Απέκτησαν οι Έλληνες φορολογική συνείδηση ή το κράτος ανασυγκρότησε τους φοροελεγκτικούς μηχανισμούς του;

Του Γιώργου Δαλιάνη,

με τη συνεργασία της Μαρίας Πουρνιά partner και Διευθύντριας του τμήματος Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της ΑΡΤΙΟΝ ΑΕ.

Σαρωτικές θα είναι οι αλλαγές στη φορολογία φυσικών και νομικών προσώπων από 1.1.2014. Ο νέος Κώδικας Φορολογίας εισοδήματος (Ν.4172/2013) σε συνδυασμό με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Ν.4174/2013) και τις τροποποιήσεις του Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών (Ν.4093/2012), διαμορφώνουν ένα τελείως διαφορετικό περιβάλλον σε ότι αφορά την φορολογία και τις διαδικασίες αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής.

Το πνεύμα του νομοθέτη έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν, κάτι που σε ένα βαθμό είναι λογικό, εφόσον σε πολλά σημεία του νόμου ενσωματώνονται λογικές ή και τεχνικές δυτικών χωρών καθ’ υπόδειξη, να υποθέσουμε, της τρόικας. Αρκετά σημεία των νόμων εγείρουν ερωτήματα, ως προς το εάν θα επιφέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς προϋποθέτουν φορολογική συνείδηση από τους πολίτες και καλά δομημένους ελεγκτικούς μηχανισμούς από το κράτος. Ο καθένας μας, ας αναρωτηθεί και για τα δύο.

Εξειδικεύοντας λίγο τη σκέψη μας, στεκόμαστε σε κάποιες σημαντικές αλλαγές, που επηρεάζουν λίγο πολύ όλους και οι οποίες θα λάβουν χώρα από την αρχή του χρόνου. Μάλιστα, ορισμένες από αυτές δημιουργούν τους ανωτέρω προβληματισμούς.

Στα τέλη του 2012 καταργήθηκε ο Κώδικας Βιβλίων και Στοιχείων (Κ.Β.Σ.) και αντικαταστάθηκε με τον Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών (Κ.Φ.Α.Σ.). Με βάση τις διατάξεις του νέου νόμου, το έτος 2013 λειτούργησε, σε ότι αφορά αρκετές αποφάσεις, ως μία μεταβατική περίοδο, κατά την οποία ο εκσυγχρονισμός του κράτους και δη της γενικής γραμματείας πληροφοριακών συστημάτων, θα επέτρεπε σταδιακά την κατάργηση από 1.1.2014, ορισμένων αναχρονιστικών, «αστυνομικού» χαρακτήρα διατάξεων. Ο εκσυγχρονισμός δεν επετεύχθη στον απαιτούμενο βαθμό, το νέο νομοσχέδιο όμως που κατατέθηκε και περιλαμβάνει εκτός των άλλων τον περίφημο φόρο ακινήτων, εμμένει στην κατάργηση διατάξεων του παλιού Κ.Β.Σ. και πιο συγκεκριμένα.

• Καταργούνται τα δελτία αποστολής και εισάγεται η έννοια της εφαρμογής« κατάλληλων δικλείδων, που εξειδικεύονται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, για την παρακολούθηση των παραλαμβανομένων και μη τιμολογημένων, ακόμη από τους προμηθευτές αποθεμάτων, καθώς και των αποθεμάτων που έχουν διακινηθεί και εκκρεμεί τιμολόγηση». Επισημαίνουμε ότι η τιμολόγηση εξακολουθεί να ορίζεται στον ένα μήνα από την παραλαβή των αποθεμάτων.
• Καταργούνται όλα τα έγγραφα μεταφοράς (π.χ. φορτωτικά έγγραφα) και τα στοιχεία λοιπών συναλλαγών (π.χ. αποδείξεις δαπανών).
• Καταργείται η υποχρέωση τήρησης πρόσθετων βιβλίων για ιατρούς, κλινικές ή θεραπευτήρια, εκπαιδευτήρια, γυμναστήρια, κέντρα αισθητικής, εκμεταλλευτές χώρου διαμονής ή φιλοξενίας, χώρους στάθμευσης.

Υπάρχουν βέβαια και πολλές κανονιστικές διατάξεις, λιγότερο ρηξικέλευθες, κάποιες από τις οποίες όμως, θα επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα λίγο ως πολύ όλων των επιχειρήσεων, αλλά και των περισσότερων πολιτών. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά :

• Η εξόφληση των τιμολογίων πάνω από 500 ευρώ, θα γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος (κατάθεση σε λογαριασμό, επιταγή, πιστωτική ή χρεωστική κάρτα). Η μη συμμόρφωση με το μέτρο επισύρει την μη έκπτωση της δαπάνης.
• Ο φόρος υπεραξίας μεταβίβασης μετοχών και εταιρικών μεριδίων ορίζεται στο 15%.
• Η απόκτηση μετοχών ΑΕ, μεριδίων ΕΠΕ, ΙΚΕ, ΟΕ, ΕΕ, καθώς και αύξηση κεφαλαίου σε οποιαδήποτε εταιρία θα αποτελεί τεκμήριο απόκτησης περιουσίας για το φυσικό πρόσωπο.
• Καταργείται ο τεκμαρτός υπολογισμός κερδών, των οικοδομικών επιχειρήσεων.
• Παραμένει το τέλος επιτηδεύματος για τα Νομικά πρόσωπα, ατομικές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες και επιπλέον για κάθε υποκατάστημα αυτών.
• Ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων (ΦΜΑ) μειώνεται στο 3%.
• Επιβάλλεται φόρος στην υπεραξία μεταβίβασης που θα προκύπτει κατά την πώληση ακινήτου με συντελεστή 15% , ο οποίος θα βαρύνει τον πωλητή.

Κλείνοντας, υπενθυμίζουμε ότι οι νέοι φορολογικοί νόμοι αλλάζουν τα πάντα, ως προς τους συντελεστές φορολόγησης, τις πηγές εισοδημάτων, τα πρόστιμα, τη μεθοδολογία του ελέγχου για τα οποία θα χυθεί πολύ μελάνι στο άμεσο μέλλον για την πλήρη αποκωδικοποίησή τους.

ARTION Φορολογικές Λογιστικές Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ποιότητας

Του Γιώργου Δαλιάνη
Μια από τις μεγάλες αγάπες του Έλληνα, το αυτοκίνητο, έχει επιλέξει το Υπουργείο Οικονομικών ως μία εύκολη λύση για άμεσα φορολογικά έσοδα. Τα ιδιωτικής χρήσεως αυτοκίνητα (Ι.Χ.Ε.) αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για το Δημόσιο. Από 1.1.2014 εισάγεται και νέα επιβάρυνση για τα οχήματα.

Το αυτοκίνητο σήμερα, φορολογείται μέσω:

• Της αγοράς ενός (Ι.Χ.Ε.), με το Δημόσιο να εισπράττει από τέλη, δασμούς, φόρους και ΦΠΑ ποσά που ξεπερνούν κατά πολύ το 50% της αγοραίας αξίας
• Των ετήσιων τελών κυκλοφορίας
• Των έμμεσων φόρων από ασφαλιστήρια συμβόλαια
• Του φόρου πολυτελούς διαβίωσης επί της αντικειμενικής δαπάνης αυτοκινήτων, με κυβισμό άνω των 1.929 κυβικών εκατοστών. Για τον υπολογισμό του φόρου πολυτελούς διαβίωσης, σας παραπέμπουμε στο www.artion.gr/ενημέρωση
• Του φόρου εισοδήματος, που προκύπτει από τα τεκμήρια διαβίωσης.

Με το άρθρο 13 του ν.4172 / 2013, εισάγεται μια νέα επιβάρυνση που θα ισχύσει από 1.1.2014.

