Του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Φίλιππου Ζήρα (δικηγόρος της Artion A.E.)

Με το παρόν κείμενο δεν θέλουμε να αναλωθούμε στο τεχνικό-νομικό κομμάτι της παραγραφής των ελεγχόμενων χρήσεων καθώς αυτό έχει υπεραναλυθεί ήδη από έγκριτους επιστήμονες. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να παρουσιάσουμε τις πρακτικές επιπτώσεις που έχει δημιουργήσει η σύγχυση του ζητήματος της παραγραφής για τους φορολογούμενους και την Διοίκηση.

Το έτος 2016 και ειδικά οι τελευταίοι μήνες μέχρι και σήμερα, αποτέλεσε μια περίοδο κατά την οποία δημοσιεύθηκαν πολλές αποφάσεις που αφορούν την παραγραφή των φορολογικών υποθέσεων. Οι αποφάσεις αυτές εκδόθηκαν τόσο από το Διοικητικό Εφετείο όσο και το Συμβούλιο της Επικρατείας καθώς και από διοικητικά όργανα όπως η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Με αυτές δικαιώθηκαν περιπτώσεις φορολογούμενων που προσέφυγαν κατά εκθέσεων ελέγχου και των αντίστοιχων προστίμων, δημιουργώντας έτσι αίσθηση στους λοιπούς φορολογούμενους ότι υποθέσεις πέραν των 5 ετών παραγράφηκαν.

Όπως είναι γνωστό, οι εξουσίες του κράτους χωρίζονται σε Εκτελεστική, Νομοθετική και Δικαστική. Η υποταγή της Διοικήσεως στον νόμο (αρχή της νομιμότητας της διοικητικής δράσης) αναθέτει στα δικαστήρια τον έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων της διοίκησης και αντίστοιχα στο κράτος να λειτουργεί με βάση τις δικαστικές αποφάσεις. Δυστυχώς όμως οι ελεγκτικές αρχές παραβλέπουν τις δικαστικές αποφάσεις, με αιτιολογία ότι η διοίκηση δεν τις έχει κάνει αποδεκτές. Από την άλλη το πολιτικό προσωπικό, κρυβόμενο πίσω από το «περί Δικαίου αίσθημα» των πολιτών που απαιτούν την τιμωρία των φοροφυγάδων, με τις συνεχείς παρατάσεις της παραγραφής, προσπαθεί να επιβάλει φόρους, πρόστιμα και προσαυξήσεις εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία όμως και νομολογιακά πλέον είναι σε πολλές περιπτώσεις αβέβαιο ότι θα εισπραχθούν.

Οι Δικαστικές αρχές δικαίωσαν τους προσφεύγοντες διότι, ήδη από το προκαταρκτικό στάδιο του ανοίγματος του φακέλου του προσφεύγοντος ελεγχόμενου, οι ελεγκτικές αρχές ουδέποτε έκαναν ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας ως προς τον χρόνο παραγραφής των ελεγχόμενων χρήσεων. Εύλογα λοιπόν τίθεται το ερώτημα «γιατί δεν γίνεται ορθή εφαρμογή του νόμου;»:

• Για στενά δημοσιονομικούς λόγους;
• Λόγω άγνοιας του νόμου ή ανεπαρκούς κατάρτισης;
• Λόγω απειρίας ή ανικανότητας του προσωπικού το οποίο δεν είναι σε θέση να φέρει σε πέρας ένα τέτοιο έργο;
• Με απώτερο στόχο την ένταξη πολλών ελεγχόμενων σε μια αποδεικτική διαδικασία ώστε να βεβαιωθούν φόροι και να εισπραχθούν όσοι περισσότεροι, ανεξάρτητα από το εμπρόθεσμο ή όχι της επιβολής τους;

Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό είναι συγκεκριμένες και μπορούν να ισχύουν διαζευκτικά ή και σωρευτικά. Όμως ό,τι και αν ισχύει, το γεγονός παραμένει πως η διοικητική ιεραρχία η οποία ασχολείται με τον έλεγχο των φορολογικών υποθέσεων, από τον Εισηγητή μέχρι και τον Διευθυντή, ερμηνεύει εσφαλμένα την κείμενη νομοθεσία σε βάρος των ελεγχόμενων.

Το πρόβλημα όμως της αντιφατικής δράσης της Διοίκησης σε σχέση με όσα πραγματικά ορίζει ο νόμος (όπως ερμηνεύονται από τα δικαστήρια), δεν έχει να κάνει μόνο με τη σκοπιμότητα της Διοίκησης. Μεγάλο μέρος αποδίδεται στη κάκιστη νομοθετική προσπάθεια η οποία έγινε με τον νόμο 4172/2013 και τον νόμο 4174/2013 οι οποίοι ήταν αποτέλεσμα πρότασης των δανειστών με σκοπό τον εκσυγχρονισμό της φορολογικής νομοθεσίας και τη κωδικοποίηση των διασκορπισμένων διατάξεων. Για την κατάρτισή τους συνέβαλαν όμως πρόσωπα τα οποία δεν είχαν την κατάλληλη γνώση και εμπειρία ώστε να δημιουργήσουν ένα πραγματικά διαυγές και εύχρηστο σύστημα άσκησης της φορολογικής πολιτικής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το άρθρο 36 του ν.4174/2013 στο οποίο προβλέπεται 20ετής παραγραφή για υποθέσεις φοροδιαφυγής, κάνοντας με αυτό τον τρόπο μια χρήση του όρου φοροδιαφυγή η οποία προκαλεί σύγχυση. Είναι πολύ ελαστική η ερμηνεία που μπορεί να δώσει κανείς στην έννοια της φοροδιαφυγής αφού μπορεί να συμπεριλάβει μέχρι και την μη δήλωση εισοδημάτων η οποία κανονικά καλύπτεται από την συνήθη πενταετή παραγραφή. Στη συγκεκριμένη περίπτωση κατά τη γνώμη μας σκοπός του νομοθέτη ήταν η 20ετής παραγραφή για υποθέσεις φοροδιαφυγής με την έννοια του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Το παραπάνω αποτελεί ένα απλό παράδειγμα που μπορεί να καταδείξει τη βεβιασμένη και πρόχειρη προσέγγιση που έγινε αυτά τα χρόνια στον φορολογικό-νομοθετικό τομέα.

Κατανοούμε το γεγονός ότι δεν είναι εύκολο να βγει σύντομα μια συγκροτημένη και γενικής χρήσης εγκύκλιος προς τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές που να δίνει οδηγίες για τις περιπτώσεις των υποθέσεων που κρίνονται πλέον και επίσημα παραγεγραμμένες. Σε κάθε περίπτωση όμως η Διοίκηση οφείλει να πάρει θέση δίνοντας κάποιες κατευθύνσεις προς τις ελεγκτικές αρχές. Δεν γίνεται στο διηνεκές να βρισκόμαστε σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης πηγαίνοντας από παράταση σε παράταση και κάνοντας τη νομοθεσία «λάστιχο» περισσότερο για πολιτικές σκοπιμότητες και λιγότερο για λόγους ουσίας. Παρά την δυσκολία έκδοσης μιας ξεκάθαρης εγκυκλίου, η έκδοση αυτή είναι επιβεβλημένη και για έναν ακόμα λόγο. Η απόδοση ή όχι του πρόσφατου νομοθετικού πλαισίου περί οικειοθελούς αποκάλυψης αδήλωτων εισοδημάτων το οποίο ψηφίστηκε με τον νόμο 4446/2016 θα εξαρτηθεί άμεσα από την βεβαιότητα για το ποιες χρήσεις είναι παραγεγραμμένες ή όχι. Διαφορετικά προβλέπουμε πως, το κατά τα άλλα ενδιαφέρον νομοθέτημα οικειοθελούς αποκάλυψης εισοδημάτων, δεν θα τύχη επαρκούς χρήσης.

Ένα ακόμη ζήτημα που γεννάται είναι αυτό της προσωπικής ευθύνης του ελεγκτή δημοσίου υπαλλήλου. Η ασαφής αυτή κατάσταση αφήνει έκθετες τις Ελεγκτικές Υπηρεσίες του Υπ. Οικονομικών στις δικαιολογημένες αντιδράσεις των φορολογουμένων οι οποίοι ενδεχομένως να καταφύγουν σε Ποινικά ή Αστικά Δικαστήρια ζητώντας την τιμωρία ακόμη και των ίδιων των ελεγκτών για πλημμέλειες τις οποίες πιθανόν να εκλάβουν και ως σκόπιμες.

Αυτή τη στιγμή οι ελεγκτικές αρχές αναλώνονται σε ελέγχους υποθέσεων οι οποίες έχουν συσσωρευτεί από τα πολλά έτη συνεχών παρατάσεων της παραγραφής τους, και οι οποίες, όπως προαναφέρθηκε, είναι σε αρκετές περιπτώσεις παραγεγραμμένες. Εξαιτίας της καθυστέρησης αυτής της Διοίκησης να προσαρμοστεί στο ισχύον νομικό πλαίσιο και στις δικαστικές αποφάσεις, οφείλει το πολιτικό προσωπικό να δώσει λύση και να αποφασίσει για την τύχη χιλιάδων ανέλεγκτων υποθέσεων ώστε οι ελεγκτικές υπηρεσίες να στραφούν στον έλεγχο και στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής του σήμερα.
Ως πότε θα χρησιμοποιείται ο ελεγκτικός μηχανισμός σαν μέσο επίτευξης δημοσιονομικών στόχων; Ως πότε ο ελεγκτικός μηχανισμός θα αναλώνεται σε προ δεκαετίας φορολογικές χρήσεις αντί να ασχοληθεί με την τρέχουσα οικονομία, η ανάκαμψη της οποίας είναι το πραγματικό ζητούμενο; Δεν είναι λογικό να ζητάς από ελεγχόμενο να σου προσκομίσει αποδείξεις ταμειακής μηχανής π.χ. του έτους 2003 (μετά από 14 χρόνια) αντί οι προσπάθειές σου να επικεντρώνονται στη σύλληψη της σημερινής φοροδιαφυγής.

Του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα (Senior Accountant – Φορολογία Φυσικών Προσώπων) της Artion A.E.

Η αναμενόμενη και πολυσυζητημένη ρύθμιση για την «Οικειοθελή αποκάλυψη φορολογητέας ύλης παρελθόντων ετών» είναι γεγονός. Στα άρθρα 57,58,59,60 και 61 του νόμου 4446/22-12-2016 καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή ή μη των φορολογουμένων σε αυτές τις ρυθμίσεις. Να σημειωθεί, ότι η ρύθμιση αυτή δεν προσομοιάζει με τις παλιές, όπως επί παραδείγματι αυτές που ίσχυσαν για τον επαναπατρισμό κεφαλαίων.

