Του Γιώργου Δαλιάνη 

Τον Απρίλιο του 2016, δημοσιεύσαμε ένα άρθρο σχετικά με τη «Φορολογική Κατοικία και φορολογία κατοίκων εξωτερικού». Σε αυτό προσεγγίσαμε τις δυνατότητες αλλά και τις διαδικασίες που απαιτούνται για την μεταφορά της φορολογικής κατοικίας ενός Έλληνα φορολογούμενου από την Ελλάδα σε άλλο κράτος.

Στο παρόν κείμενο θα ασχοληθούμε με τις φορολογικές υποχρεώσεις αλλοδαπών, οι οποίοι αποκτούν επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα.

Να σημειώσουμε εδώ πως όταν αναφερόμαστε σε δραστηριότητα αλλοδαπού στην Ελλάδα δεν εννοούμε μόνο την αλλοδαπή εθνικότητα αλλά και την αλλοδαπή φορολογική κατοικία. Ποιες δηλαδή είναι οι υποχρεώσεις ενός αλλοδαπού ή φορολογικού κατοίκου εξωτερικού για να δραστηριοποιείται νόμιμα στην Ελλάδα.

Αφορμή στάθηκε μια ενημέρωση από συναδέλφους φοροτεχνικούς, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε νησιωτικές περιοχές της χώρας, των οποίων οι συνδικαλιστικές ενώσεις {Δεκαπέντε (15) τον αριθμό}, πραγματοποίησαν κοινό διάβημα στις ηγεσίες των Υπουργείων Οικονομικών και Εξωτερικών.

Στο διάβημα, εξηγούσαν ότι αλλοδαπά κυρίως φυσικά πρόσωπα, κάτοικοι κρατών που έχουν συνάψει Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) με την Ελλάδα, έχοντας ήδη φορολογική κατοικία εκτός Ελλάδος, και τα οποία ουδέποτε είχαν σχέση ή οικονομικό δεσμό με τη χώρα μας, προχωρούν σε έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας, ως ατομική επιχείρηση (π.χ. εκμετάλλευση ιδιόκτητης κατοικίας ως τουριστικό κατάλυμα, εκμετάλλευση ενοικιαζόμενων δωματίων, εκμετάλλευση μισθωμένων εστιατορίων ή ξενοδοχειακών μονάδων, ενοικίαση σκαφών κλπ), πληρώντας όλα τα κριτήρια και προϋποθέσεις που ορίζει η σχετική νομοθεσία.

Τα παραπάνω φυσικά πρόσωπα, παρά το γεγονός ότι ουδέποτε στο παρελθόν απώλεσαν ή μετέφεραν αλλού ή στην Ελλάδα τη φορολογική τους κατοικία ή ουδέποτε διέμειναν στην Ελλάδα, και ενώ συνεχίζουν να διατηρούν αποδεδειγμένα τη μόνιμη ή κύρια κατοικία και το κέντρο των ζωτικών τους συμφερόντων στο εξωτερικό (οικογένεια, μόνιμη εργασία, αποδεδειγμένη κοινωνική ασφάλιση, διαμονή μεγαλύτερη των 183 ημερών εκεί κλπ), η φορολογική διοίκηση τους θεωρεί de facto φορολογικούς κατοίκους Ελλάδος, εκ του λόγου και μόνο ότι έχουν ατομική επιχείρηση στη χώρα μας.

Το νομικό πλαίσιο, στην παράγραφο 1 και 2, του άρθρου 4, του Ν. 4172/2013, προβλέπει ότι:

1. Ένα φυσικό πρόσωπο είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, εφόσον:

α) έχει στην Ελλάδα τη μόνιμη ή κύρια κατοικία του ή τη συνήθη διαμονή του ή το κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων ήτοι τους προσωπικούς ή οικονομικούς ή κοινωνικούς δεσμούς του ή

β) είναι προξενικός, διπλωματικός ή δημόσιος λειτουργός παρόμοιου καθεστώτος ή δημόσιος υπάλληλος που έχει την ελληνική ιθαγένεια και υπηρετεί στην αλλοδαπή.

           

2. Ένα φυσικό πρόσωπο που βρίσκεται στην Ελλάδα συνεχώς για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τις εκατόν ογδόντα τρεις (183) ημέρες, συμπεριλαμβανομένων και σύντομων διαστημάτων παραμονής στο εξωτερικό, είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδος από την πρώτη ημέρα παρουσίας του στην Ελλάδα. Το προηγούμενο εδάφιο δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση φυσικών προσώπων που βρίσκονται στην Ελλάδα αποκλειστικά για τουριστικούς, ιατρικούς, θεραπευτικούς ή παρόμοιους ιδιωτικούς σκοπούς και η παραμονή τους δεν υπερβαίνει τις τριακόσιες εξήντα πέντε (365) ημέρες, συμπεριλαμβανομένων και σύντομων διαστημάτων παραμονής στο εξωτερικό. Η παρούσα παράγραφος δεν αποκλείει την εφαρμογή της παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου.

 

Στην πράξη, η φορολογική διοίκηση κάνει χρήση μιας επιλεκτικής ερμηνείας των ανωτέρω διατάξεων, και θεωρεί πως από την στιγμή που ασκεί ατομική επιχείρηση στην Ελλάδα πρέπει να θεωρηθεί a priori και φορολογικός κάτοικος Ελλάδος, αγνοώντας τα ανωτέρω υπόλοιπα κριτήρια που ορίζει ο νόμος.

Ωστόσο, η ανωτέρω πρακτική δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ότι είναι ορθή ως διασταλτική ερμηνεία της νομοθεσίας. Από την μία, μπορεί ο νομοθέτης να ορίζει συγκεκριμένα κριτήρια και ανάλογα με τα συμφέροντά του να επιλέγει ποιο θα χρησιμοποιήσει για να ορίσει τη φορολογική κατοικία, από την άλλη όμως δεν πρέπει να ξεχνάμε τις καταβολές του νομοθετήματος αυτού. Η λογική του επιλέγω μεμονωμένα γεγονότα για να ορίσω το ποια είναι η φορολογική κατοικία αντίκειται στην ουσία και το πνεύμα του άρθρου 4 της πρότυπης σύμβασης του Ο.Ο.Σ.Α., η οποία, κατά την αιτιολογική έκθεση του Ν.4172/2013, αποτέλεσε τη βάση για την εισαγωγή της έννοιας της φορολογικής κατοικίας στο ελληνικό δίκαιο, και σύμφωνα με αυτό, η ισχυρότερη προϋπόθεση για τον χαρακτηρισμό της φορολογικής κατοικίας ενός φορολογούμενου είναι οι στενοί προσωπικοί, οικονομικοί  και κοινωνικοί δεσμοί (ζωτικά συμφέροντα) σε συνδυασμό με την ύπαρξη μόνιμης κατοικίας.

Αν κανένα από τα κριτήρια που ορίζει ο νόμος δεν επαρκεί για να διαπιστωθεί φορολογική κατοικία, ισχύει η αρχή της υπηκοότητας. Δηλαδή φορολογική κατοικία και χώρα της οποίας κάποιος είναι υπήκοος ταυτίζονται.

Ειδικά το ζήτημα της διαμονής πάνω από το μισό έτος σε μία χώρα είναι δυσαπόδεικτο και γι αυτό οι Ελληνικές αρχές θα πρέπει να θεσπίσουν ελεγκτικές διαδικασίες, ώστε να αποδεικνύουν την παραμονή του αλλοδαπού για διάστημα μικρότερο, των 183 ημερών ετησίως στην Ελλάδα (πχ αεροπορικών εισιτηρίων, χρησιμοποίηση τραπεζικών καρτών).

Αξίζει να αναφερθεί ότι συγγενή προβλήματα αντιμετωπίζουν και τα αλλοδαπά φυσικά πρόσωπα – μέλη ημεδαπών εταιρειών (π.χ. εταίροι Ο.Ε. – Ε.Ε. – Ι.Κ.Ε. – Ε.Π.Ε. και μέτοχοι Α.Ε.) ή διευθυντές – διαχειριστές των εν λόγω νομικών προσώπων.

Η Ελληνική Φορολογική Διοίκηση λοιπόν, πρέπει να επανεξετάσει την διατύπωση του άρθρου 4, του Ν.4172/2013 περί προσδιορισμού της φορολογικής κατοικίας, εναρμονίζοντάς το με το διεθνές φορολογικό δίκαιο και ιδίως με την πρότυπη σύμβαση του Ο.Ο.Σ.Α., θεσπίζοντας ιεραρχικώς προσδιοριστικά και όχι αυτοτελή κριτήρια για τον εντοπισμό της φορολογικής κατοικίας, λαμβάνοντας επίσης υπ’ όψη και τη βούληση του προσώπου να καταστήσει έναν τόπο ως κέντρο των ζωτικών του συμφερόντων. Την άποψη αυτή υποστήριξε και το ΣτΕ με την υπ’αριθμ.1445/2016 απόφασή του:

«Προκειμένου να κριθεί εάν ένα φυσικό πρόσωπο έχει (ή πολλώ μάλλον μεταβάλλει την επί μακρόν διατηρούμενη από αυτό) κατοικία, πρέπει να συνεκτιμώνται όλα τα πρόσφορα στοιχεία,  όπως ιδίως η ύπαρξη στέγης, η φυσική παρουσία του ίδιου, των μελών της οικογένειάς του (στην οποία δεν περιλαμβάνονται μόνον ο ή η σύζυγος και τα τέκνα αυτού), ο τόπος άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, ο τόπος των περιουσιακών συμφερόντων, ο τόπος των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και φορείς (ασφαλιστικούς, επαγγελματικούς, κοινωνικούς), ο τόπος ανάπτυξης πολιτικών, πολιτισμικών ή άλλων δραστηριοτήτων. Συνεπώς, για τη θεμελίωση της προαναφερόμενης φορολογικής υποχρέωσης ενός φυσικού προσώπου, η φορολογική αρχή πρέπει να προβαίνει σε ειδικώς αιτιολογημένη κρίση αναφορικά με το εάν το πρόσωπο αυτό έχει κατοικία στην Ελλάδα, φέρουσα κατ’ αρχήν και το βάρος απόδειξης των πραγματικών περιστατικών που τεκμηριώνουν, επαρκώς, ενόψει των συνθηκών, την ύπαρξή της.»

Βλέπουμε πως δεν είναι ορθή η προσέγγιση με την οποία η φορολογική κατοικία καθορίζεται διαζευκτικά από διάφορα κριτήρια. Πρέπει να οριστεί από την Διοίκηση το πρώτο κριτήριο με βάση το οποίο προσδιορίζεται η φορολογική κατοικία ενός προσώπου και σε περίπτωση που δεν μπορεί να προσδιοριστεί, το δεύτερο κτλ..

Δεν είναι δυνατόν ένας φορολογούμενος π.χ. της Ελβετίας να φορολογηθεί για το παγκόσμιο εισόδημα του στην Ελλάδα, να πληρώνει έκτακτες εισφορές και να απολογείται στον Έλληνα έφορο για την απόκτηση της περιουσίας.

Υπάρχει άραγε φυσικό πρόσωπο στην αλλοδαπή το οποίο θα αναλάμβανε το ρίσκο να επενδύσει στη χώρα αυτοπρόσωπα ασκώντας επιχειρηματική δραστηριότητα και διαχείριση όταν η εφορία θα του πάρει τουλάχιστον το 50% του παγκόσμιου εισοδήματός του, με περιορισμό στην κίνηση κεφαλαίων, γραφειοκρατία και ασταθές ασφαλιστικό και φορολογικό σύστημα;

Τελικά θέλουμε επενδύσεις;

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Φίλιππου Ζήρα (δικηγόρος της Artion A.E.)

Τις τελευταίες ημέρες, επανήλθαν στη δημοσιότητα οι έλεγχοι που διενεργούνται από τις ελεγκτικές υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών, σχετικά με την ανέγερση και πώληση-μεταβίβαση οικοδομών από ιδιώτες. Αυτοί οι έλεγχοι ξεκίνησαν τον Μάιο του 2012 και σήμερα έχουν εμπλουτιστεί από το παράλληλο άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών, των υπό έλεγχο φορολογούμενων. Ο εντοπισμός αδήλωτων εισοδημάτων σήμερα είναι ευκολότερος μέσω της έρευνας της κίνησης των τραπεζικών λογαριασμών και του εργαλείου (ειδικού λογισμικού) που διαθέτει το Υπουργείο Οικονομικών το οποίο σύμφωνα με πληροφορίες μπορεί να πραγματοποιήσει διασταυρώσεις από το 2002 και εντεύθεν. Τα δημοσιεύματα αυτά, δείχνουν την πρόθεση του Ελληνικού Δημοσίου για μαζικό έλεγχο (μέσω ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών) όλων των συναλλαγών των οικοδομικών επιχειρήσεων αλλά και φυσικών προσώπων τα οποία απέκτησαν μέσω αντιπαροχής μαζικά ακίνητα τα οποία μεταβίβασαν στη συνέχεια, ούτως ώστε να εντοπίσει το πραγματικό τίμημα πώλησης των οριζόντιων ιδιοκτησιών και στην συνέχεια να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα που θα προκύψουν από τα μη δηλωθέντα εισοδήματα.

Εμείς , στο παρόν κείμενο θα σταθούμε στην περίπτωση ελέγχου των οικοδομικών επιχειρήσεων. Για το θέμα των ιδιωτών έχουμε αρθρογραφήσει στο παρελθόν και πήραμε θέση με αναλυτικό φορολογικό οδηγό. Θα προσπαθήσουμε, παραθέτοντας ένα παραστατικό παράδειγμα, να ερμηνεύσουμε τις σχετικές φορολογικές διατάξεις.