Παραθέτουμε αυτούσιο το άρθρο , που αφορά φυσικά πρόσωπα, και τα οποία λαμβάνουν παροχές σε είδος.
«1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 2, 3, 4 και 5 οποιεσδήποτε παροχές σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ή συγγενικό πρόσωπο αυτού, συνυπολογίζονται στο φορολογητέο εισόδημά του στην αγοραία αξία τους, εφόσον η συνολική αξία των παροχών σε είδος υπερβαίνει το ποσό των 300 ευρώ ανά φορολογικό έτος.

2. Η αγοραία αξία της παραχώρησης ενός οχήματος σε εργαζόμενο ή εταίρο ή μέτοχο από αυτά ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα ενός φορολογικού έτους, υπολογίζεται σε ποσοστό τριάντα τοις εκατό (30%) του κόστους του οχήματος, που εγγράφεται ως δαπάνη στα βιβλία του εργοδότη με τη μορφή της απόσβεσης περιλαμβανομένων των τελών κυκλοφορίας, επισκευών, συντηρήσεων, καθώς και του σχετικού χρηματοδοτικού κόστους που αντιστοιχεί στην αγορά του οχήματος ή του μισθώματος.

Σε περίπτωση που το κόστος είναι μηδενικό, η αγοραία αξία της παραχώρησης ορίζεται σε ποσοστό 30% της μέσης δαπάνης ή απόσβεσης κατά τα τελευταία τρία (3) έτη.»

Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται η βάση για υπολογισμό τεκμαρτών εισοδημάτων μέσω των Ι.Χ.Ε. εταιρειών, εφόσον μέχρι το 2013 αυτό ίσχυε μόνο για οχήματα με εργοστασιακή αξία άνω των 15.000 ευρώ και λαμβάνοντας υπόψη τις όποιες απομειώσεις, προσδιορίζονταν από τον νόμο.

Η συγκεκριμένη διάταξη όμως, έχει και ορισμένα ασαφή σημεία, τα οποία θα διευκρινιστούν από την αναμενόμενη εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών και αφορούν:

• Αν και τα καύσιμα που καταναλώνουν τα οχήματα θα αποτελούν παροχή σε είδος.
• Αν θα εξαιρεθούν τα αυτοκίνητα που χρησιμοποιούνται από πωλητές, όπως ίσχυε μέχρι τώρα.

Τι συνεπάγεται όμως από τα οριζόμενα του ανωτέρω άρθρου του νόμου; Το προφανές είναι ότι, κάθε τέτοιου είδους παροχή δημιουργεί πλασματικό εισόδημα, το οποίο θα φορολογηθεί, με συνέπεια την μείωση του καθαρού εισοδήματος του προσώπου που λαμβάνει την σχετική παροχή. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα και εντάσεις στις σχέσεις εργοδοτών και εργαζόμενων.

Υπάρχουν όμως και τα λιγότερο προφανή, αλλά εξίσου σημαντικά παρελκόμενα, όπως το γεγονός ότι οι πρόσθετες παροχές, εάν καταβάλλονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, τακτικά και ανελλιπώς αποκτούν συμβατικό χαρακτήρα και δε μπορούν να ανακληθούν μονομερώς από τον εργοδότη, εκτός και αν αυτός επιφύλαξε για τον εαυτό του ρητά τέτοιο δικαίωμα. Παράλληλα όμως, ο χαρακτηρισμός τους, ως τακτικές αποδοχές, δημιουργεί την υποχρέωση στον εργοδότη, να συνυπολογίζει το ποσό αυτών στα καταβαλλόμενα επιδόματα (δώρα) εορτών και αδείας και στο ύψος της αποζημίωσης σε περίπτωση καταγγελίας.

Οι παροχές αυτές μπορεί να υπαχθούν σε εισφορές ΙΚΑ; Αυτό το ερώτημα παραμένει. Εμείς αυτό που μπορούμε να επισημάνουμε είναι ότι παρόμοιες παροχές, έχουν υπαχθεί σε εισφορές.

ΑΡΤΙΟΝ Φοροτεχνική Λογιστική ΑΕ

Του Γιώργου Δαλιάνη
με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου (partner και διευθυντής Ανθρωπίνου Δυναμικού της ΑΡΤΙΟΝ ΑΕ)

Λιμνάζοντα αποθεματικά, τα οποία εμφανίζονται στους Ισολογισμούς πολλών εταιρειών, οδεύουν προς τακτοποίηση. Πρόκειται για ένα νόμισμα με δύο όψεις, καθώς δίνει τη δυνατότητα στις εταιρείες να τα διανείμουν με την καταβολή μειωμένου φόρου, εφόσον όμως ολοκληρώσουν τη διαδικασία αυτή έως 31/12/2014, δημιουργώντας σε μία δύσκολη εποχή νέες εκροές χρημάτων.

Με τις διατάξεις του νέου κώδικα φορολογίας εισοδήματος (Ν.4172/2013 παράγραφοι 11 & 12 του άρθρου 72), δημιουργείται ένα μεταβατικό στάδιο διαχείρισης των λογαριασμών αφορολόγητου αποθεματικού, το οποίο περιλαμβάνει τρεις φάσεις, που καταλήγουν στην οριστική κατάργησή τους. Πρόκειται για αποθεματικά, τα οποία δεν έχουν διανεμηθεί ή κεφαλαιοποιηθεί και προέρχονται από αφορολόγητα κέρδη που σχηματίσθηκαν σύμφωνα με διατάξεις του κώδικα φορολογίας εισοδήματος ν.2238/1994, ενώ δεν αφορά τα αποθεματικά που σχηματίσθηκαν βάσει αναπτυξιακών νόμων.

Κατά τις τρεις φάσεις τα αποθεματικά δύναται ή ουσιαστικά “επιβάλλεται” να διανεμηθούν, να κεφαλαιοποιηθούν ή να συμψηφιστούν με ζημίες. Συγκεκριμένα:

Σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησης των αποθεματικών αυτών μέχρι τις 31/12/2013 θα φορολογηθούν αυτοτελώς με συντελεστή 15% . Με την καταβολή του φόρου εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση, τόσο για την εταιρεία, όσο και για τους μετόχους – εταίρους, εφόσον απαλλάσσονται από τον φόρο μερίσματος, ενώ σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ.2β του Ν.1676/1986, η αύξηση κεφαλαίου, που γίνεται με κεφαλαιοποίηση κερδών, αποθεματικών ή προβλέψεων εξαιρείται από το φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίου.

Από 01/01/2014 τα αποθεματικά, τα οποία δεν διακανονίστηκαν μέχρι τις 31/12/2013, θα συμψηφίζονται υποχρεωτικά στο τέλος του φορολογικού έτους με τις ζημιές που προέκυψαν κατά τα τελευταία 5 έτη μέχρι εξαντλήσεως τους, εκτός αν διανεμηθούν ή κεφαλαιοποιηθούν οπότε και θα φορολογηθούν με 19%. Ο συμψηφισμός προφανώς θα γίνει με τις φορολογικά αναγνωρισμένες ζημίες.

Από την 1η Ιανουαρίου του 2015, δεν θα επιτρέπεται η τήρηση λογαριασμών αφορολόγητου αποθεματικού, σημείο που χρήζει διευκρίνησης, αλλά πιθανόν οδηγεί στην υποχρεωτική διανομή ή κεφαλαιοποίηση τους και φορολόγηση σύμφωνα με τον τότε ισχύοντα φορολογικό συντελεστή.