Ο ν.4446/22-12-2016, προβλέπει υποβολή από τους φορολογούμενους  αρχικών ή τροποποιητικών δηλώσεων παρελθόντων ετών για όλα τα φορολογικά αντικείμενα στις αρμόδιες ΔΟΥ μέχρι την 31/5/2017, υπό την προϋπόθεση ότι η προθεσμία για την υποβολή της αρχικής δήλωσης είχε λήξει μέχρι τις 30/9/2016 . Οι δηλώσεις υποβάλλονται, κατά περίπτωση ηλεκτρονικά ή χειρόγραφα και αφορούν όπως προαναφέρθηκε εκτός από τη φορολογία εισοδήματος  και κάθε φόρο, τέλος ή εισφορά όπως:

1. φόρο μεταβίβασης ακινήτων (ΦΜΑ), φόρο ακίνητης περιουσίας (ΦΜΑΠ) , ΕΝΦΙΑ, φόρο δωρεάς, φόρο κληρονομιάς,
2. φόρο εισοδήματος, Φόρο μισθωτών υπηρεσιών (ΦΜΥ) , εισφορά αλληλεγγύης,
3. ΦΠΑ , ΦΚΕ και λοιπούς έμμεσους φόρους
4. τέλη χαρτοσήμου δανείων, ταμειακών διευκολύνσεων, λοιπών συμβάσεων, αμοιβών Διοικητικού συμβουλίου,
5. τέλος, εκτός των αναφερομένων και  όλα τα τέλη και εισφορές  που αναφέρονται στο άρθρο 2 και στο παράρτημα του ν.4174/2023 (Α170) καθώς και οποιαδήποτε δήλωση πληροφοριακού χαρακτήρα ανεξαρτήτως αν προκύπτει φόρος για καταβολή.

Με την υποβολή της οικειοθελούς αυτής δήλωσης εισοδημάτων παρελθόντων ετών, διενεργείται κατά περίπτωση, άμεσος διοικητικός ή διορθωτικός προσδιορισμός του οφειλόμενου κύριου φόρου, τέλους ή εισφοράς που θα είχε πληρωθεί εφόσον το έτος εκείνο είχε δηλωθεί το εισόδημα αυτό. Για τις αρχικές και τροποποιητικές δηλώσεις που υποβάλλονται μέχρι 31/3/2017 ο οφειλόμενος φόρος προσαυξάνεται κατά 8% και για τις δηλώσεις που θα υποβάλλονται μετά τις 31/3/2017 μέχρι και το πέρας της προθεσμίας 31/5/2017, ο τυχόν οφειλόμενος φόρος προσαυξάνεται κατά 10% .

Ο κατά τα ανωτέρω προσδιορισθείς πρόσθετος φόρος αναπροσαρμόζεται περαιτέρω βάσει των συντελεστών αναπροσαρμογής του κατωτέρω πίνακα αναλόγως του έτους εντός του οποίου έληξε η προθεσμία υποχρέωσης υποβολής της αρχικής δήλωσης ως ακολούθως.

Παράδειγμα.

Ανώνυμη εταιρεία υποβάλλει στις 20/2/2017 συμπληρωματική δήλωση με αναμόρφωση των δαπανών  για τη χρήση 2003 (1/1/2003-31/12/2003)  και προσαυξάνει τα καθαρά της κέρδη κατά 100.000€ και ο φόρος ο οποίος προκύπτει ανέρχεται στις 35.000 €  (100.000 Χ 35% = 35.000€) και το ποσό του φόρου επιβαρύνεται με πρόσθετο φόρο 8%, ήτοι 2.800€ (35.000 Χ 8%=2.800€) και το ποσό αυτό επιβαρύνεται με φόρο αναπροσαρμογής 20%, ήτοι  560€ (2.800 Χ 20%=560 €). Το τελικό ποσό που θα κληθεί να καταβάλει η ανώνυμη εταιρεία είναι 38.360 € και πέραν τούτων δεν έχει υποχρέωση καταβολής άλλου ποσού.

Σύμφωνα με το άρθρο 58 του ιδίου νόμου κατά παρέκκλιση της κείμενης νομοθεσίας μπορούν να υπαχθούν και οι κατωτέρω περιπτώσεις τις οποίες ταξινομήσαμε σε πίνακα:

Σημείωση. Δεν περιλαμβάνονται υποθέσεις για τις οποίες έχουν εκδοθεί οριστικά φύλλα ελέγχου προσδιορισμού φόρου και προστίμων.

Υπάρχουν όμως και ευεργετικές ρυθμίσεις σύμφωνα με τον νόμο αυτόν οι οποίες απαλλάσσουν όσους δηλώνουν οικειοθελώς εισοδήματα παρελθόντων ετών. Τα ευεργετήματα αυτά αναλύονται στο άρθρο 59 του νόμου 4446/2016.

1. Σε όλες τις περιπτώσεις προσώπων τα οποία δηλώνουν εισοδήματα παρελθόντων ετών με βάση τον νέο αυτό νόμο, δεν επιβάλλονται τα πρόστιμα των άρθρων 58, 58Α και 59 του ν. 4174/2013ή του άρθρου 7 του ν. 4337/2015 (Α’ 129) ή του άρθρου 6 του ν. 2523/1997 ή άλλων διατάξεων, ούτε άλλες φορολογικές, διοικητικές ή ποινικές κυρώσεις και μέτρα τόσο για τη φορολογητέα ύλη που προκύπτει από τις ως άνω υποβαλλόμενες δηλώσεις όσο και για τις φορολογικές παραβάσεις που αποκαθίστανται με τις δηλώσεις αυτές. Ειδικώς, τυχόν   επιβληθέντα διασφαλιστικά μέτρα αίρονται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 46 του ν. 41 74/201 3, και στην περίπτωση που από τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου δεν προκύπτει διαφοροποίηση της φορολογικής οφειλής σε σχέση με τις υποβληθείσες κατά τα ανωτέρω δηλώσεις, τα μέτρα αίρονται μετά την καταβολή της οφειλής κατά τα οριζόμενα στις ως άνω διατάξεις. Με βάση αυτά που ισχύουν στον 4174/2013 σε σχέση με τον νέο νόμο 4446/2016 μπορούμε να πούμε πως ωφελούνται περισσότερο να δηλωθούν  μη δηλωθέντα εισοδήματα τα οποία θα δημιουργούσαν μεγάλη απόκλιση στο φορολογικό αποτέλεσμα εάν είχαν δηλωθεί.
2. Η υποβολή δηλώσεων κατά τις ανωτέρω διατάξεις δεν συνιστά από μόνη της κριτήριο επιλογής προς έλεγχο σύμφωνα με το άρθρο 26του ν. 4174/2013.

Προς κατανόηση θα παραθέσουμε το ακόλουθο παράδειγμα:

Έστω, μια ομόρρυθμη οικοδομική εταιρεία κατά τη χρήση 2004 παρέλειψε να δηλώσει το επιπλέον τίμημα 100.000€ σε μια πώληση οριζόντιας ιδιοκτησίας. Για την εν λόγω εταιρεία δεν έχει εκδοθεί εντολή ελέγχου. Αν η εταιρεία αποφασίσει να υπαχθεί στη ρύθμιση και υποβάλει στην αρμόδια ΔΟΥ μέχρι την 31/3/2017  το έντυπο Ε3 για υπολογισμό του καθαρού εισοδήματος βάσει του άρθρου 34 του ν.2238/94  και το έντυπο Ε5 για υπολογισμό του αναλογούντος φόρου οφείλει να καταβάλει τα ακόλουθα ποσά:

Προσδιορισμός  εισοδήματος: Ακαθάριστα έσοδα 100.000€ Χ 15%= 15.000€

Προσδιορισμός φόρου: Κέρδος 15.000 Χ 25%= 3.750€ φόρος.

Πρόσθετο φόρο: Φόρος 3.750€ Χ 8%=300,00€

Πλέον αναπροσαρμογή φόρου: Πρόσθετος φόρος 300,00 Χ 16%=48€

Η Συνολική επιβάρυνση για αδήλωτα ακαθάριστα έσοδα 100.000€ θα ανέλθει στο ποσό των 4.098,00€. Πέραν αυτού του φόρου και των επιβαρύνσεων η εταιρεία (φορολογούμενος) θα απαλλαγεί από οποιαδήποτε άλλη επιβάρυνση, όπως τα εξοντωτικά πρόστιμα του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων που φθάνουν στο 100%  της συναλλαγής και φυσικά τη ποινική δίωξη. Η υποβολή όμως της δήλωσης από την εταιρεία ενδεχομένως να δημιουργήσει προβλήματα στον αντισυμβαλλόμενο (αγοραστή), ο οποίος θα κληθεί να καταβάλει τον αναλογούντα φόρο μεταβίβασης ακινήτων. Βέβαια, στο συγκεκριμένο παράδειγμα η αξίωση του Δημοσίου κατά την άποψή μας έχει παραγραφεί, όμως μπορεί να προκύψει ζήτημα πόθεν έσχες κατά την αγορά του ακινήτου.

Θολά σημεία της ρύθμισης.

• Πολλοί φορολογούμενοι δεν γνωρίζουν ότι ελέγχονται , διότι σε πολλές περιπτώσεις έχει εκδοθεί εντολή ελέγχου η οποία δεν έχει κοινοποιηθεί στον υπόχρεο. Στην περίπτωση που έχει εκδοθεί εντολή ελέγχου θα μπορεί ο ελεγχόμενος που δεν γνωρίζει ότι ελέγχεται να έχει πρόσβαση στην δήλωση επιπλέον εισοδημάτων για τα ελεγχόμενα παρελθόντα έτη;
• Ο φορολογούμενος κατά την υποβολή της δήλωσης οφείλει να τεκμηριώσει τη πηγή προέλευσης της προσαύξησης της περιουσίας. Εάν κάποιος ελεύθερος επαγγελματίας, πχ μηχανικός, είχε κέρδος από τον ΟΠΑΠ και δεν έχει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, εάν τα δηλώσει κινδυνεύει το εισόδημα αυτό να θεωρηθεί ως έσοδο από την ιδιότητα του μηχανικού και να επιβληθεί ΦΠΑ.

Τελειώνοντας, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι παρότι οι συντελεστές φορολόγησης είναι υψηλοί, εντούτοις ευνοούν όλους όσους  βρίσκονται σε έλεγχο ή έχει εκδοθεί στο όνομά τους εντολή ελέγχου. Αυτοί οι ελεγχόμενοι θα πρέπει να επωφεληθούν από τη ρύθμιση.

Όμως και οι λοιποί φορολογούμενοι εν όψει του περιουσιολογίου που βρίσκεται σε τελική  επεξεργασία και σε συνδυασμό με το αυτόματο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών με τις άλλες χώρες, που ήδη ισχύει από 1/1/2016 , θα πρέπει να εξετάσουν πρώτον αν βρίσκονται σε έλεγχο και δεύτερον να ελέγξουν σε βάθος τις συναλλαγές τους και να αξιολογήσουν τους κινδύνους των φορολογικών ελέγχων εφόσον προκύπτει ενδεχόμενο υπόλοιπων αδήλωτων εισοδημάτων του παρελθόντος.

Η εμπειρία μας σε ανάλογους ελέγχους από το ΚΕΦΟΜΕΠ και το ΣΔΟΕ, μας επιτρέπει να κάνουμε τις προαναφερόμενες προτάσεις παρότι κινδυνεύουμε να μας χαρακτηρίσουν Κυβερνητικά παπαγαλάκια. Εμείς θα συνεχίσουμε να αναλύουμε τα δεδομένα ως έχουν και να προτείνουμε με βάση το φορολογικό και ελεγκτικό καθεστώς τις επωφελέστερες επιλογές.

