Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Αλέξανδρου Αρτσίτα και του Γιώργου Καραίσκου*

Χαμηλότερα επιτόκια, αδιάθετα κεφάλαια και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία δημιουργούν μια μοναδική ευκαιρία για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να επενδύσουν και να αναπτυχθούν

Η μείωση του κόστους χρήματος δημιουργεί νέο περιβάλλον χρηματοδότησης

Ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών για την προσέλκυση νέων δανειοληπτών αλλάζει ριζικά το τοπίο χρηματοδότησης στην ελληνική αγορά. Η «μάχη» για τη χορήγηση νέων δανείων οδηγεί ήδη σε μείωση του κόστους χρήματος, δηλαδή σε χαμηλότερα επιτόκια και ευνοϊκότερους όρους, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που είναι από τα πιο φιλικά της τελευταίας δεκαετίας για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ).

Φθηνότερα δάνεια και σημαντική εξοικονόμηση

 Οι τράπεζες προχωρούν σε μείωση των περιθωρίων κέρδους τους (spreads) προκειμένου να προσελκύσουν νέους πελάτες. Ως αποτέλεσμα, το μέσο επιτόκιο νέων επιχειρηματικών δανείων έχει υποχωρήσει αισθητά, επιτρέποντας στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις ή κεφάλαιο κίνησης με πολύ χαμηλότερο κόστος.

Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που δανείζεται 300.000 ευρώ πληρώνει σήμερα σημαντικά λιγότερους τόκους από ό,τι το 2023 ή το 2024. Η εξοικονόμηση αυτή μπορεί να κατευθυνθεί στην ανάπτυξη της δραστηριότητας, στην αγορά εξοπλισμού ή στην επέκταση των λειτουργιών της.

Μεγαλύτερη ευελιξία και περισσότερες επιλογές για τις ΜμΕ

Ο αυξημένος ανταγωνισμός ωθεί τις τράπεζες να προσφέρουν προϊόντα χρηματοδότησης πιο προσαρμοσμένα στις ανάγκες των ΜμΕ. Πλέον, δεν αξιολογούνται μόνο τα ιστορικά οικονομικά στοιχεία, αλλά λαμβάνονται υπόψη και τα επιχειρηματικά σχέδια, οι προοπτικές ανάπτυξης και η ικανότητα δημιουργίας ρευστότητας.

Αυτό δίνει πρόσβαση σε χρηματοδότηση ακόμη και σε νεοσύστατες ή ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις που μέχρι πρόσφατα δεν πληρούσαν τα παραδοσιακά τραπεζικά κριτήρια.

Τα παραγνωρισμένα εργαλεία: ΤΕΠΙΧ, ΕΑΤ και Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων

 Μία από τις μεγαλύτερες παρεξηγήσεις αφορά τα προγράμματα χρηματοδότησης μέσω του ΤΕΠΙΧ, της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Στην αγορά επικρατεί η εσφαλμένη εντύπωση ότι τα προγράμματα αυτά απευθύνονται μόνο σε μεγάλες επιχειρήσεις με επενδυτικά σχέδια εκατομμυρίων ευρώ. Η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη:

• Τα συγκεκριμένα προγράμματα έχουν σχεδιαστεί κυρίως για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ακόμη και για επενδύσεις μικρής αξίας.
• Υπάρχουν σημαντικά αδιάθετα κεφάλαια που παραμένουν ανεκμετάλλευτα, επειδή πολλοί επιχειρηματίες θεωρούν λανθασμένα ότι δεν τα δικαιούνται.
• Μέσω αυτών των εργαλείων, οι επιχειρήσεις μπορούν να εξασφαλίσουν δάνεια με πολύ χαμηλότερα επιτόκια, μειωμένες εξασφαλίσεις και ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής.

Αυτό σημαίνει ότι μια μικρή βιοτεχνία, ένα κατάστημα λιανικής ή μια επιχείρηση παροχής υπηρεσιών μπορεί να χρηματοδοτήσει επενδύσεις από λίγες δεκάδες έως μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ, χωρίς να απαιτείται μεγάλη περιουσιακή βάση ή υψηλή ίδια συμμετοχή.

Επανεκκίνηση επενδυτικών σχεδίων και σταθερότητα ρευστότητας

Η πτώση των επιτοκίων και η ύπαρξη πολλαπλών πηγών χρηματοδότησης επιτρέπουν στις ΜμΕ να «ξεπαγώσουν» επενδυτικά σχέδια που είχαν αναβληθεί τα προηγούμενα χρόνια λόγω του υψηλού κόστους δανεισμού.

Παράλληλα, η μείωση των πρόωρων αποπληρωμών δείχνει ότι οι επιχειρήσεις αισθάνονται πλέον μεγαλύτερη σταθερότητα στη ρευστότητά τους και μπορούν να σχεδιάζουν με πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Πρακτικά βήματα για την εξασφάλιση χρηματοδότησης από ΤΕΠΙΧ, ΕΑΤ και τράπεζες

Η αξιοποίηση των διαθέσιμων εργαλείων χρηματοδότησης δεν απαιτεί πολύπλοκες διαδικασίες, αρκεί η επιχείρηση να προετοιμαστεί σωστά.

Τα βασικά βήματα είναι τα εξής:

1.Οργάνωση οικονομικών στοιχείων

Η επιχείρηση πρέπει να έχει ενημερωμένα και αξιόπιστα οικονομικά στοιχεία (ισολογισμούς, αποτελέσματα χρήσης, Ε3, κατάσταση ρευστότητας). Οι τράπεζες δίνουν μεγάλη βαρύτητα στη διαφάνεια και την ορθή λογιστική εικόνα, ακόμη και για μικρές επιχειρήσεις.

2. Σύνταξη ολοκληρωμένου Business Plan

Το επιχειρηματικό σχέδιο (business plan) αποτελεί το σημαντικότερο εργαλείο για την έγκριση χρηματοδότησης.
Πρέπει να περιλαμβάνει:

• Περιγραφή της επιχείρησης και του αντικειμένου δραστηριότητάς της.
• Ανάλυση της αγοράς και του ανταγωνισμού.
• Αναλυτική παρουσίαση του επενδυτικού σχεδίου ή του σκοπού χρηματοδότησης.
• Προβλέψεις εσόδων, εξόδων και ταμειακών ροών για τα επόμενα 3–5 έτη.
• Εκτίμηση της απόδοσης της επένδυσης και των ωφελειών για την επιχείρηση.

Ένα καλά δομημένο business plan μπορεί να αυξήσει θεαματικά τις πιθανότητες έγκρισης, ακόμη και όταν η επιχείρηση είναι μικρού μεγέθους ή δεν διαθέτει σημαντικές εξασφαλίσεις.

3. Έλεγχος φορολογικής και ασφαλιστικής εικόνας

Η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών ή εκκρεμοτήτων μπορεί να απορρίψει ή να καθυστερήσει σημαντικά μια αίτηση. Η τακτοποίηση των υποχρεώσεων αυτών πριν από την υποβολή της αίτησης είναι κρίσιμη.

4. Επικοινωνία με την τράπεζα και υποβολή αίτησης

Η επιχείρηση απευθύνεται στην τράπεζα με την οποία συνεργάζεται ή επιλέγει την τράπεζα που προσφέρει τους ευνοϊκότερους όρους για το πρόγραμμα που την ενδιαφέρει (π.χ. ΤΕΠΙΧ, ΕΑΤ ή χρηματοδότηση από ΕΤΕπ).

Εκεί υποβάλλεται o φάκελος της αίτησης, ο οποίος περιλαμβάνει:

• Οικονομικά στοιχεία
• Επιχειρηματικό σχέδιο
• Νομιμοποιητικά έγγραφα της εταιρείας
• Οποιαδήποτε πρόσθετα δικαιολογητικά ζητήσει η τράπεζα

5. Παρακολούθηση και αξιοποίηση της έγκρισης

Σε περίπτωση έγκρισης, η επιχείρηση πρέπει να τηρεί τους όρους της χρηματοδότησης και να χρησιμοποιεί τα κεφάλαια αποκλειστικά για τον σκοπό που έχει δηλωθεί. Η σωστή αξιοποίηση του πρώτου δανείου διευκολύνει και μελλοντικές εγκρίσεις.

Συμβουλή: Ακόμη και μικρές επιχειρήσεις χωρίς μεγάλη περιουσιακή βάση μπορούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση, αρκεί να παρουσιάσουν ένα πειστικό και καλά τεκμηριωμένο πλάνο ανάπτυξης. Το business plan δεν είναι τυπική υποχρέωση, είναι το «κλειδί» που ανοίγει την πόρτα της χρηματοδότησης.

 

 Συμπέρασμα

 Η παρούσα περίοδος αποτελεί μία από τις πιο ευνοϊκές των τελευταίων ετών για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Τα διαθέσιμα κεφάλαια μέσω τραπεζών, ΤΕΠΙΧ, ΕΑΤ και Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων είναι σημαντικά και σε μεγάλο βαθμό παραμένουν αναξιοποίητα εξαιτίας λανθασμένων αντιλήψεων.