Με βάση το κείμενο του νόμου θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε τα αφορολόγητα αποθεματικά, που συνδέονται με τις παραπάνω διατάξεις τα οποία διακρίνονται σε:

1. Αποθεματικά τα οποία έχουν σχηματισθεί από αφορολόγητα εισοδήματα όπως:
– Το ειδικό αποθεματικό υπεραξίας, προέρχεται από πώληση μετοχών εισηγμένων στο Χ.Α.Α . (άρθρο 38 του Ν.2238/1994 )
– Το αποθεματικό τεχνικών επιχειρήσεων, προέρχεται από το 60% της θετικής διαφοράς μεταξύ τεκμαρτών και λογιστικών κερδών (άρθρο 34 και 106 Ν.2238/1994).
– Το αποθεματικό που σχηματίζεται από απαλλασσόμενα της φορολογίας έσοδα (Τόκους εντόκων γραμματίων του Δημοσίου, Τόκους καταθέσεων σε ξένο νόμισμα, Τόκους ομολογιακών δανείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων)

2. Αποθεματικά τα οποία σχηματίσθηκαν από έσοδα, που έχουν φορολογηθεί κατά ειδικό τρόπο και έχει εξαντληθεί η φορολογική υποχρέωση (Τόκοι καταθέσεων).

3. Αποθεματικά τα οποία σχηματίζουν ημεδαπές Α.Ε. και ΕΠΕ από τα κέρδη, σε εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην αλλοδαπή και στις οποίες συμμετέχουν κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 11 Ν.2578/1998 (άρθρο 103 παρ ια 2238/1994).

4. Αποθεματικά που σχηματίσθηκαν από τη διαφορά υπερτιμήματος των οικοπέδων, που πουλούν οι οικοδομικοί συνεταιρισμοί μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα στα μέλη τους και τα οποία προορίζονταν να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για την εκτέλεση έργων κοινής ωφέλειας του οικισμού (άρθρο 103 παρ 2 2238/1994).

5. Αποθεματικά που σχηματίσθηκαν από την υπεραξία, που προέκυψε από την πώληση ακινήτου σε εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης, με την μέθοδο του Sale and Lease Back (Περίπτωση ζ΄παρ.3 του άρθρου 28 Ν.2238 , Πολ 1022/2004).

6. Αποθεματικά, που σχηματίσθηκαν από το υπερτίμημα της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ιδιοχρησιμοποιούμενου ακινήτου (άρθρο 28 παρ.3ζ 2238/1994).

Τέλος, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι όλη η διαδικασία της διανομής τελεί υπό την έγκριση της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων ή του αντίστοιχου οργάνου για τις υπόλοιπες νομικές μορφές.

ΑΡΤΙΟΝ Φοροτεχνική Λογιστική ΑΕ

Του Γιώργου Δαλιάνη
με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη (Partner και Διευθυντή Εργατικού Τμήματος της ΑΡΤΙΟΝ ΑΕ)

Οι επιτόπιοι έλεγχοι που πραγματοποιούν αυτή την περίοδο οι ελεγκτές του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας και του Ι.Κ.Α., έχουν ως κύριο στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων ανασφάλιστης εργασίας και δευτερευόντως τον έλεγχο εφαρμογής των λοιπών κανόνων, που διέπουν την απασχόληση και ασφάλιση των εργαζομένων.

Μια πολύ συνηθισμένη ελεγχόμενη περίπτωση απασχόλησης είναι αυτή των εξωτερικών συνεργατών, που αμείβονται με την έκδοση τιμολογίου προς την εταιρεία – εργοδότη.

Το στοιχείο που ερευνάται σε έναν επιτόπιο έλεγχο αναφορικά με τους εξωτερικούς συνεργάτες, είναι το αν πραγματικά η υπάρχουσα σύμβαση ανεξαρτήτων υπηρεσιών καθώς και οι πραγματικές συνθήκες απασχόλησης, δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό τους ως «ανεξάρτητες» και δεν υποκρύπτουν εξηρτημένη εργασία.

Στην πράξη, κατά την διαδικασία του ελέγχου και αφού διαπιστωθεί ότι ο συγκεκριμένος εργαζόμενος, που παρέχει τις υπηρεσίες του στην εγκατάσταση της επιχείρησης (π.χ. στα γραφεία της, στην αποθήκη, στο κατάστημα κτλ), δεν είναι καταχωρημένος στο Βιβλίο Νεοπροσλαμβανομένων του ΙΚΑ ή στον Πίνακα Προσωπικού της Επιθεώρησης Εργασίας, ζητούνται σχετικές εξηγήσεις από τον εργοδότη.  Η απλή επίδειξη της σχετικής σύμβασης δεν εξασφαλίζει την διακοπή του ελέγχου, αλλά αποτελεί μόνο την αρχή του.  Ο εργοδότης θα πρέπει να πείσει τον ελεγκτή, ότι πραγματικά ο συνεργάτης είναι «ανεξάρτητος» και δεν υπάρχει περίπτωση εξηρτημένης εργασίας.

Τα στοιχεία που υποδηλώνουν εξηρτημένη εργασία είναι τα παρακάτω:

1. Η προβλεπόμενη από την σύμβαση δυνατότητα του εργοδότη να εποπτεύει και να δίνει στον εργαζόμενο οδηγίες, που τελικά καθορίζουν:

• τον τόπο (π.χ. τα γραφεία της επιχείρησης),
• τον τρόπο (π.χ. με την χρήση συγκεκριμένου εξοπλισμού)
• και τον χρόνο παροχής της εργασίας (ωράριο απασχόλησης και όχι απλώς χρόνο παράδοσης ενός έργου).

2. Πρόσθετες ενδείξεις εξηρτημένης εργασίας που απορρέουν από την ίδια την σύμβαση είναι:

• Η πρόβλεψη από την σύμβαση της κάλυψη των διαφόρων εξόδων (π.χ. μετακίνησης), που προκύπτουν κατά την παροχή της υπηρεσίας από τον εργοδότη
• Η μη ύπαρξη ρήτρας που να προβλέπει την καταβολή αποζημίωσης σε περίπτωση προβλημάτων κατά την εκτέλεση των υπηρεσιών
• Η χρησιμοποίηση του εξοπλισμού (π.χ. Η/Υ), των εγκαταστάσεων καθώς και η βοήθεια των λοιπών εργαζομένων της επιχείρησης κατά την απασχόληση του

3. Η ύπαρξη σύμβασης που ξεπερνάει σε χρονική διάρκεια τους εννέα (9) μήνες και η απασχόληση του συνεργάτη μόνο σε έναν εργοδότη.  Η ύπαρξη αυτών των δύο παραγόντων (διάρκεια και αποκλειστικότητα) αποτελούν σοβαρή ένδειξη, άλλα όχι βεβαία απόδειξη ότι υφίσταται εξηρτημένη εργασία.  Ο εργοδότης θα πρέπει στην περίπτωση αυτή να αποδείξει το αντίθετο.

4. Ανεξάρτητα από το κείμενο της σύμβασης, αν οι πραγματικές συνθήκες παροχής της εργασίας εμφανίζουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά, τότε υπάρχει περίπτωση εξηρτημένης εργασίας.

Αναφέρουμε ως παραδείγματα:

• Αν κατά τον έλεγχο βρεθεί συνεργάτης (Μηχανικός), ο οποίος βάσει της σύμβασης ανεξαρτήτων υπηρεσιών θα έπρεπε να παραδώσει συγκεκριμένη τεχνική μελέτη και αντί αυτού  παρέχει στην πραγματικότητα υπηρεσίες τηλεφωνικής – τεχνικής υποστήριξης για τα μηχανήματα που εμπορεύεται η επιχείρηση, ο ελεγκτής θα αγνοήσει την σχετική σύμβαση και θα θεωρήσει ότι υπάρχει εξηρτημένη εργασία.
• Η ύπαρξη στοιχείων που πιθανόν να ενισχύουν την εικόνα ενσωμάτωσης, του εξωτερικού βάσει σύμβασης συνεργάτη,  στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης (π.χ. μη εμφάνιση του ονόματος του σε εσωτερικούς τηλεφωνικούς καταλόγους ή στο οργανόγραμμα της επιχείρησης).