Του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα (Senior Accountant – Φορολογία Φυσικών Προσώπων) της Artion A.E.

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες εκτός από τους  παραδοσιακούς τρόπους Ελέγχου, με τη βοήθεια της τεχνολογίας και τη συλλογή στοιχείων από διασταυρώσεις, με την αξιοποίηση των πληροφοριών που παρέχονται από τις τράπεζες για την πραγματική κίνηση των κεφαλαίων , ενσωμάτωσαν στο Ελληνικό φορολογικό δίκαιο , νόμους και πρακτικές οι οποίες εφαρμόζονται χρόνια σε αναπτυγμένες δυτικές χώρες πχ Ε.Ε.και Η.Π.Α..  Με άλλα λόγια πλέον οι ελεγκτικές υπηρεσίες είναι σε θέση έμμεσα να προσδιορίσουν τα ακαθάριστα έσοδα και τα γενικά εισοδήματα ενός φορολογουμένου (π.χ. μέσω κάποιου εμβάσματος στο εξωτερικό). Οι μέθοδοι αυτές ονομάζονται έμμεσες τεχνικές ελέγχου. Στην αρθρογραφία μας έχουμε ασχοληθεί ξανά με αυτό το ζήτημα το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί φλέγον για όσους δραστηριοποιούνται στον χώρο των φορολογικών ελέγχων. Σας παραπέμπουμε στα άρθρα μας Μεθοδολογία Έμμεσων Τεχνικών Ελέγχου, Έλεγχος εμβασμάτων στο εξωτερικό αλλά και στο άρθρο του συνεργάτη μας δικηγόρου κυρίου Ευσταθόπουλου με τίτλο Πρωτογενείς καταθέσεις και εμβάσματα.

Η πρώτη τους θεσμοθέτηση έγινε στις αρχές του 2012 με το άρθρο 67β του Ν.2238/1994 πριν αντικατασταθούν  από τα άρθρα 28 του Ν.4172/2013 και 27 Ν.4174/2013 και μεταγενέστερες εγκυκλίους (βλ. ΠΟΛ.1050/17.2.2014). Οι νέες αυτές τεχνικές είναι ένα συμπληρωματικό εργαλείο ελέγχου το οποίο δίνει τη δυνατότητα στις ελεγκτικές αρχές, παράλληλα με τις παραδοσιακές μεθόδους έλεγχου, οι οποίες στηρίζονται κυρίως στα δεδομένα των τηρούμενων βιβλίων και στοιχείων, καθώς και στα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων, να προσδιορίσουν τη φορολογητέα ύλη με βάση την κινητή και ακίνητη περιουσία, τα εισοδήματα και της πραγματικές δαπάνες.

Έτσι λοιπόν ο ελεγκτής έχει τη δυνατότητα χρησιμοποιώντας ένα ευρύ φάσμα πληροφοριών από διάφορες πηγές (πχ. Τράπεζες, χρηματιστηριακές-αποθετήριο τίτλων, ΔΕΚΟ κλπ) να εξάγει ασφαλέστερα συμπεράσματα και να προσδιορίσει τη φορολογητέα ύλη του ελεγχόμενου την οποία ο ελεγχόμενος πιθανόν να απέκρυβε έως τότε από τη φορολογική του δήλωση.

Πως προέκυψαν οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου;

Οι έμμεσες τεχνικές είναι ένα εργαλείο που εφαρμόζεται αρκετά χρόνια  από την υπηρεσία Εσόδων των Η.Π.Α (THE INTERNAL REVENUE SERVICE – IRS), επίσης αυτές οι τακτικές εφαρμόζονται στη Γαλλία (μεγάλο κομμάτι της εν γένει εμπορικής νομοθεσίας μας είναι προερχόμενο από τη Γαλλία). Η εφαρμογή όμως συναντά πολλά προβλήματα αφενός γιατί οι ελεγκτικοί μηχανισμοί δεν είναι πλήρως εξοικειωμένοι με αυτές τις τεχνικές, αφετέρου κυρίως από την έλλειψη επαρκών στοιχείων που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή αυτών των τεχνικών. Πχ οι τράπεζες δεν μπορούν να δώσουν ακριβή στοιχεία για την κίνηση λογαριασμών παρελθόντων ετών ,όπως 2000,2001,2002.

Ποιοι υπάγονται στις έμμεσες τεχνικές ελέγχου;

Σύμφωνα με το νόμο (ΠΟΛ 1050/2014), στον έλεγχο υπάγονται οι ανέλεγκτες υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων, και για ατομικές Επιχειρήσεις  για τις οποίες ισχύει μία ή περισσότερες από τις κατωτέρω περιπτώσεις όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 της εγκυκλίου αυτής:

1. Προκύπτει αδικαιολόγητος πλουτισμός (περιουσιακά στοιχεία και καταθέσεις)
2. παρουσιάζονται μεγάλες δαπάνες που δεν δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα του φορολογούμενου φυσικού προσώπου (ατομικά και οικογενειακά) ή/και της επιχείρησης στην οποία μπορεί να συμμετέχει,
3. τα δηλωθέντα εισοδήματα από άσκηση ατομικής επιχείρησης ή ελευθερίου επαγγέλματος δεν αποκλίνουν σημαντικά από το εκάστοτε αφορολόγητο όριο. Στην περίπτωση αυτή εντάσσονται και φυσικά πρόσωπα μέλη εταιρειών (οποιασδήποτε μορφής) με ζημιογόνα αποτελέσματα.
4. δεν τηρούνται ή δεν επιδεικνύονται τα βιβλία και τα στοιχεία ΚΒΣ/ΚΦΑΣ,
5. υφίστανται πληροφορίες για παράνομα ή/και αδήλωτα εισοδήματα/αγορές/ δαπάνες (επαγγελματικές, ατομικές, οικογενειακές).

Ποια υπηρεσία είναι αρμόδια για τον έλεγχο;

Αρμόδιοι φορείς για τον έλεγχο με τις έμμεσες τεχνικές Ελέγχου είναι, η αρμόδια ΔΟΥ, το ΣΔΟΕ, το ΚΕΦΟΜΕΠ ή το ΚΕΜΕΕΠ.

Ποιες είναι οι έμμεσες τεχνικές;

Στη διεθνή πρακτική, οι μέθοδοι με τις οποίες οι έμμεσες τεχνικές προσεγγίζουν τον κάθε έλεγχο είναι πέντε και είναι οι εξής:

1. Η αρχή των αναλογιών.
2. Η αρχή ανάλυσης ρευστότητας του φορολογούμενου.
3. Η αρχή της καθαρής θέσης του φορολογούμενου.
4. Η αρχή της σχέσης τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο κύκλου εργασιών.
5. Η αρχή του ύψους των τραπεζικών καταθέσεων και των δαπανών σε μετρητά.

Από τις παραπάνω, το υπουργείο έχει εκδώσει οδηγίες εφαρμογής μόνο για τις τρείς. Συγκεκριμένα: 1) την τεχνική ανάλυσης ρευστότητας, 2) την τεχνική καθαρής θέσης,      3) την τεχνική του ύψους των τραπεζικών καταθέσεων και δαπανών με μετρητά. Οι άλλες δύο ως εκ τούτου δεν εφαρμόζονται.

Τεχνική ανάλυσης ρευστότητας .

Η τεχνική προσδιορίζει τη φορολογητέα ύλη αναλύοντας τα έσοδα (φορολογητέα και μη), τις αγορές και δαπάνες (επαγγελματικές, ατομικές και οικογενειακές) και τις αυξήσεις και μειώσεις των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων (επαγγελματικών, ατομικών και οικογενειακών) του φορολογούμενου φυσικού προσώπου.

Κατά την μέθοδο αυτή δημιουργείται ισοζύγιο με δύο βασικές στήλες: «Πηγές Κεφαλαίων/Εσόδων» και «Αναλώσεις Κεφαλαίων/Εσόδων».

Στην πρώτη στήλη Πηγές Κεφαλαίων/Εσόδων περιλαμβάνονται τα κάθε μορφής έσοδα που έχουν εισπραχθεί στην διάρκεια της ελεγχομένης φορολογικής περιόδου, των οποίων αποδεικνύεται η πραγματοποίηση και η νομιμότητα των συναλλαγών.

Στην δεύτερη στήλη Αναλώσεις Κεφαλαίων /Εσόδων περιλαμβάνονται όλες οι πραγματοποιηθείσες αναλώσεις, κατά τη διάρκεια της ελεγχομένης φορολογικής περιόδου.

Η διαφορά μεταξύ στήλης «Αναλώσεις Κεφαλαίων/ Εσόδων» και στήλης «Πηγές Κεφαλαίων/Εσόδων», θεωρείται μη δηλωθείσα φορολογητέα ύλη και εφόσον δεν αιτιολογείται υπόκειται σε φορολόγηση.

Τεχνική καθαρής θέσης του φορολογούμενου.

Η τεχνική αυτή αναδημιουργεί το οικονομικό ιστορικό του φορολογούμενου φυσικού προσώπου και προσδιορίζει φορολογητέα ύλη, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τα διαθέσιμα κεφάλαια προσωπικά, οικογενειακά, επαγγελματικά, τις διάφορες απαιτήσεις προσωπικές, οικογενειακές, επαγγελματικές (ενεργητικό), τις υποχρεώσεις προσωπικές, οικογενειακές ή επαγγελματικές (παθητικό), τις ατομικές, οικογενειακές και επαγγελματικές δαπάνες (ατομικών επιχειρήσεων) ως και τα εισοδήματα από λοιπές πηγές (ατομικά και οικογενειακά). Κατά την τεχνική αυτή δημιουργείται ο Πίνακας Ενεργητικού και Παθητικού για όλες τις ελεγχόμενες φορολογικές περιόδους με φορολογική περίοδο βάσης την αμέσως προηγούμενη από την πρώτη ελεγχόμενη φορολογική περίοδο.

Στο Ενεργητικό περιλαμβάνονται όλα τα περιουσιακά στοιχεία και οι καταθέσεις σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατά την λήξη κάθε φορολογικής περιόδου.

Στο Παθητικό περιλαμβάνονται οι αντίστοιχες υποχρεώσεις.

Η διαφορά Ενεργητικού-Παθητικού αποτελεί την Καθαρή Θέση κάθε φορολογικής περιόδου. Από την καθαρή θέση λήξης κάθε φορολογικής περιόδου αφαιρείται η καθαρή θέση έναρξης. Οι αυξήσεις/μειώσεις της Καθαρής Θέσης αναπροσαρμόζονται με τις περιπτώσεις απόκτησης περιουσιακών στοιχείων άνευ ανταλλάγματος (αιτία θανάτου, δωρεάς, γονικής παροχής, προίκας, κερδών από τυχερά παίγνια, ανταλλαγής) και τις περιπτώσεις εκποίησης αυτών, με τις ατομικές και οικογενειακές δαπάνες κάθε είδους, και συγκρίνονται με τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Η προκύπτουσα διαφορά θεωρείται μη δηλωθείσα φορολογητέα ύλη και εφόσον δεν αιτιολογείται υπόκειται σε φορολόγηση.

Τεχνική του ύψους των τραπεζικών καταθέσεων και δαπανών σε μετρητά.

