρείται διευθυντικό στέλεχος και εξαιρείται από τη σήμανση.

5. Τεκμηρίωση της εξαίρεσης

Για να εξαιρεθεί νόμιμα ένα στέλεχος από την Ψηφιακή Κάρτα, πρέπει η επιχείρηση να διαθέτει επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν τη διευθυντική του ιδιότητα.

Απαιτούνται: σύμβαση εργασίας που ορίζει ρητά την ιδιότητα, οργανόγραμμα, έγγραφες εξουσιοδοτήσεις ή πληρεξούσια, δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και μισθολογική διαφοροποίηση που αντικατοπτρίζει την ευθύνη.

6. Οι κυρώσεις για καταχρηστικές εξαιρέσεις

 Η ψευδής δήλωση διευθυντικού στελέχους για αποφυγή της κάρτας συνιστά παράβαση.
Από 3 Νοεμβρίου 2025 επιβάλλονται πρόστιμα έως 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο, επανυπολογισμός υπερωριών και πιθανές αστικές ή ποινικές ευθύνες. Το ΣΕΠΕ και το ΕΡΓΑΝΗ διασταυρώνουν δεδομένα για να εντοπίζουν ασυμφωνίες.

7. Ένα μέτρο που απαιτεί ουσία και όχι τύπο

 Η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας δεν είναι γραφειοκρατικό βάρος αλλά εργαλείο διαφάνειας και προστασίας. Η εξαίρεση των διευθυντικών στελεχών έχει νόημα μόνο όταν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η καταχρηστική χρήση του όρου “διευθυντικό στέλεχος” εκθέτει την επιχείρηση σε σοβαρούς κινδύνους και κυρώσεις.

 Συμπέρασμα

 Η εγκύκλιος Α.Π. 26606/13-10-2025 καθορίζει πότε ένας εργαζόμενος θεωρείται πραγματικό διευθυντικό στέλεχος και πότε υποχρεούται να χρησιμοποιεί την Ψηφιακή Κάρτα. Η εξουσία, η ευθύνη και η αυτονομία είναι τα κριτήρια που καθορίζουν την εξαίρεση. Η κάρτα δεν είναι εργαλείο ελέγχου, αλλά μηχανισμός ισορροπίας και διαφάνειας, που καθιστά πιο δίκαιη τη σχέση εργοδότη και εργαζομένου.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 Η Γιώτα Γκουρτζιούμη είναι Προϊστάμενη του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου και της Επιστημονικής Ομάδας της Grand Value Α.Ε.*

Σε μια εποχή όπου οι επιχειρήσεις επιδιώκουν όχι μόνο την ανάπτυξη αλλά και την ασφάλεια της περιουσιακής τους βάσης, η απόσχιση κλάδου με ακίνητο αναδεικνύεται σε ένα ισχυρό εργαλείο εταιρικής στρατηγικής.

Οι διατάξεις των Ν.4601/2019 και N.5162/2024, όπως ερμηνεύθηκαν με την Ε.2088/2025 της ΑΑΔΕ, επιτρέπουν τη μεταφορά ακινήτων αφορολόγητα, είτε πρόκειται για ιδιοχρησιμοποίηση είτε για εκμίσθωση, στο πλαίσιο μερικής ή ολικής διάσπασης.

Η πράξη είναι φορολογικά ουδέτερη – δηλαδή απαλλαγμένη από κάθε φόρο μεταβίβασης, ΦΣΚ, χαρτόσημο ή φόρο υπεραξίας – υπό τον όρο ότι το ακίνητο αποτελεί στοιχείο ενός λειτουργικά ενεργού κλάδου και συνεχίζει να εξυπηρετεί επιχειρηματική δραστηριότητα.
Η ουδετερότητα αυτή μετατρέπει τον μετασχηματισμό σε μέσο προστασίας περιουσίας, βελτίωσης της εταιρικής διαφάνειας και προετοιμασίας για επενδυτικές κινήσεις ή διαδοχή

   1. Νομικό πλαίσιο

Η απόσχιση κλάδου αποτελεί μορφή διάσπασης (άρθρο 57 Ν.4601/2019), με την οποία μία εταιρεία μεταφέρει λειτουργικά αυτοτελή ενότητα (κλάδο) σε άλλη – υφιστάμενη ή νεοσυσταθείσα.

Σύμφωνα με το άρθρο 56 Ν.5162/2024, οι πράξεις αυτές:

• απαλλάσσονται από φόρο μεταβίβασης ακινήτων,
• απαλλάσσονται από φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου και τέλη χαρτοσήμου,
• και δεν αναγνωρίζουν υπεραξία στα μεταβιβαζόμενα στοιχεία.

Η Ε.2088/2025 επιβεβαιώνει ότι οι απαλλαγές ισχύουν για κάθε μορφή μετασχηματισμού του Ν.4601/2019, υπό την προϋπόθεση ότι τα στοιχεία ανήκουν σε ενεργό, λειτουργικό κλάδο και εξυπηρετούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Στην εισφορά ατομικής επιχείρησης, σύμφωνα με το άρθρο 56 Ν.5162/2024 δεν ισχύει η απαλλαγή από τον Φ.Σ.Κ.

 2. Η περίπτωση της ιδιοχρησιμοποίησης

Όταν το ακίνητο χρησιμοποιείται για τις ανάγκες της επιχείρησης — παραγωγή, αποθήκευση, γραφεία, διοίκηση — μπορεί να θεμελιώσει κλάδο δραστηριότητας εφόσον μπορεί να λειτουργήσει αυτοδύναμα, ανεξαρτήτως εάν από την εκμετάλλευση των στοιχείων αυτού προκύπτουν έσοδα πριν από τον μετασχηματισμό.

Σε αυτή την περίπτωση, η μεταφορά του μέσω απόσχισης καλύπτεται πλήρως από τις προαναφερόμενες απαλλαγές, ακόμη κι αν η λήπτρια το εκμισθώνει ενδοομιλικά στην εισφέρουσα για συνέχιση της ίδιας δραστηριότητας.

Παράδειγμα:

Η ΑΒ ΑΕ, η οποία έχει παραγωγική δραστηριότητα σε ιδιόκτητο ακίνητο, αποσχίζει τον κλάδο εκμετάλλευσης του ακινήτου και μεταφέρει το ιδιοχρησιμοποιούμενο ακίνητο στη Νέα ΑΒ Real Estate ΑΕ, η οποία το εκμισθώνει πίσω στην ΑΒ ΑΕ για συνέχιση της παραγωγής.
Η πράξη της μεταφοράς του ακινήτου στη νέα εταιρεία είναι αφορολόγητη.

 3. Η περίπτωση της εκμετάλλευσης (εκμίσθωσης)

Όταν ο κλάδος έχει αντικείμενο την εκμετάλλευση ακινήτων, η απαλλαγή ισχύει εξίσου, εφόσον η δραστηριότητα συνεχίζεται στη λήπτρια εταιρεία.

Παράδειγμα:
Η ΓΔ ΑΕ κατέχει τρία ακίνητα που εκμισθώνει και ιδρύει τη ΓΔ ΑΚΙΝΗΤΑ ΑΕ, στην οποία αποσχίζει τον κλάδο εκμετάλλευσης. Οι μισθώσεις συνεχίζονται χωρίς αλλαγή μισθωτών.
Η απόσχιση είναι φορολογικά ουδέτερη, αφού η δραστηριότητα εκμετάλλευσης συνεχίζει αδιάλειπτα.