5. Οι φορολογικές διατάξεις που αφορούν τον χαρακτηρισμό του εισοδήματος φυσικών προσώπων ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες (Ν. 4172/13, άρθρο 12, παρ.2, περ.στ και Ν.2238/94, άρθρο 45, παρ. 1), δεν αποτελούν διατάξεις του εργατικού δικαίου και σίγουρα δεν οδηγούν σε αυτοτελή συμπεράσματα για το είδος της εργασιακής σχέσης.  Παρόλα αυτά, κατά την εφαρμογή των φορολογικών αυτών διατάξεων, εργαζόμενος με «μπλοκάκι» που απασχολείται, για παράδειγμα, το πολύ σε 3 εργοδότες ή και σε περισσότερους, αλλά με αμοιβή τουλάχιστον 75% από έναν εργοδότη, δύναται κατά την υποβολή της φορολογικής του δήλωσης, να αυτοπροσδιοριστεί ως μισθωτός επωφελούμενος την έκπτωση φόρου και τους χαμηλότερους συντελεστές (αναφερόμαστε σε έναν μέσο μισθό). Επομένως, οι ελεγκτικές αρχές θα έχουν διαθέσιμο ένα σημαντικό στοιχείο, που θεωρούμε ότι θα χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό πιθανής υποκρυπτόμενης εξηρτημένης εργασίας.

Στην περίπτωση που ο εργοδότης βρεθεί αντιμέτωπος με έναν τέτοιο έλεγχο, θα πρέπει να παρέχει άμεσα ή εφόσον του ζητηθεί με σχετική πρόσκληση, όσα από τα παρακάτω στοιχεία έχει διαθέσιμα με σκοπό την αποφυγή καταλογισμού προστίμου από τα ελεγκτικά όργανα:

• Αντίγραφο της σύμβασης που να περιέχει όρους που δηλώνουν ανεξάρτητες υπηρεσίες

• Αντίγραφα τιμολογίων του εξωτερικού συνεργάτη που να περιέχουν αιτιολογίες αντίστοιχες με το περιεχόμενο της σύμβασης ανεξαρτήτων υπηρεσιών. Θα πρέπει από τα τιμολόγια, να αποδεικνύεται ότι παρέχονται υπηρεσίες σε αρκετούς εργοδότες – πελάτες (π.χ. μη συνεχόμενη αρίθμηση στα τιμολόγια προς έναν εργοδότη για μεγάλο χρονικό διάστημα).

• Αντίγραφο του βιβλίου εσόδων εξόδων του συνεργάτη που να εμφανίζουν σημαντικά εισοδήματα και από άλλους εργοδότες

Τονίζεται ότι αρμόδιο για την κρίση αν τελικά μια σύμβαση αφορά εξηρτημένη εργασία ή ανεξάρτητες υπηρεσίες είναι σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο.  Κάθε εργοδότης πάντως, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο ελέγχου και την αποφυγή προστίμων, τα οποία θα πρέπει να καταβάλει, βάσει των νέων διατάξεων, παρά την προσφυγή του στη δικαιοσύνη, η οποία μάλιστα καθυστερεί σημαντικά στην έκδοση αποφάσεων.

Η κάθε περίπτωση εξωτερικού συνεργάτη είναι μοναδική και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να υπάρχει επανεξέταση τόσο της κάθε υπάρχουσας σύμβασης όσο και της πιθανότητας ασφάλισης του στο Ι.Κ.Α. (περιπτώσεις εμφανούς εξαρτημένης εργασίας).

ARTION Φορολογικές Λογιστικές Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ποιότητας

Του Γιώργου Δαλιάνη,

με τη συνεργασία της Δ. Δεμιτσόγλου, στέλεχος της Artion Α.Ε.

Οι εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις μέχρι 31/12/2007 οδεύουν προς παραγραφή την 31/12/2013, θα υπάρχουν όμως και πολλές ειδικού τύπου εξαιρέσεις.

Το Υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί να βρει τις κατάλληλες ισορροπίες έτσι ώστε και τις απαιτήσεις της Τρόικας να ικανοποιήσει, αλλά και να μη δυναμιτίσει το πολιτικό κλίμα παραγράφοντας σοβαρές φορολογικές υποθέσεις, οι οποίες μάλιστα εν δυνάμει θα μπορούσαν να φέρουν αρκετά έσοδα στα κρατικά ταμεία. Προσανατολίζεται λοιπόν, στο να θέσει σε εφαρμογή παλιές διατάξεις που περιλαμβάνονται στον Ν.3296/04, αλλά και αυτές των πρόσφατων νόμων Ν.4141/2013, Ν.4174/2013 και Ν.4203/2013, οι οποίες μετά από χρόνια ανοίγουντον δρόμο της παραγραφής, εξαιρώντας όμως κάποιες σοβαρές ή τις πιο προβεβλημένες φορολογικές υποθέσεις.

Ο γενικός κανόνας ορίζεται από το άρθρο 84 του Ν.2238/94, σύμφωνα με τον οποίο η παραγραφή είναι πενταετής. Ακολούθησαν διατάξεις των νόμων Ν.3091/2002 και Ν.3212/2003 που παρέτειναν την παραγραφή, αλλά και ο Ν.3296/2004 βάσει του οποίου παραγράφηκαν οριστικά οι χρήσεις μέχρι 31/12/1999, ορίζοντας και πάλι ως όριο την πενταετία.

Έκτοτε το Υπουργείο Οικονομικών, αδυνατώντας να ελέγξει τις χιλιάδες των φορολογικών υποθέσεων, στο τέλος κάθε έτους επιμήκυνε το χρόνο παραγραφής. Έτσι, φτάσαμε σήμερα στο σημείο να υπάρχουν ανέλεγκτες υποθέσεις από τη χρήση 2000 (οικονομικό έτος 2001) και μετά.

Αν τελικά δεν υπάρξει νέα παράταση, τέλος του έτους παραγράφονται οι φορολογικές υποθέσεις μέχρι και 31/12/2007, πράγμα που σημαίνει ότι ο φορολογούμενος θα μπορεί να καταστρέψει το αρχείο, τα βιβλία και στοιχεία.

Προσοχή όμως, δεν πρέπει επ’ ουδενί να καταστραφεί αρχείο με μισθοδοτικά στοιχεία, γιατί θα χρειαστεί σε ενδεχόμενο έλεγχο των ασφαλιστικών οργανισμών,για τους οποίους ισχύει άλλος χρόνος παραγραφής.

Επίσης, θα πρέπει να διατηρηθεί το αρχείο με βιβλία και παραστατικά που αφορούν επενδυτικούς νόμους.

Εξαιρέσεις του γενικού κανόνα

Υπήρχαν πάντα εξαιρέσεις όπως αυτή που ορίζεται και εξακολουθεί να ισχύει από την παράγραφο 5 άρθρου 84 του Ν.2238/1994, σύμφωνα με την οποία,επί μη υποβολή δήλωσης φορολογίας το δικαίωμα του δημοσίου για την υποβολή φόρου παραγράφεται μετά την πάροδο 15 ετών από τη λήξη της προθεσμίας επίδοσης της δήλωσης.

Επιπρόσθετα εξαιρέσεις προκύπτουν και από άλλους νόμους όπως για παράδειγμα από τον Κώδικα του Φ.Π.Α. και συγκεκριμένα άρθρο 57 παρ.2 του Ν.2859/2000, που αναφέρει ότι επί μη υποβολής περιοδικής ή εκκαθαριστικής δήλωσης, ο χρόνος παραγραφής είναι 10 έτη από το τέλος του έτους μέσα στο οποίο λήγει η προθεσμία για την επίδοση της εκκαθαριστικής δήλωσης.