Η μείωση του κόστους χρήματος, η διεύρυνση των εργαλείων χρηματοδότησης και η αυξημένη διάθεση των τραπεζών να δανείσουν, δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η πρόσβαση σε δάνεια είναι πλέον πιο ρεαλιστική και εφικτή από ποτέ – ακόμη και για επενδύσεις μικρής κλίμακας.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Ο Αλέξανδρος Αρτσίτας  είναι Γενικός Διευθυντής και Senior Partner της GRAND VALUE, εταιρείας του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 Ο Γιώργος Καραίσκος είναι Business Consultant-Senior Financial Analyst της GRAND VALUE, εταιρείας του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου και του Θάνου Δαλιάνη*

Η χρηματοδότηση ελληνικών επιχειρήσεων από το εξωτερικό αποτελεί διαχρονικά βασικό εργαλείο ανάπτυξης, ιδίως σε ομίλους εταιρειών με διεθνή δομή. Ωστόσο, η επιλογή του κατάλληλου χρηματοδοτικού σχήματος δεν είναι ουδέτερη φορολογικά, καθώς ενεργοποιεί ή όχι την εισφορά του Ν. 128/1975.

1. Η εισφορά Ν. 128/1975 και ο σκοπός της

 Η εισφορά 0,60% επιβάλλεται σε τραπεζικά δάνεια που χορηγούνται σε επιχειρήσεις και τα κεφάλαια χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα, ανεξαρτήτως της έδρας ή της ιθαγένειας του δανειστή.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει ότι:

• η εισφορά δεν είναι φόρος, αλλά
• ειδική χρηματοδοτική επιβάρυνση υπέρ της ελληνικής οικονομίας,
• και δεν προσκρούει στις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων εντός ΕΕ.

 

 2. Κλασικά τραπεζικά δάνεια από το εξωτερικό

Όταν ελληνική εταιρεία λαμβάνει:

• δάνειο από πιστωτικό ίδρυμα, ημεδαπό ή αλλοδαπό,

τότε:

• η εισφορά Ν. 128/1975 επιβάλλεται κανονικά.

Η νομολογία είναι σταθερή:

Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι η χώρα της τράπεζας, αλλά το γεγονός ότι πρόκειται για τραπεζική χρηματοδότηση.

 

3. Ομολογιακά δάνεια: διαφορετική νομική φύση

Τα ομολογιακά δάνεια:

• εκδίδονται από Ανώνυμες Εταιρείες,
• διέπονται από το εταιρικό και κεφαλαιαγορικό δίκαιο,
• αποτελούν άντληση κεφαλαίων μέσω τίτλων, όχι τραπεζικό δανεισμό.

Για τον λόγο αυτό δεν υπάγονται στην εισφορά Ν. 128/1975, ακόμη και αν τα κεφάλαια προέρχονται εξ ολοκλήρου από το εξωτερικό.

Η διάκριση αυτή έχει παγιωθεί νομολογιακά και αποτελεί πλέον ασφαλή επιλογή χρηματοδότησης.

 

 4. Κάλυψη ομολογιακού δανείου από εταιρείες ομίλου και μετόχους

 Ιδιαίτερη πρακτική σημασία έχει το γεγονός ότι:

Το ομολογιακό δάνειο μπορεί να καλυφθεί:

• από εταιρεία του ίδιου ομίλου (ημεδαπή ή αλλοδαπή),
• από μετόχους της εκδότριας εταιρείας,
• ακόμη και από ένα και μόνο πρόσωπο.

Η δυνατότητα αυτή ισχύει:

• και σε μονοπρόσωπες Ανώνυμες Εταιρείες,
• χωρίς να αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του ομολογιακού δανείου.

→ Η κάλυψη από συνδεδεμένα πρόσωπα δεν μετατρέπει το ομολογιακό σε τραπεζικό δάνειο και δεν ενεργοποιεί την εισφορά.

 

 5. Πρακτικό παράδειγμα

Μητρική εταιρεία με έδρα το εξωτερικό επιθυμεί να χρηματοδοτήσει ελληνική θυγατρική Α.Ε.:

• Επιλογή Α: Τραπεζικό δάνειο μέσω αλλοδαπής τράπεζας

→ Εισφορά Ν. 128/1975 (0,60%)

• Επιλογή Β: Έκδοση ομολογιακού δανείου από την ελληνική Α.Ε., καλυπτόμενο εξ ολοκλήρου από τη μητρική

→ Καμία εισφορά Ν. 128/1975

Η διαφορά κόστους καθιστά τα ομολογιακά δάνεια εργαλείο στρατηγικής χρηματοδότησης εντός ομίλων.

 

6. Συμπέρασμα

 Η νομολογία του ΣτΕ έχει διαμορφώσει ένα σαφές και λειτουργικό πλαίσιο:

• Η εισφορά Ν. 128/1975 αφορά μόνο τραπεζικά δάνεια.
• Τα ομολογιακά δάνεια, ανεξαρτήτως:
  • προέλευσης κεφαλαίων,
  • σύνθεσης επενδυτών,
  • ύπαρξης ομίλου ή μονοπρόσωπου σχήματος,

παραμένουν εκτός πεδίου εφαρμογής της εισφοράς.

 

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Παναγιώτης Παπασταύρου είναι Μέτοχος και μέλος Δ.Σ., Διευθυντής Επιμόρφωσης της Artion A.E.

 Ο Θάνος Δαλιάνης είναι Partner της GRAND VALUE, εταιρεία-μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

 

Του Γιώργου Δαλιάνη *

Διαπιστώσεις

Η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον να χαρακτηριστεί αγροτική χώρα. Ο άλλοτε δυναμικός πρωτογενής τομέας βρίσκεται σε μια παρατεταμένη κρίση, που συνδυάζει όλα τα χαρακτηριστικά της κατάρρευσης:

• Ο Έλληνας αγρότης αναγκάζεται να πουλήσει 8 κιλά σιτάρι για να αγοράσει μία φρατζόλα ψωμί. Αυτή η αναλογία συμβολίζει την πλήρη απαξίωση του εισοδήματος του παραγωγού.
• Η πλειονότητα των κατοίκων της υπαίθρου είναι άνω των 55 ετών. Το δημογραφικό πρόβλημα είναι αμείλικτο: οι νέοι φεύγουν, οι μεγαλύτεροι δεν έχουν πια δυνάμεις να επενδύσουν, και η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού δεν έρχεται.
• Τα χωριά και τα κεφαλοχώρια ερημώνουν. Από 1.000 κατοίκους πριν λίγες δεκαετίες, πολλά σήμερα μετά βίας κρατούν 150–200 ανθρώπους.
• Οι αλλοδαποί εργάτες γης αποτελούν την κινητήρια δύναμη που κρατά ζωντανές τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η ελληνική ύπαιθρος σήμερα ζει χάρη στη διάθεση φτωχών ανθρώπων από τον υπόλοιπο κόσμο που θέλουν να εργαστούν στη χώρα μας.
• Η ευλογιά των ζώων έρχεται να προστεθεί στις καταστροφές από την κλιματική αλλαγή, πλήττοντας σοβαρά την κτηνοτροφία. Οι κτηνοτρόφοι μένουν ξανά εκτεθειμένοι, χωρίς έγκαιρες αποζημιώσεις και χωρίς ουσιαστική πρόληψη.
• Το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ (ΠΚΠ) αποτελεί διπλό πλήγμα: από τη μία πλευρά αποκαλύπτει έναν ακόμη βόθρο σκανδάλων, από την άλλη οδηγεί σε παράλυση της διανομής των ενισχύσεων. Χιλιάδες αγρότες που ζουν από αυτές βρίσκονται σε απόγνωση.
• Η αγροτική παραγωγή είναι ζημιογόνα: αυξημένα κόστη καυσίμων, λιπασμάτων, ζωοτροφών και ενέργειας καταπίνουν κάθε έσοδο. Η ψαλίδα από την τιμή παραγωγού μέχρι την τιμή ραφιού έχει ξεφύγει κάθε λογικής.
• Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το βαμβάκι: σε πολλές περιοχές της χώρας, το κόστος παραγωγής υπερβαίνει πλέον την τιμή πώλησης. Η καλλιέργεια είναι βιώσιμη μόνο λόγω της επιδότησης. Χωρίς αυτήν, ο βαμβακοπαραγωγός οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε ζημία.
• Το ζήτημα του νερού καθίσταται υπαρξιακό. Η άρδευση του βαμβακιού βασίζεται σε υδατικούς πόρους που στα αμέσως επόμενα χρόνια απλώς δεν θα υπάρχουν. Η κλιματική κρίση, η υπεράντληση και η έλλειψη υποδομών καθιστούν σαφές ότι ορισμένες καλλιέργειες δεν μπορούν να συνεχιστούν με τους ίδιους όρους.
• Η πολιτεία, ωστόσο, δεν μπορεί να υποχρεώσει με τη βία τους αγρότες να αλλάξουν καλλιέργειες. Η αλλαγή παραγωγικού μοντέλου δεν επιβάλλεται με διατάγματα. Αν δεν υπάρξει σχέδιο, κίνητρα και εναλλακτικές λύσεις, οι ίδιοι άνθρωποι που σήμερα πιέζονται οικονομικά, αύριο θα βρεθούν ξανά στους δρόμους, καταγγέλλοντας την «κακή Ευρωπαϊκή Ένωση» και τη μοίρα τους που εντάχθηκαν σε αυτή.
• Την ίδια στιγμή, η πολιτεία οφείλει να επιδείξει φειδώ στις επιχορηγήσεις για πολυδάπανες και συχνά αχρείαστες επενδύσεις, όπως η αγορά πανάκριβων τρακτέρ. Στην πράξη, πολλές από αυτές τις επιδοτήσεις δεν ενισχύουν τον παραγωγό, αλλά καταλήγουν να επιδοτούν τις βιομηχανίες των «συνεταίρων» μας.