4. Αποτίμηση και φορολογική βάση

Η αποτίμηση διενεργείται από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα ή ορκωτό ελεγκτή (Ν.4601/2019), ο οποίος καθορίζει τις εύλογες αξίες (Fair Value) των εισφερόμενων στοιχείων.
Η αποτίμηση αυτή εξυπηρετεί εταιρικούς σκοπούς (διαφάνεια, αναλογίες συμμετοχής) και όχι τη φορολογία.

Φορολογικά, η λήπτρια εταιρεία αναλαμβάνει τα στοιχεία στη λογιστική αξία που είχαν στα βιβλία της εισφέρουσας (Ε.2088/2025 άρθρο 42).
Οι αποσβέσεις συνεχίζονται βάσει αυτής της αξίας, η εύλογη αξία δεν επηρεάζει τη φορολογική έκπτωση.

Παράδειγμα:
Ακίνητο με λογιστική αξία 1.000.000 € αποτιμάται σε 1.600.000 €.
Η νέα εταιρεία το εμφανίζει στην εύλογη αξία, αλλά συνεχίζει φορολογικά τις αποσβέσεις στα 1.000.000 €.
Η πράξη παραμένει ουδέτερη και απαλλαγμένη από φόρο υπεραξίας .

5. Μη εφαρμογή ευεργετημάτων

 Οι φορολογικές απαλλαγές που προβλέπονται, αίρονται ολικά ή μερικά όταν η πράξη της απόσχισης έχει ως κύριο στόχο ή ως έναν από τους κύριους στόχους τη φοροδιαφυγή ή τη φοροαποφυγή.

Το γεγονός ότι η πράξη δεν πραγματοποιείται για οικονομικά θεμιτούς λόγους, όπως είναι η αναδιάρθρωση ή η ορθολογικότερη οργάνωση των δραστηριοτήτων των εταιρειών ή επιχειρήσεων που ενέχονται στη σχετική πράξη, μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο ότι κύριος ή ένας από τους κύριους στόχους της πράξης αυτής είναι η φοροδιαφυγή ή η φοροαποφυγή (Άρθρο 56 Ν.5162/2024).

6. Η περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης

Για ατομικές επιχειρήσεις o νόμος προβλέπει την εισφορά περιουσίας σε εταιρεία και προϋποθέτει ρητή δέσμευση διετίας:

• το εισφερόμενο ακίνητο πρέπει να έχει χρησιμοποιηθεί για ανάγκες της επιχείρησης δύο έτη πριν,
• και να παραμείνει σε χρήση για δύο έτη μετά την εισφορά (άρθρο 52 §3 Ν.5162/2024).

Αν η προϋπόθεση παραβιαστεί, η απαλλαγή ανατρέπεται και επιβάλλεται φόρος μεταβίβασης.

Παράδειγμα:
Εισφορά ατομικής επιχείρησης, μαζί με ιδιόκτητο ακίνητο, σε ΙΚΕ. Το ακίνητο είχε χρησιμοποιηθεί δύο χρόνια πριν και παραμένει σε χρήση δύο χρόνια μετά.

Η εισφορά πραγματοποιείται χωρίς φόρο μεταβίβασης. Αν η χρήση διακοπεί πριν τη διετία, η απαλλαγή αίρεται.

Με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 56 Ν.5162/2024 ορίζεται ότι όταν εισφέρεται ατομική επιχείρηση σε υφιστάμενη εταιρεία, η πράξη αυτή θα υπόκειται σε Φόρο Συγκέντρωσης Κεφαλαίου.

Συμπέρασμα

Η απόσχιση κλάδου με ακίνητο, είτε ιδιοχρησιμοποιούμενο, είτε εκμισθούμενο, αποτελεί σήμερα το αποτελεσματικότερο μέσο αναδιάρθρωσης και προστασίας περιουσίας.

Η φορολογική απαλλαγή (ουδετερότητα) εξασφαλίζει τη μεταφορά περιουσίας χωρίς φόρους και χωρίς διακοπή λειτουργίας, ενισχύοντας τη σταθερότητα και τη χρηματοδοτική εικόνα της επιχείρησης.

Για ατομικές επιχειρήσεις, η διετία πριν και μετά αποτελεί την ασφαλιστική δικλείδα για τη διατήρηση της απαλλαγής.
Για εταιρικούς μετασχηματισμούς, η ουδετερότητα ισχύει ανεπιφύλακτα, εφόσον υπάρχει πραγματική λειτουργική συνέχεια και ορθή αποτίμηση κατά τον εταιρικό νόμο  4601/2019.

Με προσεκτική προετοιμασία και τεκμηρίωση, η απόσχιση κλάδου μπορεί να αποτελέσει φορολογικά άρτια και επιχειρηματικά ωφέλιμη λύση, που συνδυάζει ασφάλεια, ευελιξία και στρατηγική πρόνοια.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Διευθυντής Επιμόρφωσης της Artion A.E.

Με τη συνεργασία της Επιστημονικής Ομάδας της Grand Value A.E, εταιρεία-μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και της Νίκης Χατζοπούλου*

Μια απλή κίνηση σε έναν κοινό τραπεζικό λογαριασμό μπορεί να κρύβει μεγάλες φορολογικές παγίδες. Η πρόωρη ανάληψη χρημάτων από συνδικαιούχο μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά με φόρο έως και 40%, ενώ η ύπαρξη ή όχι της ρήτρας επιζώντων κρίνει αν τα ποσά θα μεταβιβαστούν αφορολόγητα ή ως κληρονομιά. Την ίδια στιγμή, η υποβολή δήλωσης κληρονομιάς στη ΔΟΥ, ακόμη και χωρίς φόρο, είναι απαραίτητη για να μπορέσουν τα ποσά να χρησιμοποιηθούν νόμιμα για κάλυψη τεκμηρίων. Όσα πρέπει να γνωρίζουν καταθέτες και κληρονόμοι για να αποφύγουν λάθη με μεγάλο φορολογικό κόστος.

     1.Το βασικό νομικό πλαίσιο 

Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί ρυθμίζονται από τον ν. 5638/1932 και ειδικότερα από το άρθρο 2, το οποίο προβλέπει ότι αν υπάρχει ρήτρα σύμφωνα με την οποία «τα ποσά του λογαριασμού ανήκουν στον ή στους επιζώντες», τότε αυτά περιέρχονται αυτοδικαίως στους επιζώντες συνδικαιούχους με τον θάνατο κάποιου εξ αυτών, εκτός φόρου κληρονομιάς.

Αντίθετα, οι δωρεές και οι γονικές παροχές εν ζωή φορολογούνται σύμφωνα με τον ν.2961/2001, με φορολογικούς συντελεστές που εξαρτώνται από τον βαθμό συγγένειας:

• Συγγένεια Α΄ βαθμού: 10%
• Συγγένεια Β΄ βαθμού: 20%
• Τρίτοι – μη συγγενείς: 40%

     2. Δωρεά εν ζωή: Ανάληψη πριν τον θάνατο

Η βασική αρχή είναι σαφής:

Αν οποιοσδήποτε συνδικαιούχος κάνει ανάληψη και χρησιμοποιήσει τα χρήματα πριν από τον θάνατο εκείνου που δημιούργησε και τροφοδότησε τον κοινό λογαριασμό, τότε θεωρείται ότι έχει λάβει δωρεά.