Η τεχνική αυτή προσδιορίζει φορολογητέα ύλη παρακολουθώντας την κίνηση των (διαθεσίμων) κεφαλαίων του φορολογούμενου, του/της συζύγου και των προστατευομένων μελών αυτών, είτε με την κατάθεση αυτών σε χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς είτε με την ανάλωση τους σε διάφορες συναλλαγές με χρήση μετρητών.

Αναλύει τις συνολικές καταθέσεις σε χρηματοπιστωτικούς λογαριασμούς, τα διαθέσιμα, τις αγορές και δαπάνες σε μετρητά τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε οικογενειακό επίπεδο κατά τη διάρκεια της ελεγχομένης φορολογικής περιόδου και τα συγκρίνει με τα συνολικά δηλωθέντα έσοδα.

Κατά την τεχνική αυτή από τις συνολικές τραπεζικές καταθέσεις της ελεγχόμενης φορολογικής περιόδου αφαιρούνται τα κατατεθειμένα ποσά που αφορούν μη υποκείμενα σε φορολογία έσοδα, όπως εκταμιεύσεις δανείων, συμψηφιστικές κινήσεις και λοιπές πράξεις που δεν αποτελούν καθαρές καταθέσεις.

Στο υπόλοιπο των καθαρών τραπεζικών καταθέσεων προστίθενται όλες οι καταβολές σε μετρητά για αγορές, δαπάνες (προσωπικές/οικογενειακές ή επαγγελματικές) και λοιπές συναλλαγές και αφαιρούνται τα μη υποκείμενα σε φορολογία έσοδα που δεν κατατέθηκαν σε λογαριασμούς.

To νέο υπόλοιπο αναμορφώνεται με τις αυξήσεις/ μειώσεις εισπρακτέων λογαριασμών και συγκρίνεται με τα συνολικά δηλωθέντα Εισοδήματα.

Η προκύπτουσα διαφορά θεωρείται μη δηλωθείσα φορολογητέα ύλη και εφόσον δεν αιτιολογείται υπόκειται σε φορολόγηση.

Ποια είναι τα στάδια του ελέγχου;

Προκειμένου να εκκινήσει ο φορολογικός έλεγχος, θα πρέπει αρχικά να εκδοθεί εντολή ελέγχου, η οποία κοινοποιείται εγγράφως στο φορολογούμενο.

Συνήθως και πολλές φορές αναιτιολόγητα στη προσπάθεια διασφάλισης του Δημοσίου, με την έκδοση της εντολής ελέγχου, οι ελεγκτικές υπηρεσίες μέσω των εισαγγελικών αρχών  προβαίνουν  σε δέσμευση της κινητής και ακίνητης περιουσίας του ελεγχόμενου (τραπεζικούς λογαριασμούς, μετοχές, ακίνητα κλπ). Τα παραπάνω παραμένουν δεσμευμένα έως την οριστική περαίωση του ελέγχου ο οποίος μπορεί να διαρκέσει ακόμη και έτη. Για την αποδέσμευση μέρους της περιουσίας, προκειμένου να συνεχίσει να γίνεται χρήση αυτής, απαιτείται ειδική άδεια εκ μέρους του αρμόδιου εφόρου.

Αφού κοινοποιηθεί η εντολή ελέγχου, ο ελεγχόμενος θα πρέπει μέσα σε ένα χρονικό διάστημα λίγων ημερών  να προσκομίσει όλα τα στοιχεία που απαιτούνται προκειμένου να δικαιολογήσει τις πρωτογενείς καταθέσεις των λογαριασμών του σε βάθος χρόνου (από το 2000 και μετά).

Παράλληλα και εφόσον η εντολή προβλέπει και έλεγχο με έμμεσες τεχνικές θα πρέπει να συμπληρωθεί και ένα ερωτηματολόγιο που αφορά τις έμμεσες τεχνικές και να παραδοθεί μαζί με τα στοιχεία που ο φορολογούμενος θεωρεί ότι ενισχύουν τους ισχυρισμούς του.

Εν συνεχεία και μετά το πέρας της επεξεργασίας των στοιχείων που προσκομίστηκαν, οι ελεγκτικές αρχές κοινοποιούν το  “Προσωρινό Σημείωμα Διαπιστώσεων Ελέγχου”. Στο σημείωμα αυτό αναφέρονται αναλυτικά όλα τα στοιχεία που έχει λάβει υπόψη του ο έλεγχος, ενώ γι αυτά που έχει απορρίψει, θα πρέπει να αναγράφεται ο λόγος για τον οποίο δεν έγιναν αποδεκτά.

Σε κάθε περίπτωση ο ελεγχόμενος μπορεί να ζητήσει και αντίγραφα των εγγράφων στα οποία στηρίχθηκε ο έλεγχος (π.χ το ιστορικό των τραπεζικών κινήσεων που διαθέτει ο έλεγχος).

Με την κοινοποίηση, ο ελεγχόμενος έχει στη διάθεσή του είκοσι ημέρες προκειμένου να προβάλει τις αντιρρήσεις σχετικά με τις διαπιστώσεις του Ελέγχου.

Με την παρέλευση του εικοσαημέρου, η ελεγκτική αρχή έχει ένα μήνα προκειμένου να επεξεργαστεί τα νέα στοιχεία και να κοινοποιήσει την  «Έκθεση Ελέγχου Προσδιορισμού Φόρου».

Από τη στιγμή της κοινοποίησης και μετά, το ποσό που έχει προκύψει, βεβαιώνεται στις οφειλές του φορολογούμενου.

Ο ελεγχόμενος έχει στη διάθεσή του ένα μήνα προκειμένου να καταθέσει Ενδικοφανή Προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων του Υπουργείου Οικονομικών , η οποία μέσα σε  διάστημα τεσσάρων μηνών έχει τη δυνατότητα να εξετάσει τους ισχυρισμούς του ελεγχόμενου και είτε να τους αποδεχθεί, είτε να τους απορρίψει.

Σημειώνεται πως σε όλη τη διάρκεια των τεσσάρων μηνών, το βεβαιωμένο ποσό είναι απαιτητό με ότι αυτό συνεπάγεται από πλευράς των φορολογικών αρχών, εκτός και αν ο ελεγχόμενος πληρώσει το 50% του βεβαιωμένου ποσού πριν την κατάθεση της Ενδικοφανούς Προσφυγής και ζητήσει αναστολή του άλλου 50%. Υπό εξαιρετικές περιπτώσεις δύναται να ανασταλεί και η πληρωμή όλου του ποσού προκειμένου να εξεταστεί η ενδικοφανής προσφυγή.

Μετά την παρέλευση του τετραμήνου και στην περίπτωση που η Δ.Ε.Δ. δεν έχει λάβει θέση, η προσφυγή θεωρείται σιωπηρώς απορριπτέα και ο φορολογούμενος θα πρέπει να αποφασίσει εάν θα ακολουθήσει τη δικαστική οδό ή θα εξοφλήσει το φόρο που έχει επιβληθεί.

Αν και από το 2012 με την πρώτη εισαγωγή στη νομοθεσία μας των έμμεσων τεχνικών ελέγχου, η πρόοδος των ελεγκτικών αρχών και η αφομοίωση της διαδικασίας αυτής υπήρξε μηδαμινή, εντούτοις τώρα με την νέα παράταση που δόθηκε για τις παραγραφές των ελεγχόμενων υποθέσεων μέχρι το τέλος του 2017, ίσως να δούμε μεγαλύτερη κινητικότητα και ορθότερη εφαρμογή τους.

Του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Φίλιππου Ζήρα (δικηγόρος της Artion A.E.)

Με μεγάλη ικανοποίηση παρατηρήσαμε πως εφόσον κανείς επιμένει ότι ορισμένες στρεβλώσεις του συστήματος χρήζουν διόρθωσης, με επιμονή και υπομονή μπορεί να καταφέρει να εισακουστεί ως έναν βαθμό και να συμβάλει στην διόρθωση των κακώς κείμενων. Με τον νόμο υπ’αριθμ. 4441/2016, «Απλοποίηση διαδικασιών σύστασης επιχειρήσεων, άρση κανονιστικών εμποδίων στον ανταγωνισμό και λοιπές διατάξεις», ο οποίος δημοσιεύτηκε στις 6/12/2016 στο ΦΕΚ Α’ 227, μεταξύ άλλων, εισήχθησαν ορισμένες διατάξεις καινοτόμες και αρκετά προοδευτικές οφείλουμε να ομολογήσουμε, για την απλοποίηση της λειτουργίας της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Αφενός, θεσπίζεται η αναβάθμιση των Υπηρεσιών Μίας Στάσης με τη δημιουργία ενός νέου συστήματος ίδρυσης εταιρειών μέσω απομακρυσμένης σύνδεσης του ενδιαφερόμενου και χωρίς την αυτοπρόσωπη παρουσία του σε δημόσιες υπηρεσίες και εμπορικά μητρώα. Αφετέρου, επετράπη ξανά η μετατροπή Ομόρρυθμων Εταιρειών σε Ετερόρρυθμες εταιρείες εφόσον οι εταίροι τους το επιθυμούν και όχι μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις που προϋπέθεταν τον θάνατο κάποιου εταίρου και την είσοδο κληρονόμου στη θέση του. Για την αχρείαστη αυτή τροχοπέδη του νόμου, η οποία εμπόδιζε την ελεύθερη επιχειρηματική δραστηριότητα είχαμε αρθρογραφήσει στο παρελθόν όπως μπορείτε να δείτε και εδώ.

Μεταξύ των δύο αυτών καινοτομιών, χωρίς συζήτηση σημαντικότερη είναι η πρώτη. Η νέα αυτή μορφή Υπηρεσίας μίας Στάσης (e-ΥΜΣ), μέσω αυτοματοποιημένων μηχανισμών και πλήρους μηχανογράφησης της διαδικασίας, θα επιτρέπει σε όποιον ενδιαφέρεται να ιδρύσει μια επιχείρηση, να το κάνει απομακρυσμένα από τον χώρο του γραφείου του, είτε πρόκειται για Ο.Ε.-Ε.Ε. είτε και για Ι.Κ.Ε., Ε.Π.Ε., Α.Ε. Διαδικασίες που μέχρι σήμερα χρειάζονταν αρκετές ημέρες ή και εβδομάδες, σύμφωνα με τον νόμο πλέον θα ολοκληρώνονται αμέσως. Τα σημαντικότερα σημεία της νέας e-ΥΜΣ είναι τα εξής:

• Εξ αποστάσεως σύσταση εταιρειών. Ενώ μέχρι σήμερα η σύσταση γινόταν με επιτόπιες ενέργειες, πλέον με τη χρήση του διαδικτυακού συστήματος που θα παρέχεται και με τη χρήση προδιατυπωμένου και μόνο καταστατικού όποιος επιθυμεί και έχει την απαραίτητη δικαιοπρακτική ικανότητα θα δύναται να ιδρύσει εταιρεία. Αν κάποιος επιθυμεί ένα μη προδιατυπωμένο καταστατικό, αλλά κομμένο και ραμμένο στις ανάγκες του ώστε να εξυπηρετούνται οι σκοποί του, τότε θα δεσμεύεται να κάνει χρήση των ισχυουσών διαδικασιών και της επιτόπιας προσκόμισης όλων των απαραίτητων εγγράφων στο ΓΕΜΗ ή σε συμβολαιογράφο.
• Πρώτη φορά είναι δυνατή η σύσταση Α.Ε. ή Ε.Π.Ε. άνευ συμβολαιογράφου με την προϋπόθεση ότι ακολουθείται η έτοιμη φόρμα καταστατικού. Τα παράβολα και οι χρεώσεις συνεχίζουν να υπάρχουν όπως πριν, πλην αυτών που αφορούν πιθανές αμοιβές συμβολαιογράφων ή δικηγόρων. Βέβαια από την δική μας εμπειρία η μη συμμετοχή εξειδικευμένων επαγγελματιών στην ιδρυτική διαδικασία συνήθως οδηγεί σε σφάλματα τα οποία συσσωρευόμενα καταλήγουν να κοστίζουν περισσότερο στον επιχειρηματία από όσο θα του κόστιζε η εξ αρχής εξειδικευμένη καθοδήγηση. Αν και δεν διευκρινίζεται από τον νομο, είμαστε βέβαιοι πως εφόσον στην υπό σύσταση εταιρεία θα εισφερθεί ακίνητο θα πρέπει να γίνει μέσω συμβολαιογράφου. Άρα σε όσες προς σύσταση εταιρείες θέλουμε να εισφέρουμε ακίνητο δεν θα μπορούμε να κάνουμε χρήση της e-ΥΜΣ.
• Καταργείται το παράβολο προελέγχου επωνυμίας (10 ευρώ) και μειώνεται το κόστος του γραμματίου σύστασης κατά 70%.
• Δεν απαιτείται η προσκόμιση φορολογικής ενημερότητας κατά τη σύσταση (χωρίς να σημαίνει πως δεν πρέπει να ναι φορολογικά ενήμερος ο ενδιαφερόμενος)
• Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας χορηγείται ο νέος Α.Φ.Μ. καθώς και ηλεκτρονικός κλειδάριθμος TAXIS.
• Επίσης, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας ενημερώνεται αυτόματα ο αντίστοιχος ασφαλιστικός φορέας και εκκινείται αυτόματα η εγγραφή των υπόχρεων στο ασφαλιστικό ταμείο
• Η πρώτη χρονιά λειτουργίας του συστήματος θα είναι δωρεάν προκειμένου να προσελκύσει τον κόσμο.

Σημαντική επίσης παρέμβαση του νόμου 4441/2016 αποτελεί το γεγονός ότι στο εξής μια Ο.Ε. μπορεί να μετατραπεί σε Ε.Ε. με ομόφωνη απόφαση των ομορρύθμων εταίρων. Μέχρι σήμερα είχαμε γίνει μάρτυρες πολλές φορές της δυσανασχέτησης πελατών ή και τρίτων οι οποίοι επιθυμούσαν να μετατρέψουν την Ο.Ε. που είχαν σε Ε.Ε. και δε μπορούσαν. Χαρακτηριστικότερο και πιο συχνό παράδειγμα ήταν αυτό όπου πατέρας ήθελε να βάλει το παιδί του στην εταιρεία ως απλό ετερόρρυθμο μέλος αλλά το Γ.Ε.ΜΗ. δεν το δεχόταν και τον ανάγκαζε ή να τον εντάξει ως ομόρρυθμο ή να μετατρέψει την Ο.Ε. σε κεφαλαιουχική εταιρεία (π.χ. Ι.Κ.Ε.). Πλέον η Ο.Ε. μπορεί να μετατραπεί σε Ε.Ε. με τους εξής δύο τρόπους:

• Είτε με την είσοδο νέου εταίρου στην Ο.Ε. ο οποίος επιθυμεί να εισέλθει ως ετερόρρυθμος
• Είτε με την μετατροπή της ιδιότητας ενός ή περισσότερων ομορρύθμων σε ετερόρρυθμους εταίρους.

Η διαδικασία που θα ακολουθείται για την μετατροπή Ο.Ε. σε Ε.Ε. είναι ίδια με αυτή της μετατροπής άλλης εταιρικής μορφής σε Ι.Κ.Ε. σύμφωνα με το άρθρο 107 του ν.4072/2012. Όπως τονίζει ο νόμος και όπως είχαμε σημειώσει και στο παλιότερο άρθρο μας, ο ομόρρυθμος εταίρος που γίνεται ετερόρρυθμος εταίρος συνεχίζει να ευθύνεται για 5 χρόνια εις ολόκληρον για κάθε υποχρέωση της εταιρείας που είχε δημιουργηθεί μέχρι και την ημερομηνία αλλαγής της ιδιότητάς του σε ετερόρρυθμο και της καταχώρησης στο ΓΕΜΗ. Αυτό συμβαίνει διότι ως ομόρρυθμος εταίρος αποκτά την εμπορική ιδιότητα παράγωγα από την εταιρεία του και ως γνωστόν οι εμπορικές αξιώσεις έχουν 5ετη παραγραφή. Εφόσον οι δανειστές συγκατατέθηκαν στο να μετατραπεί η εταιρεία ο νόμος προβλέπει πως η ευθύνη του ομορρύθμου που γίνεται ετερόρρυθμος παύει και δεν ισχύει για αυτόν η πενταετία.

Επειδή πιστεύουμε πως θα υπάρξουν ορισμένες παρανοήσεις και προκειμένου οι αρμόδιοι να μην προχωρούν μεταγενέστερα σε εκδόσεις εγκυκλίων και υποβολή ερωτημάτων στο ΓΕΜΗ,  ένα ζήτημα χρήζει τροποποίησης στη ρύθμιση αυτή του ψηφισθέντος νόμου:

1. Η έναρξη της πενταετίας για την ευθύνη του ομορρύθμου που μετατρέπεται σε ετερόρρυθμος πρέπει να άρχεται από την ανακοίνωση της μετατροπής από το ΓΕΜΗ και όχι από την καταχώρηση όπως διατυπώνεται στον νόμο. Το ίδιο ισχύει και για το άρθρο 107 του Ν.4072/2012 το οποίο μπερδεύει αρχικά όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με τις διαδικασίες αυτές.

Αν είστε δανειστής και ανησυχείτε πως κινδυνεύουν τα συμφέροντά σας και το εισπράξιμο της απαίτησής σας, έχετε δυνατότητα εντός ενός μηνός από την καταχώρηση (ανακοίνωση) της απόφασης μετατροπής της εταιρείας να ζητήσετε την ακύρωσή της. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι αυτή της εκούσιας δικαιοδοσίας στα δικαστήρια (σύντομη και χαμηλού κόστους) όπου θα πρέπει να αποδείξετε με ποιον τρόπο θίγονται τα συμφέροντά σας από την μετατροπή αυτή. Εφόσον ο δικαστής κρίνει πως είναι βάσιμοι οι φόβοι σας θα διατάξει την ακύρωση της μετατροπής.

Φυσικά κρατάμε τις επιφυλάξεις μας για το πόσο άμεσα εφαρμόσιμα θα είναι όλα αυτά που σχετίζονται με την νέα ηλεκτρονική Υπηρεσία Μιας Στάσης καθώς το παρελθόν μας έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι καλό είναι να κρατάμε μικρό καλάθι. Πιθανόν να υπάρξουν και ορισμένες αντιδράσεις από συγκεκριμένους επαγγελματικούς φορείς όπως των συμβολαιογράφων από τους οποίους αφαιρείται επαγγελματική ύλη. Το σίγουρο είναι πως τουλάχιστον όσον αφορά την επιχειρηματικότητα ο νόμος αυτός παρά τις όποιες ατέλειές του κινείται στην σωστή κατεύθυνση. Εμείς εδώ θα είμαστε και στο μέλλον προκειμένου να επισημαίνουμε τα κακώς κείμενα και να προτείνουμε λύσεις σύμφωνες με την βέλτιστη επιχειρηματική πρακτική.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Ο ασφαλιστικός νόμος 4387/2016 ο οποίος ψηφίστηκε την 12^η Μαΐου 2016 έχει προκαλέσει τόση αναταραχή στον επαγγελματικό κόσμο όσο κανείς άλλος νόμος από την μνημονιακή και μετά εποχή. Όσοι δραστηριοποιούνται στην ελεύθερη οικονομία βρίσκονται σε αναμονή έκδοσης της εφαρμοστικής εγκυκλίου που ακολουθεί παραδοσιακά κάθε σύνθετο νομοθέτημα στη χώρα μας. Η σύγχυση και η αβεβαιότητα επιτείνεται από τις διάφορες προσεγγίσεις (ερμηνείες) ειδικών ή μη που διαβάζουμε και ακούμε, με αποτέλεσμα πολλοί επαγγελματίες, ακόμη και οι πλέον συνετοί, να αναζητούν παράτολμες λύσεις που ίσως σε κάποια άλλη στιγμή της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας θα απέκρουαν ασυζητητί. Σήμερα όμως, με τις υπερυψηλές ασφαλιστικές επιβαρύνσεις να επικρέμονται ως δαμόκλεια σπάθη πάνω από τη βιωσιμότητά τους, πολλοί εξετάζουν και εφαρμόζουν λύσεις όπως:

• αναζήτηση καλύτερης τύχης στο εξωτερικό μέσω μετανάστευσης,
• σύσταση εταιρειών στο εξωτερικό με την πρόθεση να αποφύγουν ή να μειώσουν τις ασφαλιστικές και φορολογικές επιβαρύνσεις,
• σύσταση Ιδιωτικών Κεφαλαιουχικών Επιχειρήσεων (ΙΚΕ) καθώς με την υφιστάμενη γραμματειακή ερμηνεία του νόμου εμφανίζονται σε πλεονεκτική θέση συγκριτικά με τα υπόλοιπα νομικά πρόσωπα,
• διακοπή δραστηριότητας , εξετάζοντας όλες τις λύσεις από την ανασφάλιστη (μαύρη) εργασία ή προσωρινή διακοπή μέχρι 31/12/2016 και με την τελική εφαρμογή των ρυθμίσεων από 1/1/2017   θα αποφασίσουν οριστικά.

Ίσως για κάποιους οι αντιδράσεις αυτές να είναι παράλογες και μη δικαιολογημένες, η πραγματικότητα όμως δεν επιδέχεται αμφισβήτησης πως καθημερινά πληθαίνουν οι διακοπές δραστηριότητας στις Δ.Ο.Υ. και κατ’ επέκταση στους ασφαλιστικούς φορείς και πολύ φοβόμαστε ότι το μήνα Δεκέμβριο θα γίνει μαζικό «κίνημα» διακοπών το οποίο θα δυσκολευτούν να διαχειριστούν ίσως και οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Παραθέτουμε ένα  συγκριτικό παράδειγμα  από το οποίο προκύπτει το ύψος της επιβάρυνσης των επαγγελματιών   με την εφαρμογή του νόμου και που δυστυχώς αποδεικνύεται ότι δικαιολογεί όλους τους φόβους τους. Ελεύθερος επαγγελματίας, μηχανικός ασφαλισμένος στο ΤΣΜΕΔΕ εργάζεται ως περιοδεύων  εμπορικός αντιπρόσωπος (Πλασιέ) και συνεργάζεται με πέντε (5) εταιρείες από τις οποίες εισπράττει 14.000 € από την κάθε μια, ήτοι σύνολο ακαθάριστου εισοδήματος 70.000 € .