Η συνολική εικόνα δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας: ο αγροτικός τομέας έχει περιέλθει σε κατάρρευση χωρίς επιστροφή αν δεν ληφθούν ριζικά μέτρα.

Προτάσεις

Η αναστροφή αυτής της πορείας δεν μπορεί να γίνει με ημίμετρα ούτε με επικοινωνιακά τεχνάσματα.
Απαιτείται ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα στηρίζεται σε τρεις άξονες: εργατικά χέρια, γη, επενδύσεις.

1. Προσέλκυση εργατικών χεριών

Χρειάζονται άμεσα εργάτες γης. Η Ελλάδα πρέπει να ανοίξει οργανωμένα τις πόρτες της σε ανθρώπους που θέλουν να εργαστούν, με συμβάσεις, δικαιώματα και διαφάνεια. Χωρίς αυτούς, η αγροτική παραγωγή θα σβήσει.

2. Τράπεζα γης

Τα ακαλλιέργητα χωράφια να δοθούν μέσα από έναν θεσμό «τράπεζας γης» σε γεωργικές επιχειρήσεις. Δεν χρειάζεται να είναι κατ’ επάγγελμα αγρότες∙ μπορεί να είναι επιχειρηματίες ή επενδυτές που θέλουν να αναπτύξουν οργανωμένες μονάδες παραγωγής. Έτσι, η γη δεν θα μένει ανεκμετάλλευτη, αλλά θα αποδίδει προϊόν και εισόδημα.

Οι κατ’ επάγγελμα αγρότες οφείλουν να συμβιβαστούν με την πραγματικότητα ότι τα ίδια δικαιώματα στη γη και στις επενδύσεις πρέπει να έχουν και οι μη κατ’ επάγγελμα αγρότες, δηλαδή οι εταιρείες. Αυτοί είναι, άλλωστε, οι πιθανότεροι επενδυτές σε έναν γηρασμένο αγροτικό πληθυσμό και οι μόνοι που μπορούν να στηρίξουν ουσιαστικά την αναδιάρθρωση και τη γεωργική ανάπτυξη.

3. Επέκταση του εργοσήμου

Το εργόσημο πρέπει να επεκταθεί και στις κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις. Έτσι θα υπάρχει πλήρης νομιμότητα στην απασχόληση εργατών γης και ταυτόχρονα εισφορές για το ασφαλιστικό σύστημα.

4. Επενδύσεις και κεφάλαια

Για να σωθεί ό,τι έχει απομείνει, χρειάζονται επενδύσεις σε τεχνολογία, υποδομές, αποθήκευση, εξαγωγικά δίκτυα. Τα κεφάλαια δεν μπορούν να τα διαθέσουν οι γερασμένοι αγρότες. Χρειάζονται εταιρικά σχήματα, συνεργασίες και νέες μορφές χρηματοδότησης.

Επίλογος

Η Ελλάδα δεν μπορεί να ζήσει μόνο με τουρισμό και υπηρεσίες. Αν εγκαταλείψει ολοκληρωτικά τον πρωτογενή τομέα, θα εξαρτάται πλήρως από εισαγωγές για την τροφή των πολιτών της. Ο αγροτικός τομέας δεν είναι απλώς οικονομικός πυλώνας∙ είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας και κοινωνικής συνοχής.

Η κρίση είναι βαθιά και διαρκεί χρόνια. Όμως αν υπάρξει σχέδιο, τόλμη και αποφασιστικότητα, υπάρχει ακόμη μια στενή πόρτα ελπίδας. Αν όχι, τότε πράγματι μιλάμε για κατάρρευση χωρίς επιστροφή.

 

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πάνου Σίμου*

Η τηλεργασία λειτούργησε ως λύση ανάγκης στην περίοδο της πανδημίας. Για πολλούς νέους όμως, μετατράπηκε σε τρόπο ζωής. Η άνεση του σπιτιού, η απουσία μετακινήσεων και η ευελιξία του ωραρίου έδωσαν την ψευδαίσθηση ανεξαρτησίας και αυτονομίας.

Όμως πίσω από αυτή την άνεση, κρύβεται κάτι βαθύτερο: η απώλεια δεξιοτήτων, η απομόνωση και η στασιμότητα. Η εργασία δεν είναι μόνο η εκτέλεση καθηκόντων. Είναι καθημερινή μάθηση, παρατήρηση, επικοινωνία και συμμετοχή σε μια ζωντανή επαγγελματική κουλτούρα.

Η φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας αποτελεί το πραγματικό «σχολείο» για τον νέο εργαζόμενο. Εκεί μαθαίνει πώς να διαχειρίζεται δυσκολίες, πώς να επικοινωνεί με συναδέλφους, πώς να παρουσιάζει ιδέες και πώς να αναπτύσσει επαγγελματική συμπεριφορά. Η επαγγελματική ωριμότητα δεν μεταδίδεται μέσω e-mail ούτε μέσα από online meetings. Χτίζεται μέσα από την καθημερινή τριβή με ανθρώπους, μέσα από την παρατήρηση και τον διάλογο.

Στο λογιστικό και συμβουλευτικό επάγγελμα, ένας νέος συνεργάτης που εργάζεται δίπλα σε ανώτερα στελέχη ακούει πώς χειρίζονται πελάτες, πώς εξηγούν σύνθετα ζητήματα και πώς διαπραγματεύονται. Μαθαίνει τον τόνο, το ήθος και τη σκέψη πίσω από τις αποφάσεις. Αντίθετα, όταν εργάζεται απομονωμένος από το σπίτι, εκτελεί οδηγίες χωρίς να αντιλαμβάνεται τη στρατηγική που τις συνοδεύει. Έτσι παραμένει εκτελεστικός και όχι δημιουργικός.

Στον χώρο της τεχνολογίας, οι ομάδες που συνεργάζονται δια ζώσης λύνουν προβλήματα μέσα από άμεσο διάλογο και συλλογική σκέψη. Η φυσική παρουσία επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων και μειώνει τις παρερμηνείες. Στην τηλεργασία, ακόμη και η καλύτερη πλατφόρμα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αμεσότητα και τη δυναμική της ανθρώπινης επαφής.

Στο marketing και την επικοινωνία, οι ιδέες γεννιούνται μέσα από τη ζύμωση της ομάδας. Από αυθόρμητες κουβέντες, από συζητήσεις στους κοινόχρηστους χώρους, από την ενέργεια της συνεργασίας. Ο νέος που δουλεύει μόνος του από το σπίτι δυσκολεύεται να νιώσει τον ρυθμό του πελάτη και να συμμετάσχει ουσιαστικά στη δημιουργική διαδικασία.

Ακόμη και στις πωλήσεις, η εμπειρία δεν αποκτάται εξ αποστάσεως. Η παρακολούθηση ενός πιο έμπειρου συναδέλφου, η προσωπική επαφή με τον πελάτη, η διαχείριση αντιρρήσεων και η κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς είναι μαθήματα που δεν διδάσκονται πίσω από μια οθόνη.

Κάθε επιχείρηση έχει τη δική της κουλτούρα, τον τρόπο επικοινωνίας, τις αξίες και τη στάση της απέναντι στη δουλειά. Αυτή η κουλτούρα δεν μεταδίδεται ψηφιακά. Δημιουργείται μέσα από τη συνύπαρξη, τη συνεργασία και τις κοινές εμπειρίες. Η εργασία από το σπίτι προσφέρει ευελιξία, αλλά όχι εμπειρία. Και χωρίς εμπειρία, δεν υπάρχει ουσιαστική επαγγελματική εξέλιξη.

Οι νέοι εργαζόμενοι πρέπει να δουν τη φυσική παρουσία όχι ως περιορισμό, αλλά ως επένδυση στον εαυτό τους. Στο γραφείο θα μάθουν να εκφράζονται, να ακούν, να συνεργάζονται και να συνυπάρχουν. Δεξιότητες που δεν αντικαθίστανται ούτε από πτυχία ούτε από πιστοποιήσεις.