Η νομολογία είναι κατηγορηματική:

• ΣτΕ 4003/2014: Ανάληψη και χρήση ποσών από συνδικαιούχο που δεν συνέβαλε οικονομικά συνιστά παροχή χωρίς αντάλλαγμα, δηλαδή δωρεά.
• ΔΕΔ 50/2023: Η απλή συμμετοχή σε κοινό λογαριασμό δεν τεκμηριώνει κυριότητα επί των ποσών.

Η πράξη αυτή φορολογείται ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Ενδεικτικά, σε ανάληψη 100.000 ευρώ από μη συγγενή συνδικαιούχο, η φορολογική επιβάρυνση μπορεί να φθάσει τις 40.000 ευρώ.     

          3. Αφορολόγητη μεταβίβαση μετά τον θάνατο

Εφόσον έχει τεθεί στον κοινό λογαριασμό η ειδική ρήτρα του άρθρου 2 ν. 5638/1932, με τον θάνατο του καταθέτη τα ποσά περιέρχονται αυτοδικαίως και αφορολόγητα στους επιζώντες συνδικαιούχους.

• ΣτΕ 64/2000: Η ύπαρξη ρήτρας δημιουργεί αυτοτελές δικαίωμα υπέρ των επιζώντων.
• ΔΕΔ 2522/2018: Αν δεν υπάρχει η ρήτρα, η απαλλαγή δεν ισχύει και το ποσό θεωρείται μέρος της κληρονομίας.

Η μεταβίβαση αυτή δεν θεωρείται ούτε δωρεά ούτε κληρονομιά, αλλά ειδική έννομη συνέπεια που πηγάζει από τον ίδιο τον λογαριασμό.

          4. Παράδειγμα – Η πρακτική εφαρμογή

Ας δούμε την πιο χαρακτηριστική περίπτωση:

Ο κ. Α. είναι ο ιδρυτής και αποκλειστικός τροφοδότης ενός κοινού λογαριασμού ύψους 300.000 ευρώ. Συνδικαιούχοι είναι τρία τρίτα πρόσωπα, τα οποία δεν έχουν συγγένεια μαζί του.

• Αν ένας από αυτούς κάνει ανάληψη και χρησιμοποιήσει τα χρήματα όσο ζει ο κ. Α., η πράξη θεωρείται δωρεά εν ζωή και θα φορολογηθεί με 40%.
• Αν όλοι περιμένουν τον θάνατο του κ. Α. και υπάρχει ρήτρα επιζώντων, τότε τα χρήματα μεταβιβάζονται αυτόματα και αφορολόγητα, 100.000 ευρώ στον καθένα.
• Αν υπάρχει διαθήκη που ορίζει άλλους κληρονόμους, τότε αν ο κοινός λογαριασμός δεν έχει ρήτρα, υπερισχύει η διαθήκη και επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς με βάση τον βαθμό συγγένειας. Αν υπάρχει ρήτρα, υπερισχύει αυτή και η μεταβίβαση παραμένει αφορολόγητη.

         5. Ο ρόλος της διαθήκης

Η διαθήκη δεν μπορεί να αναιρέσει τη μεταβίβαση που πηγάζει από την ύπαρξη ρήτρας επιζώντων. Η ΣτΕ 1893/2018 ξεκαθαρίζει ότι η μεταβίβαση από κοινό λογαριασμό με ρήτρα δεν αποτελεί στοιχείο της κληρονομιαίας περιουσίας.

Αν δεν υπάρχει ρήτρα, τα χρήματα αποτελούν μέρος της κληρονομίας και κατανέμονται σύμφωνα με τη διαθήκη, με την αντίστοιχη φορολογία (10%, 20% ή 40%).

      6. Διαδικασία μετά τον θάνατο

Η πρακτική διαδικασία είναι η εξής:

1. Οι επιζώντες συνδικαιούχοι προσκομίζουν στη τράπεζα ληξιαρχική πράξη θανάτου.
2. Η τράπεζα εκδίδει βεβαίωση συνδικαιούχων και επιβεβαιώνει την ύπαρξη κοινόχρηστου λογαριασμού.
3. Τα ποσά μεταφέρονται στους επιζώντες χωρίς να απαιτείται αποδοχή κληρονομιάς.

Ωστόσο, η διαδικασία δεν σταματά εδώ. Για να μπορέσουν οι επιζώντες να χρησιμοποιήσουν τα ποσά αυτά για κάλυψη τεκμηρίων ή για την αιτιολόγηση μελλοντικών κινήσεων κεφαλαίων, πρέπει να υποβληθεί στη Δ.Ο.Υ. δήλωση κληρονομιάς, παρότι είναι μηδενική (χωρίς φόρο).

Η υποχρέωση αυτή πολλές φορές προκαλεί δισταγμούς και φόβους στους κληρονόμους, καθώς η έννοια «δήλωση κληρονομιάς» παραπέμπει σε φορολογική επιβάρυνση. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για τυπική και απολύτως απαραίτητη διαδικασία. Εάν η δήλωση δεν υποβληθεί, τα χρήματα μπορεί να μη ληφθούν υπόψη ως νόμιμα εισοδήματα για κάλυψη τεκμηρίων διαβίωσης ή απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

Αν η ανάληψη γίνει πριν προσκομιστεί η ληξιαρχική πράξη, η πράξη εξακολουθεί να θεωρείται νόμιμη εφόσον πληρούνται οι ανωτέρω προϋποθέσεις και η ενημέρωση γίνει εκ των υστέρων.

          7. Οι αλλοδαποί κοινοί λογαριασμοί (compte joint)

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε λογαριασμούς εξωτερικού. Οι αποφάσεις ΔΕΔ 2522/2018 και ΔΕΔ 2903/2024 έκριναν ότι η απαλλαγή του άρθρου 2 ν. 5638/1932 δεν εφαρμόζεται αυτομάτως σε compte joint, αν δεν υπάρχει ρητός όρος επιζώντων κατά το ελληνικό δίκαιο.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα ποσά θεωρούνται μέρος της κληρονομιάς και φορολογούνται ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.