Με πιο πρόσφατους νόμους, της γενικής διάταξης για παραγραφή εξαιρούνται οι παρακάτω περιπτώσεις και παρατείνεται ο χρόνος κατά ένα ή δύο έτη:

1. Υποβολή τροποποιητικής δήλωσης εντός του πέμπτου έτους του χρόνου παραγραφής.
2. Αίτημα για χορήγηση πληροφοριών από την Ε.Ε. ή τρίτης χώρας στα πλαίσια αμοιβαίας διοικητικής ή δικαστικής συνδρομής.
3. Άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής, ενδίκου βοηθήματος ή μέσου.
4. Υποθέσεις, για τις οποίες έχουν εκδοθεί κατά την δημοσίευση του παρόντος ή θα εκδοθούν μέχρι 31/12/2013 εισαγγελικές παραγγελίες, εντολές ελέγχου, έρευνας ή επεξεργασίας ή εντολές και αιτήματα διερεύνησης από δικαστική ή φορολογική ή ελεγκτική αρχή και από την αρχή καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και ελέγχου των δηλώσεων Περιουσιακής κατάστασης.

Με την εγκύκλιο ΠΟΛ.1232/2013 δόθηκαν οδηγίες και ερμηνεία της §5 του άρθρου 37 του Ν. 4141/2013 για να ισχύει η παράταση για δύο έτη, αναφέροντας τα εξής:

i. Επιβάλλεται η έκδοση εντολής ελέγχου, η κοινοποίηση αυτής στο φορολογούμενο και η έναρξη ελέγχου όπως προβλέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις (π.χ. θεώρηση βιβλίων και στοιχείων φορολογούμενου Φυσικού ή Νομικού προσώπου).
ii. Για τις παραγραφόμενες υποθέσεις, για τις οποίες έχει ήδη γίνει έναρξη ελέγχου, αυτός θα ολοκληρωθεί κανονικά, συμπεριλαμβανομένων και των υποθέσεων για τις οποίες εκδόθηκε εντολή ελέγχου και έγινε έναρξη αυτού στα πλαίσια της ΠΟΛ. 1198/21-9-2011 (επίδοση του εκκαθαριστικού σημειώματος του Ν. 3888/2010, αφορά την κοινοποίηση του φύλλου περαίωσης για όσους δεν την έχουν αποδεχτεί).
iii. Για τις υποθέσεις που i) έχουν εκδοθεί εντολές φορολογικού ελέγχου, αλλά δεν έχει γίνει έναρξη ελέγχου και ii) εκκρεμεί η έκδοση εντολής και αφορούν ελέγχους μετά από παραγγελία εισαγγελικών λειτουργιών ή επιθεωρητών, υποθέσεις μεγάλου πλούτου, ακινήτων εξωτερικού, offshore, υποθέσεις που εμπίπτουν στο προβλεπόμενο δείγμα από το άρθρο 5 της Α.Υ.Ο. ΠΟΛ. 1159/22.7.2011, εμβασμάτων, υποθέσεις οι οποίες έχουν ανατεθεί με απόφαση Υπουργού ή του Γενικού Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, καθώς και υποθέσεις που ο φορολογικός έλεγχος έχει εγκριθεί από τη Γενική Διεύθυνση Φορολογικών Ελέγχων και Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, κατόπιν αίτησης των υπηρεσιών, ο έλεγχος αυτών καθίσταται υποχρεωτικός. Επίσης υποχρεωτικά, θα διενεργηθεί ο έλεγχος σε επιχειρήσεις για τα οικονομικά έτη 2004 και 2005, για την ανάκτηση κρατικών ενισχύσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 169 του Ν. 4099/2012 και σε επιχειρήσεις στις οποίες έχει γίνει ολική ανάκτηση των ενισχύσεων, με τις διατάξεις του άρθρου 47 του Ν. 3614/2007 και θα διενεργηθεί επανυπολογισμός των τόκων, σύμφωνα με τις διατάξεις της §ζ,§ 1 του άρθρου 169 του Ν. 4099/2012.

Εξαιρετικά η παραγραφή είναι 20ετής και η παρ. 3 του άρθρου 36 του Ν. 4174/26-7-2013 προβλέπει:

«3. Εξαιρετικά, πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου για περιπτώσεις φοροδιαφυγής, μπορεί να εκδοθεί εντός είκοσι (20) ετών από τη λήξη του φορολογικού έτους».

Οι νέες διατάξεις περί παραγραφής, μάλλον είναι ευνοϊκότερες για το Δημόσιο αν θεωρηθεί ότι η 20ετής παραγραφή που αφορά περιπτώσεις φοροδιαφυγής ισχύει και σε κάθε περίπτωση υποβολής ανακριβούς δήλωσης φόρου.

Επιπλέον προβληματισμός δημιουργείται ως προς την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 38 του 4174/2013, όπου υιοθετείται για πρώτη φορά στο ελληνικό φορολογικό δίκαιο γενικός κανόνας κατά της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής. Οι διατάξεις αυτές εξαιτίας της γενικότητας με την οποία είναι διατυπωμένες, μπορεί να οδηγήσουν σε καταχρηστική εφαρμογή της νομοθεσίας. Ειδικότερα, «κατά τον προσδιορισμό φόρου, η Φορολογική Διοίκηση δύναται να αγνοεί κάθε τεχνητή ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων που αποβλέπει σε αποφυγή της φορολόγησης και οδηγεί σε φορολογικό πλεονέκτημα. Οι εν λόγω ρυθμίσεις αντιμετωπίζονται, για φορολογικούς σκοπούς, με βάση τα χαρακτηριστικά της οικονομικής τους υπόστασης». Σε μια τέτοια περίπτωση, η 5ετής παραγραφή θα ισχύει για τις διαδικαστικές παραβάσεις.

Θεωρούμε πάντως, πως σε κάθε περίπτωση είναι ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Η κάθε επιχείρηση, δεν θα είναι υποχρεωμένη να διατηρεί για δεκαετία και πλέον (όπως σήμερα) αρχείο, περιμένοντας τον ελεγκτή του Υπουργείου Οικονομικών να ελέγξει τα μικροέξοδα και να βεβαιώσει λογιστικές διαφορές.

Επειδή όμως, τα χρήματα που θα μπορούσαν να μπουν στα ταμεία από τις ανέλεγκτες είναι πολλά, τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται οργασμός στις υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών και ανασύρουν από τα αρχεία τους υποθέσεις που είναι προς παραγραφή. Με οδηγό την ΠΟΛ. 1232/15-10-2013 προσπαθούν να αξιολογήσουν τις υποθέσεις ελεγκτικού ενδιαφέροντος για τις οποίες θα κοινοποιήσουν εντολή ώστε να διακόψουν τη παραγραφή.

ARTION Φορολογικές Λογιστικές Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ποιότητας

Η κατάργηση των δρακόντειων διατάξεων, που προέβλεπαν τον εξωλογιστικό προσδιορισμό του εισοδήματος στις περιπτώσεις λήψης εικονικών τιμολογίων, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα της πολιτείας προς τη σωστή κατεύθυνση.

Με την εφαρμογή από 1-1—12013 του Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης (ΚΦΑΣ) ν.4093/2012, καταργήθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 30 του Κ.Β.Σ. (ΠΔ 186/92) και σε συνδυασμό με το ν.4110/2013 που τροποποίησε το άρθρο 32 του ΚΦΕ, (ν.2238/94), καθορίστηκαν οι προϋποθέσεις, που κρίνουν τα Βιβλία ανακριβή και γίνεται εξωλογιστικός προσδιορισμός του εισοδήματος.

Συγκεκριμένα το τροποποιημένο άρθρο 32 του ΚΦΕ αναφέρει:

Ο προσδιορισμός του ακαθάριστου και καθαρού εισοδήματος των φυσικών και νομικών προσώπων, που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, γίνεται με αντικειμενικό τρόπο στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1. Όταν δεν τηρούνται τα προβλεπόμενα Βιβλία ή τηρούνται Βιβλία απλογραφικά αντί διπλογραφικά, δεν τηρούνται τα φορολογικά και τα λοιπά προβλεπόμενα έγγραφα καθώς και τα συνοδευτικά στοιχεία συναλλαγών και καθίσταται αδύνατες οι ελεγκτικές επαληθεύσεις.
2. Όταν δεν διαφυλάσσονται ή δεν προσκομίζονται μετά από δύο τουλάχιστον προσκλήσεις τακτικού φορολογικού ελέγχου, τα τηρούμενα βιβλία, τα φορολογικά στοιχεία και τα λοιπά προβλεπόμενα δικαιολογητικά έγγραφα, καθώς και τα συνοδευτικά στοιχεία συναλλαγών εκτός κι αν υπάρχει δυνατότητα αναπαραγωγής αυτών με αξιόπιστο τρόπο από τον ίδιο τον υπόχρεο ή από τις διασταυρώσεις του ελέγχου.