Όσοι επιλέγουν να μείνουν μόνιμα πίσω από την οθόνη, κινδυνεύουν να παραμείνουν βοηθητικοί. Όσοι επιλέγουν να βρίσκονται εκεί όπου χτυπά η «καρδιά» της δουλειάς, αποκτούν κρίση, αυτοπεποίθηση και επαγγελματική ταυτότητα.

Η επιστροφή στα γραφεία δεν είναι βήμα πίσω. Είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα μπροστά, προς την εμπειρία, την ωριμότητα και τη μελλοντική ηγεσία.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πάνος Σίμου είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Connectline A.Ε., εταιρεία Πληροφορικής του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και της Γιώτας Γκουρτζιούμη*

Η διάκριση μεταξύ σύμβασης έργου ή ανεξάρτητων υπηρεσιών και σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αποτελεί κρίσιμο ζήτημα στην ασφαλιστική και φορολογική πράξη. Παρά τον τίτλο που επιλέγουν τα μέρη, το πραγματικό περιεχόμενο και οι συνθήκες παροχής εργασίας είναι εκείνα που καθορίζουν τον χαρακτήρα της σχέσης και τις συνακόλουθες υποχρεώσεις έναντι ΕΦΚΑ και φορολογικών αρχών.

Νομοθετικό πλαίσιο και βασικές αρχές

Η έννοια της εξαρτημένης εργασίας καθορίζεται από τα άρθρα 648 έως 652 του Αστικού Κώδικα. Κατά το άρθρο 648 ΑΚ, σύμβαση εξαρτημένης εργασίας υπάρχει όταν ο εργαζόμενος υποχρεούται να παρέχει την εργασία του προσωπικά και υπό τις οδηγίες και τον έλεγχο του εργοδότη, έναντι συμφωνημένης αμοιβής. Τα άρθρα 649-652 ΑΚ εξειδικεύουν περαιτέρω στοιχεία της σχέσης αυτής, όπως η υποχρέωση παροχής εργασίας, η υποταγή στις οδηγίες του εργοδότη και η τακτική αμοιβή.

Σε ασφαλιστικό επίπεδο, το άρθρο 38 του Ν. 4387/2016 προβλέπει την υποχρεωτική υπαγωγή στην ασφάλιση των προσώπων που παρέχουν εξαρτημένη εργασία, ανεξάρτητα από τη μορφή ή την ονομασία της σύμβασης. Η ίδια αρχή ισχύει και με βάση το άρθρο 1 παρ. 1 του Α.Ν. 1846/1951 (ΙΚΑ), το οποίο προβλέπει ότι κάθε πρόσωπο που απασχολείται με σχέση εξαρτημένης εργασίας υπάγεται υποχρεωτικά στην κοινωνική ασφάλιση.

 

Ουσία έναντι τύπου: Το πραγματικό περιεχόμενο υπερισχύει

Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι η ονομασία της σύμβασης δεν δεσμεύει τις διοικητικές και δικαστικές αρχές. Αυτό που εξετάζεται είναι η ουσία της σχέσης: αν η εργασία παρέχεται προσωπικά, διαρκώς, υπό οδηγίες και με ένταξη στον οργανισμό της επιχείρησης, τότε πρόκειται για εξαρτημένη εργασία, ακόμη κι αν έχει χαρακτηριστεί ως έργου ή ανεξάρτητων υπηρεσιών.

Τα βασικά κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι:

• Η εργασία παρέχεται προσωπικά και κατ’ επάγγελμα από το ίδιο πρόσωπο.
• Υπάρχει δέσμευση χρόνου ή τόπου εκτέλεσης της εργασίας.
• Ο εργαζόμενος είναι ενταγμένος στην οργανωτική δομή της επιχείρησης ή του φορέα.
• Η αμοιβή καταβάλλεται περιοδικά και όχι βάσει αποτελέσματος.
• Ο εργοδότης ασκεί εποπτεία και έλεγχο επί της παρεχόμενης εργασίας.

Αν αυτά τα στοιχεία συντρέχουν, η σχέση θεωρείται εξαρτημένη και συνεπάγεται υποχρέωση υπαγωγής στον ΕΦΚΑ, ακόμη και αν ο τίτλος της σύμβασης είναι διαφορετικός.

 

Πρακτικά παραδείγματα

Παράδειγμα 1 – Σύμβαση έργου σε εταιρεία πληροφορικής:

Προγραμματιστής υπογράφει σύμβαση έργου για την ανάπτυξη συγκεκριμένης εφαρμογής. Στην πράξη, εργάζεται καθημερινά στα γραφεία της εταιρείας, με συγκεκριμένο ωράριο και υπό συνεχή καθοδήγηση.

• Η σχέση είναι κατ’ ουσίαν εξαρτημένη εργασία και πρέπει να δηλωθεί ως τέτοια.

Παράδειγμα 2 – Σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών με ενδιάμεσο φορέα ΕΣΠΑ:

Οικονομολόγος συνεργάζεται με φορέα διαχείρισης ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Εργάζεται καθημερινά, σε οργανωμένο ωράριο και υπό έλεγχο, χωρίς επιχειρηματικό ρίσκο.

• Παρά τον τίτλο της σύμβασης, πρόκειται για εξαρτημένη εργασία με ασφαλιστικές υποχρεώσεις.

Παράδειγμα 3 – Γνήσια ανεξάρτητη σχέση:

Λογιστής αναλαμβάνει, με αμοιβή ανά έργο, την κατάρτιση φακέλου ΕΣΠΑ, επιλέγοντας ο ίδιος τόπο, χρόνο και τρόπο εργασίας.

• Η σχέση παραμένει ανεξάρτητη και δεν υπάγεται στην υποχρεωτική ασφάλιση.

 

Εξ αποστάσεως εργασία: Η απουσία φυσικής παρουσίας δεν αναιρεί την εξάρτηση

Η ανάπτυξη της τηλεργασίας δεν αλλάζει τα παραπάνω κριτήρια. Η φυσική παρουσία στους χώρους της επιχείρησης δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τον χαρακτηρισμό μιας σχέσης ως εξαρτημένης. Ο έλεγχος και η υποταγή μπορούν να ασκηθούν εξίσου αποτελεσματικά με ψηφιακά μέσα, και οι δεσμοί εξάρτησης μπορούν να υπάρχουν ακόμη και όταν η εργασία παρέχεται από το σπίτι ή άλλη τοποθεσία.

Κριτήρια που εξετάζονται και στην τηλεργασία:

• Υποχρέωση σύνδεσης σε συγκεκριμένο ωράριο ή πλατφόρμα.
• Συμμετοχή σε εσωτερικές διαδικασίες της επιχείρησης (meetings, reporting).
• Οργανωτική ένταξη στην ομάδα της εταιρείας.
• Τακτική αμοιβή και όχι αμοιβή βάσει αποτελέσματος.

 

Παραδείγματα στην πράξη

Παράδειγμα 4 – Τηλεργασία με χαρακτηριστικά εξαρτημένης εργασίας:

Γραφίστας υπογράφει σύμβαση έργου και εργάζεται από το σπίτι. Υποχρεούται να συνδέεται καθημερινά 09:00–17:00, συμμετέχει σε καθημερινά meetings και εγκρίνεται κάθε στάδιο της εργασίας του.

• Παρά την απουσία φυσικής παρουσίας, πρόκειται για εξαρτημένη εργασία με πλήρεις ασφαλιστικές υποχρεώσεις.

Παράδειγμα 5 – Γνήσια ανεξάρτητη εργασία εξ αποστάσεως:

Σύμβουλος αναλαμβάνει την κατάρτιση επιχειρηματικού σχεδίου χωρίς ωράριο, αποφασίζοντας τον τρόπο και χρόνο εκτέλεσης και αναλαμβάνοντας τον επιχειρηματικό κίνδυνο.

• Η σχέση παραμένει ανεξάρτητη και δεν υπάγεται στην ασφάλιση ως μισθωτή.

 

Συστάσεις προς τις επιχειρήσεις: Τι να ελέγξουν πριν από κάθε συνεργασία

Για να αποφύγουν μελλοντικές ασφαλιστικές και φορολογικές επιβαρύνσεις, οι επιχειρήσεις καλούνται να εφαρμόσουν μια προληπτική διαδικασία ελέγχου πριν από την υπογραφή ή συνέχιση συμβάσεων έργου ή ανεξάρτητων υπηρεσιών:

1. Ανάλυση πραγματικών συνθηκών: Ελέγξτε εάν ο συνεργάτης υπόκειται σε οδηγίες, εργάζεται σε καθορισμένο ωράριο ή εντάσσεται στη δομή της εταιρείας.
2. Αξιολόγηση τρόπου αμοιβής: Αν η αμοιβή καταβάλλεται περιοδικά και όχι ανά έργο, υπάρχει ένδειξη εξάρτησης.
3. Διασπορά πελατολογίου: Αν το φυσικό πρόσωπο παρέχει υπηρεσίες αποκλειστικά σε έναν πελάτη, αυξάνεται ο κίνδυνος επαναχαρακτηρισμού.
4. Διατύπωση σύμβασης: Αν και δεν αρκεί από μόνη της, η σύμβαση πρέπει να αντικατοπτρίζει με σαφήνεια τη φύση της σχέσης και να προβλέπει παραδοτέα και ρίσκο έργου.
5. Περιοδικός επανέλεγχος: Ακόμη και αν μια σχέση ξεκίνησε ως ανεξάρτητη, μπορεί να έχει μεταβληθεί στην πράξη. Η παρακολούθηση των πραγματικών συνθηκών είναι κρίσιμη.

