Του Γιώργου Δαλιάνη

Η ψήφιση του Ν.3888/ 2010 επέφερε μεγάλες μεταβολές στη φορολογική νομοθεσία.

Για πρώτη φορά εντάχθηκαν διατάξεις, για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της περιουσίας που έχει φορολογηθεί ή διέφυγε της φορολόγησης.

Με το άρθρο 15 παρ.3 του 3888/ 2010 προστέθηκε νέο εδάφιο στο άρθρο 48 παρ. 3 του προηγούμενου Κ.Φ.Ε. (ν.2238 / 94), το οποίο προβλέπει:

« 3. Ως εισόδημα από υπηρεσίες ελευθέρων επαγγελμάτων λογίζεται και κάθε εισόδημα που δεν μπορεί να υπαχθεί σε κάποια από τις κατηγορίες Α’  ως Ζ’ της παρ. 2 του άρθρου 4 .Σε προσαύξηση περιουσίας που προέρχεται από άγνωστη ή μη διαρκή ή μη σταθερή πηγή  ή αιτία,  ο φορολογούμενος μπορεί κληθεί να αποδείξει είτε την πραγματική πηγή  ή  αιτία προέλευσής της είτε όχι, φορολογείται από άλλες διατάξεις, είτε απαλλάσσεται από το φόρο με ειδική διάταξη, προκειμένου αυτό να μην φορολογηθεί ως εισόδημα από   υπηρεσίες ελευθέρων επαγγελμάτων της χρήσης την οποία επήλθε η προσαύξηση.»

Η διάταξη αυτή (καταρχήν) ισχύει από την 30/ 9/2010 και μετά, μέχρι την 31.12.2013. Ωστόσο, στο σημείο αυτό πρέπει να επισημανθεί ότι με την παρ. 10 της ΠΟΛ 1095/29.4.2011(με την οποία παρασχέθηκαν διευκρινίσεις για την ορθή εφαρμογή του άρθρου 15 Ν. 3888/2010) ορίζεται ότι οι διατάξεις άρθρου 15 Ν. 3888/2010 ισχύουν για υποθέσεις που η προσαύξηση προέκυψε πριν ή μετά τις 30.9.2010 (ημερομηνία ψήφισης του νόμου) και η έκδοση των καταλογιστικών πράξεων γίνεται μετά τις 30.9.2010. Με βάση αυτή την ΠΟΛ ο φορολογικός έλεγχος επεκτείνεται σε βάθος δεκαετίας, γεγονός απαράδεκτο, καθόσον αφενός μεν πρόκειται περί αναδρομικής εφαρμογής (δηλαδή πέραν του προηγούμενου οικονομικού έτους) φορολογικού νόμου που αντίκειται στο Σύνταγμα (άρθρο 78 παρ. 2) και αφετέρου δεν είναι δυνατόν να τεθεί κανόνας δικαίου με αναδρομική ισχύ διά διευκρινιστικής οδηγίας της διοίκησης και όχι διά τυπικού νόμου (άρθρο 78 παρ. 1 του Συντάγματος).

Το ίδιο καθεστώς ισχύει και από 1.1.2014 και οι σχετικές διατάξεις είναι το άρθρο 39 του Ν.4174 /2013 και παρ. 4 του άρθρου 21 του ν.4172 / 2013, με τη διαφορά ότι ο εφαρμοζόμενος συντελεστής φορολογίας ανέρχεται στο 33%.

Με την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων ο έλεγχος του περιουσιολογίου είναι γεγονός και ήδη απασχολεί φορολογούμενους και φορολογικές αρχές.

Η προσαύξηση της κινητής και ακίνητης περιουσίας όπου και αν βρίσκεται, στο εσωτερικό ή το εξωτερικό,  μαζί με τη διακίνηση του χρήματος,  απασχολούν όλο και περισσότερο τις ελεγκτικές αρχές, που εντείνουν σε αυτό τον τομέα τις προσπάθειες για πάταξη της φοροδιαφυγής και την άντληση πόρων από διαφυγόντες φόρους.

Η κρίση οδήγησε πολλούς συμπολίτες μας να μεταφέρουν για ασφάλεια τις αποταμιεύσεις τους στο εξωτερικό (που ασχέτως του προβλήματος που δημιούργησε η ενέργεια αυτή στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα αποτελούσε σε κάθε περίπτωση ενάσκηση νομίμου δικαιώματος) και σήμερα καλούνται να αποδείξουν το νόμιμο της δημιουργίας της περιουσίας αυτής, την πραγματική πηγή προέλευσής της και την τυχόν απαλλαγή της από την φορολόγηση κατά το οικείο οικονομικό έτος, άλλως την κατ΄ ειδικό τρόπο φορολόγησή της.

Πολλά εισοδήματα δεν είχαν δηλωθεί στις ετήσιες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος, γιατί δεν υπήρχε η σχετική προς τούτο υποχρέωση, όπως έσοδα από τόκους, μερίσματα, κέρδη από αμοιβαία, υπεραξία   μετοχών, δωρεές, κληρονομιές, γονικές παροχές, έσοδα από εκποίηση ακίνητης και κινητής   περιουσίας. Επίσης, δεν είχαν δηλωθεί και έσοδα φορολογηθέντα με ειδικό τρόπο του άρθρου 33 του. 2238 / 1994 και, για το λόγο αυτό, το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε την ΠΟΛ 1033 / 2013,  με την οποία δίνει οδηγίες ελέγχου των εμβασμάτων, αναγνωρίζοντας εισοδήματα άσχετα εάν έχουν ή όχι δηλωθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα στις ετήσιες δηλώσεις φόρου εισοδήματος. Τα εισοδήματα αυτά που προβλέπει η Πολ. 1033 / 2013 είναι τα ακόλουθα:

– Τόκοι και λοιπά έσοδα από παράγωγα χρήματος.

– Κέρδη από μερίσματα ΑΕ και συμμετοχών σε εταιρείες.

– Κέρδη από υπεραξία πώλησης μετοχών και εταιρικών μεριδίων.

– Κέρδη από υπεραξία ομολόγων και αμοιβαίων κεφαλαίων, παραγώγων, swaps κλπ.

– Γονικές παροχές, δωρεές, κληρονομιές που έχουν φυσικά βέβαιη χρονονολογία .

– Δάνεια από τράπεζες ή τρίτους, αλλά να αποδεικνύεται η νομιμότητα σύνταξης των

συμβάσεων και σε κάθε περίπτωση να έχουν συνταχθεί πριν την έναρξη του ελέγχου.

– Νόμιμη εισαγωγή συναλλάγματος.

– Πάσης φύσεως νομίμως αποκτηθείσες αποζημιώσεις.

– Χρήματα από λίστες γάμου.

– Εμβάσματα που προέρχονται από μερίσματα πλοίων ν.27/ 1975    .

– Εμβάσματα αλλοδαπού προσωπικού ν.89.

– Διαφορά λογιστικών και τεκμαρτών κερδών.  Στη περίπτωση αυτή θα σταθούμε περισσότερο γιατί αφορά μεγάλη μερίδα επαγγελματιών και γιατί πρώτη φορά εισάγεται και εφαρμόζεται στο φορολογικό  μας σύστημα.

Βάσει της ερμηνευτικής εγκυκλίου του Υπουργείου Οικονομικών ΠΟΛ.1095/2011 ο φορολογούμενος για απόδειξη  της προσαύξησης της περιουσίας του,  μπορεί να επικαλεστεί ως εισόδημα τη διαφορά που προκύπτει μεταξύ των λογιστικών και τεκμαρτών (φορολογηθέντων) κερδών και αφορά επιχειρήσεις, φορολογηθείσες σύμφωνα με το άρθρο 33 του ν.2238 / 94,  όπως:

α) Εκμετάλλευσης  αυτοκινήτων Δημόσιας χρήσης (ΤΑΧΙ, ΚΤΕΛ, Δ.Χ.φορτηγά) κλπ.

β)Εκμετάλλευσης ενοικιαζομένων δωματίων, διαμερισμάτων και camping.

γ) Πλανοδίων λιανοπωλητών και λιανοπωλητών σε λαϊκές αγορές.

Επίσης, στις διατάξεις της Πολ 1095 / 2011, περιλαμβάνονται και οι μηχανικοί του άρθρου 49 του ν.2238/ 94, οι οποίοι μπορούν να επικαλεστούν τη διαφορά μεταξύ λογιστικών και τεκμαρτών κερδών με τα οποία και φορολογήθηκαν.

Με την αριθμό πρωτοκόλλου ΔΕΛ  Α 1141178 ΕΞ 2014 / 15-10-2014, δόθηκαν διευκρινήσεις και εντάσσονται στο ίδιο καθεστώς και οι διαφορές των λογιστικών και τεκμαρτών κερδών που προκύπτουν σε προσωπικές εταιρείες (ΟΕ, ΕΕ, Κοινοπραξίες), που συμμετέχουν μηχανικοί, και η προκύπτουσα διαφορά μερίζεται κατά το ποσοστό συμμετοχής του καθενός. 

Με την αριθμό πρωτ. ΔΕΛ Β 1167136 ΕΞ 2014 / 16-12-2014 δίνονται διευκρινήσεις σχετικά με τη φορολογική αντιμετώπιση των ατομικών επιχειρήσεων, ΟΕ, ΕΕ, και κοινοπραξιών που τηρούν βιβλία Β’ κατηγορίας και ασχολούνται με την ανέγερση οικοδομών, οι οποίες φορολογούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 34 του ν.2238/94 και οι συγκεκριμένοι φορολογούμενοι (εταίροι) ελέγχονται για την προσαύξηση της περιουσίας τους.

Με την προαναφερόμενη διευκρινιστική, υιοθετείται η υποχρέωση για τις φορολογικές αρχές να λαμβάνουν υπόψη τους τα λογιστικά κέρδη, εφόσον είναι μεγαλύτερα των αντίστοιχων τεκμαρτών.

Τέλος, με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1228 / 15-12-2014, δόθηκαν εντολές στους ελεγκτές να κάνουν δεκτά, χωρίς έλεγχο της νομιμότητας απόκτησης, περιουσιακά στοιχεία (όπως κινητά, ακίνητα, καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία, κλπ) που υπήρχαν στην κατοχή των ελεγχόμενων φορολογουμένων την 31.12.1999 και τα οποία μπορούν οι ελεγχόμενοι να επικαλεστούν, με την υποχρέωση να προσκομίσουν νόμιμα έγγραφα που να αποδεικνύουν την υπαρξή τους.