Οι καταργούμενες διατάξεις προέβλεπαν απόρριψη των Βιβλίων όταν οι επιχειρήσεις:

• Εντοπίζονταν με πλαστά και εικονικά τιμολόγια και λοιπά φορολογικά στοιχεία
• Διεκπεραίωναν τις πληρωμές χωρίς διατραπεζική συναλλαγή ή με επιταγές.

Με τον ν.4174/26-7-2013 (ΦΕΚ Α 170)καταργούνται οι διατάξεις της παραγράφου 10 του άρθρου 5 και 1 του άρθρου 6 του ν. 2523/97 και καθορίζονται οι νέες ποινές και προσαυξήσεις για τις φορολογικές παραβάσεις. Οι επιβαλλόμενες ποινές συνεχίζουν να είναι βαριές, αλλά επιεικέστερες σε σύγκριση με προηγούμενους νόμους.

Με την ΠΟΛ 1210/6-9-2013 που εξέδωσε το Υπουργείο Οικονομικών ερμηνεύοντας το ν. 4174 δεν δίνει σαφείς οδηγίες , ιδιαίτερα για τις διατάξεις που αφορούν το ΦΠΑ.

Επίσης, τεράστιο κενό αφήνει ο ίδιος νόμος, στην εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων, με αποτέλεσμα πολλοί φορολογούμενοι που επιθυμούν να κάνουν χρήση, να έχουν υποβάλλει αιτήματα στις αρμόδιες Δ.Ο.Υ. και παρότι έχουν παρέλθει δύο μήνες, ακόμη δεν έχουν εξετασθεί.

Σε σχετικό άρθρο, με τίτλο «Συνέπειες από τη Λήψη Εικονικών- Πλαστών Τιμολογίων Κύρος Βιβλίων – Ανεπάρκεια – Ανακρίβεια», που δημοσιεύσαμε στo http://www.artion.gr/κύρος-βιβλίων είχαμε προσεγγίσει την ύπαρξη της ασάφειας και τη δυσκολία της εφαρμογής των μεταβατικών διατάξεων.

Σε κάθε περίπτωση όμως, η πολιτεία έκανε μία σημαντική κίνηση, καταργώντας προηγούμενες διατάξεις που είχαν ως συνέπεια την εξόντωση των επιχειρήσεων.

Δυστυχώς όμως, το φαινόμενο της διακίνησης εικονικών στοιχείων συνεχίζεται, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει το υπουργείο Οικονομικών να επαναφέρει το παλαιό καθεστώς, στην προσπάθεια του να εισπράξει περισσότερους φόρους.

Ο περιορισμός ή ακόμη και η εξάλειψη του φαινομένου, μπορεί να γίνει με την εφαρμογή της ηλεκτρονικής τιμολόγησης και της εξόφλησης των τιμολογίων ανεξαρτήτου ποσού, μέσω τραπεζών. Επίσης, σημαντική θα μπορούσε να είναι η συνδρομή των επαγγελματικών οργανώσεων και των επιμελητήριων στην εξάλειψη της παραβατικότητας με σχετικές παρεμβάσεις.

Γιώργος Δαλιάνης
Διευθύνων Σύμβουλος
ΑΡΤΙΟΝ Φοροτεχνική Λογιστική Α.Ε.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Το υπουργείο Οικονομικών κινούμενο στο όριο της συνταγματικής νομιμότητας διενεργεί ελέγχους για αδικαιολόγητο πλουτισμό με νέες τεχνικές και μεθόδους, επιβάλλοντας φόρους και δυσβάσταχτες προσαυξήσεις, οι οποίες είναι δύσκολο να καταβληθούν από τους φορολογούμενους.

Το Κέντρο Ελέγχου Φορολογουμένων Μεγάλου Πλούτου, (ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π), του Υπουργείου Οικονομικών από τον Ιούλιο του 2013 διενεργεί ελέγχους για εμβάσματα στο εξωτερικό, διασταυρώνει στοιχεία από τη γνωστή λίστα Λαγκάρντ, και ελέγχει την προσαύξηση  εισοδήματος από διάφορες πηγές. Να σημειωθεί ότι στο «ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π»  έχει ανατεθεί και ο έλεγχος για τα εμβάσματα που στάλθηκαν στο εξωτερικό τη περίοδο 2009, 2010 και 2011 για ποσά που υπερβαίνουν τις 50.000 €.

Αναλυτικότερα, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται σε:

• 1.789 εκκρεμείς υποθέσεις Φυσικών Προσώπων Μεγάλου Πλούτου,
• εμβάσματα στο εξωτερικό για τα έτη 2009,2010 και 2011 ,
• διασταύρωση στοιχείων από τη λίστα Λαγκάρντ,
• διασταυρώσεις  τραπεζικών καταθέσεων, κινήσεων λογαριασμών για τη μεταφορά κεφαλαίων, διασταυρώσεις ελέγχων του ΣΔΟΕ και λοιπών οργανισμών.

Η χρονική διάρκεια που ελέγχεται αφορά στην πρώτη μη παραγραφείσα χρήση του 2000 μέχρι και τη χρήση 2011. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να προσέξει κανείς, ότι οι επαγγελματίες, που έχουν τακτοποιήσει τις παλιές τους υποθέσεις με περαιώσεις, δεν εξαιρούνται από τη διαδικασία του ελέγχου.  Ο λόγος είναι ότι, οι έλεγχοι του ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π  επεκτείνονται στο σύνολο των εισοδημάτων, που δηλώνονται στο έντυπο Ε1, ενώ οι περαιώσεις περιορίζονται στα εισοδήματα που δηλώνονται στο έντυπο Ε3.

Οι έλεγχοι διενεργούνται σε βάθος, εξετάζοντας πρώτα τον πίνακα κάλυψης των εμβασμάτων, που προβλέπεται από την ΠΟΛ. 1033/21-2-2013, τη γνησιότητα των εγγράφων που υποβλήθηκαν, καθώς και όλα τα εισοδήματα. Για τα εισοδήματα ερευνώνται οι τρόποι και τα μέσα που προέκυψαν, η πιθανότητα ύπαρξης επιπλέον εισοδημάτων από τα δηλωθέντα, η ύπαρξη καταθέσεων στην Ελλάδα και πως σχηματίστηκαν αυτές.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να αναφέρω ότι σε περίπτωση που ο φορολογούμενος επιλεγεί για έλεγχο κατ΄ εφαρμογή σχετικής διαταγής, με την κοινοποίηση της εντολής ελέγχου, υποχρεούται στη συμπλήρωση των εντύπων «Διαθέσιμα Περιουσιακά Στοιχεία» και «Ερωτηματολόγιο Τρόπου Διαβίωσης-Μεταβολών-Υποχρεώσεων».  Η άρνηση συμπλήρωσης τους, συνεπάγεται πρόστιμο μέχρι και 50.000 ευρώ.

Οι φορολογικές αρχές προσδιορίζουν το πραγματικό φορολογητέο εισόδημα των Φυσικών Προσώπων, με τη μέθοδο των «Έμμεσων Τεχνικών Ελέγχου», που είναι:

• Της ανάλυσης ρευστότητας (source and application of funds method)
• Της καθαρής θέσης (net worth method)
• Των τραπεζικών καταθέσεων και δαπανών σε μετρητά (bank deposits and expenditure method)

και βέβαια, εφαρμόζονται στα πλαίσια της διαδικασίας του τακτικού ελέγχου για το προσδιορισμό του πραγματικού φορολογητέου εισοδήματος.