 

Συμπέρασμα

Η ουσία υπερισχύει του τύπου. Η απουσία φυσικής παρουσίας δεν μεταβάλλει τον χαρακτήρα της σχέσης, εφόσον τα πραγματικά στοιχεία δείχνουν εξάρτηση. Είτε πρόκειται για εργασία στα γραφεία μιας εταιρείας είτε για τηλεργασία, η ύπαρξη δεσμών υποταγής, οργανωτικής ένταξης, ελέγχου και τακτικής αμοιβής οδηγεί στον χαρακτηρισμό της σχέσης ως εξαρτημένης εργασίας, με όλες τις ασφαλιστικές και φορολογικές συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

Η Γιώτα Γκουρτζιούμη είναι Προϊστάμενη του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

 

1. Θεσμικός ρόλος του Σημειώματος Διαπιστώσεων Ελέγχου και η αρχή της προηγούμενης ακρόασης

Το Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου (ΣΔΕ), όπως προβλέπεται από τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024), αποτελεί ουσιώδες στάδιο της ελεγκτικής διαδικασίας και εντάσσεται λειτουργικά στην αρχή της προηγούμενης ακρόασης του άρθρου 20 του Συντάγματος. Με το ΣΔΕ ο φορολογούμενος λαμβάνει πλήρη γνώση των ευρημάτων του ελέγχου και καλείται να εκθέσει τις απόψεις και τις αντιρρήσεις του, πριν από την έκδοση της οριστικής καταλογιστικής πράξης.

Η έκδοση ΣΔΕ δεν έχει απλώς ενημερωτικό χαρακτήρα, αλλά δεσμεύει τη φορολογική διοίκηση ως προς το αντικείμενο και το εύρος των παραβάσεων που τίθενται προς κρίση. Ο έλεγχος, σε αυτό το στάδιο, οφείλει να έχει ολοκληρώσει την ουσιαστική ερευνητική του δραστηριότητα ως προς τα συγκεκριμένα ευρήματα που κοινοποιεί.

 

2. Τα όρια της διοίκησης μετά την απάντηση του φορολογούμενου στο ΣΔΕ

Με βάση το άρθρο 33 του ν. 5104/2024 ορίζεται ότι ο φορολογούμενος διατυπώνει εγγράφως τις απόψεις του, σχετικά με τον προσωρινό διορθωτικό προσδιορισμό φόρου μέσα σε είκοσι (20) ημέρες από την κοινοποίηση του σημειώματος διαπιστώσεων και του προσωρινού διορθωτικού προσδιορισμού φόρου. Μετά την υποβολή των εξηγήσεων του φορολογούμενου, η φορολογική αρχή μπορεί να προχωρήσει μόνο σε συμπληρωματική αξιολόγηση στοιχείων που αφορούν άμεσα και αποκλειστικά τα ήδη κοινοποιηθέντα ευρήματα. Δεν επιτρέπεται, στο στάδιο αυτό, η εισαγωγή νέων πραγματικών περιστατικών, νέων ζητημάτων ή νέων παραβάσεων που δεν περιλαμβάνονταν στο ΣΔΕ.

Η αυθαίρετη διεύρυνση του ελέγχου παραβιάζει την αρχή της προηγούμενης ακρόασης, την αρχή της χρηστής διοίκησης, την ασφάλεια δικαίου και τον θεμελιώδη κανόνα της προβλεψιμότητας των διοικητικών κυρώσεων. Στις περιπτώσεις αυτές η οριστική πράξη πάσχει από έλλειψη νόμιμης αιτιολογίας και καθίσταται ακυρωτέα (βλ. ενδεικτικά την υπ’ αριθ. 306/2023 ΔΕΔ Αθήνας, υπόθεση που επιτυχώς χειριστήκαμε και η ΔΕΔ ακύρωσε την πράξη λόγω διαφοροποίησης από το προσωρινό στο οριστικό).

 

3. Σύνοψη της απόφασης ΣτΕ 279/2023 και η δικονομική της σημασία

Με την απόφαση ΣτΕ 279/2023 το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι, σε περίπτωση ακύρωσης φορολογικής πράξης και αναπομπής της υπόθεσης στη φορολογική διοίκηση για νέα κρίση, η διοίκηση δεσμεύεται απολύτως από το αντικείμενο και τα πραγματικά περιστατικά της αρχικής πράξης. Δεν επιτρέπεται να εισαγάγει νέα στοιχεία, νέα ευρήματα ή νέες παραβάσεις που δεν είχαν τεθεί στο αρχικό καταλογιστικό πλαίσιο.

Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο τόνισε ότι η αναπομπή δεν παρέχει στη διοίκηση λευκή επιταγή για εκ νέου πλήρη έλεγχο, αλλά μόνο για διόρθωση πλημμελειών και επανεκτίμηση των ίδιων πραγματικών δεδομένων. Η απόφαση αυτή ενισχύει καίρια την ασφάλεια δικαίου και λειτουργεί ως σαφές όριο στις πρακτικές διεύρυνσης του αντικειμένου του ελέγχου εκ των υστέρων.

Η νομολογιακή αυτή αρχή εφαρμόζεται κατ’ αναλογία και στο στάδιο του Σημειώματος Διαπιστώσεων Ελέγχου.

4. Ερώτηση – Απάντηση: Η δυνατότητα αναζήτησης πρόσθετων στοιχείων μετά το ΣΔΕ

Ερώτημα: Η φορολογική αρχή εκδίδει Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου, ο φορολογούμενος απαντά επαρκώς και τεκμηριωμένα. Μπορεί ο έλεγχος στη συνέχεια να αναζητήσει πρόσθετα στοιχεία και να επεκτείνει το αντικείμενο του ελέγχου;

Απάντηση: Η αναζήτηση πρόσθετων στοιχείων επιτρέπεται μόνο στον βαθμό που τα στοιχεία αυτά συνδέονται άμεσα με τα ευρήματα που έχουν ήδη τεθεί στο ΣΔΕ. Δεν επιτρέπεται η αναζήτηση νέων στοιχείων για διαφορετικά αντικείμενα ελέγχου ούτε η θεμελίωση νέων παραβάσεων, διότι σε διαφορετική περίπτωση παραβιάζεται η αρχή της προηγούμενης ακρόασης.

 

5. Πρακτικά Παραδείγματα Εφαρμογής

Παράδειγμα 1:

Το Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου απορρίπτει δαπάνες άνω των 500 ευρώ λόγω μη εξόφλησης με τραπεζικό μέσο. Ο φορολογούμενος προσκομίζει αποδεικτικά στοιχεία και η παράβαση διαγράφεται. Ο έλεγχος δεν μπορεί εκ των υστέρων να επαναξιολογήσει τις ίδιες δαπάνες για άλλη αιτία χωρίς νέα εντολή ελέγχου.

Επίσης, ο έλεγχος δεν μπορεί να υπεισέλθει στην αξιολόγηση της δαπάνης ως προς την παραγωγικότητα ή την εικονικότητα.

Παράδειγμα 2:

Σε επιβολή ειδικού προστίμου για λιανική πώληση άνω των 500 ευρώ χωρίς τραπεζικό μέσο, σε περίπτωση αιτιολόγησης, ο έλεγχος δεν μπορεί να επεκταθεί σε άλλες πωλήσεις ή αντικείμενα χωρίς νέα αυτοτελή διαδικασία.

 

Συμπέρασμα

Το Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου δεσμεύει τη διοίκηση ως προς το αντικείμενο του ελέγχου. Κάθε μεταγενέστερη διεύρυνση χωρίς νέα εντολή αντίκειται στις συνταγματικές αρχές και στη νομολογία, όπως επιβεβαιώνεται από τη ΣτΕ 279/2023.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

 

1. Οι αλλαγές που φέρνει ο νέος Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας

Η έναρξη ισχύος του Ν.5104/2024 (ΦΕΚ Α΄ 58/19.4.2024) σηματοδότησε μια από τις πιο ουσιαστικές αναμορφώσεις στη φορολογική διοίκηση των τελευταίων ετών.

Μεταξύ των διατάξεων που επηρεάζουν άμεσα επιχειρήσεις, λογιστές και φορολογούμενους, ξεχωρίζει η επέκταση της διάρκειας υποχρεωτικής διαφύλαξης των λογιστικών αρχείων, καθώς και η αναδιατύπωση των κανόνων παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για διενέργεια ελέγχων.