Όλα τα ανωτέρω εκτεθέντα καλύπτουν τη πηγή προέλευσης, την νομιμότητα ύπαρξης και αποστολής χρημάτων στο εξωτερικό.

Στο σημείο αυτό γεννώνται τα ακόλουθα ερωτήματα:

– Γιατί οι φορολογούμενοι που έχουν χρήματα σε Ελληνικές τράπεζες δεν έχουν την ίδια φορολογική αντιμετώπιση;

– Γιατί οι φορολογούμενοι που επένδυσαν ή θα επενδύσουν τα χρήματά τους σε ακίνητα, μετοχές,    συμμετοχές σε εμπορικές εταιρείες, θα κληθούν να αιτιολογήσουν το πόθεν έσχες με εντελώς διαφορετικό τρόπο;

-Με ποιο αιτιολογικό γίνεται αυτή η ειδική μεταχείριση;

Ολοκληρώνοντας την παρούσα μελέτη παρατίθενται διατάξεις του Συντάγματος και ακολούθως παράδειγμα:

«Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου» (άρθρο 4 παρ. 1)

«Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις» (άρθρο 4 παρ. 2)

«Οι Έλληνες πολίτες συνεισφέρουν χωρίς διακρίσεις στα δημόσια βάρη, ανάλογα με τις δυνάμεις τους.» (άρθρο 4 παρ. 5)

Φορολογούμενος, ελεγχόμενος από το ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π  για τις χρήσεις 2000 μέχρι και 2009, ελέγχεται με τις ισχύουσες διατάξεις όσον αφορά την επίκληση παλαιών εισοδημάτων και για τα έτη 2010, 2011 και 2012 με τις διατάξεις της ΠΟΛ 1033 / 2013 και λοιπών  εκδοθεισών εγκυκλίων και αποφάσεων που αφορούν εμβάσματα στο εξωτερικό. Απόλυτη σύγχυση και πολλές φορές αυτοσχεδιασμός των ελεγκτικών αρχών.

Πιστεύουμε ότι το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να πάρει άμεσα θέση και ο νέος Υπουργός Οικονομικών να δώσει λύση.

Του Γιώργου Διαλάνη

Με την παράγραφο 3 του άρθρου 15 του Ν.3888/2010 προστέθηκε η παράγραφος 3 στο άρθρο 48 του Ν.2238/94 η οποία έχει ως εξής: «Σε προσαύξηση περιουσίας που προέρχεται από άγνωστη ή μη διαρκή ή μη σταθερή πηγή ή αιτία, ο φορολογούμενος μπορεί να κληθεί να αποδείξει είτε την πραγματική πηγή ή αιτία προέλευσής της είτε ότι φορολογείται από άλλες διατάξεις είτε ότι απαλλάσσεται από το φόρο με ειδική διάταξη, προκειμένου αυτό να μην φορολογηθεί ως εισόδημα από υπηρεσίες ελευθέρων επαγγελμάτων της χρήσης κατά την οποία επήλθε η προσαύξηση.»

Η διάταξη αυτή ενεργοποιήθηκε ιδιαίτερα για τις υποθέσεις που αφορούν αποστολή εμβασμάτων στο εξωτερικό την περίοδο 2009 – 2011. Ο φορολογούμενος προς απόδειξη της νόμιμης κατοχής διαθεσίμων και αποστολής αυτών στο εξωτερικό μπορεί να επικαλεστεί φορολογηθέντα εισοδήματα παλαιότερων ετών, σύμφωνα με το άρθρο 19 του παλαιού ΚΦΕ Ν.2238/94, αλλά και εισοδήματα παρελθόντων ετών (ΠΟΛ 1095 /2011) η οποία ερμηνεύοντας το νόμο προβλέπει:

«6. Συγκεκριμένα, απαιτείται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις υποθέσεις που ελέγχονται και για τις οποίες τα εισοδήματα παρελθόντων ετών ορισμένων κατηγοριών επιτηδευματιών, ή εν γένει φορολογουμένων, έχουν προσδιοριστεί τεκμαρτά όπως επιχειρήσεις εκμετάλλευσης επιβατικών αυτοκινήτων δημόσιας χρήσης (ΤΑΧΙ), ΚΤΕΛ, ή επιχειρήσεις για τις οποίες προβλεπόταν η επιβολή καταβαλλόμενου ετήσιου ποσού φόρου, που αντιστοιχούσε σε ποσά εισοδήματος, όπως επιχειρήσεις εκμετάλλευσης φορτηγών αυτοκινήτων Δ.Χ., εκμετάλλευσης ενοικιαζομένων δωματίων και διαμερισμάτων, εκμετάλλευσης camping, πλανόδιων λιανοπωλητών και λιανοπωλητών σε κινητές λαϊκές αγορές κλπ., όπως προβλεπόταν με τις διατάξεις του άρθρου 33 του Κ.Φ.Ε. Στις συγκεκριμένες υποθέσεις, άλλα ήταν τα πραγματικά εισοδήματα και άλλα τα δηλούμενα, γεγονός που μπορεί να διαπιστωθεί, σε όσες περιπτώσεις οι εν λόγω φορολογούμενοι ήταν υποχρεωμένοι στην τήρηση βιβλίων και στοιχείων του Κ.Β.Σ., ή από άλλα στοιχεία, τιμολόγια κλπ., όταν δεν είναι υπόχρεοι σε τήρηση βιβλίων.

Επίσης, με τις διατάξεις του άρθρου 49 του Ν.2238/94, όπως ίσχυαν πριν την αντικατάστασή τους με τις διατάξεις του άρθρου 7 του Ν.3842/2010, το καθαρό εισόδημα των αρχιτεκτόνων μηχανικών εξευρίσκεται με τη χρήση συντελεστή στις ακαθάριστες νόμιμες αμοιβές τους, οπότε και σε αυτή τη περίπτωση, άλλα είναι τα πραγματικά κέρδη και άλλα τα δηλούμενα φορολογητέα κέρδη.

Κατά τον ίδιο τρόπο το καθαρό γεωργικό εισόδημα, στην περίπτωση που δε τηρούνται βιβλία Γ’ κατηγορίας, προσδιορίζεται με αντικειμενική μέθοδο, οπότε είναι πολύ πιθανό το πραγματικό εισόδημα να είναι μεγαλύτερο από το αντικειμενικό – δηλούμενο εισόδημα.

Διευκρινίζεται ότι, σε ίσες από τις παραπάνω περιπτώσεις τηρούνται βιβλία του Κ.Β.Σ., από τα οποία προκύπτουν λογιστικά κέρδη, αλλά οι υπόψη επιχειρήσεις / ελεύθεροι επαγγελματίες φορολογούνται όχι με αυτά , αλλά είτε με τα τεκμαρτά ποσά, είτε με κατ’ αποκοπή φόρο, τότε για την κάλυψη της προσαύξησης της περιουσίας, θα λαμβάνονται υπόψη αυτά τα λογιστικά κέρδη εφόσον αυτά αποδεικνύονται μεγαλύτερα των τεκμαρτών.

7. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι φορολογούμενοι, οι υποθέσεις των οποίων ελέγχονται, μπορούν να δικαιολογήσουν την οποιαδήποτε προσαύξηση περιουσίας με επιπλέον εισοδήματα τα οποία δεν εμφανίζονται στη φορολογική τους δήλωση, επικαλούμενοι τα επιπλέον έσοδα που είχαν αποκτήσει από τις πιο πάνω δραστηριότητες και εφόσον αυτά αποδεικνύονται.»

Το Υπουργείο Οικονομικών στο πλαίσιο χειρισμού των υποθέσεων φορολογουμένων που έχουν αποστείλει εμβάσματα στο εξωτερικό κατά τα έτη 2009 – 2011, εξέδωσε την ερμηνευτική ΠΟΛ 1033/2013 με την οποία παρέχονται οδηγίες και διευκρινήσεις για διευκόλυνση των φορολογουμένων και για ταχύτερη διεκπεραίωση αυτών.

Στην παράγραφο 2 η εγκύκλιος αναφέρει.

«2. Διαφορά τεκμαρτών – Λογιστικών κερδών.

Διευκρινίζεται ότι, σε όσες περιπτώσεις τηρούνται βιβλία του ΚΒΣ, από τα οποία προέκυπταν λογιστικά κέρδη, αλλά οι υπόψη επιχειρήσεις – ελεύθεροι επαγγελματίες φορολογούνταν όχι με αυτά, αλλά με τεκμαρτά ποσά είτε με κατ’ αποκοπή ποσά φόρου (άρθρο 33 του Κ.Φ.Ε.) είτε με τη χρήση συντελεστή στις ακαθάριστες νόμιμες αμοιβές των υπόχρεων του άρθρου 49 του Κ.Φ.Ε., τότε για τη κάλυψη της προσαύξησης της περιουσίας, θα λαμβάνονται υπόψη αυτά τα λογιστικά κέρδη, εφόσον είναι μεγαλύτερα των τεκμαρτών. Το ίδιο ισχύει και για όσους  απόκτησαν γεωργικό εισόδημα, στην περίπτωση που δεν τηρούνταν βιβλία Γ’ Κατηγορίας, το οποίο εισόδημα προσδιορίζεται με αντικειμενικό τρόπο (ΠΟΛ 1095 / 2011).

Στην περίπτωση αυτή, στο φάκελο δικαιολογητικών επισυνάπτεται και το έντυπο Ε3 το οποίο είχε υποβληθεί με τη δήλωση φόρου εισοδήματος του έτους που επικαλείται ο φορολογούμενος.»

Η εγκύκλιος 1033/2013 κατονομάζει ενδεικτικά και όχι περιοριστικά κάποιες περιπτώσεις ειδικής φορολόγησης και δεν αποκλείει ρητά κάποιες άλλες επιχειρήσεις – ελεύθερους επαγγελματίες. Πιστεύουμε ότι η φορολόγηση των εισοδημάτων των οικοδομικών επιχειρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 34 του Κ.Φ.Ε., κινείται στην ίδια βάση και λογική με τη φορολόγηση των εισοδημάτων των μηχανικών και των προσωπικών εταιρειών στις οποίες συμμετέχουν αποκλειστικά μηχανικοί, σύμφωνα με το άρθρο 49 του ΚΦΕ και ως εκ τούτου δεν πρέπει να εξαιρεθούν από αυτή τη ρύθμιση οι οικοδομικές επιχειρήσεις κάθε μορφής (ατομικές, ΟΕ, ΕΕ, και κοινοπραξίες) που τηρούν βιβλία Β’ κατηγορίας του ΚΒΣ.