Ειδικότερα, οι «Έμμεσες Τεχνικές Ελέγχου» εφαρμόζονται στις περιπτώσεις που:

α) υφίσταται αδικαιολόγητος πλουτισμός (περιουσιακά στοιχεία).

β) πραγματοποιούνται δαπάνες, οι οποίες δεν δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα ατομικά και οικογενειακά εισοδήματα του Φυσικού Προσώπου.

γ) υπάρχουν βάσιμες υποψίες ή και πληροφορίες (πχ . καταγγελίες, διασταυρώσεις) ότι το πραγματικό εισόδημα είναι μεγαλύτερο από το δηλωθέν.
Η υπηρεσία του ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π χρησιμοποιώντας τις συγκεκριμένες μεθόδους ελέγχου και αξιοποιώντας όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, πληροφορίες και οικονομικά δεδομένα που σχετίζονται με την περιουσία (κινητή, ακίνητη, καταθέσεις κλτ), τα έσοδα και τις δαπάνες, προσδιορίζει το πραγματικό εισόδημα του φορολογουμένου. Στις περιπτώσεις που υπολείπεται από το δηλωθέν εισόδημα, θα επιβάλλει φόρο εισοδήματος και θα αναζητήσει λοιπούς φόρους που πιθανά προκύψουν, όπως ΦΠΑ (αν ο φορολογούμενος είναι επαγγελματίας), χαρτόσημο, ειδική εισφορά, φόρο δωρεάς κλπ.

Παράδειγμα

Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθόδου «Έμμεσων Τεχνικών Ελέγχου» αναφέρω το παρακάτω υποθετικό παράδειγμα.
Φορολογούμενος Ελεύθερος Επαγγελματίας με σύζυγο μη εργαζόμενη και δύο παιδιά ελέγχεται, γιατί το 2009 έστειλε 600.000 ΕΥΡΩ στο εξωτερικό. Σύμφωνα με τις σχετικές εγκυκλίους, ο φορολογούμενος υπέβαλλε το σχετικό πίνακα ανάλωσης κεφαλαίου και κάνοντας χρήση φορολογηθέντων εισοδημάτων προέκυπτε ότι την 31.12.2008 είχε εισοδήματα προς ανάλωση 1.500.000 ΕΥΡΩ.  Τα αναλυτικά οικονομικά δεδομένα του φορολογούμενου όπως προκύπτουν από την ετήσια φορολογική του δήλωση καθώς και τα έντυπα «Διαθέσιμα Περιουσιακά Στοιχεία» και «Ερωτηματολόγιο τρόπου διαβίωσης-μεταβολών-υποχρεώσεων» είναι τα παρακάτω:

Α. Αναλυτικά οικονομικά δεδομένα:

Απογραφή της 1.1.2009  καθώς και της 31.12.2009 όλων των περιουσιακών του στοιχείων. Στη κατοχή του υπήρχαν τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία κατά την έναρξη και κατά την λήξη της χρήσης 2009:

Καταγραφή των πραγματικών εισοδημάτων του φορολογούμενου κατά τη χρήση (1/1/2009 -31/12/2009):  

Καταγραφή των οικογενειακών δαπανών διαβίωσης για την ίδια χρήση:

Καταγραφή των επενδύσεων του φορολογουμένου για την ίδια χρήση:

Β.         Επεξεργασία οικονομικών δεδομένων από τον έλεγχο:
Ο έλεγχος για να προσδιορίσει το πραγματικό εισόδημα του φορολογουμένου θα αξιοποιήσει τα παραπάνω δεδομένα για να συντάξει βάση της μεθόδου των έμμεσων τεχνικών ελέγχου τον παρακάτω πίνακα:

Γ. Το αποτέλεσμα του έλεγχου
Κατά το έτος 2009 προκύπτει προσαύξηση περιουσίας κατά 270.000 ευρώ (2.670.000 – 2.400.000). Αυτή δικαιολογείται κατά το ποσό των 111.000 ευρώ από τα δηλωθέντα πραγματικά εισοδήματα (έσοδα 170.000 μείον δαπάνες 59.000) και το υπόλοιπο 159.000 ευρώ (270.000 – 111.000) θα φορολογηθεί ως εισόδημα του άρθρου 48 του Κ.Φ.Ε. ν.2238/94. Επιπλέον, θα επιβαρυνθεί με έκτακτη εισφορά και παράλληλα θα αναζητηθούν και άλλες φορολογίες , όπως ΦΠΑ για έσοδα που έχει αποκρύψει.

Τα χρήματα που εστάλησαν στο εξωτερικό (600.000 ευρώ) δεν δημιουργούν φορολογητέα ύλη, γιατί καλύπτονται από παλιά δηλωθέντα εισοδήματα.

Κατά το χρόνο υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος της χρήσης 2009, το έτος 2010 δεν ήταν υποχρεωμένος να αναγράψει τα χρήματα που έδωσε για συμμετοχή του στο κεφάλαιο της ΑΕ, ούτε για την αγορά ομολόγων, ούτε να δηλώσει το υπόλοιπο των καταθέσεων, γιατί υπήρχε απαλλαγή από το «πόθεν έσχες».

Το έτος 2010 ο φορολογικός έλεγχος θα μπορούσε να ανατρέξει στις πηγές εισοδήματος και στον τρόπο απόκτησής του, με άλλους τρόπους και μεθόδους. Αυτό θα μπορούσε να γίνει μέσω της φορολογίας κεφαλαίου και να επιβάλλει φόρο άτυπης δωρεάς ή και να κάνει χρήση του νόμου για το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, τακτική η οποία σπάνια ακολουθείται.

Στην πραγματικότητα, για να καλύψει αυτά τα εισοδήματα ο φορολογούμενος καλείται να αποδείξει ότι είχε χρήματα στο «σεντούκι» κατά την απογραφή, πράγμα δύσκολο να το αποδεχτεί ο φορολογικός ελεγκτής. Με κέρδη του ΟΠΑΠ, δωρεές, δάνεια από τρίτους, δάνεια από εταιρείες ιδίων συμφερόντων, θα προσπαθήσουν οι φορολογούμενοι να δικαιολογήσουν την προσαύξηση της περιουσίας.

Μπορούμε να πούμε ότι με την επιλογή αυτού του τρόπου ελέγχου τίθεται σε ισχύ -έστω και άτυπα- το περιουσιολόγιο, το οποίο θα έρθει να κλείσει τις τρύπες του φορολογικού μας συστήματος, να περιορίσει τη φοροδιαφυγή και το ξέπλυμα χρήματος, βρώμικου ή μη.

Η εκτίμηση μας είναι ότι ο ελεγκτικός μηχανισμός του υπουργείου Οικονομικών δεν επαρκεί για να ελέγξει τις χιλιάδες υποθέσεις. Επίσης, με την κατάργηση της από 1/8/2013 του συμβιβασμού των προσαυξήσεων και των προστίμων γίνεται ακόμη δυσκολότερη η είσπραξη των επιβληθέντων φόρων.

Πιστεύουμε ότι το Υπουργείο θα πρέπει να αναζητήσει άλλο τρόπο περαίωσης αυτών των υποθέσεων, όπως την αυτοτελή φορολόγηση.

Γιώργος Δαλιάνης
Διευθύνων Σύμβουλος
ΑΡΤΙΟΝ Φοροτεχνική Λογιστική Α.Ε.

H ARTION Α.Ε. είναι από τα μεγαλύτερα λογιστικά γραφεία στην Ελλάδα. Η λειτουργία της ξεκίνησε το 1995 και δραστηριοποιείται στην παροχή φοροτεχνικών, λογιστικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, με σκοπό την ολοκληρωμένη υποστήριξη των σύγχρονων επιχειρήσεων και οργανισμών.

Αποστολή της ARTION, είναι ο σχεδιασμός και η παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες ανάγκες των πελατών, με στόχο τη δημιουργία μιας μακροχρόνιας σχέσης εμπιστοσύνης.