Το εισόδημα αυτό με βάση τα νέα μέτρα θα υποστεί μείωση κατά 8.689 € και στο ποσό του φόρου δεν έχουμε καν υπολογίσει την προκαταβολή φόρου του επόμενου έτους. Επίσης από το παράδειγμα προκύπτει ότι το Δημόσιο του κατακρατάει το 58% του εισοδήματος και τα χρήματα αυτά θα χρησιμοποιηθούν για κάλυψη ελλειμμάτων και όχι ανταποδοτικά για τους  ασφαλισμένους οι οποίοι θα καταβάλουν πολλαπλάσιες εισφορές και θα λάβουν μικρότερη σύνταξη από τους υφιστάμενους συνταξιούχους.

Η γνώμη μας για τις εφαρμοζόμενες λύσεις που επιλέγουν όσοι προσπαθούν να αποφύγουν την εξοντωτική αυτή φορολόγηση του εισοδήματός τους έχει ως εξής:

• Όσοι επιλέξουν την λύση της μετανάστευσης θα έχουν να αντιμετωπίσουν μια άλλη πραγματικότητα σε άλλη χώρα ίσως καλύτερη από την δική μας,
• Επιλέγοντας να μεταφέρουν τη φορολογική τους έδρα σε άλλο κράτος αναλαμβάνουν τεράστιο ρίσκο να έρθουν αντιμέτωποι με τις φορολογικές αρχές και σε περίπτωση ελέγχου να κληθούν να καταβάλουν πολλαπλάσια χρηματικά ποσά σε φόρους ,εισφορές, πρόστιμα και προσαυξήσεις. Από τη στήλη αυτή έχουμε αναλυτικά και κατ’ επανάληψιν εκφράσει τους προβληματισμούς μας για αυτή την επιλογή,
• επιλέγοντας τη λύση σύστασης μιας κεφαλαιουχικής εταιρείας (κυρίως ΙΚΕ), βαδίζουν στο άγνωστο γιατί ακόμη δεν έχει ξεκαθαριστεί με βεβαιότητα πώς θα υπολογίζεται το ποσοστό αυτών που υποχρεούνται σε ασφάλιση στις κεφαλαιουχικές εταιρείες. Ο ν.4387/2016 δεν προβλέπει την υπαγωγή των διανεμομένων μερισμάτων σε ασφαλιστικές εισφορές, όμως από τις δηλώσεις του Διοικητή του ΟΑΕΕ προκύπτει ότι μεθοδεύεται μέσω της αναμενόμενης εγκυκλίου να επιβληθούν εισφορές στα διανεμόμενα μερίσματα για τους εταίρους/μετόχους (μεγαλομετόχους  !!!!!) κατέχοντες ποσοστό στην εταιρεία  από 3% .
• Η διακοπή δραστηριότητας σημαίνει μαύρη εργασία , εισφοροδιαφυγή, φοροδιαφυγή με κοινωνικές προεκτάσεις διότι μερίδα κοινωνίας θα μείνει έξω από κοινωνική ασφάλιση και μέριμνα.

Ο ν.4387/2016  υιοθετεί την γενική αρχή της σύνδεσης των ασφαλιστικών εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών με το φορολογητέο εισόδημα (άρθρο 39 παράγραφος 1 και 2) . Η πρόβλεψη αυτή κινείται καταρχάς στη σωστή κατεύθυνση υιοθετώντας αντίστοιχες ρυθμίσεις που ισχύουν σε άλλα κράτη μέλη της Ε.Ε.. Πλην όμως, η καθορισθείσα εισφορά είναι εγκληματικά υψηλή και κατά την άποψή μας δεν είναι ανταποδοτική , αλλά είναι ακόμη μια φορολογική επιβάρυνση για κάλυψη ελλειμμάτων και συμπλήρωσης των πόρων του εθνικού προϋπολογισμού σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν οι κυβερνήσεις απέναντι στους δανειστές. Επίσης, είναι άδικη γιατί υπολογίζεται στο εισόδημα προηγουμένου έτους και δεν είναι σίγουρο (ιδιαίτερα στις επικρατούσες σήμερα συνθήκες στην Ελλάδα) ότι ο ελεύθερος επαγγελματίας θα μπορέσει να παράγει ανάλογο εισόδημα ώστε να καλύψει αυτές τις εισφορές στο έτος που καλείται να καταβάλει. Το ασφαλιστικό σύστημα με τέτοιες επιλογές θα τιναχθεί στον αέρα και φυσικά θα συμπαρασύρει όλη την οικονομία . Δεν είναι δυνατόν μια μικρή μερίδα επαγγελματιών να δώσει λύση στο μεγάλο αγκάθι του ασφαλιστικού συστήματος. Πιστεύουμε πως και θα εξοντωθεί σε μεγάλο βαθμό η κατηγορία αυτή των επαγγελματιών θυσιαζόμενη στο βωμό της δημοσιονομικής πολιτικής αλλά και η θυσία αυτή θα είναι μάταιη αφού δεν θα φέρει τα επιθυμητά εισπρακτικά αποτελέσματα.

Πρότασή μας

• Κατάργηση των επί μέρους ταμείων. Το κράτος να αναλάβει εξ ολοκλήρου την είσπραξη των εισφορών και την καταβολή μιας εγγυημένης σύνταξης για όλους τους συνταξιούχους ανεξάρτητα σε ποιο ταμείο ήταν ασφαλισμένοι.
• Να θεσπιστεί μια ειδική φορολογική επιβάρυνση με αναλογική μείωση της φορολογικής κλίμακας των εισοδημάτων εκτός της μισθωτής εργασίας. Το ποσοστό αυτό να μην ξεπερνάει το 10%, με πλαφόν ελάχιστης εισφοράς, αλλά και με πλαφόν μέγιστης επιβάρυνσης.
• Να αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά δεδομένα, σήμερα 67 έτη.
• Κατάργηση όλων των πρόωρων χαριστικών συντάξεων οι οποίες στο 99% των περιπτώσεων εξυπηρετούσαν αποκλειστικά και μόνο πελατειακούς και ψηφοθηρικούς σκοπούς.

Φοβόμαστε, ότι με την εφαρμογή του νόμου 4387/2016 από 1/1/2017  τα έσοδα του ΕΦΚΑ θα είναι μικρότερα, αλλά και από τα βεβαιωθέντα ένα μεγάλο ποσοστό θα παραμείνει ανείσπρακτο.

Ο χρόνος τελειώνει, δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια. Η αγελάδα που τόσα χρόνια αρμέγαμε αλόγιστα ψόφησε.

Μην διαπραγματευόμαστε με τους θεσμούς, αλλά με τους εαυτούς μας.

Σύμφωνα με το άρθρο 4 του νέου Κ.Φ.Ε (Ν.4172 / 2013) υπάρχει πλήρης εναρμόνιση του ορισμού της μόνιμης εγκατάστασης του μοντέλου ΣΑΔΦ (Συμφωνία Αποφυγής Διπλής Φορολογίας)  του ΟΟΣΑ και ορίζεται ότι:

1. Ένα νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για οποιαδήποτε φορολογικό έτος εφόσον:

• συστάθηκε ή ιδρύθηκε,  σύμφωνα με το Ελληνικό Δίκαιο.
• έχει την καταστατική του έδρα στην Ελλάδα ή
• ο τόπος άσκησης πραγματικής διοίκησης είναι στην Ελλάδα οποιαδήποτε περίοδο στη διάρκεια του φορολογικού έτους.

2. Ο τόπος άσκησης της πραγματικής διοίκησης είναι στην Ελλάδα με βάση τα πραγματικά περιστατικά και  τις συνθήκες λαμβάνοντας υπόψη ιδίως τα εξής:

• τον τόπο άσκησης καθημερινής διοίκησης,
• τον τόπο λήψης στρατηγικών αποφάσεων,
• τον τόπο ετήσιας γενικής συνέλευσης των μετόχων ή εταίρων,
• τον τόπο τήρησης βιβλίων και στοιχείων
• τον τόπο συνεδριάσεων του διοικητικού συμβουλίου ή όποιου άλλου εκτελεστικού οργάνου διοίκησης,
• στην κατοικία των μελών του διοικητικού συμβουλίου ή όποιου άλλου εκτελεστικού οργάνου διοίκησης.

Σε συνδυασμό με τη συνδρομή των παραπάνω περιστατικών και συνθηκών είναι δυνατόν να συνεκτιμάται και η κατοικία της πλειοψηφίας των μετόχων ή των εταίρων.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα πολλές Ελληνικές επιχειρήσεις στην αναζήτηση πρόσβασης στο τραπεζικό σύστημα, για αντιμετώπιση της ρευστότητας, για οργανωτικούς λόγους, αλλά και για καθαρά φορολογικούς σκοπούς, προσπαθούν να μεταφέρουν τη φορολογική τους έδρα σε άλλα κράτη, κυρίως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εμείς θα σταθούμε στο καθαρά φορολογικό κομμάτι και τις παγίδες που πιθανόν κρύβει η ερμηνεία των διατάξεων των άρθρων 56 και 66 του ν.4172/2013 και 38 του ν.4174/2013 .

Ελεγχόμενες αλλοδαπές εταιρείες (άρθρο 66)

Εισάγονται για πρώτη φορά στο Ελληνικό φορολογικό δίκαιο διατάξεις για τις Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες –ΕΑΕ (Controlled Foreign Companies -CFC) με σκοπό την αντιμετώπιση των επίπλαστων καταστάσεων, που δημιουργήθηκαν με σκοπό την αποφυγή του φόρου.

Στο άρθρο 66 ορίζονται οι κανόνες που έχει θεσπίσει το Ελληνικό Δημόσιο και αποκτά τη δυνατότητα να φορολογήσει αυτοβούλως με τους ισχύοντες -στην Ελλάδα- φορολογικούς συντελεστές τα μη διανεμηθέντα κέρδη αλλοδαπού νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, στο όνομα του κυρίου μετόχου του, Έλληνα φορολογουμένου,  φυσικού προσώπου ή επιχείρησης,  εφόσον σωρευτικά:

α) ο Έλληνας φορολογούμενος συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα με ποσοστό άνω του 50% στην ΕΑΕ
β) η ΕΑΕ βρίσκεται σε κράτος μη συνεργάσιμο ή υπάγεται σε προνομιακό φορολογικό καθεστώς
γ) άνω του 30% του εισοδήματος της ΕΑΕ προέρχεται από τόκους, μερίσματα, δικαιώματα, εισόδημα ακινήτων.
Επίσης, το εισόδημα που αποκτάται από ασφαλιστικές, τραπεζικές, διάφορες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και προέρχεται κατά το ήμισυ τουλάχιστον από συναλλαγές με συνδεδεμένες επιχειρήσεις και τέλος
δ) η ΕΑΕ δεν είναι εισηγμένη σε οργανωμένη αγορά.

Παράλληλα, στο άρθρο 56 του ν.4172/2013 υπάρχει ειδική διάταξη, που προβλέπει την άρση όλων των ευεργετικών διατάξεων, που συνδέονται με τη ανταλλαγή τίτλων, διασπάσεις και συγχωνεύσεις για τη μεταφορά της καταστατικής έδρας μιας εταιρείας σε περίπτωση που οι πράξεις αυτές δεν πραγματοποιούνται για οικονομικούς και εμπορικούς σκοπούς (όπως αναδιάρθρωση ή βελτίωση των δραστηριοτήτων, πρόσβαση στις χρηματαγορές), αλλά αντιθέτως έχουν στόχο κυρίως τη φοροδιαφυγή ή φοροαποφυγή.