Εκτιμούμε ότι το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει να πάρει άμεσα θέση, ώστε να αποφευχθούν αυθαίρετες ερμηνείες από τις ελεγκτικές αρχές, οι οποίες θα οδηγήσουν άδικα πολλούς φορολογούμενους που ασχολούνται με την ανέγερση οικοδομών στις αίθουσες των Δικαστηρίων. Το αποτέλεσμα θα είναι μεγέθυνση της ύφεσης στην οικοδομική δραστηριότητα.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Τα τελευταία χρόνια, πολλά λέγονται για τα πλεονεκτήματα της ίδρυσης εταιρείας στη Βουλγαρία και διαφημιστικές καταχωρήσεις δικηγορικών και λοιπών γραφείων κατακλύζουν το διαδίκτυο, αναλαμβάνοντας την σύστασή τους. Όλοι μιλούν για πλεονεκτήματα και κανένας δεν αναφέρεται στα πιθανά μειονεκτήματα. Όλοι υπόσχονται, ότι θα μειώσουν το κόστος λειτουργίας των εταιρειών κι ιδιαίτερα τους φόρους, που αναλογούν από την επαγγελματική τους εγκατάσταση στην Ελληνική επικράτεια.

Πολλές ελληνικές επιχειρήσεις (ιδιαίτερα βιοτεχνικές/βιομηχανικές) κυρίως από τη Βόρεια Ελλάδα, έχουν μεταφέρει το σύνολο των δραστηριοτήτων τους στη γείτονα χώρα κι εκεί απολαμβάνουν μια σειρά πλεονεκτήματα όπως:

• Μειωμένο εργατικό κόστος.  Σήμερα η αμοιβή ενός εργατοτεχνίτη ανέρχεται στα 350 ευρώ.

• Χαμηλές εργοδοτικές  ασφαλιστικές εισφορές.

• Μικρότερο κόστος  αρκετών συντελεστών παραγωγής π.χ. Ηλεκτρική ενέργεια.

• Μικρό λειτουργικό κόστος διοίκησης.

• Μικρότερη γραφειοκρατία στην ίδρυση και διαχείριση εταιρειών. Όλα τα επαγγέλματα  είναι ανοικτά και προσβάσιμα σε όλους. Πχ. δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα και κόστη αγοράς αδειών για ίδρυση μεταφορικής εταιρείας και για το λόγο αυτό πολλές μεταφορικές εταιρείες έχουν εγκατασταθεί στη γείτονα χώρα.

• Σταθερό τραπεζικό σύστημα και ύπαρξη υποκαταστημάτων των Ελληνικών τραπεζών σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Βουλγαρίας.

• Σταθερό φορολογικό σύστημα και χαμηλοί φορολογικοί συντελεστές.  Ο φόρος των εταιρικών κερδών ανέρχεται στο 10% και ο φόρος μερισμάτων στο 5%.

• Η Βουλγαρία έχει συνάψει συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας με τα περισσότερα κράτη.

• Δεν υπάρχουν τεκμήρια διαβίωσης.

• Τέλος ως χώρα κράτος – μέλος της Ε.Ε.απολαμβάνει όλα τα πλεονεκτήματα με την ελεύθερη διακίνηση ατόμων,  εμπορευμάτων και κεφαλαίων, παράλληλα εντάσσεται σε ευρωπαϊκά αναπτυξιακά  προγράμματα και τέλος  διατηρεί (άποψη μας)  το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα  να έχει δικό τη  νόμισμα.

Υπάρχουν φυσικά και πολλά μειονεκτήματα όπως:

• Δεν υπάρχει εξειδικευμένο και συνεπές ως προς την εργασία προσωπικό.

• Κακές υποδομές.

• Άθλιο οδικό δίκτυο.

Όταν κι αν οι ελληνικές επιχειρήσεις αποφασίσουν  τη μετεγκατάσταση,  θα απολαύσουν τα  πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της επιλογής τους.

Οι επαΐοντες όμως, υπόσχονται φορολογικές απαλλαγές χωρίς να μεταφερθούν οι δραστηριότητες στη Βουλγαρία.  Προτείνουν την ίδρυση μιας «εταιρείας σφραγίδα» η οποία δεν θα έχει γραφεία, προσωπικό και φυσικά καμιά δραστηριότητα, πλην της τιμολόγησης και μεταφοράς ανύπαρκτου κόστους στην Ελλάδα.

Οι λύσεις για την φοροαποφυγή που συνήθως προτείνουν είναι:

• Σύσταση εταιρείας στη Βουλγαρία της οποίας αποκλειστικός σκοπός είναι η τριγωνική    συναλλαγή και τιμολόγηση. Φυσικά αγνοούν ή αποκρύπτουν την Ελληνική νομοθεσία, η οποία με σειρά νόμων,  ρητά και κατηγορηματικά απαγορεύει και δεν αναγνωρίζει τέτοιες μεθοδεύσεις και συναλλαγές (άρθρο 65 Ν.4172/2013 και άρθρο 23 παράγραφος ιγ’  Ν.4172/2013).

• Σύσταση εταιρείας στη Βουλγαρία η οποία ιδρύει υποκατάστημα ή θυγατρική στην Ελλάδα και υπόσχονται φορολόγηση των κερδών, που αποκτούν από τις  δραστηριότητες στην Ελλάδα με συντελεστή 10% που ισχύει στη Βουλγαρία. Προφανώς, αποκρύπτουν την πραγματικότητα,  γιατί η θυγατρική  ή το εγκατεστημένο στην Ελλάδα υποκατάστημα φορολογείται για τα εισοδήματα που αποκτά  μέσα στη χώρα μας με συντελεστή 26%  και με συντελεστή 10% στα μερίσματα. Επίσης, στις περιπτώσεις αυτές  προτείνουν μετακύληση κόστους της μητρικής προς το υποκατάστημα/θυγατρική, μέσω  δικαιωμάτων (royalties) ή εξόδων διοικητικής υποστήριξης. Φυσικά, αυτά τα έξοδα οι Ελληνικές αρχές δεν αναγνωρίζουν και σε εξαιρετικές περιπτώσεις δύνανται  να χαρακτηριστούν και εικονικά, διότι η Εταιρεία στη Βουλγαρία δεν έχει καμία δραστηριότητα και είναι μόνο μια νομική οντότητα με αποκλειστικό  σκοπό την φοροαποφυγή. Για τον έλεγχο μετακύλησης κόστους μεταξύ των συνδεδεμένων επιχειρήσεων η Ελληνική  πολιτεία εφαρμόζει σύγχρονες  ελεγκτικές μεθόδους (transfer pricing.)

• Σύσταση εταιρείας συμμετοχών και επενδύσεων σε χρηματοπιστωτικά προϊόντα με σκοπό τη φορολόγηση με μικρότερο συντελεστή φόρου των κερδών που θα προκύψουν από αυτές   τις συναλλαγές και την αφορολόγητη μεταφορά μερισμάτων από τη συμμετοχή τους στην Ελληνική εταιρεία. Αγνοούν ή αποκρύπτουν τους νέους κανόνες που θέσπισε το Ελληνικό κράτος με το άρθρο 66 του Ν.4172/2013 με τους οποίους αποκτά τη δυνατότητα  να φορολογήσει αυτοβούλως τα μη διανεμηθέντα κέρδη αλλοδαπού νομικού προσώπου στο όνομα του  κυρίου μετόχου του, Έλληνα φορολογουμένου, φυσικού προσώπου ή επιχείρησης, εφόσον  σωρευτικά:

– Ο  Έλληνας φορολογούμενος συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα με ποσοστό άνω του 50% στην  Ελεγχόμενη Αλλοδαπή Εταιρεία (Ε.Α.Ε., ΄΄ CFC΄΄)
– η  Ε.Α.Ε βρίσκεται σε κράτος μη συνεργάσιμο ή υπάγεται σε προνομιακό φορολογικό     καθεστώς, (Βουλγαρία και Κύπρος)
– άνω του 30% του καθαρού εισοδήματος προ φόρων της Ε.Α.Ε είτε αντιστοιχεί σε κατηγορία εισοδήματος (τόκοι, μερίσματα, δικαιώματα, εισόδημα από ακίνητη περιουσία)  είτε πηγάζει από ασφαλιστικές, τραπεζικές ή άλλες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και προέρχεται κατά το ήμισυ τουλάχιστον από συναλλαγές  με  συνδεδεμένες επιχειρήσεις και τέλος
– η Ε.Α.Ε. δεν είναι εισηγμένη σε οργανωμένη αγορά.

Ο  Έλληνας νομοθέτης συντασσόμενος με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία και τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, απαιτεί επιπλέον για την εφαρμογή της διάταξης στην περίπτωση, όπου η Ε.Α.Ε. έχει έδρα σε κράτος μέλος της Ε.Ε. ή την Ε.Ο.Χ., την απόδειξη ότι η εν λόγω εγκατάσταση αποτελεί, «επίπλαστη κατάσταση που δημιουργήθηκε με σκοπό την αποφυγή του αναλογούντος φόρου», (artificial arrangement).  Τα κέρδη αυτά θα φορολογούνται στο όνομα του Έλληνα μετόχου ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα με συντελεστή  26% αν πρόκειται για νομικό πρόσωπο και 26% για  τις πρώτες 50.000 €  και 33% για τα επιπλέον αν ο μέτοχος είναι φυσικό πρόσωπο.

Τελειώνοντας, πρέπει να επισημάνουμε, ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί και κατά το λαϊκότερο περισσότερο “ψαγμένοι”.

Των Γιώργου Δαλιάνη
 και Θοδωρή Δεληγιάννη, Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή.