Έστω, η ομόρρυθμη οικοδομική εταιρεία «ΑΝΕΓΕΡΣΗ Ο.Ε.» ανέγειρε και πώλησε ακίνητο στην αντικειμενική του αξία την 15/12/2004, αντί του ποσού 300.000,00 ευρώ και το έσοδο καταχωρήθηκε εμπρόθεσμα στα τηρούμενα βιβλία Β κατηγορίας (εσόδων – εξόδων). Τα έσοδα και τα κέρδη που προέκυψαν συμπεριελήφθησαν στην δήλωση φόρου εισοδήματος η οποία υποβλήθηκε το έτος 2005. Η εταιρεία στη συνέχεια ελέγχθηκε με τακτικό έλεγχο το έτος 2009 και τα βιβλία κρίθηκαν ακριβή και περαίωσε οριστικά τις φορολογικές της υποχρεώσεις.

Από έλεγχο των τραπεζικών λογαριασμών της ανωτέρω εταιρείας προέκυψε ότι το πραγματικό τίμημα πώλησης ανήλθε στο ποσό των 400.000,00 ευρώ και ως εκ τούτου προκύπτει διαφορά δηλωθέντος τιμήματος 100.000,00 ευρώ. Κατόπιν τούτου το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε το 2016 εντολή ελέγχου και επί της διαφοράς θα επιβάλει πρόσθετους φόρους, προσαυξήσεις και πρόστιμα:

Στον ιδιώτη αγοραστή του ακινήτου.

Το φόρο μεταβίβασης ακινήτων (ΦΜΑ) 100.000,00 Χ 11% = 11.000,00 ευρώ πλέον των νόμιμων προσαυξήσεων και επιπλέον ο ιδιώτης θα κληθεί να αποδείξει την ύπαρξη διαθεσίμων κεφαλαίων (πόθεν έσχες) για το έτος αγοράς 2004 σε περίπτωση που τα εισοδήματά του δεν δικαιολογούν τη διαφορά. Η παραγραφή σε υποθέσεις παραβάσεων κεφαλαίου είναι δεκαπενταετής.

Από την ομόρρυθμη εταιρεία «ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΟΕ» θα αναζητήσει.

Φ.Π.Α.

Κατά την χρήση 2004 οι μεταβιβάσεις ακινήτων ήταν εκτός πεδίου ΦΠΑ, ως εκ τούτου δεν μπορεί να αναζητηθεί φόρος.

Χαρτόσημο κλπ τέλη.

Στη μεταβίβαση ακινήτων δεν επιβάλλεται τέλος χαρτοσήμου.

Φορολογία εισοδήματος.

Κατά την χρήση 2004, τα κέρδη των ομόρρυθμων οικοδομικών επιχειρήσεων εξευρίσκονται με τεκμαρτό τρόπο, σύμφωνα με το άρθρο 34 του ν. 2238/94. Ο συντελεστής καθαρού κέρδους που ίσχυε ήταν 15%. Ο συντελεστής λόγω ανακριβούς δήλωσης θα προσαυξηθεί κατά 100% και τα καθαρά κέρδη θα ανέλθουν στις 30.000,00 ευρώ.

Ακαθάριστα έσοδα 100.000,00 Χ (15% + 15% =) 30% = 30.000,00 ευρώ.

Ο συντελεστής φόρου εισοδήματος για τις ομόρρυθμες εταιρείες το 2004 ήταν 25% ήτοι φόρος 30.000,00 Χ 25% = 7.500,00 ευρώ, πλέον προσαυξήσεις (120%) 9.000 ευρώ σύνολο προς καταβολή 16.500,00 ευρώ.

Πρόστιμο Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων (Κ.Β.Σ.): Σύμφωνα με τον Κ.Β.Σ., σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτου με σύνταξη συμβολαίου μεταβίβασης με ανακριβή αξία πώλησης, επιβάλλεται πρόστιμο (Αριθ. Πρωτοκόλλου Υπουργείου Οικονομικών 1016753/2006). Το πρόστιμο επιβάλλεται διότι από το εκδοθέν φορολογικό στοιχείο (θεωρείται το καταρτισθέν συμβόλαιο), προκύπτει η ανακριβής έκδοσή του. Η παράβαση σύμφωνα με την παράγραφο 10 του άρθρου 5 του ν.2523/97, θεωρείται αυτοτελής και επιβάλλεται πρόστιμο ισόποσο της αποκρυβείσας αξίας, ποσό 100.000,00 ευρώ.

Τα δημοσιεύματα αυτά έγιναν η αφορμή να γίνουμε δέκτες πολλών ερωτημάτων, σχετικά με τον τρόπο εξόφλησης αλλά κυρίως, αν και από πότε ισχύει η παραγραφή των φορολογικών υποθέσεων. Για το συγκεκριμένο παράδειγμα πιστεύουμε ότι η χρήση 2004 (για την εταιρεία), σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις και τις πρόσφατες αποφάσεις του ΣΤΕ έχει παραγραφεί. Ο εντοπισμός της διαφοράς του τιμήματος μέσω ανοίγματος του τραπεζικού λογαριασμού δεν μπορεί να θεωρηθεί νέο στοιχείο και να διαταχθεί επανέλεγχος, διότι κατά την διάρκεια του τακτικού ελέγχου όλα τα στοιχεία, μεταξύ αυτών και οι τραπεζικοί λογαριασμοί ήταν στην διάθεση του ελέγχου. Φυσικά, η κάθε υπόθεση είναι ξεχωριστή, εμείς με το συγκεκριμένο παράδειγμα και κατά την συγκεκριμένη χρονική περίοδο (χρήση 2004) αναδείξαμε το θέμα.

Τελειώνοντας, θα θέλαμε να εκφράσουμε τους προβληματισμούς μας, όσον αφορά την ευθύνη των τραπεζών, που όλα αυτά τα χρόνια της υπερτροφοδότησης της Ελληνικής οικονομίας, και της μεγάλης ρευστότητας του τραπεζικού συστήματος χορηγούσαν δάνεια για αγορά ακινήτων βαπτίζοντας το υπερβάλλον τίμημα ως «αναβάθμιση κλπ», οδηγώντας την αγορά σε στρέβλωση συμβάλλοντας στην αποφυγή καταβολής φόρων.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Οι δύο αναπτυξιακοί νόμοι,1297/72 και 2166/93, έχουν σκοπό να συμβάλλουν στην δημιουργία μεγάλων και βιώσιμων επιχειρηματικών μονάδων, είτε με τη μετατροπή των προσωπικών επιχειρήσεων (ατομικές, ΟΕ, ΕΕ, κοινωνίες Αστικού Δικαίου) σε κεφαλαιουχικές (ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ), είτε με την συγχώνευση αυτών, είτε με απόσχιση κλάδου ή κλάδων αυτών. Σε κάθε περίπτωση η λογική των αναπτυξιακών είναι η μετάβαση σε μία «ασφαλέστερη και κεφαλαιακά επαρκέστερη» εταιρική κατάσταση από το χαλαρότερο καθεστώς π.χ. μιας προσωπικής εταιρείας. Επίσης είναι δυνατή η μετάβαση από μία Ι.Κ.Ε. ή Ε.Π.Ε. σε Α.Ε..

Οι αναπτυξιακοί νόμοι έχουν υπάρξει εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία ειδικά για τις εταιρείες οι οποίες διαθέτουν μια σημαντική ακίνητη περιουσία, διότι κάνοντας χρήση των διατάξεών τους κατά την μετατροπή, μπορούν να αποφύγουν τον εκάστοτε ισχύοντα συντελεστή Φόρου Μεταβίβασης Ακινήτων (σήμερα αυτός είναι 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου).

Οι νόμοι αυτοί βελτιώθηκαν με το ν.4072/2012 αλλά και με τους πιο πρόσφατους ν.4305/2014 και ν.4393/2016. Η σημαντικότερη κατά τη γνώμη μας αλλαγή ήρθε με το άρθρο 322 του ν.4072/2012 με βάση το οποίο πλέον μπορούν να συγχωνευθούν, να αποσχισθούν ή και να μετατραπούν ακόμα και εταιρείες που μεταξύ των δραστηριοτήτων τους είναι και η εκμετάλλευση ακινήτων.

Άρθρο 322 παρ. 3 Ν.4072/2012: «Το άρθρο 12 του ν.δ. 1297/1972 παύει να ισχύει για συγχωνεύσεις ή μετατροπές επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοθετήματος αυτού από τη δημοσίευση του παρόντος και μετά.»

Παράδειγμα: Μία Ανώνυμη εταιρεία που έχει σκοπό το εμπόριο τροφίμων και παράλληλα ενοικιάζει ένα ακίνητο ιδιοκτησίας της σε τρίτο, αυτή η δραστηριότητα (της εκμετάλλευσης ακινήτου) μπορεί πλέον να αποσχισθεί και να μεταφερθεί μέσω απορρόφησης σε άλλη υφιστάμενη Ανώνυμη εταιρεία. Επίσης, η εν λόγω Ανώνυμη εταιρεία δύναται να διασπαστεί σε δύο κλάδους με την ίδρυση δύο νέων Ανωνύμων εταιρειών,  η κάθε μία με διαφορετικό αντικείμενο. Η μία με εμπόριο τροφίμων και η άλλη εκμετάλλευση ακινήτων. Στην περίπτωση αυτή κατ’ εφαρμογή της νομοθεσίας, η μεταβίβαση του ακινήτου απαλλάσσεται από τέλη και φόρους μεταβίβασης, η δε υπεραξία που τυχόν προκύπτει είναι αφορολόγητη.

Η εφαρμογή αυτών των διατάξεων μπορεί να αποτελέσει παράλληλα ένα επενδυτικό εργαλείο και μέσο εξυγίανσης των επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, κάποιος επενδυτής που στοχεύει να επενδύσει στον τομέα των τροφίμων εισερχόμενος στην εταιρεία μέσω αύξησης κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωμένος να καταβάλει ένα σημαντικό ποσό που αντιστοιχεί στην αξία του ακινήτου του προαναφερθέντος παραδείγματος. Έτσι ο ενδιαφερόμενος, μέσω της απόσχισης κλάδου θα εισέλθει στο κομμάτι της επιχείρησης που τον ενδιαφέρει ώστε να αποκτήσει και ένα ποσοστό συμμετοχής καλύτερο σε σχέση με την εισφορά του. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τις περιπτώσεις που επενδυτικά κεφάλαια σκοπεύουν να επενδύσουν σε ακίνητα.

Η διάσπαση των επιχειρήσεων μπορεί να αποτελέσει εργαλείο εξυγίανσης εταιρειών που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, με τη δημιουργία νέων βιώσιμων μονάδων στο σύνολό τους ή με την εξυγίανση μέρους αυτών. Αυτή η τακτική είναι σύνηθες φαινόμενο στις Δυτικές οικονομίες. Στη χώρα μας όμως την συναντάμε σπάνια. Γίνεται χρήση κυρίως σε εταιρείες του ευρύτερου Δημόσιου τομέα και στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις που συμμετέχει το Δημόσιο ή οι τράπεζες. Εμπόδιο σε αυτές τις κινήσεις αποτελεί το ισχύον νομικό καθεστώς (κυρίως το πτωχευτικό δίκαιο). Το Ελληνικό Δημόσιο αρνείται να συναινέσει στην εφαρμογή αυτών των διατάξεων όταν οι εταιρείες οφείλουν φόρους ή ασφαλιστικές εισφορές.

Οι τράπεζες κάτω από το βάρος της οικονομικής κρίσης και στη προσπάθεια να σώσουν  ό,τι σώζεται από το χαρτοφυλάκιό τους, συζητούν και σε αρκετές περιπτώσεις αποδέχονται (έστω και σιωπηρά) τέτοιου είδους λύσεις. Οι επιχειρηματίες όμως από την πλευρά τους, οφείλουν να μελετούν σε βάθος τα προβλήματα των επιχειρήσεών τους και τα επιχειρηματικά τους σχέδια να βασίζονται σε ρεαλιστικά δεδομένα και όχι σε ατεκμηρίωτες σκέψεις, ανεκπλήρωτα όνειρα και άλλες φιλοδοξίες.

Είναι σημαντικό οι επιχειρήσεις να συνειδητοποιήσουν πως δεν πρέπει παθητικά να περιμένουν τις προτάσεις των τραπεζών, που μέχρι σήμερα προτείνουν λύσεις που εξυπηρετούν κυρίως τα δικά τους συμφέροντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων η οποία συνήθως δεν καθιστά βιώσιμη την θέση του επιχειρηματία αλλά παρατείνει το μαρτύριό του ενώ η τράπεζα προσωρινά τουλάχιστον αποφεύγει να εντάξει άλλον ένα πελάτη στη λίστα των κόκκινων δανείων. Χρειάζεται η ανακούφιση εκ μέρους της τράπεζας αλλά πάνω από όλα χρειάζεται να γνωρίζει κανείς για ποιον λόγο την αιτείται και που κατευθύνεται μετά από αυτήν. Εφόσον τα γνωρίζει αυτά, ο επιχειρηματίας πιθανόν να επιτύχει και καλύτερους όρους στη διαπραγμάτευση με την τράπεζα. Αυτό που πραγματικά έχει ασφαλέστερες πιθανότητες να βοηθήσει το επιχειρείν είναι η κατάρτιση τεκμηριωμένων επενδυτικών-επιχειρηματικών πλάνων (business plan) επί τη βάση των οποίων να αιτηθούν την συνεργασία των τραπεζών σε μια προσπάθεια πραγματικής εξυγίανσης των επιχειρήσεων.

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιώργου Ευσταθόπουλου (δικηγόρος – συνεργάτης της Artion A.E.)