          8. Συγκεντρωτικός πίνακας περιπτώσεων

Περίπτωση	Ενέργεια	Φορολογική συνέπεια	Συντελεστής
Ανάληψη από συνδικαιούχο πριν τον θάνατο	Δωρεά εν ζωή	Φορολογία ανά συγγένεια	10% / 20% / 40%
Μεταβίβαση μετά τον θάνατο με ρήτρα επιζώντων	Αυτόματη μεταβίβαση	Αφορολόγητη	0%
Μεταβίβαση μετά τον θάνατο χωρίς ρήτρα επιζώντων	Κληρονομιά	Φορολογία ανά συγγένεια	10% / 20% / 40%
Ύπαρξη διαθήκης και χωρίς ρήτρα	Υπερισχύει η διαθήκη	Κληρονομιά	10% / 20% / 40%
Ύπαρξη διαθήκης αλλά με ρήτρα επιζώντων	Υπερισχύει η ρήτρα	Αφορολόγητη	0%
Compte joint χωρίς ρήτρα	Μέρος κληρονομίας	Φορολογία ανά συγγένεια	10% / 20% / 40%

 

Συμπέρασμα

 Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί, αν και συνηθισμένοι, κρύβουν σημαντικές φορολογικές παγίδες. Η χρονική στιγμή της ανάληψης, η ύπαρξη ή μη ρήτρας επιζώντων, η ύπαρξη διαθήκης και η υποβολή δήλωσης στη ΔΟΥ καθορίζουν αν ένα ποσό θα μεταβιβαστεί αφορολόγητα, θα θεωρηθεί δωρεά ή θα υπαχθεί σε φόρο κληρονομιάς.
Η σωστή επιλογή και διαχείριση του τύπου του κοινού λογαριασμού, ειδικά σε διασυνοριακές περιπτώσεις, αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη φορολογική ασφάλεια φυσικών προσώπων και κληρονόμων και καθορίζει τη δυνατότητα νόμιμης αξιοποίησης των κεφαλαίων για κάλυψη των τεκμηρίων.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και του Νομικού Τμήματος της Artion A.E.*

Ευέλικτη προσέλευση, χρόνος προετοιμασίας, μονές σημάνσεις – Νέα «Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας» και εφαρμογή «Ταχείας Πρόσληψης»

Mε το νέο εργασιακό νομοσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή εισάγονται δύο δέσμες ρυθμίσεων που αλλάζουν σημαντικά την καθημερινότητα εργαζομένων και εργοδοτών:

α) το πλαίσιο λειτουργίας της ψηφιακής κάρτας εργασίας, με νέες ρυθμίσεις για ευέλικτη προσέλευση, χρόνο προετοιμασίας και μονές σημάνσεις, και

β) η αναγγελία πρόσληψης εργαζομένων, η οποία απλοποιείται με ενιαία ψηφιακή αναγγελία και συνοδεύεται από τη νέα ηλεκτρονική εφαρμογή «Ταχείας Πρόσληψης» για επείγουσες ανάγκες.

Οι αλλαγές αυτές αποσκοπούν στη μείωση της γραφειοκρατίας, στην καλύτερη καταγραφή του πραγματικού χρόνου εργασίας και στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων χωρίς να θίγονται τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Α. Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας: Ευελιξία και ρεαλισμός

1. Ευέλικτη προσέλευση έως 120 λεπτά (παρ. 2Α)

Οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι μπορούν πλέον να συμφωνήσουν εγγράφως ευέλικτη προσέλευση έως 120 λεπτά από τη δηλωμένη ώρα έναρξης στο Π.Σ. «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ». Η ημερήσια διάρκεια εργασίας παραμένει η ίδια, αλλά η έναρξη και η λήξη μπορούν να μετακινηθούν εντός του συμφωνημένου παραθύρου.

Αυτό επιτρέπει την καλύτερη προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες, μειώνοντας τα προβλήματα από την κυκλοφορία, τις οικογενειακές υποχρεώσεις ή τις ανάγκες της επιχείρησης.

2. Χρόνος προετοιμασίας και σημεία σήμανσης (παρ. 2Β)

Καθορίζεται ρητά ο χρόνος προετοιμασίας του εργαζομένου, ο οποίος δεν θεωρείται χρόνος εργασίας. Σε αυτόν περιλαμβάνονται ενέργειες όπως η είσοδος στις εγκαταστάσεις, η αλλαγή ενδυμασίας, η μετάβαση στη θέση εργασίας και η αποκατάσταση μετά το πέρας της εργασίας.

• Βιομηχανία: Έως 30 λεπτά πριν και 30 λεπτά μετά την εργασία.
• Λοιποί κλάδοι: Έως 10 λεπτά πριν και 10 λεπτά μετά.

Η ψηφιακή κάρτα πρέπει να σημαίνεται:

• στην έναρξη: μετά τον χρόνο προετοιμασίας και πριν την ανάληψη εργασίας,
• στη λήξη: πριν από τον χρόνο προετοιμασίας προς αποχώρηση.

Αν ο εργαζόμενος απασχολείται πραγματικά εντός του χρόνου προετοιμασίας, αυτό θεωρείται χρόνος εργασίας και η επιχείρηση υπόκειται στις προβλεπόμενες κυρώσεις.

3. Μονές σημάνσεις: ανοχή σε μικρά λάθη (παρ. 2Γ)

Αντί της αυτόματης επιβολής προστίμων για κάθε περίπτωση όπου ο εργαζόμενος «χτυπά» μόνο είσοδο ή μόνο έξοδο, προβλέπεται πλέον ότι έως τρεις (3) τέτοιες περιπτώσεις τον μήνα ανά εργαζόμενο μπορούν να γίνονται ανεκτές, εφόσον οφείλονται σε αμέλεια ή παραδρομή.

Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιθεώρηση Εργασίας εκδίδει σύσταση και όχι πρόστιμο. Αν όμως το φαινόμενο είναι συστηματικό, μπορεί να αποτελέσει αιτία ελέγχου.

4. Διασταύρωση με Α.Π.Δ. και κυρώσεις

Τα στοιχεία της ψηφιακής κάρτας διασταυρώνονται αυτόματα με την Αναλυτική Περιοδική Δήλωση (Α.Π.Δ.), ενώ είναι πλέον δυνατή και η προσυμπλήρωση της Α.Π.Δ. από το Π.Σ. «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ».

Η μη ενεργοποίηση της κάρτας επιφέρει πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο, ενώ αν διαπιστωθεί η ίδια παράβαση τρεις φορές εντός 12 μηνών, επιβάλλεται 15ήμερη αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης.

Β. Νέα διαδικασία πρόσληψης και εφαρμογή «Ταχείας Πρόσληψης»

1. Μία ενιαία «Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας»

Καταργούνται οι ξεχωριστές υποχρεώσεις ανάρτησης:

• της ατομικής σύμβασης,
• των βασικών όρων εργασίας,
• και της γνωστοποίησης των ουσιωδών όρων.

Πλέον, απαιτείται μόνο η Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας, η οποία ενσωματώνει όλους τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης και καλύπτει την υποχρέωση ενημέρωσης του εργαζομένου.

Η αναγγελία πρέπει να γίνει δεκτή από τον εργαζόμενο είτε μέσω της εφαρμογής MyErgani, είτε με ηλεκτρονική, είτε με ιδιόχειρη υπογραφή. Το ίδιο ισχύει και για τη Ψηφιακή Δήλωση Μεταβολής σε περίπτωση αλλαγών στους όρους εργασίας.

2. «Ταχεία Πρόσληψη» για επείγουσες ανάγκες

Η νέα ηλεκτρονική εφαρμογή «Ταχείας Πρόσληψης» επιτρέπει την άμεση πρόσληψη εργαζομένων ορισμένου χρόνου για την κάλυψη επειγουσών αναγκών.

Η διαδικασία είναι απλή:

• Ο εργοδότης υποβάλλει ηλεκτρονικά την πρόσληψη με το αντικείμενο και τη διάρκεια της απασχόλησης.
• Ο εργαζόμενος αποδέχεται με έναν από τους τρόπους που προβλέπονται.
• Η πρόσληψη ολοκληρώνεται και καταχωρείται στο Π.Σ. «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ».