Θετικά κρίνουν το σχέδιο νόμου για τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (Ε.Λ.Π.) οι παραγωγικοί φορείς, χαρακτηρίζοντάς το ως ένα σημαντικό μεταρρυθμιστικό βήμα, αλλά κι ως ένα δυνητικά χρήσιμο εργαλείο για όλες τις ελληνικές επιχειρήσεις. Όπως σε κάθε περίπτωση, δε θα μπορούσαν να λείπουν και τα στείρα αρνητικά σχόλια, χωρίς ασφαλώς να συμπεριλαμβάνουμε σε αυτά τις εποικοδομητικές επισημάνσεις φορέων και επαγγελματιών του κλάδου, που αποσκοπούν σε βελτιώσεις. Δυστυχώς σε κάθε αντικείμενο υπάρχουν άτομα τα οποία διάκεινται αρνητικά προς τον εκσυγχρονισμό, ο οποίος απαιτεί επένδυση  σε γνώσεις και συστήματα.

Το νομοσχέδιο μετά τη ψήφισή του  θα τεθεί σε εφαρμογή από 1.1.2015 και η εφαρμογή του θα είναι υποχρεωτική από όλους τους φορολογούμενους, λαμβάνοντας όμως υπόψη τις ειδικές εξαιρέσεις και τις εναλλακτικές δυνατότητες που προβλέπονται σε αυτό.

Σύμφωνα με αυτό, προβλέπεται η πλήρης κατάργηση του Κώδικα Φορολογικής Απεικόνισης Συναλλαγών (Κ.Φ.Α.Σ.), απλοποιώντας ακόμα περισσότερο τις διαδικασίες της στοιχειοθέτησης και της καταγραφής των συναλλαγών (διακίνηση, τιμολόγηση κλπ).

Παράλληλα, τροποποιεί την υπάρχουσα νομοθεσία για τη λογιστική τυποποίηση, αντικαθιστώντας την, με τα Ε.Λ.Π., επιτυγχάνοντας αφενός την ευθυγράμμιση με την «Νέα Ευρωπαϊκή Λογιστική Οδηγία» και αφετέρου την δυνατότητα (προαιρετικά) να εφαρμόζεται η «εύλογη αξία», που αποτελεί κατ’ ουσίαν  μια μικρογραφία-απλοποίηση των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων.

Με ένα απλό και κατανοητό κείμενο έρχεται να διευθετήσει και να κωδικοποιήσει  αποτελεσματικά, πολλά ζητήματα στην υφιστάμενη λογιστική πολυνομία ( Ε.Γ.Λ.Σ. Κ.Φ.Α.Σ, Ν. 2190/20 κ.λ.π ), ορίζοντας λογιστικές αρχές και πολιτικές, με βάση τις διεθνείς πρακτικές. Στα πολύ θετικά συγκαταλέγεται και η επίσημη εισαγωγή της διεθνούς ονοματολογίας οικονομικών όρων και κανόνων (Παράρτημα Α του Σχεδίου Νόμου: «Ορισμοί»).

Η εφαρμογή των Ε.Λ.Π. δεν υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να αλλάξουν λογιστικό σχέδιο, αλλά ούτε και να ακολουθήσουν ένα συγκεκριμένο αναλυτικό λογιστικό σχέδιο. Παρ’ όλα αυτά παρέχεται ένα λιτό και ευέλικτο  σχέδιο λογαριασμών, προσαρμοσμένο κατάλληλα στις απαιτήσεις των Ε.Λ.Π. για την ορθή απεικόνιση των νέων οικονομικών καταστάσεων.  Το εν λόγω σχέδιο έχει λάβει υπόψη τις δυνατότητες των πληροφοριακών λογιστικών πακέτων και συστημάτων ERP και σε συνδυασμό με το ότι παρέχεται πίνακας αντιστοίχησης των κωδικών του λογιστικού σχεδίου του νομοσχεδίου με τους κωδικούς του σχεδίου λογαριασμών του ΕΓΛΣ διευκολύνεται η μετάβαση σε αυτό, κάτι που προτείνεται.

Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, βάσει των νέων ορίων, δεν υπάρχει κάποια αλλαγή ως προς την τήρηση των λογιστικών βιβλίων τους και διατηρείται ουσιαστικά η απλογραφική μέθοδος. Στο σημείο αυτό επισημαίνουμε πως καλό θα ήταν να αποσαφηνιστεί, αν για ορισμένες μικρές εκμεταλλεύσεις, που λόγω της φύσης του αντικειμένου τους έχουν μεγάλο ετήσιο κύκλο εργασιών (π.χ. πρατήρια υγρών καυσίμων), υπάρξουν εξαιρέσεις όπως στο ισχύον καθεστώς, γιατί αλλιώς θα πρέπει άμεσα να οργανωθούν. Επίσης τονίζεται ότι καμία αλλαγή δεν επιφέρει στους αγρότες που είναι ενταγμένοι στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ.

Οι επιχειρήσεις και οι λογιστές θα κληθούν να εφαρμόσουν τα Ε.Λ.Π. και να χρησιμοποιήσουν τα νέα υποδείγματα με τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων χρήσης του 2015, δηλαδή αρχές του έτους 2016. Μέχρι τότε  υπάρχει αρκετός χρόνος προετοιμασίας για όλους. Πιστεύουμε και ευελπιστούμε, ότι έγκαιρα θα εκδοθούν οι διευκρινιστικές οδηγίες εφαρμογής και ότι θα αποτελούνται από ένα ενιαίο κείμενο και όχι από διάσπαρτες αποφάσεις που θα αλλοιώνουν το νόμο.

Ποια όμως είναι τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα που θα επιφέρει η εφαρμογή των Ε.Λ.Π.;

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της εφαρμογής των Ε.Λ.Π. για τις επιχειρήσεις είναι η κατά το άρθρο 24 δυνατότητα επιμέτρηση περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων στην εύλογη αξία. Παρέχεται η δυνατότητα τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις να επιμετρούνται μεταγενέστερα της αρχικής τους αναγνώρισης στην εύλογη αξία τους.

Εύλογη αξία (Fair value): Η τιμή ανταλλαγής ενός περιουσιακού στοιχείου ή διακανονισμού μιας υποχρέωσης, μεταξύ πρόθυμων και ενήμερων μερών που ενεργούν υπό κανονικές στην αγορά συνθήκες, κατά την ημερομηνία μέτρησης.

Στα πλεονεκτήματα επίσης συγκαταλέγονται:

• Η καλύτερη και διαφανέστερη απεικόνιση των Οικονομικών καταστάσεων η οποία προσεγγίζει με μεγαλύτερη αξιοπιστία και σε μεγαλύτερο βαθμό την πραγματικότητα (κατάργηση των εξόδων πρώτης εγκατάστασης και των Εκτάκτων αποτελεσμάτων, ορθή απεικόνιση του Λίζινγκ, εμφάνιση του Φόρου Εισοδήματος στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσεως κ.λ.π) και τη σύγκριση σε σχέση με τις αντίστοιχες Ευρωπαϊκές Εταιρείες. Η υιοθέτηση κοινού πλαισίου λογιστικών αρχών και κανόνων σημαίνει ότι όμοιες συναλλαγές και οικονομικές συνθήκες θα απεικονίζονται από διαφορετικές επιχειρήσεις με τον ίδιο τρόπο. Η συγκρίσιμη πληροφόρηση επιτρέπει στους χρήστες των οικονομικών καταστάσεων (τράπεζες, επενδυτές εσωτερικού και εξωτερικού, πελάτες, προμηθευτές) την καλύτερη αξιολόγηση.
• Η Μείωση του κόστους ενδοομιλικής πληροφόρησης και βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Πολλές μητρικές εταιρείες του εξωτερικού απαιτούν από τις θυγατρικές τους να προσαρμόζουν τα οικονομικά τους μεγέθη σύμφωνα με το λογιστικό πλαίσιο της έδρας τους κι έχει ως αποτέλεσμα την προετοιμασία οικονομικών πληροφοριών εις διπλούν (τοπικές αρχές και για σκοπούς ελέγχου κι ενοποίησης στη μητρική). Βέβαια, η υιοθέτηση των Ε.Λ.Π. ως λογιστικό πλαίσιο για την προετοιμασία και της διοικητικής πληροφόρησης και των Οικονομικών Καταστάσεων ενισχύει την συνέπεια της παρεχόμενης πληροφορίας.
• Τέλος με την εφαρμογή των Ε.Λ.Π. η προσέλκυση ξένων επενδύσεων και κεφαλαίων καθίσταται περισσότερο ευχερής, καθώς τα οικονομικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στις Οικονομικές Καταστάσεις των Ελληνικών επιχειρήσεων θα μπορούν να βρίσκονται σε εναρμόνιση με τους διεθνείς λογιστικούς κανόνες.

Στον αντίποδα τα βασικά μειονεκτήματα από την εφαρμογή των Ε.Λ.Π. είναι ότι:

• Αυξάνεται το κόστος που σχετίζεται με τις απαιτήσεις που προκύπτουν από την εφαρμογή των Ε.Λ.Π. . Τέτοια κόστη είναι, το κόστος προσαρμογής του λογιστικού συστήματος, κόστος εκπαίδευσης προσωπικού, κόστος εκτίμησης παγίων και κόστος αναλογιστικών μελετών (τα δύο τελευταία εφόσον επιλεχθεί η μέθοδος της «εύλογης αξίας»).
• Λειτουργούν ταυτόχρονα δύο λογιστικά συστήματα, (εφόσον επιλεχθεί η μέθοδος της «εύλογης αξίας» ή διαφορετικοί συντελεστές από τους φορολογικούς ) ένα για τα Ε.Λ.Π. και ένα για φορολογικούς σκοπούς, με όλα τα προβλήματα και τις αντιφάσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν όσοι τα ακολουθούν. Πάντως σε κάθε περίπτωση κάποιος μπορεί να έχει μόνο ένα λογιστικό σύστημα (εφόσον δεν ακολουθήσει την μέθοδο της «εύλογης αξίας» ή διαφορετικούς συντελεστές απόσβεσης) και αυτό εκτιμώ ότι θα επιλέξει η πλειοψηφία των Ελληνικών επιχειρήσεων.

Η εφαρμογή των Ε.Λ.Π. μπορούν να αποτελέσουν ένα ουσιαστικό εργαλείο για τις επιχειρήσεις στην  προσπάθειά τους για αναζήτηση ευκαιριών τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Οι οικονομικές καταστάσεις αποσυνδέονται (ή τουλάχιστον δίνεται η δυνατότητα ) από την φορολογική νομοθεσία και απεικονίζουν καλύτερα την πραγματική οικονομική θέση των επιχειρήσεων, εμπνέοντας κατά συνέπεια μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και επιτυγχάνοντας καλύτερη συγκρισιμότητα προς όφελος του υγιούς ανταγωνισμού.