Η έκδοση ευνοϊκών δικαστικών αποφάσεων επί φορολογικών καταλογισμών σε βάρος του καθηγητή και τέως αντιπροέδρου της Βουλής κ. Αλέξη Μητρόπουλου και του τραγουδιστή Μιχάλη Χατζηγιάννη, προκάλεσε ποικίλες απορίες κι ερωτήματα τα οποία τέθηκαν  μαζικά υπόψη μας, κυρίως από  φυσικά  αλλά και νομικά πρόσωπα.

Σε απάντηση αυτών και κυρίως προς άρση της συγχύσεως που δημιουργήθηκε, επισημαίνονται τα ακόλουθα:

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, εξέδωσε δύο αποφάσεις ,μια για τον καθηγητή και τέως αντιπρόεδρο της Βουλής και μια για το γνωστό τραγουδιστή, κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, το οποίο ακολούθως έκρινε οριστικώς επί της φορολογικής διαφοράς του κ. Χατζηγιάννη.

Με την υπ΄ αρ. 1623/2016 απόφαση, που αφορά στον κ. Μητρόπουλο, το ΣτΕ έκρινε επί της παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου να καταλογίσει ΠΡΟΣΤΙΜΑ του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων.

Σύμφωνα με την άνω απόφαση, κρίθηκε ότι η συνδυαστική εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 2523/97 και της παρ. 4 του άρθρου 84 του ΚΦΕ, με τις οποίες η παραγραφή διαμορφωνόταν στην δεκαετία για τα πρόστιμα του ΚΒΣ, ως επίσης και η εφαρμογή των διατάξεων του (άρθρου 12 παρ. 7) του Ν. 3888/2010, του (άρθρου 18 παρ. 2) Ν. 4002/2011 και του Ν. 4098/2012, με τις οποίες η ως άνω δεκαετία παρατεινόταν ακόμα περισσότερο, ΔΕΝ είναι ΝΟΜΙΜΗ.

Συνεπώς, τυγχάνει εφαρμογής η διάταξη του ΚΒΣ η οποία προβλέπει την πενταετή παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να καταλογίσει πρόστιμα του ΚΒΣ.

Στην περίπτωση του κ. Χατζηγιάννη, το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών έκρινε, κατόπιν αποφάσεως του ΣτΕ που εκδόθηκε για την ίδια υπόθεση μετά από προδικαστικό ερώτημα του Δ. Εφετείου προς αυτό, τα ακόλουθα:

Ο χρόνος φορολόγησης της αδικαιολόγητης προσαύξησης της περιουσίας (αδικαιολόγητο εισόδημα) δεν είναι (απαραίτητα) αυτός που συγκεκριμένο χρηματικό ποσό εμβάζεται στο εξωτερικό. Θα πρέπει να ερευνάται από την ελεγκτική αρχή ο τρόπος σχηματισμού του κεφαλαίου σε βάθος χρόνου (ήτοι κατά τη διάρκεια πλειόνων χρήσεων), που εμβάζεται στο εξωτερικό δηλαδή ο χρόνος απόκτησης του εισοδήματος. Για τον τραγουδιστή λοιπόν κρίθηκε ότι το χρηματικό ποσό του εμβάσματος αποτελεί συγκεντρωτικό ποσό εισοδημάτων ετών και όχι ενός έτους μόνο (δηλαδή του έτους πραγματοποίησης του εμβάσματος) και επομένως υπόκεινται σε φορολόγηση τα εισοδήματα αυτά αλλά για τη χρονιά που αποκτήθηκαν.

Δηλαδή, στην φορολογία εισοδήματος, κρίθηκε ότι «τα άγνωστης προέλευσης εισοδήματα θα πρέπει να φορολογούνται στο έτος που αποκτήθηκαν, στον πραγματικό χρόνο δηλαδή και όχι τότε που π.χ εμφανίζονται στο τραπεζικό σύστημα με τη μορφή εμβάσματος».

Κατόπιν τούτου, το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών δικαίωσε πλήρως τον κ. Χατζηγιάννη, κατά παραδοχή του άνω σχετικού ισχυρισμού, και διέταξε το Ελληνικό Δημόσιο να επιστρέψει ως «αχρεωστήτως καταβληθείσες τις δόσεις του φόρου που είχε μέχρι σήμερα έχει καταβάλει».
Το Δημόσιο έχει δικαίωμα να υποβάλει αίτηση αναίρεσης κατά της άνω αποφάσεως ενώπιον του ΣτΕ, το οποίο όμως ήδη έχει πάρει θέση επί του θέματος και συγκεκριμένα για τον ορθό τρόπο ελέγχου εκ μέρους των ελεγκτικών αρχών και την εν γένει εφαρμογή της νομοθεσίας.

Με την άνω απόφαση κρίθηκαν και άλλα νομικά θέματα, που θα αποτελέσουν αντικείμενο εμπεριστατωμένης  μελέτης  μας, όπως η φύση των διατάξεων περί αδικαιολόγητης προσαύξησης περιουσίας (τρόπος εξεύρεσης του φορολογητέου εισοδήματος και όχι αναδρομική επιβολή φόρου) και ο χρόνος παραγραφής στην φορολογία του εισοδήματος (που δεν ταυτίζεται με την απόφαση για τον κ. Μητρόπουλο που αφορά στο αντικείμενο του ΚΒΣ).

Συμπερασματικά, η νομοθεσία από μόνη της μετά τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις της , αλλά και τις ερμηνευτικές εγκυκλίους του Υπουργείου Οικονομικών, επέφερε σύγχυση ως προς το τι τελικά ισχύει και τι όχι ως προς το χρόνο παραγραφής των φορολογικών υποθέσεων.

Εφόσον Φοροτεχνικοί, αλλά και έγκριτοι νομικοί, δεν είναι σε θέση να απαντήσουν με βεβαιότητα ποιες υποθέσεις  και πότε παραγράφονται, είναι εύκολο να φανταστείτε τι σύγχυση επικρατεί στους φορολογούμενους και ιδιαίτερα σε αυτούς που βρίσκονται σε καθεστώς ελέγχου ή αναμονής ελέγχου.

Αποτελεί επομένως επιτακτική ανάγκη να συμμορφωθεί η Διοίκηση προς το περιεχόμενο των εκδιδόμενων αποφάσεων των Δικαστηρίων και να χορηγήσει σχετικές οδηγίες προς όλους τους ελεγκτικούς της μηχανισμούς, οι οποίοι παρουσιάζονται αρνητικοί ως προς την εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων και κυρίως ως προς τις νομικές κρίσεις αυτών (π.χ. παραγραφή, τρόπος ελέγχου κ.λ.π.), οδηγώντας τους φορολογούμενους στις αίθουσες των δικαστηρίων και στην οικονομική τους εξόντωση.

Με την ευκαιρία ,επ’ αφορμή φορολογικών  διαφορών που χειριστήκαμε , θα θέλαμε να παρατηρήσουμε ότι επιτέλους η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) , εξετάζει τις περισσότερες υποθέσεις και μάλιστα παίρνοντας θέση επί της ουσίας, προστατεύοντας τους φορολογούμενους από την αυθαίρετη, εκ μέρους των ελεγκτικών αρχών, άσκηση της εξουσίας ελέγχου και καταλογισμού φόρων και προστίμων.

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Φίλιππου Ζήρα (δικηγόρος της Artion A.E.)

Τα τελευταία χρόνια αλλά και ειδικά μετά και την ψήφιση του νέου ασφαλιστικού νόμου (ν.4387/2016), όσοι ασχολούμαστε με την οργάνωση και υποστήριξη της δραστηριότητας των εταιρειών, παρατηρούμε την αυξημένη τάση για επιλογή της Ι.Κ.Ε. ως νομικής μορφής καταλληλότερης για τα ελληνικά δεδομένα. Μια σχετική παλιότερη ανάλυσή μας που συγκρίνει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα μπορείτε να βρείτε εδώ. Μάλιστα το άρθρο 107 του ν.4072/2012 επεξηγεί ειδικά την διαδικασία μετατροπής μίας Ο.Ε. σε Ι.Κ.Ε.. σύμφωνα με το οποίο «εταιρεία άλλης μορφής μπορεί να μετατραπεί σε ιδιωτική κεφαλαιουχική εταιρεία με απόφαση των εταίρων ή των μετόχων, που λαμβάνεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το νόμο για την περίπτωση λύσης της συγκεκριμένης εταιρικής μορφής». Τις ειδικότερες λεπτομέρειες του άρθρου αυτού ο νομοθέτης ανέλυσε στην εγκύκλιο ΠΟΛ 1262/2013.

Ο λόγος που επανερχόμαστε με το παρόν άρθρο είναι το γεγονός ότι με το νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο ο οποιοσδήποτε έχει την ατυχία να είναι αυτοαπασχολούμενος και να εξακολουθεί μέχρι σήμερα να έχει ένα μέτριο ετήσιο εισόδημα πάνω από 20.000 ευρώ,  θα γνωρίσει από 1/1/2017 μια πολύ αισθητή μείωση στα καθαρά κέρδη του (μετά την αφαίρεση κρατήσεων και φόρων θα μένουν σε πολλές περιπτώσεις ασφαλισμένων περίπου τα μισά). Δεν θα αναλωθούμε περαιτέρω στο κομμάτι αυτό, υπάρχει αρθρογραφία αναλυτικότατη με επαρκή παραδείγματα.

Ένα βασικό χαρακτηριστικό στις Ο.Ε.και Ε.Ε. (ομόρρυθμες-ετερόρρυθμες εταιρείες) είναι το γεγονός πως όλοι οι ομόρρυθμοι –ετερόρρυθμοι εταίροι έχουν υποχρεωτικά την εμπορική ιδιότητα και για τον λόγο αυτό είναι υποχρεωμένοι να υπάγονται στην ασφάλιση του πρώην ΟΑΕΕ (πλέον ΕΦΚΑ). Άρα, αυτό σημαίνει πως κάθε ομόρρυθμος εταίρος θα καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές.

Σημαντικά πλεονεκτήματα μετατροπής Ο.Ε. σε Ι.Κ.Ε.

Προκειμένου να αποφύγουν την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών, πολλοί προχώρησαν στην μετατροπή της Ο.Ε. σε Ι.Κ.Ε.. Στις Ι.Κ.Ε., το σημαντικό πλεονέκτημα είναι πως υποχρέωση ασφάλισης έχει μόνο ο διαχειριστής της και όχι οι εταίροι της, οι οποίοι επίσης από τη στιγμή που θα μετατραπεί ο Ο.Ε. σε Ι.Κ.Ε. δεν θα ευθύνονται αλληλέγγυα και εις ολόκληρον για τις υποχρεώσεις της που θα δημιουργούνται στο εξής. Η νομική προσωπικότητα της εταιρείας συνεχίζεται κανονικά ως είχε και μετά την μετατροπή.

Επιπλέον πλεονέκτημα, είναι το γεγονός πως ο νόμος προβλέπει την ύπαρξη διάφορων μορφών εισφορών για τις Ι.Κ.Ε., τις εξωκεφαλαιακές και τις εγγυητικές. Άρα π.χ. μπορεί να αποτιμηθεί η εργασία κάποιου εταίρου και να λάβει μερίδια στην εταιρεία ανάλογα με το πώς αποτιμήθηκε η εργασία του. Φυσικά, σε περίπτωση που κατά την μετατροπή Ο.Ε. σε Ι.Κ.Ε., τα εταιρικά μερίδια ενός ομόρρυθμου εταίρου μετατραπούν σε εγγυητικές ή εξωκεφαλαιακές εισφορές στην Ι.Κ.Ε., απαιτείται η ρητή συμφωνία των εν λόγω εταίρων (άρθρο 107 παρ.1 ν.4072/2012).

Οι πρώην ομόρρυθμοι εταίροι και πλέον εταίροι Ι.Κ.Ε., εξακολουθούν επί πενταετία να ευθύνονται για τις υποχρεώσεις της Ο.Ε. που είχαν δημιουργηθεί μέχρι και την μετατροπή.

Η αποτίμηση της περιουσίας της μετατρεπόμενης εταιρείας

Η Ι.Κ.Ε. επωφελείται ενός σημαντικού προνομίου σε περίπτωση που κάποιος επιθυμεί να επιλέξει την νομική της μορφή για να δραστηριοποιηθεί. Απαλλάσσεται της υποχρέωσης αποτίμησης της περιουσίας της μετατρεπόμενης εταιρείας και έτσι απαλλάσσεται της υποχρέωσης καταβολής του φόρου υπεραξίας που θα επιβαλλόταν (ΠΟΛ 1262/2013 παρ. 6). Αντίθετα, σε περίπτωση μετατροπής μιας Ο.Ε. σε Ε.Π.Ε. ή Α.Ε. θα επιφέρει την αποτίμηση της περιουσίας αυτής με όλα τα σχετικά φορολογικά επακόλουθα.

Σε περίπτωση που η εταιρεία αυτή έχει συσταθεί ή κάνει χρήση κάποιου αναπτυξιακού νόμου στο κεφάλαιό της, τότε εφαρμογή θα έχουν οι διατάξεις του νόμου αυτού για την αποτίμηση της περιουσίας της(ΠΟΛ 1262/2013 παρ. 7) σε συνδυασμό με τα άρθρα 106 και 107 του ν.4072/2012. Η σύζευξη του αναπτυξιακού με τα άρθρα 106 και 107 του ν.4072/2012 δεν ισχύει αν η μετατροπή γίνεται από Α.Ε. σε Ι.Κ.Ε. ή από Ι.Κ.Ε. σε προσωπική εταιρεία (ΠΟΛ 1262/2013 παρ. 8).