Η αλλαγή αυτή δεν είναι απλώς τυπική. Αλλάζει το πώς πρέπει να σχεδιάζεται η εσωτερική αρχειοθέτηση των επιχειρήσεων, η τήρηση των βιβλίων, καθώς και η διαχείριση κινδύνου ενόψει ελέγχων.

Η κατανόηση των χρονικών ορίων είναι κρίσιμη, διότι καθορίζει πότε μια υπόθεση θεωρείται οριστικά “κλειστή” και πότε η μη ύπαρξη αρχείων δεν συνεπάγεται καμία φορολογική κύρωση.

 

2. Τι ίσχυε μέχρι 18.4.2024 – Πενταετής φύλαξη και παραγραφή

Με βάση το άρθρο 13 παρ. 2 του Ν.4987/2022, οι επιχειρήσεις όφειλαν να διαφυλάσσουν τα λογιστικά τους αρχεία (βιβλία, τιμολόγια, αποδείξεις, καταστάσεις) για πέντε (5) έτη από τη λήξη του οικείου φορολογικού έτους.

Η ίδια πενταετής προθεσμία ίσχυε και για την παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να προβεί σε έλεγχο και να εκδώσει πράξεις επιβολής φόρου ή προστίμου (άρθρο 36 Ν.4987/2022).

Η προθεσμία μπορούσε να παραταθεί μόνο όταν προέκυπταν συμπληρωματικά στοιχεία μετά την πενταετία ή σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης.

Η έκδοση εντολής ελέγχου δεν αποτελούσε και δεν αποτελεί λόγο παράτασης της παραγραφής· πρόκειται για θέση που έχει παγίως κριθεί από τη νομολογία (ΣτΕ 616/2021, 1738/2017, 884/2016) και τη διοικητική πρακτική της ΔΕΔ.

 

3. Οι αλλαγές του Ν.5104/2024 (από 19/4/2024)

Ο νέος Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας καθιερώνει δύο βασικές μεταβολές:

α) Δεκαετή υποχρέωση διαφύλαξης

Σύμφωνα με το άρθρο 13 παρ. 2:

«Ο φορολογούμενος υποχρεούται να διαφυλάσσει τα λογιστικά αρχεία, καταστάσεις και δικαιολογητικά για δέκα (10) έτη από τη λήξη του οικείου φορολογικού έτους.»

β) Πενταετή παραγραφή με δυνατότητα επέκτασης

Η βασική παραγραφή του δικαιώματος ελέγχου παραμένει πενταετής.

Μπορεί να φτάσει έως δέκα (10) έτη, μόνο εφόσον προκύψουν συμπληρωματικά στοιχεία μετά τη λήξη της πενταετίας (άρθρο 37 παρ.2 Ν.5104/2024) ή σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης.

Με βάση το άρθρο 117 του ίδιου νόμου, οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται για φορολογικά έτη που αρχίζουν μετά την 19.4.2024, δηλαδή για το φορολογικό έτος 2024 και επόμενα.

 

4. Πίνακας διαφύλαξης και παραγραφής ανά φορολογικό έτος

Φορολογικό έτος	Υποχρέωση διαφύλαξης βιβλίων & στοιχείων έως	Λήξη παραγραφής (δικαίωμα ελέγχου Δημοσίου)	Νομικό καθεστώς
2018	31.12.2024	31.12.2024	Ν.4987/2022 (5ετία)
2019	31.12.2025	31.12.2025	Ν.4987/2022 (5ετία)
2020	31.12.2026	31.12.2026	Ν.4987/2022 (5ετία)
2021	31.12.2027	31.12.2027	Ν.4987/2022 (5ετία)
2022	31.12.2028	31.12.2028	Ν.4987/2022 (5ετία)
2023	31.12.2029	31.12.2029	Ν.4987/2022 (5ετία)
2024	31.12.2034	31.12.2029*	Ν.5104/2024 (10ετής διαφύλαξη, 5ετής παραγραφή)

*Η παραγραφή μπορεί να επεκταθεί στην 10ετία εφόσον προκύψουν συμπληρωματικά στοιχεία

 

5. Παραδείγματα εφαρμογής

 Παράδειγμα 1 – Διαφύλαξη αρχείων

Εταιρεία με χρήση 2020 οφείλει να διατηρεί τα λογιστικά της αρχεία έως 31.12.2026.

Αν ο έλεγχος κινηθεί το 2027, η μη ύπαρξη βιβλίων δεν συνιστά παράβαση, αφού έχει λήξει η υποχρέωση φύλαξης.

 

Παράδειγμα 2 – Έτος 2024

Για τη χρήση 2024, τα λογιστικά αρχεία πρέπει να διαφυλαχθούν έως 31.12.2034.

Αν η ΑΑΔΕ ζητήσει παραστατικά το 2032, ο φορολογούμενος υποχρεούται να τα προσκομίσει, καθώς ισχύει η δεκαετής διαφύλαξη.

 

Παράδειγμα 3 – Παραγραφή υποθέσεων

Για χρήση 2019, η ΑΑΔΕ μπορεί να εκδώσει πράξεις έως 31.12.2025.

Από 1.1.2026, εφόσον δεν έχει κοινοποιηθεί προσωρινό σημείωμα ελέγχου, το δικαίωμα του Δημοσίου έχει παραγραφεί.

 

6. Σημαντική σημείωση για τη χρήση 2019

Η υποχρέωση διαφύλαξης των λογιστικών αρχείων και η παραγραφή του δικαιώματος ελέγχου για το φορολογικό έτος 2019 λήγουν την 31/12/2025.

Ωστόσο, στην πράξη, η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 10/12/2025, καθώς, σύμφωνα με το άρθρο 33 του Ν.5104/2024, μέχρι τότε πρέπει να έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί το προσωρινό σημείωμα ελέγχου.

Η απλή έκδοση εντολής ελέγχου δεν παρατείνει την παραγραφή.

Εάν μέχρι τη 10/12/2025 δεν έχει κοινοποιηθεί προσωρινό σημείωμα, το δικαίωμα του Δημοσίου για τη χρήση 2019 παραγράφεται οριστικά και η μη ύπαρξη των βιβλίων ή στοιχείων δεν συνιστά παράβαση.

Η διευκρίνιση αυτή έχει καθοριστική σημασία ενόψει της λήξης του 2025, καθώς πλήθος υποθέσεων αναμένεται να κλείσουν οριστικά λόγω παραγραφής.

 

7. Ειδικές περιπτώσεις διατήρησης αρχείων

Πέραν των φορολογικών διατάξεων, πρέπει να σημειωθεί ότι:

1.Aναπτυξιακοί νόμοι και συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα

Εθνικοί και ευρωπαϊκοί νόμοι (όπως ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης, Horizon Europe κ.λπ.) προβλέπουν δυνατότητα ελέγχου για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει την πενταετία, συνήθως δεκαετία.

Συνεπώς, τα σχετικά παραστατικά και δικαιολογητικά πρέπει να διατηρούνται για όσο χρόνο απαιτεί κάθε πρόγραμμα.

 

2. Αρχεία μισθοδοσίας και προσωπικού

Τα αρχεία αυτά (συμβάσεις, παρουσιολόγια, δηλώσεις ΕΡΓΑΝΗ, ασφαλιστικές καταστάσεις κ.λπ.) πρέπει να διατηρούνται για δέκα (10) έτη, βάσει της ισχύουσας εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας.

 

3.Πρακτική σύσταση της ΑΡΤΙΟΝ

Αν και τα λογιστικά αρχεία που αφορούν χρήσεις έως και το 2023 μπορούν θεωρητικά να καταστραφούν μετά την πάροδο της πενταετίας, η ΑΡΤΙΟΝ προτείνει να διατηρούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, τουλάχιστον δεκαετία, ειδικά για επιχειρήσεις που:

1. • συμμετέχουν σε προγράμματα χρηματοδότησης ή επενδυτικά σχήματα,
   • έχουν μακροχρόνιες συμβάσεις,
   • ή διατηρούν εκκρεμείς υποθέσεις έναντι της Φορολογικής Διοίκησης.

Η παράταση αυτή ενισχύει τη φορολογική ασφάλεια και περιορίζει κινδύνους σε μελλοντικούς ελέγχους ή επανελέγχους.

 

 Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Πώς τη χειρίζεται ο φορολογικός έλεγχος – Τι δείχνει η ΣτΕ 848/2025

 

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα, της Νίκης Χατζοπούλου και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

Στην πράξη των μεταβιβάσεων ακινήτων εμφανίζεται συχνά το φαινόμενο της διαφοράς μεταξύ του τιμήματος που αναγράφεται στο συμβόλαιο και του πραγματικά καταβληθέντος ποσού. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν η διαφορά αυτή αναδεικνύεται από τραπεζικές κινήσεις, καταθέσεις ή μεταφορές κεφαλαίων σε χρόνο εγγύς της ημερομηνίας υπογραφής του συμβολαίου.