Του Διονύση Σαμόλη, partner ARTION Α.Ε.

Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται τα συμπεράσματα που σχετίζονται με το θέμα των «παροχών σε είδος» όπως προκύπτουν από τον νέο φορολογικό νόμο ν.4172 και την ερμηνευτική ΠΟΛ 1219/2014.

Το επόμενο διάστημα πιθανότατα θα ακολουθήσουν και άλλες διευκρινήσεις που ο κάθε εκκαθαριστής μισθοδοσίας θα πρέπει να λάβει υπόψη του για την σωστή αποτίμηση των συγκεκριμένων παροχών.

Η εφαρμογή των παρακάτω ξεκινάει από την χρήση 2014 και κατά συνέπεια θα ληφθούν υπόψη για την κατάρτιση των σχετικών βεβαιώσεων αποδοχών που θα δοθούν στους εργαζόμενους σε μερικούς μήνες.

Του Γιώργου Δαλιάνη
Το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε την εγκύκλιο ΠΟΛ 1228/15-10-2014, με θέμα την παροχή πρόσθετων οδηγιών στο πλαίσιο χειρισμού των υποθέσεων φορολογούμενων που έστειλαν εμβάσματα στο εξωτερικό κατά τα έτη 2009-2011, με την οποία χαράζει νέα πορεία και αλλάζει – δυστυχώς πολύ καθυστερημένα – κατεύθυνση.
Η διαταγή αυτή είναι συνέχεια της ΠΟΛ.1033/21-2-2013, η οποία καταστρατηγήθηκε από τα Διευθυντικά στελέχη του Κέντρου Ελέγχου Φορολογούμενων Μεγάλου Πλούτου (ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π), που την ερμήνευσαν και εφάρμοσαν αυθαίρετα κατά την δική τους κρίση.
Τι ακριβώς προβλέπει η εγκύκλιος και ποιες κατευθύνσεις παρέχει στους υπαλλήλους του Υπουργείου σχετικά με την σωστή και πιστή εφαρμογή της Νομοθεσίας;

Η εγκύκλιος μεταξύ των άλλων στέκεται στα ακόλουθα θέματα που αφορούν και την πλειονότητα των φορολογούμενων.

Κάλυψη εμβασμάτων με χρηματικά ποσά που υπήρχαν στην κατοχή του φορολογούμενου έως και την τελευταία ημέρα του τελευταίου παραγεγραμμένου έτους.
Το τελευταίο παραγεγραμμένο έτος είναι το 1999 (31/12/1999) και πριν την ημερομηνία αυτή δεν μπορεί να γίνει επί της ουσίας οποιοσδήποτε έλεγχος. Επίσης στην έννοια των χρηματικών ποσών περιλαμβάνονται, εκτός από τις καταθέσεις και τα επενδυτικά προϊόντα γενικά (ομόλογα, μετοχές, repos, αμοιβαία κεφάλαια κλπ.) για τα οποία προκύπτει από αποδεικτικά στοιχεία (βεβαιώσεις χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων) ότι ήταν διαθέσιμα την 31.12.1999 και εκποιήθηκαν – ρευστοποιήθηκαν σε χρόνο προγενέστερο της μεταφοράς χρηματικού ποσού στο εξωτερικό με έμβασμα. Θα πρέπει ασφαλώς να έχουν υποβληθεί κι οι σχετικές δηλώσεις φόρου εισοδήματος.
Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε ότι και δύο εγκύκλιοι (1033/21-2-2013 και η πρόσφατη 1228/15-10-2014) δεν απαιτούν έλεγχο των φορολογικών δηλώσεων και τεκμηρίωση των χρηματικών ποσών που υπήρχαν την 31.12.1999, απλά αποδέχονται τις βεβαιώσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Οι φορολογούμενοι επομένως, μπορούν να επικαλεστούν τα ποσά αυτά χωρίς άλλα προαπαιτούμενα.

Κάλυψη εμβασμάτων με το προϊόν της εκποίησης περιουσιακών στοιχείων.
α) Περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, μετοχές εισηγμένες ή μη κλπ.) που έχουν αποκτηθεί έως και την 31.12.1999 και εκποιήθηκαν μετά την 1-1-2000 και πάντως πριν την αποστολή του εμβάσματος, λαμβάνεται υπόψη το συνολικό ποσό που προέκυψε και όχι μειωμένο κατά το κόστος απόκτησής του. Απαιτείται η προσκόμιση των παραστατικών εκποίησης και όχι της απόκτησης.
β) Περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, μετοχές εισηγμένες ή μη κλπ) που έχουν αποκτηθεί από την 1.1.2000 και μετά και εκποιήθηκαν πριν την αποστολή εμβάσματος, λαμβάνεται υπόψη το ποσό της διαφοράς που προκύπτει μεταξύ της αγοράς και πώλησης αυτών.
γ) Για περιουσιακά στοιχεία (ακίνητα, μετοχές εισηγμένες ή μη κλπ) που έχουν αποκτηθεί και εκποιηθεί ως το τέλος του 1999, λαμβάνεται υπόψη το ποσό που προέκυψε από την εκποίηση αυτή, εφόσον αποδεικνύεται από σχετικά παραστατικά και υπό τη προϋπόθεση ότι δεν έχουν συμπεριληφθεί στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος. Στην περίπτωση που ο φορολογούμενος κάνει χρήση της βεβαίωσης χρηματικών ποσών σε τράπεζες ως το τέλος του έτους 1999, κατά τα οριζόμενα στη παράγραφο 12 της ΠΟΛ 1033/21-2-2013 δεν μπορεί να επικαλεστεί και τα αναφερόμενα στο προηγούμενο εδάφιο.
Ειδικά για τις εισηγμένες στο Χρηματιστήριο μετοχές, εκτός από τα πρωτότυπα παραστατικά πώλησης (πινακίδια) θα πρέπει να προσκομίζεται και αναλυτική κίνηση της μερίδας του επενδυτή (φορολογούμενου) από το χρηματιστήριο Αξιών.

Κατανομή κοινών λογαριασμών στους συνδικαιούχους.
Στις περιπτώσεις αποστολών εμβασμάτων που πραγματοποιούνται από κοινούς λογαριασμούς, πρέπει να γίνεται καταρχήν ισομερής επιμερισμός αυτών μεταξύ των συνδικαιούχων του λογαριασμού προέλευσης του εμβάσματος. Σημειώνεται ότι στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να εκδίδεται εντολή ελέγχου σε όλα τα πρόσωπα του κοινού λογαριασμού και εφόσον συμμετέχει ανήλικος έχουν εφαρμογή οι διατάξεις του άρθρου 5 του Ν.2238/94 όπως ίσχυαν.
Σε περίπτωση που ο ελεγχόμενος επικαλείται διαφορετική αναλογία αυτών των χρηματικών ποσών, οφείλει να αποδείξει με κάθε πρόσφορο μέσο τον ισχυρισμό του.
Επί αμφισβήτησης του ισχυρισμού του ελεγχόμενου από τη φορολογική αρχή, η ίδια οφείλει να αιτιολογήσει την αναλογία που αυτή επικαλείται εάν αυτή είναι διαφορετική του ισομερούς επιμερισμού. Η αιτιολόγηση αυτή πρέπει να είναι ειδική και εμπεριστατωμένη (σχετικές διατάξεις άρθρων 28 και 64 του Ν.4174/2013).

Η ΠΟΛ 1228/15-10-2014 δίνει επίσης οδηγίες σχετικά με:
• την αντιμετώπιση εμβασμάτων με ποσά που προκύπτουν από επαναπατρισμό κεφαλαίων
• υποθέσεις εμβασμάτων κατοίκων εξωτερικού και τέλος
• τη διαδικασία υποβολής συμπληρωματικών δηλώσεων.

Όπως προαναφέραμε, εμείς στεκόμαστε στις περιπτώσεις που αφορούν την πλειοψηφία των υποθέσεων. Για τις υποθέσεις αυτές οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών (κυρίως το ΚΕ.ΦΟ.ΜΕ.Π) επέβαλαν άδικα παράνομα και καταχρηστικά υπέρογκους φόρους με τις ανάλογες δυσβάσταχτες προσαυξήσεις, που είναι αδύνατο να καταβληθούν. Μια τακτική ανάλγητη που καταστρέφει Ελληνικές οικογένειες.

Πολλές από αυτές τις υποθέσεις βρίσκονται σήμερα στη διαδικασία επανεξέτασης από την υπηρεσία που ορίζει το άρθρο 63 του Ν.4174/2013. Πιστεύουμε ότι όλες οι υποθέσεις πρέπει να εξεταστούν κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της ΠΟΛ 1228/15-10-2014. Η σιωπηρή απόρριψή τους δεν μπορεί πλέον να μην θεωρείται τουλάχιστον εγκληματική αμέλεια.
Επίσης, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τις υποθέσεις που ήδη έχουν πάρει το δρόμο της Δικαιοσύνης, ώστε να ανακουφιστούν κι οι φορολογούμενοι που άδικα έχουν οδηγηθεί στα δικαστήρια.

Τελειώνοντας θέτω κάποια ερωτήματα. Το λάθος (αν είναι λάθος), η άγνοια, η αμέλεια, η αλαζονεία έως πότε και μέχρι ποιο σημείο θα μένουν ατιμώρητα;
Ενώ ο φοροελεγκτικός μηχανισμός καταλογίζει στον έλληνα φορολογούμενο «τεκμήριο ενοχής» αντί του συνταγματικά κατοχυρωμένου τεκμηρίου αθωότητας, οδηγώντας τον σε ένα κυκεώνα δικαστικών διαμαχών, από την άλλη μεριά αρκεί άραγε, απλά και μόνο η ειλικρινής ή προσποιητή μεταμέλεια κάποιων εκ του μηχανισμού αυτού, να καλύψει παραβατικές έως κι εγκληματικές συμπεριφορές χωρίς καμία κύρωση;

Του Γιώργου Δαλιάνη

Οι ελεγκτικές αρχές επεξεργάζονται ήδη χιλιάδες φακέλους μεγάλων φορολογικών υποθέσεων, ενώ ο αριθμός τους βαίνει διαρκώς αυξανόμενος με νέες υποθέσεις που εντοπίζονται από την αρχή καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές ενέργειες.