Πρότασή μας είναι η χρήση της επιτροπής του άρθρου 9 σε κάθε περίπτωση ώστε στο μέλλον να μην προκύψουν αμφισβητήσεις από οποιονδήποτε δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα ή πρόσωπο που να αφορούν την κεφαλαιακή αξία της εταιρείας.

Τι γίνεται αν η μετατρεπόμενη εταιρεία διαθέτει ακίνητο στο όνομά της;

Όπως αναφέραμε παραπάνω, η νομική προσωπικότητα μεταφέρεται αυτούσια στη νέα νομική μορφή με αποτέλεσμα να μην έχουμε την σύσταση εξ αρχής νέας εταιρείας. Για τον λόγο αυτό δεν χρειάζεται να γίνει κάποια συμβολαιογραφική πράξη μεταβίβασης του ακινήτου.

Αντίθετα, το ίδιο το συμφωνητικό μετατροπής θα πρέπει να περιβληθεί τον συμβολαιογραφικό τύπο εφόσον η εταιρεία έχει ακίνητη περιουσία.

Λογιστικές συνέπειες μετατροπής

• Συντάσσεται απογραφή έναρξης κατά την ημερομηνία της μετατροπής. Όπως προαναφέραμε δεν απαιτείται η χρήση της επιτροπής του άρθρου 9 και άρα δεν χρειάζεται να προκύψει υπεραξία.
• Η Ι.Κ.Ε. τηρεί εκ του νόμου διπλογραφικά βιβλία οπότε απαιτείται να γίνει η σχετική μετάβαση από τα απλογραφικά.
• Αν ο αναπτυξιακός προβλέπει πως κατά την αποτίμηση της μετατρεπόμενης επιβάλλεται φόρος υπεραξίας, τότε υπερισχύει ο αναπτυξιακός έναντι της ΠΟΛ 1262/2013 παρ. 6.
• Ο ετήσιος ισολογισμός θα περιλαμβάνει τις πράξεις της εταιρείας και υπό τις δύο νομικές της μορφές. Αυτό σημαίνει πως δεν θα συνταχθεί άλλος ισολογισμός για το διάστημα που είναι Ο.Ε. ή Ε.Π.Ε. και άλλος για Ι.Κ.Ε., αλλά ένας ενιαίος στο όνομα της νέας εταιρικής μορφής.

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Φίλιππου Ζήρα (δικηγόρος της Artion A.E.)

Πολλοί ενδιαφερόμενοι, μεσούσης της τουριστικής σεζόν, αναζητούν μία φόρμουλα μείωσης της φορολογικής επιβάρυνσης και για αυτόν το λόγο, συχνά εξετάζουν την ίδρυση μιας εταιρείας στο εξωτερικό η οποία θα διαχειρίζεται τα εισοδήματα των ελληνικών τουριστικών ακινήτων τους. Άλλοι απλά επιθυμούν να γνωρίζουν το ισχύον καθεστώς μίσθωσης των ακινήτων τους σε ημεδαπούς ή αλλοδαπούς τουρίστες φυσικά ή νομικά πρόσωπα και τι σημαίνει φορολογικά για αυτούς η χρήση σύγχρονων εργαλείων όπως αυτό του Airbnb. Στο παρόν άρθρο θα δούμε τι ισχύει με τις επιβαλλόμενες φορολογίες σε μία τέτοια περίπτωση αλλά και όλο το φορολογικό πλαίσιο της εκμίσθωσης τουριστικών ακινήτων.

Από τον Νοέμβριο του 2015 καταργήθηκε η υποχρέωση των ιδιοκτητών ακινήτων να εφοδιάζονται με το σήμα του ΕΟΤ για βραχυχρόνιες μισθώσεις απελευθερώνοντας ουσιαστικά τον χώρο αυτόν από μια σημαντική επιβάρυνση.

Βέβαια να τονίσουμε εδώ πως σε περίπτωση που οποιαδήποτε συμπληρωματική υπηρεσία πέραν της απλής μίσθωσης (όπως καθαριότητα, φύλαξη,  κλπ, ), παρέχεται προς τον μισθωτή του ακινήτου, τότε έχουμε επιχειρηματική δραστηριότητα με υποχρέωση τήρησης βιβλίων από τον ιδιοκτήτη και φορολόγηση ως εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και υποχρέωση απόκτησης του σήματος ΕΟΤ.

Πληρώνουν τα τουριστικά ενοικιαζόμενα ακίνητα ΕΝΦΙΑ ακόμη κι αν ανήκουν σε αλλοδαπή εταιρεία;

Ο ΕΝΦΙΑ (ν.4223/2013) είναι ένας φόρος ο οποίος επιβάλλεται επί της ιδιοκτησία της ακίνητης περιουσίας και όχι επί προσόδου της. Ο ΕΝΦΙΑ επιβάλλεται και πληρώνεται στην Ελλάδα σε κάθε περίπτωση. Ο επιβαλλόμενος ΕΝΦΙΑ είναι ίδιος είτε ο ιδιοκτήτης είναι φορολογικός κάτοικος εξωτερικού είτε Ελλάδας.

Ποιος είναι ο φόρος εισοδήματος σε περίπτωση επιχειρηματικής δραστηριότητας και ποιος σε απλή αστική μίσθωση;

Η μίσθωση (ακόμη και βραχύβια) οικήματος σε τουρίστες είναι δύο ειδών. Είτε α) ασκώντας επιχειρηματική δραστηριότητα, είτε β) μισθώνοντας ακίνητο (αστική μίσθωση). Η μίσθωση και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις μπορεί να γίνει σε φυσικά πρόσωπα (απλούς τουρίστες) ή σε Ελληνικές ή αλλοδαπές τουριστικές επιχειρήσεις πχ. Τουριστικά γραφεία.

  Α) Εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα

Όταν πέραν της μίσθωσης ο ιδιοκτήτης ή ο υπεκμισθωτής παρέχει στον διαμένοντα και άλλες υπηρεσίες όπως π.χ. εστίαση, φύλαξη, υπηρεσίες καθαριότητας κτλ, τότε θεωρείται εκ του νόμου πως έχουμε άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας. Στην περίπτωση αυτή οι υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη είναι οι ακόλουθες:

• Έναρξη δραστηριότητας .
• Απόκτηση σήματος από τον ΕΟΤ.
• Σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης είναι νομικό πρόσωπο θα του επιβληθεί ο συντελεστής φορολογίας που ισχύει για τα νομικά πρόσωπα σήμερα (29%) και αν είναι φυσικό πρόσωπο τα φορολογηθούν σύμφωνα με την ισχύουσα κλίμακα φορολογίας για τους ασκούντες ατομική επιχείρηση.

Αν η εκμίσθωση γίνει από εταιρεία σε χώρα χωρίς ΣΑΔΦ;

• Αν τα ακίνητα ανήκουν ή μεταβιβαστούν ή μισθωθούν σε αλλοδαπή εταιρεία που έχει έδρα χωρίς ισχύουσα ΣΑΔΦ μεταξύ των δύο χωρών, τότε θεωρείται πως η εταιρεία αυτή έχει εγκατάσταση στη χώρα μας (μέσω των ακινήτων που εκμεταλλεύεται) και θα φορολογηθεί για τα κέρδη της με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή Ελλάδας.

Αν η εκμίσθωση γίνει από εταιρεία σε χώρα με ΣΑΔΦ;

• Σε περίπτωση που υπάρχει ΣΑΔΦ, οι συμβάσεις αυτές προβλέπουν πως το εισόδημα αυτό πάλι φορολογείται στην χώρα του ακινήτου ανεξάρτητα του αν η αλλοδαπή εταιρεία δεν έχει εγκατάσταση στη χώρα που μισθώνει το ακίνητο, μόνο που η αλλοδαπή εταιρεία δεν θα έχει παρακράτηση φόρου μερισμάτων ανάλογα με τις προβλέψεις της Σύμβασης Αποφυγής Διπλής Φορολογίας που ισχύει (σας προτρέπουμε να διαβάσετε τον οδηγό μας Φορολογία Ακινήτου Ιδιοκτησίας Αλλοδαπής Εταιρείας).

Το εισόδημα αυτό, αν και χαρακτηρίζεται εισόδημα από ακίνητη περιουσία ιδίως για τις ανάγκες υποβολής της δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας, θεωρείται σε κάθε περίπτωση έσοδο από επιχειρηματική δραστηριότητα και επομένως, για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται και αφορούν τα ακίνητα έχουν εφαρμογή οι διατάξεις των άρθρων 21, 22 και 23, σε συνδυασμό και με τις διατάξεις των περιπτώσεων δ΄ και στ΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 39.(ΠΟΛ 1069/2015).

Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να επισημάνουμε ακόμη ότι σύμφωνα με τη παράγραφο 4 του άρθρου 4 του ν.4172/2013, μπορεί να αναζητηθεί φορολόγηση στην Ελλάδα αν «ο τόπος άσκησης πραγματικής διοίκησης» είναι η Ελλάδα με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τις συνθήκες. Με άλλα λόγια ακόμη και αν υπάρχει ΣΑΔΦ και προβλέπεται ότι το εισόδημα μπορεί να φορολογηθεί στην αλλοδαπή, το ελληνικό κράτος μπορεί να επιβάλει η φορολόγηση να γίνει στην Ελλάδα εφόσον κρίνει πως η αλλοδαπή εταιρεία είναι επίπλαστη οντότητα δίχως πραγματική υπόσταση. Δηλαδή ο φόρος μερισμάτων θα επιβληθεί στην Ελλάδα ή η διαφορά σε σχέση με τον καταβληθέντα φόρο μερισμάτων στο εξωτερικό.

Β) Εισόδημα από μίσθωση ακινήτου

Όπως είδαμε παραπάνω, πλέον ανεξάρτητα της διάρκειας της μίσθωσης, εφόσον υπάρχει ολική αποξένωση μεταξύ ιδιοκτήτη και μισθίου και καμία άλλη παροχή υπηρεσιών, τότε έχουμε αστική μίσθωση και φορολόγηση με 15% για τα πρώτα 12.000 ευρώ και 35% έως 45% για υψηλότερα εισοδήματα.

Θέλω να μισθώσω το ακίνητό μου σε αλλοδαπή εταιρεία η οποία θα το εκμεταλλευτεί και θα το υπεκμισθώσει ή θα το κάνει τουριστική επιχείρηση. Τι γίνεται με τον Φ.Π.Α;

Ο γενικός κανόνας αναφέρει πως απαλλάσσονται του Φ.Π.Α. οι μισθώσεις ακινήτων (άρθρο 22 παρ. 1κστ τουν Ν.2859/2000)

Είναι γνωστό πως στις επαγγελματικές μισθώσεις υπάρχει η εναλλακτική του να επιλεγεί να καταρτιστεί η μίσθωση και να υπαχθεί σε Φ.Π.Α. (βλ. ΠΟΛ 1180/2013).

• Άρα εάν μισθώσω το ακίνητο σε ημεδαπή ή αλλοδαπή εταιρεία, τότε έχω εμπορική μίσθωση και μπορώ να επιλέξω μεταξύ χρέωσης ΦΠΑ ή χαρτοσήμου 3,6%.
• Αν μισθώσω το ακίνητο σε ημεδαπό ή αλλοδαπό φυσικό πρόσωπο και το εν λόγω πρόσωπο υπεκμισθώσει το ακίνητό μου χωρίς να ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα, τότε έχουμε αστική μίσθωση και δεν οφείλεται ΦΠΑ.

Σημείωση: Εκμεταλλευτής ακινήτου είναι τόσο το πρόσωπο που διαθέτει κυριότητα επί του ακινήτου, όσο και κάθε πρόσωπο που διαθέτει με οποιονδήποτε τρόπο δικαίωμα εκμετάλλευσής του (π.χ. υπεκμίσθωση, επικαρπία κλπ.).

Μίσθωση ακινήτων σε Κυπριακή εταιρεία με σκοπό την υπεκμίσθωση σε τουρίστες ή τη λειτουργία ως τουριστική επιχείρηση.

Έστω λοιπόν ότι κάποιος ενδιαφέρεται να εκμισθώσει τα ακίνητά του σε κυπριακή εταιρεία η οποία στη συνέχεια θα τα διαχειρίζεται υπεκμισθώνοντάς τα στην Ελλάδα ή ιδρύοντας τουριστική επιχείρηση. Συνεπώς, η τουριστική επιχείρηση (μισθωτής) θα πρέπει να μεριμνήσει ούτως ώστε τα καταλύματα αυτά να αδειοδοτηθούν  βάσει του νόμου 4179/2013.

Στη Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας μεταξύ Ελλαδας και Κύπρου, αναφέρεται ρητά στο άρθρο 5 πως «Eισόδημα εξ ακινήτου ιδιοκτησίας δύναται να φορολογηθή εις το Συμβαλλόμενον Kράτος όπου ευρίσκεται η τοιαύτη ιδιοκτησία…………. Aι διατάξεις της παραγράφου 1 εφαρμόζονται επί εισοδήματος προερχομένου εξ αμέσου χρήσεως, εξ ενοικιάσεως ή χρήσεως υφ’ οιανδήποτε ετέραν μορφήν της ακινήτου ιδιοκτησίας. ………… Aι διατάξεις των παραγράφων 1 και 3 εφαρμόζονται ωσαύτως επί εισοδήματος εξ ακινήτου ιδιοκτησίας επιχειρήσεώς τινος και επί εισοδήματος εξ ακινήτου ιδιοκτησίας χρησιμοποιουμένης δια την παροχήν επαγγελματικών υπηρεσιών.».

Βλέπουμε πως στην περίπτωση της Κύπρου οποιοδήποτε εισόδημα προκύπτει από ακίνητη ιδιοκτησία φορολογείται στην χώρα όπου βρίσκεται η ακίνητη αυτή ιδιοκτησία, ακόμη και στην περίπτωση όπου δεν έχουμε απλά μίσθωση αλλά και τουριστική επιχείρηση.