Αυτό εξυπηρετεί ιδιαίτερα επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν απρόβλεπτες αυξήσεις ζήτησης, όπως εστιατόρια, καταστήματα ή τουριστικές μονάδες.

3. Κυρώσεις για αδήλωτη εργασία

Αν σε έλεγχο διαπιστωθεί ότι εργαζόμενος απασχολείται χωρίς να έχει υποβληθεί η ψηφιακή αναγγελία, επιβάλλεται πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο σύμφωνα με το άρθρο 5 του ν. 4554/2018. Σε επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις, προβλέπονται και αυστηρότερες κυρώσεις.

 

Χρηστικά παραδείγματα – Πριν και μετά

Παράδειγμα 1 – Ευέλικτη προσέλευση σε γραφείο υπηρεσιών

Πριν	Με τις νέες ρυθμίσεις
Ο εργαζόμενος έπρεπε να είναι ακριβώς στην ώρα έναρξης, χωρίς καμία ανοχή. Καθυστέρηση 5 λεπτών μπορούσε να θεωρηθεί παράβαση.	Μπορεί να συμφωνηθεί ευέλικτη προσέλευση έως 120 λεπτών. Ο εργαζόμενος μπορεί να προσέλθει π.χ. στις 09:30 αντί για 09:00, χωρίς κυρώσεις, εφόσον συμφωνηθεί εκ των προτέρων.

Σενάριο: Ο Κώστας έχει δηλωμένο ωράριο 09:00–17:00. Παλαιότερα έπρεπε να είναι εκεί ακριβώς στις 09:00. Με τις νέες ρυθμίσεις, μπορεί να προσέλθει στις 09:20 λόγω καθυστέρησης στα μέσα μεταφοράς και να αποχωρήσει στις 17:20, χωρίς να αλλάζει το συνολικό ωράριο.

Παράδειγμα 2 – Χρόνος προετοιμασίας σε βιομηχανία

Πριν	Με τις νέες ρυθμίσεις
Ο χρόνος αλλαγής στολής, τοποθέτησης εξοπλισμού και μετάβασης στη θέση δεν αναγνωριζόταν καθόλου.	Αναγνωρίζεται χρόνος προετοιμασίας έως 30 λεπτά πριν και 30 λεπτά μετά το ωράριο. Η σήμανση γίνεται μετά την προετοιμασία και πριν την αποχώρηση.

Σενάριο: Η Μαρία εργάζεται σε εργοστάσιο με ωράριο 07:00–15:00. Πρέπει να αλλάξει ρούχα, να φορέσει εξοπλισμό και να πάει στη γραμμή παραγωγής. Παλαιότερα αυτός ο χρόνος «χάνονταν». Πλέον, μπορεί να αφιερώσει έως 30 λεπτά για την προετοιμασία χωρίς να τιμωρείται ή να χάνει αποδοχές.

Παράδειγμα 3 – Ξεχασμένη σήμανση

Πριν	Με τις νέες ρυθμίσεις
Κάθε παράλειψη σήμανσης μπορούσε να οδηγήσει σε πρόστιμα και κυρώσεις.	Επιτρέπονται έως 3 μονές σημάνσεις (είσοδος ή έξοδος) τον μήνα χωρίς πρόστιμο, εφόσον είναι από αμέλεια. Επιβάλλεται μόνο σύσταση.

Σενάριο: Η Ελένη ξέχασε δύο φορές να χτυπήσει έξοδο και μία φορά είσοδο μέσα στον ίδιο μήνα. Παλαιότερα κινδύνευε με πρόστιμο. Τώρα, η Επιθεώρηση θα κάνει απλώς σύσταση χωρίς κύρωση.

 

 Παράδειγμα 4 – Διαδικασία πρόσληψης υπαλλήλου γραφείου

Πριν	Με τις νέες ρυθμίσεις
Απαιτούνταν υποβολή έντυπου πρόσληψης, ανάρτηση όρων εργασίας, ανάρτηση ατομικής σύμβασης, ξεχωριστή γνωστοποίηση στον εργαζόμενο.	Απαιτείται μόνο η «Ψηφιακή Αναγγελία Έναρξης Εργασίας» που περιλαμβάνει όλους τους ουσιώδεις όρους και γίνεται αποδεκτή από τον εργαζόμενο.

Σενάριο: Ο Δημήτρης προσλαμβάνεται σε λογιστική εταιρεία. Παλαιότερα η διαδικασία περιλάμβανε τέσσερα διαφορετικά βήματα. Πλέον, ολοκληρώνεται με μία ψηφιακή αναγγελία και μία αποδοχή.

Παράδειγμα 5 – «Ταχεία Πρόσληψη» σε εστίαση

Πριν	Με τις νέες ρυθμίσεις
Δεν υπήρχε διαδικασία για άμεση πρόσληψη λόγω ξαφνικής ανάγκης. Χρειαζόταν πλήρης διαδικασία πρόσληψης.	Ο εργοδότης υποβάλλει αίτηση στην εφαρμογή «Ταχείας Πρόσληψης», ο εργαζόμενος αποδέχεται και μπορεί να ξεκινήσει εργασία ακόμη και την ίδια ημέρα.

Σενάριο: Εστιατόριο βλέπει ξαφνικά μεγάλη αύξηση πελατών και χρειάζεται προσωπικό για 10 ημέρες. Παλαιότερα αυτό ήταν πρακτικά αδύνατο σε λίγες ώρες. Τώρα, μέσω της εφαρμογής «Ταχείας Πρόσληψης», οι προσλήψεις ολοκληρώνονται αυθημερόν.

 

Συμπέρασμα

Οι νέες ρυθμίσεις συνιστούν σημαντική τομή στη λειτουργία των επιχειρήσεων και των εργασιακών σχέσεων. Από τη μία πλευρά, οι επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία και μειώνουν τον διοικητικό φόρτο. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι απολαμβάνουν πιο δίκαιη μεταχείριση, περισσότερη διαφάνεια και καλύτερη προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες εργασίας.

Η ευέλικτη προσέλευση, η αναγνώριση χρόνου προετοιμασίας, η ανοχή σε μικρά λάθη και η απλούστευση της διαδικασίας πρόσληψης συνθέτουν ένα νέο πλαίσιο που καθιστά την αγορά εργασίας πιο σύγχρονη και αποτελεσματική, χωρίς να υπονομεύει τα δικαιώματα καμίας πλευράς.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας  της Artion. A.E.

Σε συνεργασία με το Νομικό Τμήμα της Artion Α.Ε.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Η φορολογική μεταχείριση της πώλησης ακινήτων από ιδιώτες αποτελεί ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της φορολογικής πρακτικής, διότι από τον χαρακτηρισμό της πράξης ως απλής διαχείρισης περιουσίας ή ως εμπορικής δραστηριότητας εξαρτώνται ουσιαστικά η φορολογική της τύχη, το είδος του εισοδήματος, οι υποχρεώσεις έναντι της ΑΑΔΕ και οι ενδεχόμενες κυρώσεις.

Με το θέμα αυτό έχουμε ασχοληθεί εκτενώς σε αρθρογραφία μας, όμως θα θέλαμε να αναδείξουμε εκ νέου το ζήτημα υπό το φως πρόσφατης νομολογίας και αποφάσεων ΔΕΔ που δίνουν ενδιαφέρον υλικό προς επεξεργασία.