Κύρια πηγή πληροφοριών αποτελεί η διασταύρωση κίνησης των τραπεζικών λογαριασμών. Οι υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών (κυρίως το ΣΔΟΕ) καλούνται να αξιοποιήσουν τις πληροφορίες αυτές, για εξεύρεση αδήλωτου εισοδήματος.

Το μοντέλο των ελέγχων, πλέον αλλάζει ριζικά. Εφαρμόζονται νέες τεχνικές ελέγχου, οι οποίες ονομάζονται έμμεσες τεχνικές ελέγχου. Ανάλυση τέτοιων μεθόδων κάναμε σε άρθρο μας που δημοσιεύθηκε στο capital τον Νοέμβριο του 2013.

Με αυτές τις μεθόδους οι αρχές καλούνται να αξιοποιήσουν στοιχεία που παρέχουν οι τράπεζες για τους πελάτες τους και αφορούν:
• Την ύπαρξη και το ύψος των τραπεζικών καταθέσεων και των λοιπών τραπεζικών προϊόντων.
• Το ύψος των τραπεζικών συναλλαγών.
• Λήψη και απομείωση δανείων.
• Κίνηση πιστωτικών καρτών.

Η πολυτελής διαβίωση είναι επίσης στο στόχαστρο των ελεγκτικών αρχών και συγκεκριμένα:
• Πολυτελείς κατοικίες
• Ακριβά αυτοκίνητα
• Ταξίδια στο εξωτερικό και λοιπές δαπάνες ελέγχονται εξονυχιστικά.

Επίσης, στοιχεία προς αξιοποίηση αποτελούν:
• Οι αγορές περιουσιακών στοιχείων σε συνάρτηση με το πόσο αυτές δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα,
• Η ύπαρξη συνεχόμενων ζημιογόνων χρήσεων εταιρειών, ενώ μέτοχοι και διευθύνοντες αυτών διάγουν πολυτελή βίο.

Πηγή πληροφοριών αποτελούν κι οι χιλιάδες καταγγελίες των πολιτών, οι οποίες το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουν πολλαπλασιασθεί και σε μεγάλο ποσοστό είναι αξιοποιήσιμες.

Για τα ανωτέρω αναμένεται εντός των ημερών να κυκλοφορήσει αναλυτική εγκύκλιος, που να αποσαφηνίζει πολλά θέματα σχετικά με την εφαρμογή των νέων μεθόδων και κυρίως για υποθέσεις φορολογουμένων, που απέστειλαν εμβάσματα στο εξωτερικό, την περίοδο 2010-2013. Παράλληλα, πιστεύουμε ότι θα λυθεί το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί με τη φορολογική αντιμετώπιση των κοινών τραπεζικών λογαριασμών.

Εκτός όμως, από τους ελέγχους στα φυσικά πρόσωπα έχουν ενταθεί και οι έλεγχοι στο νομικά πρόσωπα, ιδιαίτερα στις μεγάλες επιχειρήσεις. Το κέντρο ελέγχου μεγάλων επιχειρήσεων (ΚΕΜΕΠ) έχει ενισχυθεί με ειδικευμένο προσωπικό και εφαρμόζει σύγχρονα εργαλεία ελέγχου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι ενδοομιλικές συναλλαγές (transfer pricing), οι οποίες ελέγχονται εξονυχιστικά με τη χρήση της διεθνούς πληροφοριακής βάσης Amadeus, την οποία χειρίζονται ειδικά εκπαιδευμένοι ελεγκτές. Από τους ελέγχους αυτούς έχουν εντοπιστεί παραβάσεις στην εφαρμογή των σχετικών διατάξεων και καταλογίσθηκαν σημαντικά ποσά φόρων.

Με τις νέες τεχνικές εξευρίσκονται αδήλωτα εισοδήματα στα οποία επιβάλλονται οι αναλογούντες φόροι αλλά και εξοντωτικά πρόστιμα και προσαυξήσεις, που μάλλον είναι αδύνατο να εισπραχθούν. Άμεσα θα πρέπει να εξορθολογιστούν και να μειωθούν ώστε οι παραβάτες να μπορούν να καταβάλουν τα καταλογισθέντα ποσά. Δημοσιεύματα μάλιστα, αναφέρουν ότι η εισπραξιμότητά τους δεν ξεπερνά το 0,3%.
Τα ίδια δημοσιεύματα προαναγγέλλουν την μείωση των προστίμων και των προσαυξήσεων, όμως για την ουσιαστική λύση του προβλήματος η μείωση των επιβαρύνσεων πρέπει να είναι γενναία και η διαδικασία της διοικητικής επίλυσης να επανέλθει. Η υπηρεσία επανεξέτασης του άρθρου 63 του Ν.4174 πρέπει να καταργηθεί, καθώς η λειτουργία της δεν προσέφερε στη διαδικασία του ελέγχου και της απονομής δικαιοσύνης, αντιθέτως δημιούργησε πολλά προβλήματα.

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιώργου Ασημάκη, συνεργάτη της Artion A.E.

Η άνευ προηγουμένου, ως προς την ένταση και τη διάρκεια, οικονομική κρίση οφείλεται εν μέρει στις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και εντείνεται λόγω των κοινωνικών δομών και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος που λαμβάνει χώρα, δηλαδή εντός της Ε.Ε. και στη ζώνη του ευρώ.
Κοινή διαπίστωση όλων των παραγόντων της αγοράς είναι πως μετά το αναγκαίο συμμάζεμα των Κρατικών δαπανών και αναδιάρθρωσης των λειτουργιών του Δημόσιου, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους.
Η άμεση διαχείριση του προβλήματος των “κόκκινων” δανείων είναι βέβαιο πως θα αποτελέσει ευκαιρία αναδιοργάνωσης του ιδιωτικού τομέα και θα απελευθερώσει υγιείς δυνάμεις της επιχειρηματικότητας, οι οποίες συμπαρασυρόμενες μέσα στην κρίση καθηλώθηκαν από την έλλειψη ρευστότητας λόγω περιορισμού της χρηματοδότησης.
Η πλειοψηφία των επιχειρήσεων σήμερα, στερούμενες εμπειρίας και εξειδικευμένων γνώσεων πάνω σε τραπεζικά θέματα κι αναμένοντας μια κεντρική λύση, μεταθέτουν διαρκώς την επίλυση του προβλήματος της ρευστότητας που τις μαστίζει.
Οι Τράπεζες καλούνται πλέον να αναλάβουν πρωτοβουλίες για εξεύρεση άμεσων και βιώσιμων λύσεων. Είναι αυτές οι οποίες εν τέλει θα αναλύσουν και θα αναδείξουν το πρόβλημα της κάθε επιχείρησης, θα συντάξουν πλάνο αναδιοργάνωσης και εξυγίανσης και τέλος θα κληθούν να παρακολουθήσουν στενά την εφαρμογή του όλου εγχειρήματος. Η εποχή των χρηματοδοτήσεων, που βασιζόταν σε επιφανειακές μελέτες κι αναλύσεις με μοναδική εξασφάλιση τις εμπράγματες εγγυήσεις, έχει πλέον παρέλθει. Η υιοθέτηση νέων εργαλείων και μεθόδων από τις τράπεζες, σε μία αγορά «παγωμένη», χωρίς ιδιωτικές επενδύσεις και περιορισμένο κρατικό χρήμα, φαντάζει ως μονόδρομος στην προσπάθεια για ανάκαμψη.
Ίσως, στο άκουσμα και μόνο για έμμεση είτε κι άμεση εμπλοκή των τραπεζών στη διοίκηση των αναδιαρθρούμενων – βιώσιμων επιχειρήσεων, ο έλληνας επιχειρηματίας να αντιδρά με αρνητισμό, καθώς τα τελευταία χρόνια μάλλον βιώνει «επιχειρηματικά» ένα εχθρικό τραπεζικό σύστημα. Το χρήμα όμως είναι λίγο και δεν μπορεί να κατευθυνθεί πλέον ανεξέλεγκτα. Άλλωστε, η κοινώς αποδεκτή ασυδοσία που χαρακτήριζε τη διαδικασία των χρηματοδοτήσεων, σε εποχές που το χρήμα ήταν φθηνό, οδήγησε σε λάθος επενδύσεις και πρωτίστως δεν προήγαγε επ’ ουδενί τον υγιή ανταγωνισμό.
Ας αναρωτηθούμε, πως πραγματικά θα μπορούσε βοηθήσει το τραπεζικό σύστημα τον τουριστικό κλάδο που δείχνει σημάδια ανάκαμψης; Μήπως διαγράφοντας μέρος των χρεών κάθε τουριστικής επιχείρησης – βιώσιμης ή μη – ή στον αντίποδα χρηματοδοτώντας προνομιακά πιο «συστημικούς» πελάτες; Το γεγονός εν προκειμένω είναι ότι η άνοδος του τουρισμού δημιουργεί ευκαιρίες, ώστε πολλά κλειστά ξενοδοχεία να ανοίξουν με την συμμετοχή ξένων επενδυτών. Οι τράπεζες ως κύριοι πιστωτές οφείλουν να πάρουν άμεσα μέτρα, που να προστατεύσουν την όποια επένδυση, τα οποία δυστυχώς συναντούν την αντίδραση των υπερχρεωμένων σημερινών ιδιοκτητών. Στο σημείο αυτό όμως, θα μνημονεύσουμε τη ρήση, «Μη περιμένεις να έχεις τη σύμφωνη γνώμη των βατράχων για να αποξηράνεις ένα έλος».
Υπάρχουν όμως κι άλλα σύγχρονα «εργαλεία», τα οποία οι Τράπεζες θα πρέπει άμεσα να αξιοποιήσουν. Για παράδειγμα, η μείωση των τιμών των ακινήτων έχει απομειώσει παράλληλα και τη διασφάλιση των πιστώσεων με εμπράγματες εξασφαλίσεις επί αυτών. Οι τράπεζες εκτός από το να αναζητούν διαρκώς νέες υποθήκες επί κάθε είδος ακινήτου, φθάνοντας πολλές φορές στα όρια τους πολίτες, πρέπει να στραφούν άμεσα σε άλλες μεθόδους. Παραδείγματος χάριν μέσω εξονυχιστικού ελέγχου των κινητών πραγμάτων ή των απαιτήσεων των επιχειρήσεων θα μπορούσε να συσταθεί πλασματικό ενέχυρο. Ένα εργαλείο χρηματοδότησης που έχει εισαχθεί στο ελληνικό δίκαιο πέραν της δεκαετίας, αλλά ελάχιστα έχει αξιοποιηθεί.
Επίσης, για πρώτη φορά ελληνική τράπεζα εφαρμόζει επιτυχώς προγράμματα «συμβολαιακής γεωργίας και κτηνοτροφίας». Αυτή η μορφή χρηματοδότησης πρέπει να επεκταθεί το συντομότερο και τα μικρά προβλήματα που ανακύπτουν, θα διορθωθούν με την εκτεταμένη εφαρμογή του προγράμματος.
Τέλος, στην όλη προσπάθεια η πολιτεία οφείλει να συμπράξει, αλλάζοντας άμεσα τον πτωχευτικό νόμο, καθιστώντας τον σύγχρονο και με γρήγορες διαδικασίες.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Οι διευθύνοντες και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου των ανωνύμων εταιρειών, οι διαχειριστές των ΕΠΕ και ΙΚΕ, για τις προσφερόμενες από αυτούς υπηρεσίες διοίκησης δύνανται να μην απαιτήσουν αμοιβή.