Εφόσον έχουμε περίπτωση απλής μίσθωσης ή μίσθωσης ολόκληρης τουριστικής επιχείρησης:

• δεν επιβάλλεται ΦΠΑ (εκτός αν προαιρετικά το επιλέξει όπως περιγράψαμε ανωτέρω σε εμπορική μίσθωση).
• Ο ΕΝΦΙΑ θα καταβληθεί στην Ελλάδα
• η φορολογία εισοδήματος θα λάβει χώρα στην Ελλάδα

Σημείωση: Λόγω ΣΑΔΦ δεν θα πληρώσει φόρο εισοδήματος η Κυπριακή εταιρεία στην Κύπρο αφού η φορολογική της υποχρέωση εξαντλήθηκε στην Ελλάδα. Τι γίνεται όμως με τα μερίσματα; Σε περίπτωση που η κυπριακή εταιρεία είναι κυπριακών συμφερόντων, τότε δεν υπάρχει φόρος μερίσματος. Αν όμως ανήκει σε φορολογικό κάτοικο Ελλάδος, κατά τη διανομή μερίσματος όταν αυτή προκύψει ο δικαιούχος του μερίσματος θα το δηλώσει στην Ελλάδα (τόπος φορολογίας του παγκόσμιου εισοδήματος) και θα φορολογηθεί με τον ισχύοντα τότε συντελεστή φορολογίας μερισμάτων που σήμερα ανέρχεται σε 15%.

Σημείωση: Ειδικά για την Κύπρο κατά τον υπολογισμό του φόρου μερισμάτων για φορολογικό κάτοικο Ελλάδος, θα συμψηφιστεί και ο εταιρικός φόρος Κύπρου (12,5%) σύμφωνα και με την εγκύκλιο ΔΟΣ Α 1051902 ΕΞ 2016/31.3.2016.

Οι Βραχυχρόνιες Μισθώσεις

Μέχρι πρόσφατα, οποιαδήποτε μίσθωση θεωρούταν τουριστική εφόσον διαρκούσε για λιγότερο από 30 ημέρες. Αυτό σήμαινε πως οι ιδιοκτήτες όφειλαν να εκδώσουν το σήμα του ΕΟΤ ώστε να μισθώσουν ένα ακίνητο π.χ. για 15 ημέρες. Αυτό καταργήθηκε με αποτέλεσμα να μην υφίσταται ειδικότερη πρόβλεψη και συνεπώς ο καθένας να μπορεί να μισθώνει το οίκημά του σε Έλληνα υπήκοο ή αλλοδαπό τουρίστα ακόμη και για  πέντε (5) ημέρες αρκεί φυσικά να ακολουθεί την προβλεπόμενη διαδικασία στο taxisnet.

Τι πρέπει να κάνω για να συνάψω μια τέτοια βραχυχρόνια μίσθωση;

Όσοι ιδιοκτήτες επιθυμούν να εκμισθώσουν τα ακίνητά τους σε έναν τουρίστα για π.χ. 10 μέρες, οφείλουν μόνο να προβούν σε εμπρόθεσμη ηλεκτρονική καταχώρηση των στοιχείων της μίσθωσης μέσω της εφαρμογής της Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (Δ.ΗΛΕ.Δ.) στον ιστότοπο www.gsis.gr και, ακολούθως, να λάβουν, το μοναδικό αριθμό καταχώρησης της μίσθωσης. Οι αλλοδαποί δεν χρειάζεται να αποκτήσουν ΑΦΜ στη Ελλάδα ,η σύμβαση και αναγγελία αυτής μπορεί να γίνει με τον αριθμό ταυτότητας ή διαβατηρίου.

Εξαγγελίες. Προσοχή δεν ισχύουν

Σύμφωνα με αυτά που ακούγονται στην αγορά, το Υπουργείο ετοιμάζεται άμεσα να βάλει πρόστιμο ύψους 50.000 ευρώ εφόσον το εν λόγω ακίνητο δεν φέρει το σήμα του ΕΟΤ σε περίπτωση που έχουμε τουριστική επιχείρηση αδήλωτη. Για να μην επιβληθεί το πρόστιμο θα πρέπει να ισχύουν τα εξής σωρευτικά:

• Θα πρέπει να μισθώνεται το πολύ για 90 ημέρες τον χρόνο.
• Θα καταβάλλεται κάποιο ειδικό επιπλέον τέλος ή φόρος στην πηγή.
• Μίσθωση άνω των 4 ακινήτων αυτού του καθεστώτος ανά ΑΦΜ δεν θα επιτρέπεται (θα ορίζεται ως επιχειρηματική δραστηριότητα με συνέπεια ασφαλιστικές εισφορές;;)
• Να είναι εγγεγραμμένο στο Μητρώο Βραχυχρόνιων Μισθώσεων
• Πρέπει το ακίνητο να είναι άνω των 9 τ.μ. με όλες τις νόμιμες άδειες.
• Πρέπει το ακίνητο να είναι επιπλωμένο χωρίς παροχή υπηρεσιών.

Σημείωση 1: Οι βραχυχρόνιες αυτές μισθώσεις απαλλάσσονται του ΦΠΑ. Σε περίπτωση όμως που ο ενδιαφερόμενος ιδιοκτήτης επιθυμεί να επιβάλει ΦΠΑ στη μίσθωση (βλέπε εμπορικές) τότε θα έχει τη δυνατότητα.

Σημείωση2: θυμίζουμε εδώ πως όταν ο μισθωτής είναι αλλοδαπός και η μίσθωση είναι βραχυχρόνια, τότε δεν χρειάζεται να δηλωθεί το ΑΦΜ του βραχυχρόνιου μισθωτή και η μίσθωση γίνεται με διαβατήριο ή ταυτότητα.

Σημείωση3: Εφόσον πέραν της παραχώρησης του ακινήτου για την διαμονή προσφέρονται συναφείς τουριστικές υπηρεσίες  (βλ άρθρο 1 παρ. 2 ν.4276/2014) τότε υπάρχει υποχρέωση απόκτησης του σήματος του ΕΟΤ (Ειδικό Σήμα Λειτουργίας). Άρα, εφόσον παρέχονται τουριστικές υπηρεσίες έχουμε επιχειρηματική δραστηριότητα και πρέπει να εκδίδεται αντίστοιχο παραστατικό και δεν έχουμε ηλεκτρονική υποβολή μισθωτικής συμφωνίας.

Σημείωση4: Είναι εξαιρετικά σημαντικό για τον κάθε εκμισθωτή χρήστη της υπηρεσίας Airbnb αλλά όποιον αποφασίσει να κάνει χρήση του καθεστώτως της βραχυχρόνιας μίσθωσης για να συμπληρώσει το εισόδημά του, να κατανοήσει το εξής εξαιρετικά σημαντικό. Η μίσθωση αυτή έχει όλα τα καλά αλλά και τα κακά μιας αστικής μίσθωσης. Αυτό σημαίνει πως σε περίπτωση που κάποιος αλλοδαπός ή και Έλληνας μισθωτής ακινήτου για κάποιον λόγο δεν αποχωρεί από το ακίνητο ή δεν καταβάλει το συμφωνημένο μίσθωμα, τότε πρέπει να ακολουθηθεί η ίδια διαδικασία που ακολουθείται και στις λοιπές μισθώσεις.

Π.χ. Ζευγάρι αλλοδαπών μισθώνει μέσω της γνωστής πλατφόρμας για 3 εβδομάδες ένα ακίνητο στο κέντρο της Αθήνας. Προκαταβάλει την πρώτη εβδομάδα και στη συνέχεια δεν εξοφλεί το υπόλοιπο αλλά και ούτε αναχωρεί από το ακίνητο. Ο μόνος τρόπος για να τους βγάλεις είναι μέσω διαταγής απόδοσης μισθίου ή εξωστικής αγωγής. Αντίθετα στην περίπτωση επιχειρηματικής δραστηριότητας (σήμα ΕΟΤ), οι διαδικασίες είναι πραγματικά άμεσες τόσο ως προς την έξωση όσο και ως προς την χρηματική απαίτηση.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Με αφορμή το πολυνομοσχέδιο που κατατέθηκε αναφορικά με τροποποιήσεις σε Κ.Φ.Δ. και Ε.Λ.Π., βλέπουμε πως προβλέπεται η παράταση μέχρι 31/10/2016 της δυνατότητας των φορολογουμένων, να αποδεχθούν με ανέκκλητη δήλωση την παράβαση που τους καταλογίζεται, πριν την έκδοση οριστικής πράξης επιβολής δήλωσης εντασσόμενοι σε ευνοϊκό καθεστώς. Στην ουσία έχουμε μια επέκταση των μειωμένων προστίμων που επιβάλει ο Ν.4337/2015.

Οι προτεινόμενες με το νομοσχέδιο διατάξεις

Ειδικότερα προβλέπεται:

• «Για πλαστά τιμολόγια προβλέπεται η ίδια ποινή με αυτή του Οκτωβρίου 2015, ήτοι πρόστιμο ίσο με 50% της αξίας κάθε στοιχείου.
• Για την έκδοση ή λήψη εικονικών στοιχείων, τη νόθευση στοιχείων, καθώς και τη καταχώρηση στα βιβλία αγορών ή εξόδων χωρίς παραστατικά προβλέπεται πρόστιμο ίσο με 40% της αξίας κάθε στοιχείου, όπως και με το Ν. 4337/2015.
• Όταν η εικονικότητα ανάγεται αποκλειστικά στο πρόσωπο του εκδότη τότε προβλέπεται πρόστιμο ίσο με 20% της αξίας κάθε στοιχείου, πρόστιμο που παραμένει αμετάβλητο σε σχέση με τον Οκτώβριο.
• Στην περίπτωση λήψης εικονικού φορολογικού στοιχείου το νέο νομοσχέδιο προβλέπει πρόστιμο 10% της αξίας για κάθε παράβαση, εφόσον η λήψη του στοιχείου δεν είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του φόρου εισοδήματος του οικείου φορολογικού έτους.
• Για την μη έκδοση ή ανακριβή έκδοση στοιχείων ή άλλες παραβάσεις που έχουν σαν αποτέλεσμα την απόκρυψη της συναλλαγής ή μέρους αυτής, εφόσον η αποκρυβείσα αξία είναι μεγαλύτερη των 1.200 ευρώ εξακολουθεί να επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με το 25% της αξίας τους.
• Σε όλες τις άλλες παραβάσεις επιβάλλεται έκπτωση 67% στα προβλεπόμενα πρόστιμα, όταν ο Ν. 4337/2015 προέβλεπε πως το πρόστιμο που καταβάλλεται θα είναι ίσο με το 1/3 του επιβαλλόμενου προστίμου, κατά περίπτωση για κάθε παράβαση (σχεδόν το ίδιο).

Η διάταξη καταλαμβάνει και «εκκρεμείς»  υποθέσεις. Ως εκκρεμείς υποθέσεις, νοούνται οι υποθέσεις οι οποίες εκκρεμούν ενώπιον:

-της διεύθυνσης επίλυσης διαφορών ή

-των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ή

-του Συμβουλίου της Επικρατείας κατόπιν άσκησης εμπρόθεσμης ενδικοφανούς ή δικαστικής προσφυγής ή τακτικού ενδίκου μέσου ή αίτησης αναίρεσης

-ή για τις οποίες εκκρεμεί η προθεσμία άσκησης ενδικοφανούς ή δικαστικής προσφυγής ή τακτικού ενδίκου μέσου ή αίτησης αναίρεσης,

-ή και υποθέσεις για τις οποίες έχουν εκδοθεί οι σχετικές πράξεις αλλά δεν έχουν κοινοποιηθεί κατά την ημερομηνία κατάθεσης του παρόντος.

Ως εκκρεμείς υποθέσεις νοούνται και οι υποθέσεις για τις οποίες δεν έχει εκδοθεί οριστική δικαστική απόφαση αλλά προδικαστική απόφαση και δεν έχει γίνει εκ νέου συζήτηση της υπόθεσης.

Η ανέκκλητη δήλωση ανεπιφύλακτης αποδοχής, υποβάλλεται στον προϊστάμενο της αρχής που εξέδωσε την πράξη, εντός ανατρεπτικής προθεσμίας ενενήντα (90) ημερών από τη δημοσίευση του παρόντος ή την κοινοποίηση στον φορολογούμενο της πράξης ή της απόφασης, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τα ανωτέρω.

Στις περιπτώσεις που η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον των δικαστηρίων, με την ως άνω δήλωση αποδοχής συνυποβάλλεται και σχετική βεβαίωση του αρμόδιου δικαστηρίου ότι η υπόθεση δεν έχει συζητηθεί και δήλωση παραίτησης από το σχετικό δικόγραφο ή δικαίωμα.»

Αντίστοιχες προσπάθειες αντί «περαίωσης» του παρελθόντος

Δεν είναι η πρώτη φορά που το  Υπουργείο Οικονομικών έχει προσπαθήσει με εκπτώσεις και διαγραφές να δώσει κίνητρο σε ελεγχόμενους να κλείσουν υποθέσεις γρήγορα. Αυτό συμβαίνει επειδή πλέον έχει καταργηθεί ο θεσμός της περαίωσης που τόσο αγόγγυστα έφερνε χρήματα στα κρατικά ταμεία. Οι φορολογούμενοι, φοροαποφεύγοντες συχνά, έκαναν την περαίωση και έτσι δεν κινδύνευαν να ελεγχθούν. Τη χρήση αυτού του θεσμού την έκαναν και νομοταγείς φορολογούμενοι οι οποίοι καλού κακού προκειμένου να μην έχουν μπλεξίματα κατέφευγαν στην περαίωση για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο.