Η απόφαση ΣτΕ 848/2025 επιβεβαιώνει ότι η φορολογική διοίκηση μπορεί να αναζητά την πραγματική οικονομική διάσταση της συναλλαγής και να μην περιορίζεται στην τυπική διατύπωση του συμβολαίου.

Όταν από τις τραπεζικές κινήσεις προκύπτει ότι το ποσό που καταβλήθηκε είναι μεγαλύτερο από εκείνο που αναγράφεται στο συμβόλαιο, ο φορολογικός έλεγχος δεν δεσμεύεται από το συμβολαιογραφικό τίμημα. Προχωρά σε προσδιορισμό του πραγματικού καταβληθέντος ποσού, αξιολογώντας τραπεζικά εμβάσματα, καταθέσεις μετρητών, πιστώσεις λογαριασμών, μεταφορές μέσω τρίτων ή εταιρειών συμφερόντων και τη χρονική συνάφεια αυτών με την ημερομηνία του συμβολαίου. Καθοριστικής σημασίας είναι η χρονική εγγύτητα των χρηματοροών προς τη σύνταξη του συμβολαίου.

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις περιπτώσεις όπου κατατίθενται χρήματα σε λογαριασμό του πωλητή χωρίς σαφή αιτιολόγηση και σε κοντινό χρόνο με τη μεταβίβαση. Η φορολογική διοίκηση μπορεί, ακόμη και χωρίς πλήρη βεβαιότητα, να θεωρήσει ότι αυτές οι κινήσεις αποτελούν παρακολούθημα της σύμβασης, δηλαδή μέρος της πραγματικής οικονομικής συναλλαγής.

Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται ιδίως όταν η πίστωση προέρχεται από τον ίδιο τον αγοραστή, συγγενικό του πρόσωπο, συνδεδεμένα πρόσωπα ή από εταιρεία συμφερόντων του. Στις περιπτώσεις αυτές, το τραπεζικό στοιχείο λειτουργεί ως αυτοτελές αποδεικτικό τεκμήριο, εφόσον δεν υπάρχει εναλλακτική και τεκμηριωμένη εξήγηση.

Παράλληλα, οι τράπεζες, στο πλαίσιο της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, ζητούν πλέον συστηματικά αιτιολόγηση για καταθέσεις και εισροές κεφαλαίων, ιδίως όταν πρόκειται για σημαντικά ποσά ή όταν αυτές συνδέονται χρονικά με μεταβιβάσεις ακινήτων. Η έλλειψη επαρκούς αιτιολογίας μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετους ελέγχους τόσο από τις ίδιες τις τράπεζες όσο και από τη φορολογική διοίκηση.

Η φορολογική διοίκηση, με τη χρήση σύγχρονων συστημάτων ανάλυσης δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης, έχει πλέον τη δυνατότητα να διασταυρώνει τραπεζικές κινήσεις, φορολογικές δηλώσεις, στοιχεία μεταβιβάσεων και δεδομένα περιουσιακής κατάστασης και να εντοπίζει μοτίβα που υποδηλώνουν απόκλιση μεταξύ δηλωθέντος και πραγματικού τιμήματος. Οι τεχνολογικές αυτές δυνατότητες αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εντοπισμού τέτοιων περιπτώσεων.

 

Ενδεικτικό παράδειγμα:

Σε αγοραπωλησία ακινήτου με δηλωθέν συμβολαιογραφικό τίμημα 300.000 ευρώ, κατατίθενται πέντε ημέρες πριν τη σύνταξη του συμβολαίου στον λογαριασμό του πωλητή 120.000 ευρώ χωρίς αιτιολογία, από λογαριασμό συγγενικού προσώπου του αγοραστή.
Σε μια τέτοια περίπτωση, ο φορολογικός έλεγχος μπορεί να θεωρήσει ότι το πραγματικό τίμημα ανέρχεται σε 420.000 ευρώ και να προβεί σε αναπροσαρμογή του φόρου μεταβίβασης, σε έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων και σε επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων.

Η απόφαση ΣτΕ 848/2025 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της σύγχρονης νομολογιακής προσέγγισης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η φορολογική αρχή δεν δεσμεύεται από το συμβολαιογραφικό τίμημα όταν υπάρχουν αντικειμενικά στοιχεία που αποδεικνύουν διαφορετικό πραγματικό τίμημα και ότι οι τραπεζικές κινήσεις μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμο αποδεικτικό μέσο.

Σε περίπτωση αποκάλυψης τέτοιων διαφορών, εμπλέκονται τόσο ο αγοραστής όσο και ο πωλητής. Ο πωλητής μπορεί να αντιμετωπίσει φορολόγηση για διαφυγόντα κέρδη και μη δηλωθέν εισόδημα, ενώ ο αγοραστής ενδέχεται να κληθεί να δικαιολογήσει την προέλευση των επιπλέον κεφαλαίων. Και για τα δύο μέρη, οι συνέπειες περιλαμβάνουν πρόσθετους φόρους, πρόστιμα και προσαυξήσεις.

Στο σημερινό περιβάλλον, όπου οι τράπεζες απαιτούν αιτιολόγηση για τις μεγάλες χρηματοροές και η διοίκηση διαθέτει ισχυρά εργαλεία ψηφιακών διασταυρώσεων και τεχνητής νοημοσύνης, η απόκλιση μεταξύ πραγματικού και συμβολαιογραφικού τιμήματος συνιστά πλέον σημαντικό φορολογικό και νομικό κίνδυνο.

Η απόφαση ΣτΕ 848/2025 επιβεβαιώνει ότι αυτό που τελικά αξιολογείται δεν είναι η τυπική διατύπωση του συμβολαίου, αλλά η πραγματική ροή του χρήματος και η οικονομική ουσία της συναλλαγής.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Γιάννης Αρτσίτας είναι Partner και Διευθυντής Φορολογίας Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Μαρίας Πουρνιά και της Αλεξάνδρας Δαλιάνη*

Η εξόφληση δανείου από εγγυητή αποτελεί συχνό φαινόμενο τόσο στις προσωπικές όσο και στις επιχειρηματικές σχέσεις. Εμφανίζεται σε οικογενειακό περιβάλλον, σε συνεργασίες μεταξύ τρίτων ή σε εταιρείες όπου μέτοχοι και διαχειριστές αναλαμβάνουν να καλύψουν τραπεζικές υποχρεώσεις προκειμένου να διασωθεί η λειτουργία της επιχείρησης.

Η πράξη αυτή, αν και σε πρώτο επίπεδο έχει χαρακτήρα οικονομικής διευκόλυνσης ή στήριξης, δεν είναι φορολογικά ουδέτερη. Αντιθέτως, ανάλογα με τις συνθήκες και τη συμπεριφορά των εμπλεκομένων, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

 

Εξόφληση δανείου φυσικού προσώπου από εγγυητή

Όταν ένα φυσικό πρόσωπο, ως εγγυητής, εξοφλήσει δάνειο άλλου φυσικού προσώπου, το βασικό κριτήριο για τη φορολογική αντιμετώπιση δεν είναι η εξόφληση αυτή καθαυτή, αλλά το τι συμβαίνει στη συνέχεια.

Αν ο εγγυητής απαιτήσει την επιστροφή των χρημάτων, τότε δημιουργείται νέα δανειακή σχέση μεταξύ αυτού και του οφειλέτη. Για να γίνει αποδεκτή φορολογικά, πρέπει η σχέση αυτή να έχει πραγματικό περιεχόμενο: έγγραφη συμφωνία, κίνηση μέσω τραπεζικών λογαριασμών, ενδείξεις πρόθεσης αποπληρωμής και πραγματικές καταβολές, έστω και τμηματικές.

Αν όμως ο εγγυητής δεν απαιτήσει την επιστροφή των χρημάτων ή παραιτηθεί σιωπηρά ή ρητά από την απαίτησή του, τότε η πράξη τείνει να χαρακτηριστεί ως δωρεά.

Στις περιπτώσεις συγγένειας (γονέας προς τέκνο, αδέλφια, σύζυγοι), η πράξη υπάγεται στο καθεστώς της δωρεάς ή της γονικής παροχής, με τη σχετική φορολογική αντιμετώπιση βάσει του βαθμού συγγένειας.

Στις περιπτώσεις μεταξύ τρίτων, η φορολογική μεταχείριση είναι αυστηρότερη και η πράξη μπορεί να υπαχθεί σε φόρο δωρεάς με υψηλούς συντελεστές, γεγονός που στην πράξη μετατρέπει μια πράξη οικονομικής εξυπηρέτησης σε σοβαρό φορολογικό βάρος.
Η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει όχι μόνο το τυπικό σκέλος της πράξης αλλά και την πραγματική βούληση και συμπεριφορά των μερών: αν υπήρξε έστω μια προσπάθεια είσπραξης, αν καταβλήθηκαν ποσά μετά την εξόφληση και αν υπήρχε αντικειμενική δυνατότητα επιστροφής.