Περισσότερα από 100 στελέχη αποτελούν το επιστημονικό προσωπικό της ARTION. Με προσήλωση στο όραμα και τις εταιρικές αξίες που διέπουν τη 17ετή επιτυχημένη πορεία μας, κάθε εργαζόμενος συμβάλλει ενεργά στην επίτευξη των στρατηγικών μας στόχων.

Χρόνος απασχόλησης με το σύστημα της εξαήμερης εργασίας.

Η πενθήμερη απασχόληση που εφαρμόζεται έως σήμερα στην πλειονότητα των επιχειρήσεων δεν επιβλήθηκε με νόμο, αλλά καθιερώθηκε στην πράξη με την υποχρεωτική εφαρμογή των αντίστοιχων όρων των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.

Μετά την λήξη των περισσοτέρων Σ.Σ.Ε. και κατά εφαρμογή του Ν.4046/2012 και της Π.Υ.Σ. 6/2012 (ερμηνευτική εγκύκλιος 4601/301/12.03.12), δίνεται η δυνατότητα σε όλες τις επιχειρήσεις, πλην όσων ανήκουν σε κάποια εργοδοτική οργάνωση που συμμετείχε στην κατάρτιση Σ.Σ.Ε η οποία βρίσκεται ακόμη σε ισχύ, να εφαρμόσουν το εξαήμερο σύστημα απασχόλησης, εφόσον αυτό εξυπηρετεί την λειτουργία τους.

Ο τρόπος κατανομής του χρόνου εργασίας του προσωπικού της επιχείρησης, δεν είναι υποχρεωτικό να είναι ίδιος για όλους τους εργαζόμενους της επιχείρησης, αλλά μπορεί να εφαρμόζεται ξεχωριστό σύστημα (πενθήμερο, εξαήμερο) κατά εργαζόμενο ανάλογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες της.

Η αλλαγή αυτή στην κατανομή του χρόνου απασχόλησης των εργαζομένων, δεν αποτελεί διευθυντικό δικαίωμα ώστε να επιβληθεί από τον εργοδότη, αλλά απαιτεί και την σύμφωνη γνώμη των εργαζομένων. Η συμφωνία αυτή προκύπτει από την υπογραφή νέας Ατομικής Σύμβασης Εργασίας ανάμεσα στην επιχείρηση και τον κάθε εργαζόμενο, που προβλέπει την απασχόληση του για έξι ημέρες την εβδομάδα.

Η εφαρμογή του εξαήμερου συστήματος απασχόλησης επηρεάζει τον χρόνο εργασίας με τους παρακάτω τρόπους:

Κατά το εξαήμερο σύστημα, εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση παρέχει, βάσει της ατομικής του σύμβασης, εργασία έξι ημερών (Δευτέρα έως και Σαββάτο) και για συνολικά σαράντα (40) ώρες την βδομάδα. Η ημερήσια κατανομή των σαράντα (40) ωρών μέσα στην εργάσιμη εβδομάδα, μπορεί να γίνει με κάθε τρόπο, αρκεί η ημερήσια απασχόληση να μην υπερβαίνει τις οκτώ (8) ώρες. (π.χ. Δευτέρα-8ώρες, Τρίτη-6ώρες, Τετάρτη-6ώρες, Πέμπτη-6ώρες, Παρασκευή-6ώρες, Σάββατο-8ώρες).

Επισημαίνεται βέβαια, πως είναι δυνατή η απασχόληση του εργαζόμενου πάνω από σαράντα (40) ώρες, μέχρι σαράντα οκτώ (48) ώρες -στο εξαήμερο πάντα σύστημα- ως υπερεργασία. Ο χρόνος της υπερεργασιακής απασχόλησης δεν προβλέπεται στην ατομική σύμβαση εργασίας και ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να την παράσχει, εφόσον ζητηθεί από τον εργοδότη.

Στο εξαήμερο σύστημα, η απασχόληση πέραν των οκτώ (8) ωρών ημερησίως ή των σαράντα οκτώ (48) ωρών εβδομαδιαίως νοείται ως υπερωριακή εργασία, η οποία δεν μπορεί να υπερβαίνει αθροιστικά τις εκατόν είκοσι (120) ώρες ετησίως. Ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγείλει στην αρμόδια Επιθεώρηση Εργασίας, την υπερωριακή απασχόληση, έως την 15^η ημέρα του επόμενου μήνα από την πραγματοποίησή της.

04/10/2013

Σαμόλης Διονύσης
Διευθυντής Εργατικών & Ασφαλιστικών θεμάτων
ARTION Φοροτεχνική Λογιστική ΑΕ.

Ο υπολογισμός των αποσβέσεων από τη χρήση του 2013 θα γίνεται βάση των νέων συντελεστών που καθιερώθηκαν με την παρ. 22 του Ν4110/2013, καθώς και με τις λοιπές αλλαγές που επέφερε ο νόμος αυτός και οι Ν.4152-4170/2013. Οι παραπάνω νόμοι τροποποίησαν το άρθρο 31 του ΚΦΕ (Ν.2238/94) που μετά την κωδικοποίηση του προβλέπει τους συντελεστές που ακολουθούν. 

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ

• Οι συντελεστές αυτοί εφαρμόζονται στον υπολογισμό των αποσβέσεων τόσο για τα παλαιά πάγια (που προϋπάρχουν στο μητρώο παγίων πριν το έτος 2013), όσο και γι αυτά που αποκτήθηκαν μετά την 01/01/2013. Εκτός από την αλλαγή των συντελεστών υπάρχει και η αλλαγή στα όρια πλήρους απόσβεσης (συντ.100%) που από το 2013 γίνεται 1.500€.
• Ο υπολογισμός βάση των συντελεστών για τα νέα πάγια γίνεται σε δωδέκατα και αρχίζει από τον μήνα που η επιχείρηση αποκτά το πάγιο.  Για παράδειγμα, ακόμη και αν η χρήση του παγίου γίνει για μόλις μία ημέρα (π.χ. αγορά στις 30/09) ο υπολογισμός των αποσβέσεων του παγίου θα γίνει για ολόκληρο τον μήνα (π.χ. για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο).
• Κάθε νέα επιχείρηση μπορεί για τις τρείς (3) πρώτες διαχειριστικές χρήσεις να μην υπολογίσει αποσβέσεις.  Εφόσον η επιχείρηση κάνει αυτή την επιλογή θα πρέπει να την ακολουθήσει και για τις τρείς (3) χρήσεις. Δηλαδή, η επιχείρηση δεν μπορεί να μην υπολογίσει αποσβέσεις την πρώτη χρήση και να υπολογίσει τις δύο επόμενες.  Η επιλογή αυτή αφορά όλα τα πάγια στοιχεία της επιχείρησης.
• Καταργείται η δυνατότητα εφαρμογής της φθίνουσας μεθόδου απόσβεσης και καθιερώνεται η υποχρεωτική χρήση της σταθερής μεθόδου (χρήση του σταθερού συντελεστή όπως αποτυπώνεται στον παραπάνω πίνακα)

Οι βασικές αλλαγές του νέου Φορολογικού νόμου

Τα παραπάνω δεδομένα υπολογισμού των αποσβέσεων και το επόμενο έτος (2014) θα υπολογιστούν με σχεδόν τον ίδιο τρόπο.  Οι βασικές αλλαγές που υπάρχουν βάση του νέου φορολογικού νόμου (4173/2013) είναι ότι:

• τα μέσα μεταφοράς ατόμων θα αποσβένονται με συντελεστή 16% σε όλες τις περιπτώσεις (και τα εκπαιδευτήρια) αντί των συντελεστών 10% και 20% που ισχύουν για το 2013.
• ο υπολογισμός των νέων παγίων ξεκινάει από τον επόμενο μήνα της κτήσης του παγίου (αγορά π.χ. στις 10/2/2014 θα έχει ως απο