Δυστυχώς για το Ελληνικό Κράτος, οι Δανειστές μας (ΤΡΟΪΚΑ-ΚΟΥΑΡΤΕΤΟ-ΘΕΣΜΟΙ) απαγόρευσαν δια ροπάλου την επαναφορά της περαίωσης όπως την ξέραμε και έτσι τώρα το Υπουργείο καταφεύγει σε μεσοβέζικες λύσεις όπως τα υπό ψήφιση μέτρα. Είμαστε βέβαιοι πως αν ήταν στο χέρι Υπουργείου η περαίωση θα είχε προ πολλού επανέλθει στη ζωή μας (και από προηγούμενες κυβερνήσεις).

Έτσι, στο πρόσφατο παρελθόν, πολλάκις εμφανίστηκαν ανάλογες ρυθμίσεις με στόχο οι φορολογούμενοι να αποδεχθούν την περαίωση των φορολογικών τους εκκρεμοτήτων.

Συγκεκριμένα με την ψήφιση του Ν. 4172/2013 και με την ερμηνευτική εγκύκλιο ΠΟΛ. 1210/6.9.2013 καλούνταν οι φορολογούμενοι να δεχθούν το ευνοϊκό καθεστώς για την περαίωση εκκρεμών υποθέσεων που αφορούσαν (παραβάσεις) πρόστιμα του ΚΒΣ Ν.186/92.

Με άρθρα μας, τόσο εγώ στις 12/8/2013 όσο και ο συνεργάτης μας Δικηγόρος Γιώργος Ευσταθόπουλος στις 23/9/2013, τονίσαμε ότι δεν θα εύρισκε ανταπόκριση στους ελεγχόμενους μια τέτοια μορφή περαίωσης γιατί σ’ αυτή δεν προβλεπόταν καμία ρύθμιση για το ΦΠΑ και το εισόδημα που θα προέκυπτε από την επιβολή του προστίμου του ΚΒΣ.

Και όπως ήταν φυσικό, οι φορολογούμενοι δεν ανταποκρίθηκαν.

Πώς άλλωστε να ανταποκριθούν σε μια τέτοια ρύθμιση που θα ήταν καταστροφική, αφού στην ουσία θα αποδέχονταν την πλαστότητα ή εικονικότητα των τιμολογίων με αποτέλεσμα να γλιτώσουν το πρόστιμο του ΚΒΣ αλλά να χρεωθούν ολόκληρο το πρόστιμο ΦΠΑ και Εισοδήματος.

Για να γίνουμε σαφέστεροι, παραθέτουμε το ακόλουθο παράδειγμα:

Έστω μια επιχείρηση κατά την χρήση 2006 (01/01/2006 – 31/12/2006), είχε κύκλο εργασιών 4.000.000 ευρώ και τα δηλωθέντα κέρδη ανήλθαν στις 200.000 ευρώ. Ο συντελεστής καθαρού κέρδους (ΣΚΚ) που προβλέπεται από το Υπουργείο Οικονομικών ανέρχεται στο 20%.

Η εταιρεία αυτή έχει ελεγχθεί με την διαδικασία του τακτικού ελέγχου από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Οικονομικών.

Όμως, το έτος 2013 λαμβάνει μία ειδοποίηση ότι από επεξεργασία των συγκεντρωτικών τιμολογίων φαίνεται λήπτης τιμολογίων από προμηθευτή, ύψους 200.000 ευρώ. Παρότι η εταιρεία αυτή έχει ελεγχθεί με τακτικό έλεγχο (όπως προαναφέραμε), το Υπουργείο Οικονομικών και σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, διατάζει επανέλεγχο. Εδώ, δεν θα μας απασχολήσει αν τα τιμολόγια είναι εικονικά, γιατί σ’ αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει μια εγκληματική προσέγγιση από αρκετούς ελεγκτές του Υπουργείου Οικονομικών, που με μεγάλη άνεση (αγγίζει τα όρια της ελαφρότητας), χαρακτηρίζουν τις συναλλαγές ως εικονικές.

Έστω λοιπόν ότι έχουμε ανακρίβεια. Οι συνέπειες για την εταιρεία από το να κριθούν τα βιβλία ανακριβή είναι οι ακόλουθες:

Πρόστιμα ΚΒΣ:

Το πρόστιμο ανέρχεται στο διπλάσιο των ληφθέντων τιμολογίων ήτοι:

200.000,00 € Χ 2 = 400.000,00

Το πρόστιμο αυτό καλείται σήμερα ο φορολογούμενος να αποδεχθεί, για να καταβάλλει μόνο 100.000 € με την αποδοχή του.

ΦΠΑ και ειδικό πρόστιμο ΦΠΑ:

Κατά την συγκεκριμένη χρήση ο συντελεστής ΦΠΑ ανέρχεται στο 19%.

ΦΠΑ τιμολογίων 200.000,00 Χ 19 %                         =                      38.000,00

Προσαύξηση 120%                                                     =                      45.600,00

Ειδικό πρόστιμο ΦΠΑ 19.000 Χ 3                               =                      57.000,00

ΦΠΑ προσαύξησης τζίρου 4.000.000 Χ 5% = 200.000Χ 19% =          38.000,00

Προσαύξηση 120%                                                     =                      45.600,00

Σύνολο ΦΠΑ                                                                =                     224.200,00

Εισόδημα:

Επειδή τα βιβλία κρίθηκαν ανακριβή σύμφωνα με το άρθρο 30 του Ν. 186/92, η ελεγκτική αρχή προέβη σε εξωλογιστικό προσδιορισμό των κερδών.

Εξωλογιστικός προσδιορισμός εξεύρεσης του καθαρού κέρδους με συντελεστή 20% προσαυξημένη κατά 100%, ήτοι 40%.

Κύκλος Εργασιών                                                        = 4.000.000,00

Πλέον προσαύξηση του κύκλου εργασιών 5%          =    200.000,00

Σύνολο                                                                         = 4.200.000,00

Φορολογητέο Εισόδημα:

4.200.000,00 Χ 40%                                        = 1.680.000,00

Μείον Δηλωθέντα κέρδη                                =    200.000,00

Υπόλοιπο φορολογητέου εισοδήματος         = 1.480.000,00

Φόρος Εισοδήματος:

1.480.000,00 Χ 29%                = 429.200,00

Πλέον προσαύξηση 120%      = 515.040,00

Σύνολο                                     = 944.240,00

Από το ανωτέρω παράδειγμα προκύπτει ότι το Υπουργείο Οικονομικών προτείνει να καταβληθεί με έκπτωση το πρόστιμο του ΚΒΣ που θα ανέλθει στο ποσό των 100.000,00€ και μετά ο φορολογούμενος που θα έχει κάνει ανέκκλητη δήλωση με την αποδοχή του προστίμου, που κατά την άποψή μας θα αποδέχεται ότι τα τιμολόγια (η συναλλαγή) είναι εικονικά και αν η υπόθεση βρίσκεται στις ελεγκτικές αρχές του Υπουργείου οικονομικών (διαδικασία ελέγχου), ο υπάλληλος του Υπουργείου Οικονομικών πιστεύουμε, ότι είναι αδύνατον να κρίνει τα βιβλία ειλικρινή και να μην προβεί σε εξωλογιστικό υπολογισμό του εισοδήματος.

Το ίδιο ισχύει και για τις υποθέσεις που βρίσκονται στο στάδιο εξέτασης από τη Δικαιοσύνη.

Είναι δυνατόν, ο δικαστής να κρίνει ότι τα βιβλία είναι επαρκή, εφόσον ο φορολογούμενος έχει αποδεχτεί το πρόστιμο του Κώδικα;

Κατόπιν όλων των ανωτέρω, όπως είναι φυσικό, πιστεύουμε ότι ο φορολογούμενος, δεν πρόκειται να καταβάλλει:

ΦΠΑ                            224.200,00 €

Πλέον Εισόδημα         944.240,00 €

Σύνολο                       1.168.440,00 €

Πρόταση μας:

Εκτός από την έκπτωση του προστίμου, να γίνει ρύθμιση και για το ΦΠΑ.

Να καταβληθεί το αναλογούν ποσό ΦΠΑ των τιμολογίων, ήτοι: (στο παράδειγμα) 200.000,00 Χ 19% = 38.000,00 και το ύψος των τιμολογίων (200.000) να καταλογιστεί ως λογιστική διαφορά και να φορολογηθεί: 200.000 Χ 29% = 58.000,00.

Είναι μια ρεαλιστική πρόταση που έχει την ευκαιρία η Πολιτεία να προωθήσει. Με τον τρόπο αυτό θα εισπραχθεί ένα τεράστιο ποσό και παράλληλα θα απελευθερωθεί ο ελεγκτικός μηχανισμός και τα Διοικητικά Δικαστήρια, τουλάχιστον από όσους αποδέχονται πως εξέδωσαν ή αποδέχθηκαν πλαστά τιμολόγια και έχουν σήμερα την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν αυτό το μειωμένο πρόστιμο μαζί με τον φόρο.

Με την ψήφιση του ΚΦΑΣ (Ν. 4093/2012) έχουν καταργηθεί οι συνέπειες (εικονικότητα βιβλίων) και προτείνουμε αυτός ο νόμος να έχει αναδρομική ισχύ επειδή είναι προς όφελος των φορολογουμένων.

Πιστεύουμε ότι η άποψή μας απηχεί την άποψη του ελεγκτικού μηχανισμού του Υπουργείου Οικονομικών και των δικαστικών λειτουργών, και ελπίζουμε να γίνει αποδεκτή, διότι διαφορετικά η πρόταση για παράταση της μείωσης των προστίμων θα έχει ελάχιστη ανταπόκριση και μηδαμινά έσοδα. Από την στιγμή που το Υπουργείο αποφασίζει να προωθήσει τέτοια κίνητρα «περαίωσης» υποθέσεων ας το κάνει τουλάχιστον με τρόπο που να έχει και κάποιο ουσιαστικό αντίκρισμα στην πράξη.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Από την στιγμή που οι τράπεζες ενέγραψαν στα αποτελέσματά τους (μέσω προβλέψεων) , τις ζημιές από τα επισφαλή δάνεια προς τον όμιλο ΜΑΡΙΝΟΠΟΥΛΟΥ,  ήταν θέμα χρόνου να άρουν και τη στήριξή τους. Οι τράπεζες μέσω των ανακεφαλαιοποιήσεων εξασφάλισαν την ρευστότητα τους και μείωσαν τις συνέπειες των επερχόμενων χρεοκοπιών (default) μεγάλων ελληνικών επιχειρήσεων όπως του Μαρινόπουλου, στις πλάτες όμως πάντα του Έλληνα φορολογούμενου, ενώ παράλληλα ως προνομιούχοι πιστωτές ελπίζουν να καλύψουν ακόμη περισσότερο τις ζημιές τους, εάν και εφόσον κάποιος πρόθυμος επενδυτής αποφασίσει να εμπλακεί και να συνεχίσει το αβέβαιο μέλλον του υπερχρεωμένου ομίλου, βγαίνοντας έτσι ουσιαστικά διπλά κερδισμένη σε σχέση με τους υπόλοιπους πιστωτές.

Τα θύματα όμως αυτής της καταστροφής, είναι οι χιλιάδες εργαζόμενοι και προμηθευτές του Μαρινόπουλου. Στο κείμενο αυτό θα σταθούμε στους προμηθευτές και πιστωτές του ομίλου, ευχόμενοι κουράγιο και καλή τύχη στους εργαζόμενους και τις οικογένειές τους για το Γολγοθά που καλούνται να ανέβουν, επιφυλασσόμενοι κάποια στιγμή να συζητήσουμε και τα δικά τους ζητήματα εφόσον προκύψει κάποια εξέλιξη.

Οι προμηθευτές, καλούνται να καλύψουν τις ζημιές από τα ανεξόφλητα υπόλοιπα, αλλά και τη μείωση του κύκλου εργασιών τους. Δυστυχώς, πολλοί από αυτούς, λόγω του οικονομικού ανοίγματός τους προς την Μαρινόπουλος,  δεν θα καταφέρουν να επιβιώσουν όποια μέτρα και αν λάβουν δημιουργώντας έτσι ένα ντόμινο στάσης πληρωμών από τον έναν προμηθευτή στον άλλο προμηθευτή δίχως τελειωμό. Οι περισσότεροι εξ αυτών είναι βιοτέχνες με αποτέλεσμα να πληγεί για ακόμη μια φορά η εναπομένουσα   στη πατρίδα μας βιοτεχνία και μικρομεσαία παραγωγή.

Για ανάσχεση αυτής της καταστροφής προτείνουμε τα ακόλουθα ρεαλιστικά μέτρα για όλους όσους αποδεδειγμένα εμπλέκονται στη πτωχευτική διαδικασία.

Ελληνικό Δημόσιο.

• Ρύθμιση σε πολλές και άτοκες δόσεις , των οφειλών στο Δημόσιο και σε ασφαλιστικούς φορείς , με διαγραφή των μέχρι σήμερα τόκων και πάσης φύσεως προσαυξήσεων. • Άμεση νομική διεκπεραίωση της πτωχευτικής διαδικασίας του άρθρου 99.

Τράπεζες.

• Διαγραφή των τόκων υπερημερίας. • Μακροπρόθεσμη ρύθμιση οφειλών με περίοδο χάριτος και χαμηλό επιτόκιο. • Διατήρηση των υφιστάμενων πιστωτικών γραμμών χωρίς επιπρόσθετες  εγγυήσεις.