Η ΑΡΤΙΟΝ είχε ήδη από τον Ιούνιο του 2023 παρουσιάσει εκτενώς το θέμα αυτό σε δύο άρθρα (Μέρος Α΄ και Μέρος Β΄), αναλύοντας τις βασικές παραμέτρους και τα κριτήρια με τα οποία μπορεί μια πώληση ακινήτου να μετατραπεί σε φορολογητέα επιχειρηματική δραστηριότητα. Έκτοτε, ωστόσο, το θεσμικό πλαίσιο και η νομολογία εμπλουτίστηκαν σημαντικά με την απόφαση ΣτΕ 2050/2024, οι οποίες σε συνδυασμό με πρόσφατες αποφάσεις της ΔΕΔ (ιδίως τις 2993/2024, 3942/2022 και 3853/2022) διαμορφώνουν πλέον ένα πιο ξεκάθαρο πλαίσιο.

Το παρόν (Μέρος Γ΄) αποτελεί τη φυσική συνέχεια των δύο πρώτων άρθρων (Μέρος Α’ και Μέρος Β’) και εστιάζει στις τελευταίες εξελίξεις, παρέχοντας μια επικαιροποιημένη και πρακτική προσέγγιση.

1. Η εγκύκλιος Ε.2031/2023 αποσαφηνίζει

Η εγκύκλιος Ε.2031/2023 ήρθε να αποσαφηνίσει πότε η πώληση ακινήτου συνιστά εμπορική δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 21 του ν.4172/2013 μέσα από χρήσιμα παραδείγματα. Βασική της θέση είναι ότι δεν απαιτείται κατ’ ανάγκη συστηματική και συνεχής δραστηριότητα για να θεωρηθεί ότι κάποιος ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα – αρκεί η ύπαρξη πρόθεσης κέρδους και οργανωμένης δράσης ακόμη και μεμονωμένα.

Η εγκύκλιος θέτει τα εξής βασικά κριτήρια, τα οποία πρέπει να συνεκτιμώνται συνολικά:

• Ο αριθμός των πράξεων αγοραπωλησίας.
• Το χρονικό διάστημα μεταξύ αγοράς και πώλησης.
• Η διαφορά τιμήματος (κέρδος).
• Οι ενέργειες αξιοποίησης του ακινήτου πριν από την πώληση.
• Η ύπαρξη οργάνωσης ή συστηματοποίησης της δραστηριότητας.

Η ΑΑΔΕ τονίζει ότι τα παραπάνω δεν λειτουργούν απομονωμένα, αλλά αξιολογούνται με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις κάθε υπόθεσης. Η έννοια της επιχειρηματικής δραστηριότητας μπορεί να συντρέχει ακόμη και αν δεν υπάρχει επαγγελματική εγκατάσταση ή δεν τηρούνται βιβλία – αρκεί η πραγματική συμπεριφορά να δείχνει σκοπό εμπορίας.

 2. Ενδεικτικά παραδείγματα της Ε.2031/2023

Η εγκύκλιος παρέχει σειρά παραδειγμάτων που αποσαφηνίζουν πότε υπάρχει ή δεν υπάρχει εμπορική δραστηριότητα:

1. Μεμονωμένη πώληση κατοικίας μετά από πολυετή χρήση:

Ιδιώτης που πουλά το διαμέρισμα όπου κατοικεί επί 15 έτη δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα. Η πράξη αποτελεί απλή διαχείριση περιουσίας.

2. Πώληση ακινήτου που αποκτήθηκε από κληρονομιά χωρίς καμία ενέργεια:

Εάν το ακίνητο πωληθεί χωρίς επεμβάσεις ή οργανωμένες ενέργειες αξιοποίησης, η πράξη δεν θεωρείται εμπορική.

3. Αγορά οικοπέδου, κατάτμηση και πώληση σε μικρότερα τμήματα:

Η πράξη θεωρείται εμπορική, διότι προϋποθέτει οργανωμένη ενέργεια με σκοπό την αύξηση της αξίας και την επίτευξη κέρδους.

4. Αγορά και μεταπώληση πολλών ακινήτων σε σύντομο χρονικό διάστημα:

Ακόμη και αν πρόκειται για φυσικό πρόσωπο χωρίς έναρξη επιτηδεύματος, η συστηματικότητα και η πρόθεση κέρδους οδηγούν σε χαρακτηρισμό της δραστηριότητας ως εμπορικής.

5. Αγορά παλαιού ακινήτου, ανακαίνιση και μεταπώληση με σημαντικό κέρδος:

Η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι πρόκειται για εμπορική δραστηριότητα, καθώς η ανακαίνιση και η μεταπώληση συνιστούν οργανωμένες ενέργειες για την επίτευξη κέρδους.

6. Πώληση οικοπέδων που προήλθαν από γονική παροχή χωρίς ενέργειες αξιοποίησης:

Η πράξη παραμένει διαχείριση περιουσίας, εφόσον δεν υφίστανται στοιχεία εμπορικής πρόθεσης.

7. Ίδρυση εταιρείας ειδικού σκοπού για τη μεταβίβαση ενός ακινήτου:

Αν και πρόκειται για μεμονωμένη πράξη, η χρήση εταιρικής μορφής και η οργανωμένη διαδικασία μεταβίβασης μπορεί να υποδηλώνουν εμπορική δραστηριότητα.

Με τα παραδείγματα αυτά, η εγκύκλιος διευρύνει ουσιαστικά την έννοια της εμπορικής δραστηριότητας, τονίζοντας ότι δεν είναι απαραίτητη η επαγγελματική ιδιότητα ή η διαρκής δράση. Αυτό αποτελεί σημαντική στροφή σε σχέση με παλαιότερη διοικητική πρακτική.

3. Η απόφαση ΣτΕ 2050/2024 επιβεβαιώνει και εμβαθύνει αυτή τη θέση

Το Δικαστήριο έκρινε ότι ακόμη και μεμονωμένες πράξεις αγοραπωλησίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως εμπορικές αν τελούνται με σκοπό το κέρδος και υπερβαίνουν τα όρια της συνήθους διαχείρισης περιουσίας.

Το ΣτΕ προσδιόρισε ορισμένα πρακτικά κριτήρια:

• Η συχνότητα και ο αριθμός των πράξεων μπορεί να αποτελέσει ένδειξη εμπορικής πρόθεσης.
• Το χρονικό διάστημα κατοχής: όσο μικρότερο είναι, τόσο πιο πιθανό είναι να θεωρηθεί η πράξη εμπορική.
• Η ύπαρξη πρόσθετων ενεργειών (π.χ. ανακαινίσεις, αλλαγές χρήσης, κατάτμηση) που αυξάνουν την αξία πριν την πώληση αποτελεί στοιχείο οργανωμένης δραστηριότητας.
• Το ύψος του κέρδους και η διαφορά τιμήματος αγοράς και πώλησης είναι κρίσιμες ενδείξεις.

Η απόφαση τόνισε ότι η ύπαρξη σκοπού κέρδους είναι ουσιαστικό κριτήριο και ότι η απουσία τυπικών επιχειρηματικών στοιχείων (π.χ. βιβλίων ή επαγγελματικής εγκατάστασης) δεν αναιρεί τον εμπορικό χαρακτήρα της πράξης. Το βάρος της απόδειξης εναπόκειται στη φορολογική αρχή, η οποία οφείλει να θεμελιώσει τον χαρακτηρισμό με βάση τα πραγματικά περιστατικά.