Εφόσον όμως αμείβονται, υπάρχει διάκριση στον τρόπο λήψης των αμοιβών και στον τρόπο φορολόγησης αυτών.

Αμοιβές (άρθρο 24 παρ.1 του N.2190/1920) λαμβανόμενες από τα καθαρά κέρδη χρήσης, καταχωρούμενες   στον πίνακα διάθεσης κερδών.

Οι αμοιβές αυτές λαμβάνονται από τα απομένοντα καθαρά κέρδη, μετά την αφαίρεση του σχηματισθέντος τακτικού αποθεματικού και του διανεμηθέντος υποχρεωτικού μερίσματος, εφόσον βέβαια υφίσταται σχετική υποχρέωση για σχηματισμό αποθεματικού και διανομή μερίσματος.

Με την εφαρμογή του Ν.4172 / 2013 και σύμφωνα με τη παράγραφο 1 του άρθρου 36, κατά την καταβολή των αμοιβών ενεργείται παρακράτηση φόρου 10%. Με την παρακράτηση αυτή εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση των δικαιούχων γι’ αυτά τα εισοδήματα. Η διοίκηση εξέδωσε τις ακόλουθες σχετικές αποφάσεις:

Δ12Α 1055825 ΕΞ 3.4.2014,

Δ12Α 1039466 ΕΞ 4.3.2014,

Δ12Α 1058454 ΕΞ 8.4.2014.

Αμοιβές (άρθρου 24 παρ.3 και άρθρο 23α παρ.2 του N.2190/1920 ) για υπηρεσίες μελών ΔΣ (και των εξομοιωμένων με αυτές διαχειριστών ΕΠΕ και ΙΚΕ), παρεχόμενες στην εταιρεία με βάση ειδική σχέση μισθώσεως εργασίας ή εντολής και καταχωρούμενες στα έξοδα της εταιρείας.

Οι δαπάνες αυτές εκπίπτουν κατά το προσδιορισμό του κέρδους από τα ακαθάριστα έσοδα .

Σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 12 του Ν.4172/2013 (ΚΦΕ), ο οποίος ισχύει από την 1.1.2014, οι αμοιβές των μελών του ΔΣ ανώνυμης εταιρείας ή κάθε άλλου νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, άρα ΕΠΕ και ΙΚΕ, θεωρείται εισόδημα από μισθωτή εργασία. Επίσης, με τις παραγράφους 1 και 3 του άρθρου 60 του ΚΦΕ, το μηνιαίο εισόδημα από μισθωτή εργασία και συντάξεις υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου με βάση την ισχύουσα κλίμακα των μισθωτών και συνταξιούχων, μετά από προηγούμενη αναγωγή σε ετήσια. Ο φόρος που παρακρατείται μειώνεται κατά  ποσοστό 1,5%,  κατά την παρακράτησή του.

Για τις αμοιβές αυτές οι δικαιούχοι δεν έχουν υποχρέωση ασφάλισης στο ΙΚΑ, αλλά μπορούν να είναι ασφαλισμένοι σε άλλο ασφαλιστικό φορέα όπως για παράδειγμα στον ΟΑΕΕ.

Οι αμοιβές αυτές υπόκεινται σε παρακράτηση τέλους χαρτοσήμου 1,2%  σύμφωνα με το άρθρο15ε παρ.7 Κώδικα Τελών Χαρτοσήμου

Για τον υπολογισμό της παρακράτησης του φόρου, αφαιρούνται οι καταβληθείσες από το λήπτη της αμοιβής ασφαλιστικές εισφορές.

Αμοιβές εταίρων και διαχειριστών ομορρύθμων και ετερορρύθμων εταιρειών.

Στην παράγραφο αυτή θα σταθούμε στο χειρισμό της λήψης και φορολόγησης αυτών των αμοιβών.

Με τις διατάξεις του άρθρου 31 του Ν.2238/1994, που ίσχυαν μέχρι 31.12.2013, είχε γίνει δεκτό ότι δεν αναγνωρίζονται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα των ΟΕ και ΕΕ, οι μισθοί και οι κάθε είδους απολαβές που καταβάλλονται στους εταίρους και διαχειριστές, οι οποίοι είναι παράλληλα και εταίροι των εταιριών, έστω και εάν για τους μισθούς και τις αμοιβές αυτές συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις αναγνώρισης της δαπάνης (καταβολή εισφορών στο ΙΚΑ κλπ.).  Εξέπιπταν μόνο οι αμοιβές των έμμισθων διαχειριστών, οι οποίοι δεν είχαν εταιρική    συμμετοχή στην εταιρεία που διαχειρίζονταν τις εταιρικές υποθέσεις.

Σήμερα όμως, με τις διατάξεις της περίπτωσης δ της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του Ν.4172/2013 ορίζεται ότι, για τους σκοπούς του ΚΦΕ, εργασιακή σχέση υφίσταται όταν ένα φυσικό πρόσωπο παρέχει υπηρεσίες ως διευθυντής ή μέλος του ΔΣ εταιρείας ή κάθε άλλου νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας. Το εισόδημα αυτό, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 15 και 16 του ΚΦΕ, θεωρείται εισόδημα μισθωτών υπηρεσιών ανεξάρτητα του φορέα ασφάλισης. Ο νόμος σε καμία περίπτωση δεν εξαιρεί τις καταβληθείσες αμοιβές σε μέλη και διαχειριστές των ομορρύθμων και ετερορρύθμων εταιρειών.

Επίσης, θα πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι υπάρχει εξίσωση στον τρόπο φορολόγησης όλων των νομικών προσώπων ή νομικών οντοτήτων και ο συντελεστής φορολογίας είναι ίδιος για όλους.

Στο σημείο αυτό οφείλουμε να τονίσουμε ότι επειδή οι νόμοι στην Ελλάδα ερμηνεύονται «στενά» και πάντα κατά γράμμα, η γενική αναφορά ότι στις αμέσως προηγούμενες διατάξεις εμπίπτει κάθε νομικό πρόσωπο και οντότητα μπορεί να υποκρύπτει και εκπλήξεις, καθώς δεν αναφέρονται ρητά ένα προς ένα τα εν λόγω νομικά πρόσωπα. Η διοίκηση πρέπει να πάρει άμεσα ξεκάθαρη θέση  σχετικά με το φορολογικό καθεστώς αυτών των αμοιβών στις περιπτώσεις των προσωπικών εταιρειών (ομόρρυθμες, ετερόρρυθμες κλπ), παρότι ο νόμος δείχνει καταρχήν πλήρως αποσαφηνισμένος.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Μετά τη δημοσίευση στο capital.gr, άρθρων  μας την   19η Φεβρουαρίου 2014 “Η νέα απόδειξη επαγγελματικής δαπάνης. Τίτλος κτήσης από 01-01-2014“ και πρόσφατα την 2η Ιουλίου 2014 , “ΟΑΕΕ: Υποχρεωτική ασφάλιση  επαγγελματιών“, εκτός των σχολίων και της κριτικής των αναγνωστών, δεχθήκαμε πλήθος ερωτημάτων και μηνυμάτων, που μας γνωστοποιούσαν μια παράλογη και καταχρηστική αντιμετώπιση ορισμένων περιπτώσεων,  από μέρος των υπηρεσιών του ΟΑΕΕ. Όταν κάποιος πολίτης θέλει να κάνει εγγραφή στον ΟΑΕΕ για άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας ή να κάνει χρήση απαλλαγής διπλής ασφάλισης ή οποιαδήποτε άλλη μεταβολή στο μητρώο , του ζητείται η προσκόμιση των δηλώσεων φόρου εισοδήματος των τελευταίων πέντε (5) ετών, για να διαπιστωθεί αν έχει εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα και κατ’ επέκταση υποχρέωση ασφάλισης στον ΟΑΕΕ. Μέχρι εδώ και με δεδομένη την έλλειψη σύγχρονης μηχανοργάνωσης και την επακόλουθη γραφειοκρατία, θα λέγαμε ότι είναι μία συνήθης ελεγκτική διαδικασία ενός δημόσιου φορέα ή οποία εφαρμόζεται εδώ και χρόνια.

Διασταυρώνοντας όμως τις παρατηρήσεις και τις πληροφορίες αναγνωστών μας, διαπιστώθηκε ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα σχετικά με το τι εν τέλει χαρακτηρίζεται επαγγελματική δραστηριότητα. Έτσι, σε περίπτωση που κατά τον ανωτέρω έλεγχο διαπιστωθεί ότι στον κωδικό  507 των φορολογικών δηλώσεων, ο οποίος αναφέρεται σε Εισόδημα που δεν εντάσσεται σε άλλη περίπτωση του πίνακα 4 (εισόδημα από ελευθέρια επαγγέλματα), υπάρχει δηλωθέν εισόδημα που προέκυψε ακόμα κι από μια ευκαιριακή εργασία για την οποία εκδόθηκε απόδειξη δαπάνης,  τότε αρχίζει η περιπέτεια προσκόμισης εγγράφων που κάθε υπάλληλος απαιτεί κατά το δοκούν χωρίς να προβλέπονται από καμία διάταξη και κανένα κανονισμό. Τα δικαιολογητικά που προσκομίζονται αξιολογούνται κατά τη κρίση του κάθε υπαλλήλου και φυσικά η κρίση του καθενός ποικίλει.