Οι παραπάνω προτάσεις εκτός  από ρεαλιστικές είναι και επιβεβλημένες μήπως προλάβουμε  το τσουνάμι  και την επερχόμενη από αυτό καταστροφή. Θέλουμε να δηλώσουμε πως αντιλαμβανόμαστε ότι κάποιος άλλος πιστωτής άλλης χρεοκοπημένης εταιρείας μπορεί να πει πως “γιατί να τύχουν τέτοιας προνομιακής μεταχείρισης οι Μαρινόπουλοι και οι προμηθευτές τους ενώ εγώ έχασα κάθε ευρώ μου;” Ως παράπονο μπορεί να έχει μια βάση αλλά αυτή την στιγμή μελετάμε τις μόνες πραγματικά βιώσιμες λύσεις για την υπόθεση αυτή. Κάποια στιγμή θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε την αξία του να έχουμε λειτουργούσες επιχειρήσεις στην αγορά και να μην τασσόμαστε εκδικητικά απέναντί τους, ακόμα και αν αυτό σημαίνει πως η επιχείρηση θα χρειαστεί να αλλάξει “χέρια” αποκτώντας νέα διαχείριση.

Διαδικασίες εξαγοράς

Επιπρόσθετα, το Ελληνικό κράτος για αποφυγή στο μέλλον τέτοιων φαινομένων , οφείλει να λάβει τα αναγκαία μέτρα. Δεν πρέπει στο μέλλον οι ανεξάρτητες αρχές (όπως η Επιτροπή Ανταγωνισμού) με τον τρόπο λειτουργίας τους να δημιουργούν ή και να αφήνουν να διαρρέουν από άλλους, παραπλανητικά σενάρια στην αγορά, όπως δημιουργήθηκε με τη διαφαινόμενη συμφωνία μεταξύ των Μαρινόπουλου και Σκλαβενίτη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί κλίμα αισιοδοξίας στην αγορά, και πολλοί προμηθευτές να παραπλανηθούν   και να πιστώσουν υπέρμετρα και δυσανάλογα τον όμιλο Μαρινόπουλου. Η απόφαση της επιτροπής έπρεπε να ήταν άμεση και όχι να κρατάει μήνες, με την πολιτεία να απαγορεύει τις βαρύγδουπες δηλώσεις επί ποινή προστίμου αν είναι δυνατόν, μέχρι η συμφωνία να ολοκληρωθεί αμετάκλητα.

Μέγιστη δήλη μέρα τιμολογίων

Η Ελληνική πολιτεία οφείλει να παρέμβει και με νέο νόμο να περιορίσει το χρόνο πίστωσης ενός τιμολογίου. Δεν μπορεί στη ΕΕ και στις αναπτυγμένες χώρες η πίστωση να μην υπερβαίνει τις 90 ημέρες και στην χώρα μας να μην υπάρχει όριο και φραγμός στην ασυδοσία με τον κάθε ιδιώτη να μπορεί να ορίζει από πληρωμή τοις μετρητοίς μέχρι και π.χ. 1 έτος κατά το δοκούν.

Μπλοκ επιταγών

Οι τράπεζες χορηγούν τα μπλοκ των επιταγών θαρρείς και είναι ξερά πλατανόφυλλα που τα παίρνει ο άνεμος, δίδοντας έτσι το δικαίωμα στον κάθε τυχάρπαστο ή πτωχευμένο να παράγει χρήμα. Αυτό πρέπει να κοπεί μαχαίρι. Είναι λογικό , και κυρίως είναι νόμιμο οι εμπορικές τράπεζες να έχουν στην διακριτική τους ευχέρεια τη δυνατότητα να χορηγούν κάρτα αξιοπιστίας (μπλοκ επιταγών) στο κάθε τυχόντα , και μέσα σε πολλά εισαγωγικά επιχειρηματία ανακυκλώνοντας τις ακάλυπτες πιστώσεις και δημιουργώντας διαφορές με ποινικές προεκτάσεις; Μάλιστα, σε περιπτώσεις χορήγησης δανείων (όσα πια χορηγούνται) οι Τράπεζες δέχονται μεταχρονολογημένες επιταγές από τους δανειολήπτες ή τους εγγυητές πολλές φορές και 180 ημερών. Έτσι οι ίδιες οι Τράπεζες συμβάλλουν και αποδέχονται την παρανομία-παρατυπία του Ελληνικού αυτού φαινομένου της μεταχρονολογημένης επιταγής. Πιστεύουμε, ότι οι λήπτες των ακάλυπτων επιταγών θα πρέπει να ανατρέξουν στην νομοθεσία και τις οδηγίες της Τράπεζας της Ελλάδος, ώστε να επαναπροσδιορισθεί η διαδικασία απόδοσης μπλοκ επιταγών και στη συνέχεια να αναζητηθούν ευθύνες εκεί που υπάρχουν.

Στις 29 Ιουλίου 2015 ,  δημοσιεύθηκε στο capital.gr άρθρο μας με τίτλο «Κατάργηση των μεταχρονολογημένων επιταγών εδώ και τώρα», στο οποίο δεχθήκαμε επίθεση από πολλούς και μέσα σε αυτούς πιθανόν να είναι θύματα αυτής της κατάρρευσης ή κάποιας  άλλης στο μέλλον. Επαναφέρουμε ξανά την ίδια πρόταση, δεν μπορεί να υπάρξει εξυγίανση στηριζόμενη σε επίπλαστες καταστάσεις.

Καλούμε όποιον αρμόδιο διαβάζει το παρόν μας άρθρο να αναλογιστεί σοβαρά τις προτάσεις αυτές και να δούμε βήματα που θα βοηθήσουν να γλιτώσουμε την βόμβα αυτή στα θεμέλια των ιδιωτικών οικονομικών συναλλαγών με όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες.

Πρέπει επιτέλους να υπάρξει ένα σταθερό και δίκαιο φορολογικό καθεστώς υπογραμμίζει σε συνέντευξή του ο κ. Γιώργος Δαλιάνης, διευθύνων σύμβουλος της Artion, ενώ μεταξύ άλλων τονίζει ότι η φράση “χρηματοδότηση των επιχειρήσεων” στα χρόνια της κρίσης δεν υφίσταται στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Συνέντευξη στον Κώστα Οικονόμου 

– Κύριε Δαλιάνη, θα θέλαμε την άποψή σας για το τι πρέπει να αλλάξει ώστε να βελτιωθεί το οικονομικό κλίμα.

Πρέπει επιτέλους να υπάρξει ένα σταθερό και δίκαιο φορολογικό καθεστώς. Σε ασταθείς οικονομίες επενδύουν συνήθως μόνο καιροσκόποι. Πρώτιστα, χρειάζεται κατάργηση της πρόσφατα ψηφισθείσας και, κατά πολλούς, ανεφάρμοστης ασφαλιστικής μεταρρύθμισης. Μείωση του αδηφάγου και μη παραγωγικού Δημοσίου, εκσυγχρονισμός και ανταγωνιστικότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων και εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος.

– Κύριε Δαλιάνη, στην παρούσα συνέντευξη θα επιθυμούσα να περιοριστούμε στις επιχειρήσεις και στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.

Παραπλήσιες παθογένειες με τον δημόσιο τομέα παρατηρούνται και στον ιδιωτικό. Οι περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις, οι οποίες είναι μικρομεσαίες και κυρίως αυτοαπασχολούμενες, δρουν χωρίς μακροπρόθεσμο πλάνο. Δεν έχουν εκπονήσει ποτέ ένα business plan, ώστε να ξέρουν πού κατευθύνονται στην αγορά και ποιες ενέργειες πρέπει να κάνουν, δεν παρακολουθούν τις ταμειακές ροές. Βασίζονται κυρίως στο ένστικτο και στην καπατσοσύνη του επιχειρηματία, μια νοοτροπία ξεπερασμένη, άλλων δεκαετιών. Δεν έχουν αξιοποιήσει τις σύγχρονες τεχνολογίες, παρότι έχουν εγκαταστήσει προηγμένα συστήματα πληροφορικής ERP, τα χρησιμοποιούν μόνο για την τιμολόγηση των πωλήσεων και την παρακολούθηση των υπόλοιπων πελατών και προμηθευτών.

– Μήπως είναι θέμα κόστους η πλήρης αξιοποίηση, γιατί ίσως θα απαιτηθεί η πρόσληψη εξειδικευμένου προσωπικού ή η συνεργασία με εξωτερικό συνεργάτη για τη συντήρηση αυτών των συστημάτων;

Σίγουρα, υπάρχει κάποιο κόστος οργάνωσης και συντήρησης, αλλά αυτό δεν είναι απαγορευτικό σε σχέση με την απόδοσή τους όταν αυτά τεθούν σε πλήρη λειτουργία. Δυστυχώς, ένας από τους κυριότερους ανασταλτικούς παράγοντες είναι και οι συνεργάτες (συνάδελφοι οικονομολόγοι) των επιχειρήσεων, οι οποίοι, δυστυχώς, δεν είναι πρόθυμοι να συμβάλουν σε καινοτόμες λύσεις, αντίθετα πολλές φορές αντιδρούν, λόγω άγνοιας και ανασφάλειας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, στις μακροχρόνιες συνεργασίες με υπαλλήλους ή εξωτερικούς συνεργάτες, οι επιχειρηματίες, κινούμενοι από συναισθηματικούς λόγους, δεν προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες αναβάθμισης των οικονομικών υπηρεσιών. Υπάρχουν ακόμα και σήμερα επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν λειτουργικό DOS, τεχνολογίας δεκαετίας του ’80.

– Γιατί το κάνουν αυτό; Δεν αντιλαμβάνονται ότι μένουν πίσω;

Η ηλικία συνήθως συμβαδίζει με τη συντηρητικότητα. Επίσης, το άγνωστο ή το καινοτόμο τρομάζει. Δυστυχώς, τα πράγματα γίνονται επικίνδυνα έως τραγικά όταν στις επιχειρήσεις μπαίνει η νέα γενιά. Οι διάδοχοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τις βαθιά ριζωμένες απαρχαιωμένες αντιλήψεις. Κατά την άποψή μου, όλες οι επιχειρήσεις πρέπει να συντάσσουν ένα οικονομικό πλάνο (business plan) τουλάχιστον ανά διετία, ώστε να καθορίζουν, ελέγχουν και επανακαθορίζουν την πορεία της επιχείρησης μέσα στο ασταθές οικονομικό περιβάλλον. Τα επιμελητήρια οφείλουν να βοηθήσουν προς αυτή τη κατεύθυνση με συστηματική ενημέρωση και εκπαίδευση.

– Ποιος είναι ο ρόλος των επιμελητηρίων σήμερα;

Δεν θα ήθελα να ανοίξουμε αυτό το θέμα. Ένα είναι σίγουρο: ότι είναι εφαλτήριο για τα μέλη των διοικήσεων για μελλοντική πολιτική καριέρα. Βέβαια, ο ρόλος τους έχει υποβαθμιστεί και από την Πολιτεία. Εάν η εγγραφή δεν ήταν υποχρεωτική, δεν θα υπήρχαν εγγεγραμμένα μέλη. Αυτό από μόνο του τα λέει όλα.

Αδυναμία του τραπεζικού συστήματος να στηρίξει την επιχειρηματικότητα

– Να έρθουμε τώρα στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων.

Η φράση “χρηματοδότηση των επιχειρήσεων” στα χρόνια της κρίσης δεν υφίσταται στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, κυρίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι τράπεζες ασχολούνται με τις ρυθμίσεις και επαναρυθμίσεις προβληματικών δανείων, στην καλύτερη των περιπτώσεων διατηρούν σε ισχύ τις κουτσουρεμένες πιστωτικές γραμμές στις υπάρχουσες συνεργασίες. Νεοϊδρυόμενες επιχειρήσεις δεν έχουν καμία πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα, και σήμερα, που ισχύουν τα capital controls, δεν επιτρέπεται να ανοιχθεί ούτε καταθετικός λογαριασμός.

Κατά την άποψή μας, το μεγαλύτερο πρόβλημα στη βελτίωση του οικονομικού κλίματος είναι η αδυναμία του τραπεζικού συστήματος να στηρίξει την επιχειρηματικότητα. Δεν είναι αρνητικές οι τράπεζες στη χρηματοδότηση, αλλά και στην ουσιαστική αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων. Αρνούνται να συναινέσουν στην εξυγίανση όταν οι επιχειρήσεις, μέσω των αναπτυξιακών νόμων (2166, 1297 κ.λπ.), προσπαθούν να συγχωνευθούν ή να αποσχισθούν και να εκποιήσουν τους προβληματικούς κλάδους. Μόνο τους μέλημα η εξασφάλιση μεγαλύτερων εμπράγματων ασφαλειών και η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη οικονομική εξασφάλιση, ακόμα και αν αυτή η εξασφάλιση αποτελεί τη θηλιά στον λαιμό της λειτουργούσας επιχείρησης. Ουσιαστικά δεν συμβάλλουν στην εξυγίανση όπως θα έπρεπε, κατά τη γνώμη μου. Δεν παίρνουν καμία πρωτοβουλία οικονομικής εξυγίανσης, αλλά ούτε προχωρούν σε μέτρα αναγκαστικής είσπραξης δανείων, διότι ξέρουν πως δεν θα ικανοποιηθούν, δημιουργώντας σε πολλές περιπτώσεις αθέμιτο ανταγωνισμό σε σχέση με μια επιχείρηση που δεν είναι έρμαιο τραπεζικών δανείων και καταβολών.