Επίσης, στο ΚΦΔ (ν.4174/2013) και το άρθρο 38, έχει ενσωματωθεί γενική διάταξη περί αποφυγής.

Με το άρθρο 38 ν.4174/2013 έχει ενσωματωθεί γενική διάταξη κατά της φοροαποφυγής , η οποία παρέχει στο Ελληνικό Δημόσιο τη δυνατότητα να αγνοεί «κάθε τεχνητή ρύθμιση ή σειρά ρυθμίσεων που αποβλέπει σε αποφυγή της φορολόγησης και οδηγεί σε φορολογικό πλεονέκτημα. Οι εν λόγω διευθετήσεις αντιμετωπίζονται για φορολογικούς σκοπούς, με βάση τα χαρακτηριστικά της οικονομικής υπόστασης».

Ως διευθέτηση νοείται κάθε συναλλαγή , δράση, πράξη, συμφωνία, επιχορήγηση, συνεννόηση, υπόσχεση, δέσμευση ή γεγονός. Μια διευθέτηση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη.

Συνοψίζοντας, θέλουμε να επισημάνουμε, ότι η φορολογική αρχή εξετάζει την ύπαρξη της πραγματικής υπόστασης (substance)  κατά τη διεθνή  πρακτική.
Δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή μια καταστατική έδρα στην αλλοδαπή, όταν οι εγκαταστάσεις είναι ένα συρτάρι κάποιου λογιστικού ή νομικού γραφείου, τα βιβλία τηρούνται στην Ελλάδα, οι αποφάσεις των οργάνων της εταιρείας  λαμβάνονται στο εσωτερικό, δεν απασχολείται προσωπικό και εν τέλει η ουσιαστική έδρα βρίσκεται στην Ελλάδα και η έδρα στο εξωτερικό είναι ένα επίπλαστο δημιούργημα, εξυπηρετώντας αποκλειστικά φορολογικούς σκοπούς.

Αναλυτικές οδηγίες και παραδείγματα αναφέρονται στην εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών

ΠΟΛ 1076/17 Μαρτίου 2014.
Η ισχύς του νόμου είναι η 1η Ιανουαρίου 2014

Του Γιώργου Δαλιάνη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Στις περιπτώσεις ανοίγματος τραπεζικών λογαριασμών των φορολογουμένων ελέγχονται όλες οι τραπεζικές κινήσεις (κυρίως πιστώσεις), μεταφορές από λογαριασμούς, καταθέσεις μετρητών του ιδίου και τρίτων προσώπων, καθώς και επανακαταθέσεις. Τα πρόσωπα αυτά, εάν δεν προκύπτει περίπτωση φοροαποφυγής (π.χ. παροχή υπηρεσιών από ελευθέρια επαγγέλματα χωρίς την έκδοση παραστατικού), είναι κυρίως φίλοι και συγγενείς και οι συναλλαγές αυτές έχουν συνήθως σκοπό την εξυπηρέτηση των φορολογουμένων για την αντιμετώπιση κυρίως βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων, χωρίς να αποκλείεται και μία μεσοπρόθεσμη εξυπηρέτηση.

Σε προηγούμενη αρθρογραφία μας έχουμε αναδείξει την αμφιθυμία των ελεγκτικών οργάνων της ΑΑΔΕ, αλλά και των επιμέρους Διευθύνσεων την ΔΕΔ σχετικά με τον καταλογισμό ή μη τελών χαρτοσήμου σε άτυπο ιδιωτικό δανεισμό (βλ. άρθρο με τίτλο «Νέα προσέγγιση για τα τέλη χαρτοσήμου άτυπου δανείου από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών») και έχουμε επίσης αναλύσει τις φορολογικές προεκτάσεις των δανείων (βλ. άρθρο με τίτλο «Η φορολογία των δανείων μεταξύ ιδιωτών»). Στο παρόν άρθρο θα θέλαμε να αναδείξουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ένα ιδιωτικό δάνειο στο πλαίσιο ενός φορολογικού ελέγχου.

Η συνήθης πρακτική είναι η εξυπηρέτηση (άτυπος δανεισμός) να γίνεται χωρίς την ύπαρξη συμφωνητικού δανεισμού ή να έχει συνταχθεί μία υπεύθυνη δήλωση αναγνώρισης του χρέους ή μία απλή απόδειξη. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Άραγε εάν ζητήσει κανείς από έναν φίλο του μία διευκόλυνση της τάξεως των 500 ευρώ υπάρχει περίπτωση να συνταχθεί συμφωνητικό;

Αυτές οι δοσοληψίες μεταξύ συγγενών και φίλων γίνονται κυρίως με μετρητά και εκτός του τραπεζικού συστήματος, αλλά σήμερα με την πρόοδο των ηλεκτρονικών συναλλαγών αυτή η πρακτική τείνει να εκλείψει. Η πρακτική των μετρητών έπαψε να ισχύει κατά τη διάρκεια των capital control και αυτές οι τραπεζικές κινήσεις (άτυπα δάνεια) έγιναν πρόβλημα τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για τους ελεγκτές της ΑΑΔΕ, όταν αντιμετωπίζουν συνήθεις (πατροπαράδοτες θα λέγαμε) πρακτικές. Το θέμα αυτό έχει βγει στην επιφάνεια, διότι τώρα ελέγχονται οι χρήσεις 2015-2016, όπου λόγω έλλειψης ρευστότητας και αδυναμίας ανάληψης μετρητών λόγω των capital control, αυτές οι διευκολύνσεις πέρασαν μέσα από το Τραπεζικό σύστημα ως μεταφορές μεταξύ λογαριασμών (ονομαστικές πιστώσεις).

Είναι πολλές και οι ακραίες συμπεριφορές κατά τη διάρκεια των ελέγχων, όπου αθώες καθημερινές συναλλαγές μπαίνουν στο στόχαστρο και φορολογούνται αναίτια και υπέρμετρα και δυστυχώς δεν υπάρχει μία ενιαία γραμμή στην αντιμετώπιση αυτών των συναλλαγών. Άλλες ελεγκτικές υπηρεσίες αποδέχονται τις άτυπες συναλλαγές και προσπαθούν να καταλογίσουν τέλη χαρτοσήμου και άλλες υπηρεσίες δεν αποδέχονται ως ειλικρινή καμία πίστωση του λογαριασμού (άτυπο δάνειο) χωρίς την ύπαρξη συμφωνητικών με θεώρηση του γνησίου υπογραφής και βέβαια ημερομηνία.

Μάλιστα, σε κάποιες περιπτώσεις (ευτυχώς αποτελούν εξαίρεση) συναντάμε και το πλέον παράδοξο τα ελεγκτικά όργανα της φορολογικής αρχής να μην αποδέχονται ούτε τα συμφωνητικά που φέρουν θεώρηση γνησίου υπογραφής από τα ΚΕΠ, αμφισβητώντας την αρμοδιότητα των ΚΕΠ να προσδώσουν με την θεώρησή τους βέβαια χρονολογία στα έγγραφα. Η εσφαλμένη αυτή τακτική ορισμένων ελεγκτικών οργάνων βασίζεται σε μία απαρχαιωμένη εγκύκλιο με αριθ. 1052006/906/Α0012/13.5.2008, σύμφωνα με την οποία «Επιπλέον, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 445 και 446 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, τα ιδιωτικά έγγραφα αποκτούν βέβαιη χρονολογία και συνεπώς αποδεικτική δύναμη, εφόσον, μεταξύ άλλων, θεωρηθούν από συμβολαιογράφο ή άλλο δημόσιο υπάλληλο αρμόδιο κατά το νόμο.

Με τη βέβαιη χρονολογία ενός εγγράφου, βεβαιώνεται η σύνταξη αυτού πριν από ένα ορισμένο χρονικό σημείο και όχι μετά από ένα χρονικό σημείο. Η προκείμενη διάταξη δικαιολογητικό λόγο έχει την αποτροπή βλάβης σε τρίτους ενόψει της ευχέρειας προχρονολόγησης ή μεταχρονολόγησης των ιδιωτικών εγγράφων. Η θεώρηση, για την απόκτηση βέβαιης χρονολογίας του εγγράφου, γίνεται, όπως ορίζει η διάταξη, με τη σημείωση επάνω στο έγγραφο, και όχι με πράξη ιδιαίτερη της λέξης «θεωρήθηκε» της ημεροχρονολογίας και της υπογραφής. Για τη σημείωση αυτή απαιτείται σχετική χαρτοσήμανση. Το έγγραφο μπορεί να αποκτήσει βέβαια χρονολογία για όλους με κάθε τρόπο που αποκλείει κατά τρόπο απόλυτο την προχρονολόγηση ή μεταχρονολόγησή του. Για παράδειγμα, το ιδιωτικό έγγραφο μπορεί να πάρει βέβαιη χρονολογία με τη θεώρηση του από την αρμόδια οικονομική εφορία καθώς και με τη θεώρηση της γνησιότητας μιας υπογραφής του από το αστυνομικό τμήμα.

Στην έννοια του δημοσίου υπαλλήλου, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 446 Κ. Πολ. Δ. υπάγεται ο Ειρηνοδίκης, ο οικονομικός έφορος που ενήργησε τη χαρτοσήμανση του εγγράφου, ο αρμόδιος δικαστικός υπάλληλος που βεβαιώνει τη χρονολογία των προτάσεων των διαδίκων με την πράξη κατάθεσής τους, ο ταμίας που καταχωρεί την ημερομηνία στην πράξη χαρτοσήμανσης, καθώς και η αστυνομική αρχή».

Σε κάθε περίπτωση, όμως, είναι σαφές ότι με βάση τη σχετική εφαρμοστέα νομοθεσία (Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας) η θεώρηση γνησίου υπογραφής είναι ένας τρόπος για να αποκτήσει το ιδιωτικό έγγραφο βέβαια χρονολογία (βλ. ΣτΕ 3867/2015). Μάλιστα, τη θεώρηση γνησίου υπογραφής μπορούν νομίμως και αρμοδίως να διενεργήσουν και τα ΚΕΠ και τα αστυνομικά όργανα, αλλά και κάθε διοικητική αρχή που έχει τη σχετική αρμοδιότητα.

Περαιτέρω, από τα παραπάνω γεννώνται τα εξής ερωτήματα: (α) Κατά πόσον ο οικονομικός έφορος θεωρεί νομίμως το γνήσιο της υπογραφής σε οποιαδήποτε σύμβαση, ακόμη και κατά την υποβολή της σύμβασης για χαρτοσήμανση και (β) Εφόσον αμφισβητείται η νομιμότητα και η εγκυρότητα της θεώρησης γνησίου υπογραφής από τα ΚΕΠ, άραγε μήπως είναι στον αέρα δισεκατομμύρια συμβάσεων, στις οποίες έχει γίνει θεώρηση υπογραφής από τα ΚΕΠ;

Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να αναδείξουμε μέσα από παραδείγματα τα προβλήματα που γεννώνται στο πλαίσιο ενός φορολογικού ελέγχου, όταν εξετάζονται αυτές οι δοσοληψίες και κυρίως στις περιπτώσεις όπου γίνεται κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας των ελεγκτικών αρχών σε βάρος του ελεγχόμενου.