Οι υπηρεσίες του ΟΑΕΕ σε πολλές περιπτώσεις δεν αποδέχονται τις εξηγήσεις και  τα προσκομιζόμενα στοιχεία,  εγγράφοντας υποχρεωτικά στα μητρώα πολίτες και πολλές φορές μάλιστα αναδρομικά σε βάθος πενταετίας. Συνέπεια αυτού η δημιουργία υποχρέωσης καταβολής εισφορών ετών και  υπέρογκων προσαυξήσεων.

Ενδεικτικά αναφέρουμε μερικά από τα  εισοδήματα που καταβάλλονται με απόδειξη δαπάνης:  συγγραφικά δικαιώματα, αμοιβές ελεγκτών Ανωνύμων Εταιρειών, αμοιβές ερευνητών δημοσκοπικών εταιρειών, αμοιβές επιτηρητών, αμοιβές μεταφραστών και εισηγητών σε επιμορφωτικά σεμινάρια.

Τα εισοδήματα αυτά μάλιστα μπορεί να έχουν αποκτηθεί από άνεργο, ή εργαζόμενο με πλήρη ασφάλιση στο ΙΚΑ.

Προς πληρέστερη κατανόηση παραθέτουμε το ακόλουθο παράδειγμα.

Οικονομολόγος μισθωτός σε ναυτιλιακή εταιρεία, με πλήρη ασφάλιση στο ΙΚΑ,  του ανατίθεται από τρεις διαφορετικούς εκδοτικούς οίκους η μετάφραση στα Ελληνικά τριών ξενόγλωσσων βιβλίων. Η εργασία αυτή έγινε στην οικία του χωρίς καμία καθοδήγηση, στον ελεύθερο χρόνο του και ενίσχυσε το εισόδημά του κατά 3.000 €.

Η εργασία δεν θεωρείται εξηρτημένη, ενώ  παράλληλα  απαλλάσσεται από την τήρηση βιβλίων και  στοιχείων, επειδή το ποσό είναι μικρότερο των 5.000 €.

Ο ΟΑΕΕ όμως, κάνοντας χρήση του άρθρου 9 του ΠΔ 258/2005 και κατά την ανεξέλεγκτη κρίση του κάθε υπαλλήλου μπορεί να τον χαρακτηρίσει ελεύθερο επαγγελματία και να τον εγγράψει στον ΟΑΕΕ. Η συγκεκριμένη διάταξη του προαναφερόμενου άρθρου αναφέρει.

“Στις περιπτώσεις που από φορολογικές διατάξεις δεν υφίσταται υποχρέωση έναρξης εργασιών στη ΔΟΥ, η ασφαλιστική σχέση αρχίζει από την πραγματική άσκηση του επαγγέλματος. Σε κάθε περίπτωση η έναρξη της ασφαλιστικής σχέσης δεν μπορεί να ανατρέξει σε διάστημα μεγαλύτερο της πενταετίας,  από το χρονικό σημείο κατά το ο οποίο ο Οργανισμός έλαβε με οποιοδήποτε τρόπο γνώση της ασφαλιστέας δραστηριότητας.“

Άξιο επισήμανσης το ότι δεν υπάρχει καμία αναφορά στον ιστότοπο του ΟΑΕΕ, ούτε υπάρχει καμία εγκύκλιος ή κανονισμός,  που να αποσαφηνίζουν το θέμα και να περιγράφουν επακριβώς τις διαδικασίες ελέγχου και αντιμετώπισής του.

Πιστεύουμε λοιπόν, ότι απαιτείται άμεση αποσαφήνιση του όλου τοπίου, ώστε να πάρει τέλος οποιαδήποτε ταλαιπωρία των συμβαλλόμενων με τον Οργανισμό.

Πάντως, θεωρούμε ότι δεν αποτελεί σύμπτωση ο υπέρμετρος ζήλος από την μεριά του συγκεκριμένου φορέα για την εύρεση χρημάτων και τον περιορισμό των ελλειμμάτων του, με το διαφαινόμενο μέλλον του. Άλλωστε, πηγές του Capital.gr στη ΓΣΕΒΕΕ, αναφέρουν πως το γεγονός ότι η φορο – καταιγίδα του τελευταίου τετραμήνου του έτους συμπίπτει με τη πασιφανή πλέον αδυναμία του ΟΑΕΕ να αυξήσει τις εισπράξεις του  από τρέχουσες και παλιότερες ασφαλιστικές εισφορές θα επιδεινώσει την κρίση στον ασφαλιστικό φορέα των μικρομεσαίων καθώς θα τελειώνει το 2014.

Στο σημείο αυτό  θέλουμε να κάνουμε ξεκάθαρο, ότι το άρθρο αυτό δεν έχει σκοπό να δυναμιτίσει το ήδη τεταμένο κλίμα που έχει διαμορφωθεί στην Ελληνική κοινωνία, σχετικά με την διατήρηση ή μη της υποχρεωτικής ασφάλισης των επαγγελματιών σε κάποιον φορέα κοινωνικής ασφάλισης. Άλλωστε, τα επιχειρήματα υπέρ της μίας ή της άλλης θέσης είναι πολλά και η όποια θέση είναι τελικά θέμα ερμηνειών κι ως εκ τούτο διέπεται αναγκαστικά από υποκειμενισμό.

Κόντρα στις τάσεις που διαμορφώνονται στην αγορά, που είναι από τις λίγες περιπτώσεις που μάλλον συμπίπτουν με τις προσταγές τις τρόικας, θεωρούμε ότι η δημόσια ασφάλιση πρέπει σαφώς να αναδιοργανωθεί, αλλά προπάντων να διασφαλισθεί.  Το ενδεχόμενο η ασφάλιση να καταστεί αμέσως ή εμμέσως προαιρετική κάτω από τις επικρατούσες συνθήκες και την οικονομική ασφυξία, θα δημιουργήσει στρατιές ανασφάλιστων. Είναι γεγονός πως πρόσκαιρα θα ανακουφιστούν από την υποχρέωση καταβολής εισφορών, αλλά στο μέλλον δεν θα μπορέσουν να πάρουν έστω μια μικρή σύνταξη και το κυριότερο θα είναι έξω από το σύστημα υγείας έστω με τα όποια προβλήματα του, που αντικειμενικά είναι τεράστια. Δυστυχώς, η οικονομική καταστροφή που έχουν υποστεί οι επαγγελματίες δεν τους επιτρέπει να σκεφτούν  εναλλακτικές μορφές ασφάλισης και στη προσπάθειά τους για περιορισμό εξόδων, φοβούμαστε πως δεν θα στραφούν στην ιδιωτική ασφάλιση.

Όλοι, επαγγελματικές οργανώσεις, επιμελητήρια, πολιτικά κόμματα και λοιποί φορείς πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες και από μηδενικής βάσης να σταθούν πάνω από το πρόβλημα και να βρουν λύσεις.

Ο όποιος ΟΑΕΕ πρέπει να αναμορφωθεί εκ βάθρων, με νέο πλαίσιο, νέο κανονισμό, νέους ανθρώπους, αξιοκρατική στελέχωση και διαφανής διαχείριση των εισφορών.

Βασικές προϋποθέσεις θα πρέπει να είναι η ελεύθερη από τον ασφαλισμένο επιλογή της ασφαλιστικής κλάσης, η μείωση των ισχυόντων σήμερα  ασφαλιστικών εισφορών έως και 50%, η ρύθμιση των καθυστερούμενων οφειλών σε 100 και πλέον δόσεις. Οι υφιστάμενες ρυθμίσεις απέτυχαν παταγωδώς και θα πρέπει να πάψουμε  να ακολουθούμε  αδιαμαρτύρητα όλες τις προσταγές των ξενόφερτων νομοθετών. Η Ελληνική οικονομία και η κοινωνία έχει υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη και δεν αρκεί απλή διαχείριση των τρεχόντων προβλημάτων, ακόμα κι επιτυχημένα να γίνεται,  αλλά απαιτούνται τολμηρά και προοδευτικά μέτρα. Πάντως, ένα είναι βέβαιο ότι μόνο με το μαστίγιο και τους εισαγγελείς δεν γίνεται εξυγίανση.

Είναι κατανοητό ότι όλα προϋποθέτουν την εύρεση πόρων, αλλά ακόμα κι αν το κενό καλυφθεί από τους μικροεπαγγελματίες αυτό δεν θα είναι μελλοντικά βιώσιμο. Πρέπει οι νόμοι να λαμβάνουν επιτέλους υπόψη τη φοροδοτική και εισφοροδοτική ικανότητα των πολιτών και εν συνεχεία να εφαρμόζονται. Το κράτος που με τις ευλογίες του δημιούργησε στο παρελθόν στρατιές από ασυνεπείς νεόπλουτους, δεν μπορεί να συντηρείται με την αφαίμαξη νοικοκυραίων νεόπτωχων που το ίδιο δημιουργεί στο παρόν. Η πολιτεία πρέπει να σταθεί αρωγός, σε αυτούς νοικοκυραίους, αν όχι με χρήματα γιατί όντως δεν τα έχει, με πρόγραμμα και κατεύθυνση προς αποδοτικές δραστηριότητες, με υποδομές, με ρεαλιστική και σταθερή φορολογική νομοθεσία και με εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης και των υπηρεσιών.

Έστω στο παρά πέντε, κάτι που δυστυχώς μπορεί να διατυπωθεί ως ευχή κι ούτε καν ως προτροπή, τα πολιτικά κόμματα ας αφήσουν στην άκρη τα πρόσκαιρα μικροπολιτικά οφέλη και να προχωρήσουν άμεσα και από κοινού στην ανασύσταση των ασφαλιστικών ταμείων, πριν γεμίσει ή κοινωνία μας επαίτες και ανασφάλιστους χωρίς καμία πρόσβαση στην περίθαλψη.  Η Αμερικάνικη λογική, κάτι που δεν προβάλλεται έντονα, δημιούργησε γκέτο με εξαθλιωμένους που αδυνατούν  να γευτούν τις προόδους της ιατρικής επιστήμης, στην πιο ανεπτυγμένη χώρα της υφηλίου. Κι αν η Αμερικανική κοινωνία, σε μία αχανή χώρα με έντονες ανομοιογένειες, είναι εξοικειωμένη με την έννοια των πολιτών β’ κατηγορίας, εμείς άραγε ένα μικρό ομοιογενές έθνος μπορούμε να εξοικειωθούμε;