– Τι θέλετε ακριβώς να πείτε;

Υπάρχουν επιχειρήσεις οι οποίες δεν εξυπηρετούν τα δάνειά τους, ενώ συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα μηχανήματα και τις κτιριακές εγκαταστάσεις που απέκτησαν με δανεισμό χωρίς να καταβάλουν τόκους και χρεολύσια και, έτσι, αποκτούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των συνεπών επιχειρήσεων, που έχουν χρηματοδοτικό κόστος με την καταβολή τόκων και τη μείωση της ρευστότητας με την καταβολή χρεολυσίων. Δυστυχώς, σε αυτό έχει συμβάλει και η Πολιτεία, με την αδυναμία εφαρμογής των διατάξεων περί εξυγίανσης ή πτώχευσης των επιχειρήσεων, όπως, για παράδειγμα προβλέπει ο Πτωχευτικός Κώδικας. Το αστείο της υπόθεσης είναι η προσπάθεια εξυγίανσης μέσω της συγκατάθεσης των πιστούχων με τη δήλωσή τους ότι είναι συνεργάσιμοι δανειολήπτες. Μέτρο που δεν απέδωσε, αλλά συνεχίζεται η εφαρμογή του, λες και με δημόσιες σχέσεις θα λυθούν τα προβλήματα. Ένα μεγάλο ζήτημα είναι ο αθέμιτος ανταγωνισμός που δημιουργείται όταν οι τράπεζες κάνουν έκπτωση σε τόκους υπερημερίας και παρέχουν μικρότερα επιτόκια σε προβληματικούς, ενώ συνεχίζουν να εκτοπίζουν τα ενήμερα δάνεια με σχεδόν διπλάσια επιτόκια. Πολλοί επιχειρηματίες έχουν αφήσει τα δάνειά τους να “κοκκινίσουν” για να επιτύχουν μικρότερα επιτόκια.

– Πιστεύετε ότι η πώληση των δανείων σε funds θα δημιουργήσει προβλήματα;

Η πώληση των προβληματικών δανείων είναι η μόνη λύση για την εξυγίανση.
Όμως θεωρώ προβληματική τη συμπεριφορά των τραπεζών να πουλήσουν αδιακρίτως όλα τα δάνεια και, όπως ακούγεται, και μέρος των ενήμερων. Οι επιχειρήσεις πρέπει άμεσα να αντιδράσουν και, πριν τα δάνειά τους πωληθούν, να υποβάλουν ένα πρόγραμμα εξυγίανσης ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο, ούτως ώστε οι τράπεζες, εάν το απορρίψουν, να πρέπει να τεκμηριώσουν τη μη αποδοχή και στη συνέχεια πώληση. Πιστεύω ότι για αυτές τις περιπτώσεις στο μέλλον θα έχουμε εμπλοκή της ελληνικής Δικαιοσύνης.

* Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Κεφάλαιο” 

Του Γιώργου Δαλιάνη

Κατά τη διάρκεια των ετών της μεγάλης τραπεζικής ρευστότητας, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προωθούσαν διαρκώς πολλά αιτήματα για χρηματοδότηση στις θυγατρικές τους εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) και μέσω του sale and lease back, χρηματοδοτούσαν μεσομακροπρόθεσμες αλλά και βραχυπρόθεσμες χρηματοδοτικές ανάγκες των επιχειρήσεων.

Η πώληση και επαναμίσθωση (sale and lease back) είναι μια μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) που αφορά σε πώληση ακινήτου από επιχείρηση σε εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης και στη συνέχεια την μίσθωση του ακινήτου από την ίδια επιχείρηση (μισθωτής). Το sale and lease back αποτελεί μια εξειδικευμένη σύμβαση, βάσει της οποίας η εταιρεία leasing αγοράζει το ακίνητο από τον πελάτη της και εν συνεχεία το εκμισθώνει πάλι σε αυτόν (ταύτιση πωλητή-πελάτη), σύμφωνα πάντα με τους όρους που έχουν συμφωνηθεί (διάρκεια, επιτόκιο, μίσθωμα, εγγυήσεις, κλπ.).

Μετά το πέρας (εξόφληση των μισθωμάτων) της σύμβασης το ακίνητο περιέρχεται ξανά στη κυριότητα της επιχείρησης που το πούλησε. Στην πράξη, επειδή διαχρονικά η τιμή πώλησης του ακινήτου καθοριζόταν εντελώς υποκειμενικά από συνεργάτες μηχανικούς της εταιρείας leasing, η οποία συνήθως εκμεταλλευόταν τις επείγουσες χρηματοδοτικές ανάγκες του μισθωτή, δημιουργείτο ο κίνδυνος να μεταβιβάσει ο μισθωτής το ακίνητο στην εταιρεία  έναντι πολύ χαμηλότερου τιμήματος και με δυσμενείς όρους για αυτόν (π.χ. υψηλότερο επιτόκιο και παροχή επιπρόσθετων εγγυήσεων).

Περαιτέρω, βασικό πλεονέκτημα για τις εταιρείες leasing, είναι ότι η εν λόγω μορφή χρηματοδοτικής μίσθωσης αποτελεί κατ’ ουσία μια τυπική σύμβαση δανείου, της οποίας οι όροι πρέπει να τηρούνται στο ακέραιο από τους μισθωτές. Η μη εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτή, ιδίως δε της έγκαιρης καταβολής του μισθώματος, καθιστά το μισθωτή υπερήμερο, με ότι αυτό συνεπάγεται. Η εκμισθώτρια εταιρεία (leasing), έχει το δικαίωμα στη περίπτωση αυτή να καταγγείλει τη σύμβαση και ταυτόχρονα να ζητήσει την επιστροφή του ακινήτου. Το ερώτημα λοιπόν είναι αν ο μισθωτής, σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης, από την εκμισθώτρια, οφείλει να καταβάλει και τα υπόλοιπα μισθώματα. Στην πράξη και κατά κανόνα ο μισθωτής εξαναγκάζεται να καταβάλει σχεδόν ολόκληρο το τίμημα του συμβολαίου, καθώς στη συντριπτική πλειοψηφία των οικείων συμβάσεων (αν όχι σε όλες) υφίσταται σχετική υποχρέωση.

Αυτή η τακτική (καταβολή ολοκλήρου του τιμήματος) λειτουργεί ως καταβολή ποινικής ρήτρας, καθ’ υπέρβαση του άρθρου 409 του Αστικού Κώδικα, που μιλάει για «Υπέρμετρη ποινή» και συγκεκριμένα, ορίζει ότι «Αν η ποινή που συμφωνήθηκε είναι δυσανάλογα μεγάλη μειώνεται, ύστερα από αίτηση του οφειλέτη, από το δικαστήριο στο μέτρο που αρμόζει. Αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει». Οι εταιρείες leasing από θέση ισχύος, εξαναγκάζουν τους μισθωτές να συνομολογούν ποινές δυσανάλογα μεγάλες με τον επιδιωκόμενο σκοπό, δηλαδή να επιδιώκουν την ενίσχυση της θέσεως του δανειστή ενόψει μη εκπλήρωσης ή μη προσήκουσας εκπλήρωσης της παροχής από τον οφειλέτη και να καταλήγει σε υπέρμετρη επιβάρυνση του οφειλέτη, διαταράσσοντας την ισορροπία των συμφερόντων των δύο μερών.

Με το άρθρο 409 ΑΚ, ο νομοθέτης θεσπίζει (θεμιτό) περιορισμό της ελευθερίας των συμβάσεων, δεδομένου ότι παρέχει στο Δικαστή αντικειμενικά κριτήρια αξιολογικής σταθμίσεως για την ανεύρεση του ορθού μέτρου κατά την υπ’ αυτού άσκηση της δικαιοπλαστικής του εξουσίας , με την οποία δύναται να μειώσει τη συνομολογηθείσα ποινή στο προσήκον μέτρο, μετά από αίτηση του οφειλέτη. Η διάταξη μπορεί να θεωρηθεί ως ειδική, που εξειδικεύει τη γενική ρήτρα της καλής πίστης, τη γενική αρχή της απαγόρευσης καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος (άρθρο 281 ΑΚ) καθώς και την αρχή της αναλογικότητας. Υποστηρίζεται δε, ότι το άρθρο 409 του ΑΚ αποτελεί εκδήλωση της αρχής προστασίας του ασθενέστερου συμβαλλόμενου.

Αναφορικά με το κρίσιμο χρόνο για τη διαπίστωση της δυσαναλογίας από το Δικαστήριο έχουν υποστηριχθεί πολλές απόψεις, όπως: α) ότι ως κρίσιμος χρόνος θεωρείται ο χρόνος κατάρτισης της σύμβασης, ο χρόνος της απόφασης, χωρίς να αποκλείονται κατά τις περιστάσεις και πραγματικά περιστατικά που ανάγονται σε προγενέστερο χρόνο, β) ότι ως κρίσιμος χρόνος θεωρείται ο χρόνος εκπλήρωσης της ποινής, ο χρόνος δηλαδή κατά τον οποίο αυτή καθίσταται ληξιπρόθεσμη και απαιτητή.

Όταν πρόκειται για σύμβαση χρηματοδοτικής μίσθωσης (όπως στην περίπτωση που διερευνούμε), το δικαίωμα του (τέως) μισθωτή να ζητήσει από το δικαστήριο την απαλλαγή του για μη γνώση της σε βάρος του δυσανάλογη ποινικής ρήτρας θα κριθεί με βάση τις συνθήκες και τις περιστάσεις που επικρατούν κατά το χρόνο της ενεργοποίησης εκ μέρους της εταιρείας leasing του οικείου όρου, ήτοι του χρόνου καταγγελίας της μίσθωσης (Εφετείο Θεσσαλονίκης 2974/98). Δυστυχώς η μείωση της προοαναφερθείσας ποινής θα πρέπει να γίνει με δικαστική απόφαση μετά από προσφυγή του μισθωτή.

Μετά από την παρατεταμένη οικονομική κρίση, τράπεζες και δανειολήπτες βρίσκονται απέναντι σε νέα δεδομένα. Οι τιμές των ακινήτων τα οποία πουλήθηκαν στις εταιρείες leasing μειώθηκαν δραματικά. Τα ενοίκια έχουν υποχωρήσει σημαντικά ακόμη και σε ποσοστό πάνω από 50%. Ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων συρρικνώνεται διαρκώς. Με δεδομένη αυτή την κατάσταση, οι μισθωτές δεν χρειάζονται το μέγεθος των ακινήτων που χρησιμοποιούν, μπορούν με λιγότερα χρήματα να καλύψουν τις στεγαστικές τους ανάγκες, όμως δεν μπορούν να αποχωρήσουν από το μίσθιο (συμβατική υποχρέωση) και υποχρεούνται να καταβάλουν συνεχώς δυσανάλογα και δυσθεώρητα μισθώματα. Οι εταιρείες leasing δυστυχώς, αγνοούν την πραγματικότητα και προσπαθούν για εξασφάλιση των απαιτήσεων, να στραφούν σε άλλα ακίνητα των επιχειρήσεων. Πολλές επιχειρήσεις παράλληλα με τις συμβάσεις leasing, έχουν συνάψει ενυπόθηκα δάνεια (από τον ίδιο τραπεζικό όμιλο) και όταν υπάρχει εμπλοκή στη καταβολή των μισθωμάτων, η εταιρεία leasing στρέφεται για εξασφάλιση των απαιτήσεων της στα ενυπόθηκα, για άλλες χορηγήσεις δανείων ακίνητα. Σε περιπτώσεις που εμπλέκονται πολλές τράπεζες, οι οποίες έχουν χρηματοδοτήσει την ίδια επιχείρηση, δεν υπάρχει καμία συνεννόηση μεταξύ τους, αντιθέτως η καθεμιά προσπαθεί να διασφαλίσει τα συμφέροντά της.

Το υφιστάμενο οικονομικό πλαίσιο, καθιστά αδύνατη την λήψη μέτρων εξυγίανσης από τη πλευρά των επιχειρήσεων. Οι τράπεζες με τις πρακτικές τους οδηγούν με τη στάση τους και τις αποφάσεις τους, τους επί σειρά ετών πελάτες τους, σε πλήρη στάση πληρωμών και τους εργαζόμενους τους στην ανεργία.

Οι εταιρείες leasing επιβάλλεται να περιορίσουν τις απαιτήσεις τους στο ακίνητο που έχουν εκμισθώσει και σε συνεννόηση με το μισθωτή να παραλάβουν το ακίνητο το οποίο στερείται άλλων βαρών και ως μεγαλύτερες και καλύτερα οργανωμένες εταιρείες, να το εκμισθώσουν ή να το εκποιήσουν σε άλλο πελάτη.

Η Πολιτεία από την πλευρά της οφείλει άμεσα να ενεργήσει λαμβάνοντας νομοθετικές πρωτοβουλίες για προστασία των μισθωτών, από τις υπέρμετρες οικονομικές απαιτήσεις των εταιρειών leasing. Επίσης το Υπουργείο Οικονομικών, θα πρέπει να επανεξετάσει το φορολογικό καθεστώς, για την άρση της φορολογικής απαλλαγής , από το φόρο μεταβίβασης ακινήτων (ΦΜΑ) σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης sale and lease back. Σημαντική εξέλιξη στο φορολογικό κομμάτι αποτελεί η πρόσφατη ψήφιση του νόμου που προβλέπει την φορολογική απαλλαγή της ωφέλειας που προκύπτει από τη διαγραφή χρέους προς το τραπεζικό ίδρυμα.

Μέχρι τότε, οι επιχειρήσεις για την επιβίωσή τους οφείλουν να διεκδικήσουν την προοπτική βιωσιμότητας και εξυγίανσης πρώτα εξωδικαστικά εξαντλώντας όλους τους τρόπους εύρεσης της καλύτερης δυνατής λύσης και εν συνεχεία δικαστηριακά επιδιώκοντας την έκδοση δικαστικής απόφασης για την απομείωση των δυσθεώρητων οικονομικών βαρών που έχουν αναλάβει.