Περαιτέρω, με την υπ’ αριθ. 1840/2024 απόφαση του Β’ Τμήματος του ΣτΕ κρίθηκε ότι κατ’ εκτίμηση των συνθηκών της συγκεκριμένης περίπτωσης [πώληση του ακινήτου μέσα σε ιδιαιτέρως σύντομο χρονικό διάστημα (τρεις ημέρες) από την απόκτησή του εξ επαχθούς αιτίας, ύπαρξη σημαντικής διαφοράς μεταξύ της τιμής πώλησης και του κόστους απόκτησης, τρόπος εξόφλησης του τιμήματος της αρχικής αγοράς με τα χρήματα της επιγενόμενης πώλησης, σε συνδυασμό με το μέγεθος του ακινήτου], η ένδικη αγοραπωλησία δεν αποσκοπούσε στην αξιοποίηση ήδη υπάρχουσας ακίνητης περιουσίας, αλλά στην αποκόμιση κέρδους στο πλαίσιο άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας, έστω μεμονωμένης. Για την κρίση αυτή, άλλωστε, το δικάσαν δικαστήριο δεν στηρίχθηκε απλώς στην επίτευξη υψηλότερου τιμήματος πώλησης, καθώς το στοιχείο αυτό απλώς συνεκτιμήθηκε με τα υπόλοιπα.

4. Η συμβολή των αποφάσεων της ΔΕΔ

Οι αποφάσεις της ΔΕΔ έχουν επίσης καθοριστικό ρόλο στην ερμηνεία του θέματος:

• ΔΕΔ 2993/2024: Έκρινε ότι η αγοραπωλησία ακινήτων μετά από ανακαίνιση και βελτιώσεις αποτελεί εμπορική δραστηριότητα, ακόμη κι αν αφορά φυσικό πρόσωπο.
• ΔΕΔ 3942/2022: Επανέλαβε ότι η πρόθεση κέρδους και η επαναληπτικότητα είναι καθοριστικά στοιχεία για τον χαρακτηρισμό.
• ΔΕΔ 3853/2022: Υπογράμμισε ότι ακόμη και χωρίς επαναληπτικότητα, οι ενέργειες που αποσκοπούν στην αύξηση της αξίας και την αποκόμιση κέρδους μπορούν να οδηγήσουν σε χαρακτηρισμό ως εμπορικής πράξης.

Οι αποφάσεις αυτές εναρμονίζονται πλήρως με τη νομολογία του ΣτΕ και με την ερμηνευτική προσέγγιση της εγκυκλίου Ε.2031/2023.

5. Πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής

• Περίπτωση 1: Φυσικό πρόσωπο αγοράζει παλαιό διαμέρισμα, το ανακαινίζει και το πουλά σε διάστημα 18 μηνών με υψηλό κέρδος.

➤ Πιθανός χαρακτηρισμός ως εμπορική δραστηριότητα.

• Περίπτωση 2: Ιδιώτης πωλεί μετά από 25 χρόνια το σπίτι του χωρίς καμία μεταβολή ή ενέργεια.

➤ Απλή διαχείριση περιουσίας, δεν πρόκειται για επιχειρηματική πράξη.

• Περίπτωση 3: Ιδιώτης λαμβάνει τρία οικόπεδα με γονική παροχή και τα πωλεί διαδοχικά χωρίς να τα έχει αξιοποιήσει ή τροποποιήσει.

➤ Εφόσον δεν υπάρχουν ενδείξεις οργανωμένης δράσης ή σκοπού κέρδους, η πράξη παραμένει ιδιωτική διαχείριση.

• Περίπτωση 4: Δημιουργία εταιρείας ειδικού σκοπού για την απόκτηση και άμεση πώληση ενός ακινήτου.

➤ Παρά τη μεμονωμένη πράξη, το στοιχείο της οργάνωσης και του σκοπού κέρδους μπορεί να οδηγήσει σε χαρακτηρισμό ως εμπορικής δραστηριότητας.

6. Συμπέρασμα

Η φορολογική μεταχείριση της πώλησης ακινήτου από ιδιώτες εξαρτάται σήμερα περισσότερο από ποτέ από τα πραγματικά περιστατικά και την πρόθεση του φορολογούμενου. Η εγκύκλιος Ε.2031/2023 εισάγει μια ευρύτερη προσέγγιση, όπου ακόμη και μεμονωμένες πράξεις μπορεί να θεωρηθούν εμπορικές εφόσον πληρούνται συγκεκριμένα κριτήρια. Η απόφαση ΣτΕ 2050/2024 ενισχύει την κατεύθυνση αυτή με πρακτικά παραδείγματα και σαφή σύνδεση της πρόθεσης κέρδους με τη φορολόγηση.

Οι αποφάσεις της ΔΕΔ επιβεβαιώνουν ότι η Διοίκηση εφαρμόζει πλέον ενιαία αυτή την προσέγγιση στην πράξη. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ιδιώτες που προβαίνουν σε πώληση ακινήτων πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τις ενέργειές τους πριν τη μεταβίβαση, διότι ενδέχεται να υπαχθούν στο καθεστώς φορολόγησης επιχειρηματικής δραστηριότητας με όλες τις συνακόλουθες υποχρεώσεις και επιβαρύνσεις.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο Διονύσης Σαμόλης είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Γενικός Διευθυντής της Artion. A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Βασιλικής Ηλιοπούλου και του Γιάννη Αρτσίτα*

1. Εισαγωγή

Οι παροχές σε είδος με τη μορφή δανείου αποτέλεσαν από το 2014 και μετά ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ζητήματα στη φορολογία εισοδήματος. Το άρθρο 13 παρ. 3 του ν. 4172/2013, σε συνδυασμό με την πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης και τις αποφάσεις της ΔΕΔ, οδήγησε σε σημαντικές επιβαρύνσεις, ιδίως σε περιπτώσεις όπου δεν υφίστατο έγγραφη σύμβαση δανείου.

Η μετέπειτα έκδοση της εγκυκλίου ΠΟΛ.1175/2017, η νομολογία των διοικητικών δικαστηρίων και κυρίως η νομοθετική τροποποίηση με το άρθρο 4 του ν. 4646/2019 (ισχύς από 1.1.2020) διαμόρφωσαν μια νέα πραγματικότητα, η οποία τελικώς επιβεβαιώθηκε και με την πρόσφατη απόφαση ΣτΕ 356/2025.

 

2. Το αρχικό πλαίσιο (2014–2017)

Στην αρχική μορφή της διάταξης (2014), ο νομοθέτης όριζε ότι ελλείψει έγγραφης σύμβασης, το σύνολο του ποσού που καταβαλλόταν ή πιστωνόταν στον εργαζόμενο, εταίρο ή μέτοχο λογιζόταν ως παροχή σε είδος.

Αυτό σήμαινε ότι:

–  Δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ πραγματικού δανείου και ταμειακής διευκόλυνσης.

– Κάθε πίστωση σε δοσοληπτικούς λογαριασμούς εταίρων/μετόχων μπορούσε να φορολογηθεί στο σύνολό της.