 

Εξόφληση εταιρικού δανείου από εγγυητή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση κατά την οποία ο εγγυητής εξοφλεί δάνειο που έχει χορηγηθεί σε νομικό πρόσωπο. Και εδώ, το καθοριστικό στοιχείο δεν είναι μόνο η πληρωμή προς την τράπεζα, αλλά αν ο εγγυητής διατηρεί ή όχι απαίτηση κατά της εταιρείας.

Αν διατηρεί την απαίτηση και επιδιώκει την είσπραξη, τότε προκύπτει μία νέα δανειακή σχέση μεταξύ αυτού και της εταιρείας. Η σχέση αυτή, εφόσον είναι πραγματική και όχι εικονική, δεν δημιουργεί φορολογητέο έσοδο για την εταιρεία αλλά αποτελεί απλή υποχρέωσή της.

Αν όμως ο εγγυητής δεν απαιτήσει την επιστροφή των χρημάτων, τότε ανακύπτει το κρίσιμο ζήτημα της φορολογικής φύσης του οικονομικού οφέλους που αποκομίζει η εταιρεία.

 

Δωρεά ή ανόργανο έσοδο για την εταιρεία

Η φορολογική πρακτική δείχνει ότι η Διοίκηση μπορεί να κινηθεί σε δύο βασικές κατευθύνσεις.

Στην πρώτη, η πράξη αντιμετωπίζεται ως δωρεά προς νομικό πρόσωπο. Η προσέγγιση αυτή υιοθετείται κυρίως όταν υπάρχει προσωπική ή συγγενική σχέση μεταξύ εγγυητή και μετόχων ή διοίκησης, όταν η εταιρεία είναι οικονομικά αδύναμη ή όταν η πράξη δεν δικαιολογείται από επιχειρηματική σκοπιμότητα. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται οι διατάξεις περί δωρεών, με αποτέλεσμα την επιβολή φόρου δωρεάς.

Στη δεύτερη, η πράξη αντιμετωπίζεται ως ανόργανο έσοδο της εταιρείας, δηλαδή ως έκτακτο οικονομικό όφελος εκτός της συνήθους δραστηριότητάς της. Το ποσό εντάσσεται στα φορολογητέα αποτελέσματα και φορολογείται με βάση τις γενικές διατάξεις για τα νομικά πρόσωπα.

Η επιλογή της μίας ή της άλλης προσέγγισης εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και την κρίση του φορολογικού ελέγχου, ο οποίος αξιολογεί κυρίως την οικονομική ουσία της πράξης.

 

Παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη από τη φορολογική αρχή

Κατά την αξιολόγηση τέτοιων περιπτώσεων, η φορολογική διοίκηση εστιάζει ιδίως: στη σχέση μεταξύ εγγυητή και οφειλέτη,  πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής του φυσικού ή νομικού προσώπου στην ύπαρξη ενεργών ενεργειών διεκδίκησης από τον εγγυητή, τη  γενικότερη οικονομική κατάσταση και λειτουργία της εταιρείας και στο αν η πράξη εντάσσεται σε πραγματική οικονομική ή επιχειρηματική λογική ή σε προσχηματική διευθέτηση.

Σε περιπτώσεις όπου η πράξη κριθεί ότι στερείται οικονομικής ουσίας και εξυπηρετεί αποκλειστικά σκοπούς διευκόλυνσης ή φορολογικής αποφυγής, δύναται να αναχαρακτηριστεί στο πλαίσιο των διατάξεων περί τεχνητών διευθετήσεων.

 

Συμπέρασμα

Η εξόφληση δανείου από εγγυητή δεν αποτελεί απλώς πράξη στήριξης ή προσωπικής διευκόλυνσης. Ανάλογα με τις περιστάσεις, μπορεί να χαρακτηριστεί ως δανειακή σχέση, ως δωρεά ή ως φορολογητέο έσοδο.

Η διαφοροποίηση αυτή έχει ουσιαστικές φορολογικές συνέπειες τόσο για τον εγγυητή όσο και για το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ωφελείται και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή τόσο στη νομική τεκμηρίωση όσο και στην πραγματική οικονομική συμπεριφορά των εμπλεκόμενων μερών.

 

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

 H Μαρία Πουρνιά είναι Μέτοχος Δ.Σ. και Διευθύντρια Οικονομικών & HR της Artion Α.Ε.

 H Aλεξάνδρα Δαλιάνη είναι Ασκούμενη Δικηγόρος.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

 

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Πέτρου Παπαπέτρου και του Γιώργου Θεοδώρου*

Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας αλλάζει τα δεδομένα στον χρόνο απασχόλησης. Χωρίς να καταργεί το 8ωρο, επιτρέπει —υπό αυστηρές προϋποθέσεις— ημερήσια εργασία έως 13 ώρες, με πλήρη προστασία των ορίων ανάπαυσης και των δικαιωμάτων του εργαζομένου.
Η εξέλιξη αυτή συνεχίζει τη μεταρρύθμιση που ξεκίνησε με τον Ν. 5053/2023, εισάγοντας πλέον τη δυνατότητα αυξημένης απασχόλησης και στον ίδιο εργοδότη.

1. Το νέο πλαίσιο

Με το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε τον Οκτώβριο 2025, τροποποιούνται τα άρθρα 194 και 202 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 62/2025).

Οι αλλαγές επιτρέπουν πλέον κατ’ εξαίρεση και με προϋποθέσεις ημερήσια απασχόληση έως 13 ώρες στον ίδιο εργοδότη, χωρίς να καταργείται το οκτάωρο.

Το 13άωρο δεν αποτελεί νέο ωράριο, αλλά το ανώτατο νόμιμο όριο ημερήσιας απασχόλησης, εφόσον συνυπολογιστούν οι ώρες υπερεργασίας και υπερωρίας.

 

 2. Ιστορική αναδρομή

Η αρχή έγινε με τον Ν. 5053/2023, ο οποίος προέβλεψε για πρώτη φορά δυνατότητα παράλληλης απασχόλησης σε δύο εργοδότες με συνολικό ημερήσιο χρόνο έως 13 ώρες.

Η νέα ρύθμιση του 2025 επεκτείνει το πλαίσιο αυτό, επιτρέποντας η 13ωρη απασχόληση να γίνεται και στον ίδιο εργοδότη.

 

3. Οι βασικές αλλαγές

Α) Άρθρο 194 – Υπερωριακή απασχόληση

– Αύξηση ημερήσιου ορίου υπερωρίας σε 4 ώρες.

– Ετήσιο όριο 150 ώρες.

– Υποχρεωτική συναίνεση εργαζομένου.

– Προστασία από απόλυση σε περίπτωση άρνησης.

– Προσαύξηση +40%.

 

4. Πώς προκύπτει το 13ωρο

Κανονική εργασία: 8 ώρες

Υπερεργασία: 1 ώρα

Υπερωρία: 4 ώρες

Σύνολο: 13 ώρες

Με υποχρέωση τήρησης 11ωρης ανάπαυσης και 48ωρου εβδομαδιαίου ορίου.

 

5. Παράδειγμα εφαρμογής

Εργαζόμενος 08:00–16:00 εργάζεται έως 21:00.

– 9^η ώρα: υπερεργασία

– 10^η–13^η: υπερωρία με +40%

Νόμιμη απασχόληση εφόσον δηλωθεί στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και τηρηθεί η 11ωρη ανάπαυση.

 

6. Τι παραμένει αμετάβλητο

– Το οκτάωρο παραμένει θεμελιώδες.

– Το 48ωρο εβδομαδιαίου ορίου παραμένει.

– Η 11ωρη ημερήσια ανάπαυση είναι υποχρεωτική.

– Πλήρης προστασία από απόλυση σε άρνηση υπερωρίας.

 

7. Η ουσία της ρύθμισης

Η ρύθμιση δίνει ευελιξία στις επιχειρήσεις και πρόσθετο εισόδημα στους εργαζομένους, με απόλυτη διαφάνεια μέσω Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας.

 

Συμπέρασμα

Το “13άωρο” δεν είναι υποχρεωτικό ωράριο. Είναι ανώτατο πλαίσιο ημερήσιας απασχόλησης, αυστηρά εξαρτώμενο από συναίνεση, δήλωση και τήρηση κανόνων ανάπαυσης.

 

Νομοθετικές αναφορές:

– Ν. 5053/2023 (Άρθρα 9 & 26)

– Π.Δ. 62/2025 (Άρθρα 169–186, 194, 202)

– Ν. 5239/2025 (Άρθρα 7 & 8)

– Οδηγία 2003/88/ΕΚ

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

 

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

O Πέτρος Παπαπέτρος είναι Partner, Διευθυντής του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 Ο Γιώργος Θεοδώρου είναι Payroll Specialist του Τμήματος Μισθοδοσίας της ARTION ΑΕ.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)