Η εφαρμογή αυτή οδήγησε σε σημαντικές προσθήκες στο εισόδημα από μισθωτή εργασία.

 

3. Η πρώτη διοικητική διαφοροποίηση – ΠΟΛ.1175/2017

Η εγκύκλιος ΠΟΛ.1175/2017 αποτέλεσε τομή, καθώς:

– Διευκρίνισε ότι δεν θεωρούνται όλες οι πιστώσεις σε δοσοληπτικούς λογαριασμούς ως παροχές σε είδος.

– Εισήγαγε διάκριση μεταξύ:

• Δανείου, το οποίο συνεπάγεται παροχή σε είδος, και
• Ταμειακής διευκόλυνσης, δηλαδή βραχυπρόθεσμων και περιστασιακών μεταβολών ρευστότητας, οι οποίες δεν συνιστούν παροχή σε είδος.

Η εγκύκλιος αυτή αναγνώρισε για πρώτη φορά ότι απαιτείται πρόθεση δανεισμού για να υπάρξει φορολογητέα παροχή, διαφοροποιώντας έτσι την αυστηρή γραμμή της αρχικής περιόδου.

 

4. Νομολογιακή πρακτική ΔΕΔ (2017–2019)

Παρά την εγκύκλιο, η πρακτική των ελεγκτικών αρχών και της ΔΕΔ επανέφερε συχνά την αυστηρή εφαρμογή, αντιμετωπίζοντας τις πιστώσεις ως παροχή σε είδος. Ενδεικτικές είναι οι αποφάσεις:
– ΔΕΔ Α 144/2025,

– ΔΕΔ Α 2619/2024,

– ΔΕΔ Α 2105/2023, 2104/2023, 2103/2023,

– ΔΕΔ Α 305ε/2023, 678/2023,

– ΔΕΔ Α 1779/2022, 1656/2024, 1733/2022.

Η ερμηνευτική αβεβαιότητα διατηρήθηκε, καθώς οι διοικητικές κρίσεις δεν ήταν πάντοτε ευθυγραμμισμένες με το πνεύμα της ΠΟΛ.1175/2017.

 

5. Η μεγάλη νομοθετική αλλαγή – ν. 4646/2019 (από 1.1.2020)

Με το άρθρο 4 του ν. 4646/2019 τροποποιήθηκε η παρ. 3 του άρθρου 13 ΚΦΕ. Από 1.1.2020:
– Παροχή σε είδος θεωρείται μόνο η διαφορά των τόκων που προκύπτει σε σχέση με το μέσο επιτόκιο αγοράς, όπως δημοσιεύεται από την Τράπεζα της Ελλάδος.

– Το σύνολο του ποσού δεν θεωρείται πλέον παροχή, ακόμη και αν δεν υπάρχει έγγραφη σύμβαση.

Η αλλαγή αυτή εξορθολόγισε το καθεστώς, καθώς πλέον φορολογείται μόνο η πραγματική ωφέλεια.

 

6. Η επιβεβαίωση από το ΣτΕ – Απόφαση 356/2025

Η απόφαση ΣτΕ 356/2025 επιβεβαίωσε τον σαφή διαχωρισμό:

– Για τις χρήσεις 2014–2019, χωρίς έγγραφη σύμβαση, όλο το ποσό θεωρείται παροχή σε είδος.

– Από 2020, ακόμη και χωρίς σύμβαση, παροχή θεωρείται μόνο η διαφορά τόκων.

Το ΣτΕ έθεσε έτσι τέλος στις αμφισβητήσεις, καθιερώνοντας ένα σταθερό πλαίσιο ερμηνείας.

 

7. Παράδειγμα εφαρμογής (μετά την 1/1/2020)

Η εταιρεία ΑΛΦΑ ΙΚΕ χορήγησε στον διαχειριστή της, στις 15.6.2023, δάνειο ποσού 50.000 € χωρίς έγγραφη σύμβαση και χωρίς τόκο.

Σύμφωνα με το άρθρο 13 παρ. 3 ΚΦΕ, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 4646/2019, παροχή σε είδος θεωρείται η διαφορά μεταξύ:

– του τόκου που θα κατέβαλλε ο διαχειριστής, εάν το επιτόκιο ήταν το μέσο επιτόκιο αγοράς κατά τον μήνα Ιούνιο 2023, και

– του τόκου που πράγματι κατέβαλε (στην περίπτωσή μας μηδενικός).

Υπολογισμός (με βάση τη μεθοδολογία ΣΟΛ):

– Ποσό δανείου: 50.000 €

– Επιτόκιο αναφοράς (μέσο επιτόκιο αγοράς – ΤτΕ): 6%

– Ετήσιοι τόκοι: 50.000 × 6% = 3.000 €

– Μηνιαίοι τόκοι: 3.000 ÷ 12 = 250 €

Φορολογική αντιμετώπιση:

– Ως παροχή σε είδος για τον Ιούνιο 2023 υπολογίζεται το ποσό των 250 €, το οποίο θα προστεθεί στο εισόδημα από μισθωτή εργασία του διαχειριστή.

– Αν το δάνειο παραμείνει για 12 μήνες χωρίς αποπληρωμή, η συνολική παροχή σε είδος ανέρχεται σε 3.000 €.

Η μέθοδος αυτή, που στηρίζεται στις οδηγίες του Σώματος Ορκωτών Λογιστών (ΣΟΛ), αποτυπώνει την πραγματική ωφέλεια του λήπτη (την εξοικονόμηση τόκων) και όχι το σύνολο του δανείου, σε αντίθεση με την προ του 2020 πρακτική.

 

8. Συγκριτικός πίνακας

Περίοδος | Ερμηνεία διάταξης | Τρόπος αποτίμησης | Φορολογική βάση

—|—|—|—
2014–2017 (αυστηρή εφαρμογή) | Χωρίς σύμβαση, όλο το ποσό δανείου θεωρείται παροχή |

Όλο το ποσό | Εισόδημα από μισθωτή εργασία

2017 – ΠΟΛ.1175/2017 | Διάκριση δανείου – ταμειακής διευκόλυνσης | Εφόσον πρόθεση δανεισμού, όλο το ποσό | Εισόδημα από μισθωτή εργασία

2017–2019 (ΔΕΔ – πρακτική) | Συχνά καταλογισμός όλου του ποσού | Όλο το ποσό | Εισόδημα από μισθωτή εργασία

Από 2020 (ν. 4646/2019) | Παροχή μόνο η διαφορά τόκων, ακόμη και χωρίς σύμβαση | Διαφορά τόκων βάσει μέσου επιτοκίου αγοράς | Παροχή σε είδος στο φορολογητέο εισόδημα

 

9. Συμπεράσματα

Η πορεία της διάταξης δείχνει μια σαφή μετατόπιση από την τυπική και αυστηρή φορολόγηση (2014–2017), προς μια πιο ρεαλιστική και δίκαιη προσέγγιση (από 2020).

Η ΠΟΛ.1175/2017 αποτέλεσε την πρώτη ερμηνευτική ρωγμή στην αντίληψη ότι κάθε δοσοληπτικός λογαριασμός συνιστά παροχή σε είδος. Η οριστική λύση όμως ήρθε με τη νομοθετική τροποποίηση του 2019 και την επιβεβαίωση από το ΣτΕ το 2025.

 

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

 

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Η Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTΙON A.E.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)