Παράδειγμα 1:

Σε φορολογικό έλεγχο, δεν αποδέχεται μία ταμειακή διευκόλυνση μεταξύ φίλων, εκ των οποίων μάλιστα ο ένας έχει και την ιδιότητα του Δημοσίου Υπαλλήλου και διαμένοντες ο ένας στη Θεσσαλονίκη και ο άλλος στη Στερεά Ελλάδα. Μεταξύ τους δεν έχουν ούτε από την ιδιότητά τους ούτε από κανένα άλλο στοιχείο επαγγελματική σχέση και μία συναλλαγή (μεταφορά σε λογαριασμό) των 500 ευρώ κρίνεται φορολογικά επιλήψιμη και καταλογίζονται για αυτήν φόροι που ξεπερνούν το 80% του ποσού της συναλλαγής.

Παράδειγμα 2:

Σε φορολογικό έλεγχο, διερευνάται μία ονομαστική πίστωση ποσού 3.000 ευρώ που προέρχεται από συγγενικό πρόσωπο του ελεγχόμενου (ξάδερφος) και παρόλο που προσκομίζεται ιδιωτικό συμφωνητικό δανείου με θεώρηση γνησίου υπογραφής από τα ΚΕΠ, ο έλεγχος δεν αποδέχεται το έγγραφο ως γνήσιο και καταλογίζει φόρους στην εν λόγω πίστωση ως αγνώστου αιτίας.

Περαιτέρω, παρατηρείται και η ακόλουθη πρακτική, να μην γίνεται δεκτή συναλλαγή που υπάρχει σύμβαση δανείου επειδή δεν έχει χαρτοσημανθεί, αγνοώντας το υπ’ αριθ. 1066057/1228/Α0012/26.6.2008 έγγραφο της Φορολογικής Διοίκησης στο οποίο αναγράφεται ρητά ότι: «Σε συνέχεια των υπ’ αριθμ. 1052006/906/Α0012/13-5-2008 και 1055243/981/Α0012/27-5-2008 εγγράφων και σύμφωνα με τα όσα ορίζονται σε αυτά, γίνεται δεκτή η θεώρηση της γνησιότητας των υπογραφών της δανειακής σύμβασης και από την αστυνομική αρχή καθόσον αυτή προσδίδει στο έγγραφο βέβαιη χρονολογία, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για φορολογικούς σκοπούς. Με την πράξη αυτή βεβαιώνεται η ημερομηνία σύνταξης του ιδιωτικού εγγράφου, ώστε να αποκλειστεί κατά τρόπο απόλυτο η προχρονολόγηση ή μεταχρονολόγησή του έναντι όλων. Η προϋπόθεση του εμπρόθεσμου της χαρτοσήμανσης του ιδιωτικού εγγράφου δεν είναι απαιτούμενο στοιχείο, στην περίπτωση αυτή, καθώς η βέβαιη χρονολογία αποκτάται με τη θεώρηση από το αστυνομικό τμήμα».

Τέλος, επειδή γίνεται μεγάλη συζήτηση για τον σκοπό λήψης του δανείου, καλό είναι να αναγράφεται στο συμφωνητικό ο σκοπός του δανείου π.χ. δάνειο για κάλυψη σποδών των τέκνων, ενώ σχετικά με τους τόκους θα πρέπει να επισημανθεί ότι από τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος δεν προκύπτει ότι το δάνειο δεν μπορεί να είναι άτοκο.

Δείτε το άρθρο και στη Ναυτεμπορική

O κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & Ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος – Φοροτεχνικός.

Η κα. Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε.

(Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 | www.artion.gr)

Ut enim ad minima veniam, quis nostrum exercitationem ullam corporis suscipit laboriosam, nisi ut aliqu id etx ea commodi consequatur? Quis autem vel eum iure reprehenderit qui in ea voluptate velit esse quam nihil molesti molestiae consequatur, vel illum qui dolorem eum fugiat quo.

vel illum qui dolorem eum fugiat quo.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Μέσα στο κλίμα ανασφάλειας, με τις φορολογικές κλίμακες να εκτοξεύονται σε μη βιώσιμα ύψη, και τις ασφαλιστικές εισφορές να αποκτούν και αυτές πλέον ένα χαρακτήρα δημοσιονομικού μέτρου, είναι λογικό ο κάθε επιχειρηματίας να προσπαθεί να βρει διεξόδους για την επιβίωση της επιχείρησής του, και να επιτύχει τη διάσωση όποιων κεκτημένων είχε κερδίσει τα προηγούμενα χρόνια. Ως σωτήρια επιλογή διαφημίζεται από διάφορους καιροσκόπους η ίδρυση εταιρειών σε άλλα κράτη (π.χ. Βουλγαρία και Κύπρος) με ευνοϊκότερη φορολογία αφήνοντας να εννοηθεί ότι με μια σύσταση εταιρείας στο εξωτερικό και τιμολόγηση από τη χώρα αυτή μπορούν να λυθούν τα προβλήματα των επιχειρηματιών.

Ένα αρκετά σύνηθες όχημα που χρησιμοποιείται από όσους προσπαθούν να κάνουν μεταφορά των κερδών στο εξωτερικό είναι οι εταιρείες Holding (επενδύσεων χαρτοφυλακίου). Εταιρείες που ανήκουν στον ίδιο όμιλο σύμφωνα με το άρθρο 63 του ν.4172/2013, αλλά και σύμφωνα με την ισχύουσα Σ.Α.Δ.Φ., φορολογούνται στην χώρα της καταστατικής τους έδρας.

Ο ορισμός του ποιες εταιρείες είναι συνδεδεμένες και άρα αποτελούν μέλη ομίλου επιχειρήσεων βρίσκεται στο άρθρο 2 του Ν.4172/2013. Έστω στις εταιρείες Α, Β και Γ ένα ποσοστό του κεφαλαίου τους 40% για την κάθε μία ανήκει στην εταιρεία Δ. Οι εταιρείες Α,Β,Γ και Δ είναι συνδεδεμένα πρόσωπα και αποτελούν όμιλο επιχειρήσεων. Άρα π.χ. η εταιρεία Α που ανήκει στον όμιλο όταν θα διανείμει μέρισμα, το μέρισμα αυτό θα το εισπράξει η εταιρεία Δ η οποία εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο ΚΦΕ μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση πληρωμής 15% ως φόρο μερίσματος.

Ο σκοπός της εταιρίας holding είναι σύμφωνα με το καταστατικό της η διοίκηση ανωνύμων εταιριών αποκτώντας την κυριότητα της πλειοψηφίας των μετοχών τους. Με Γνωμοδότηση το Ν.Σ.Κ. ορίζει πως “(h)olding θεωρείται γενικώς η εταιρία η οποία δεν ασκεί αυτή αμέσως κάποια εμπορική δραστηριότητα αλλά περιορίζεται στον έλεγχο άλλων εταιριών”.

Στη περίπτωση των Κυπριακών μάλιστα holdings πλεονέκτημα είναι η ευκολία με την οποία ιδρύονται αλλά κυρίως το ότι έχουν μηδενικό φόρο στα μερίσματα.

Οι κύριες χρήσεις των εταιρειών Holdings στην Κύπρο σχετίζονται με :

–           Ως «ενδιάµεσες» θυγατρικές εταιρειών / οµίλων που ενδιαφέρονται για την ελαχιστοποίηση των «φορολογικών διαρροών» κατά τον επαναπατρισµό των αποδόσεων των επενδύσεων τους εκμεταλλευόμενοι το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς και τις διακρατικές συµβάσεις της Κύπρου.

–           Ως «ενδιάµεσες» θυγατρικές εταιρειών PHC (personal holding companies) για επενδύσεις φυσικών προσώπων – για άτοµα µε υψηλά εισοδήματα ή/και μεγάλη περιουσία.

Πατώντας λοιπόν πάνω στο ευεργετικό καθεστώς που επιφυλάσσει η Κυπριακή Δημοκρατία για τις εταιρείες αυτές, οι εν λόγω επιτήδειοι καλούν κάθε ενδιαφερόμενο να ιδρύσει στο εξωτερικό (κυρίως Κύπρο) μια τέτοια εταιρεία και να μεταβιβάσει σε αυτήν το εταιρικό κεφάλαιο της Ελληνικής τους Εταιρείας διαλαλώντας πως η κυπριακή Holding θα λάβει το μέρισμα της ελληνικής αφορολόγητο και στη συνέχεια η Holding θα το διανείμει ξανά αφορολόγητο.

Αυτό όμως είναι η μισή αλήθεια, διότι είτε αγνοούν ή σκοπίμως αποκρύπτουν τις διατάξεις του άρθρου  66  του ίδιου νόμου (4172/2013) περί ελεγχόμενων αλλοδαπών επιχειρήσεων (ΕΑΕ).

Στο άρθρο 66 ορίζονται οι κανόνες που έχει θεσπίσει το Ελληνικό Δημόσιο και αποκτά τη δυνατότητα να φορολογήσει αυτοβούλως με τους ισχύοντες -στην Ελλάδα- φορολογικούς συντελεστές τα μη διανεμηθέντα κέρδη αλλοδαπού νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, στο όνομα του κυρίου μετόχου του, Έλληνα φορολογουμένου, φυσικού προσώπου ή επιχείρησης, εφόσον σωρευτικά:

α) ο Έλληνας φορολογούμενος συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα με ποσοστό άνω του 50% στην ΕΑΕ

β) η ΕΑΕ βρίσκεται σε κράτος μη συνεργάσιμο ή υπάγεται σε προνομιακό φορολογικό καθεστώς (π.χ. Κύπρος και Βουλγαρία)

γ) άνω του 30% του εισοδήματος της ΕΑΕ προέρχεται από παθητικά εισοδήματα, δλδ. τόκους, μερίσματα, δικαιώματα, εισόδημα ακινήτων, ασφαλιστικές, τραπεζικές, διάφορες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και προέρχεται κατά το ήμισυ τουλάχιστον από συναλλαγές με συνδεδεμένες επιχειρήσεις και τέλος

δ) η ΕΑΕ δεν είναι εισηγμένη σε οργανωμένη αγορά.

Πέραν του άρθρου 66, το Ελληνικό Δημόσιο ακολουθώντας τις Διεθνείς Πρακτικές, στην προσπάθειά του να σταματήσει την φοροαποφυγή, προσπαθεί να την αποτρέψει με την φορολόγηση των κερδών τα οποία μπορούν να σταλούν προς φορολόγηση στην αλλοδαπή, ακόμη και σε κράτη της Ε.Ε. με τον έλεγχο της πραγματικής τους εγκατάστασης. Ρητά αναφέρεται στο άρθρο 4παρ.4 του Ν.4172/2013 ποιες είναι οι προϋποθέσεις της πραγματικής εγκατάστασης μιας εταιρείας. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η έδρα στην αλλοδαπή υφίσταται μόνο για φορολογικούς λόγους, δύναται να ζητήσει την φορολόγηση των κερδών στην Ελλάδα. Όταν αναφερόμαστε σε υπόσταση εννοούμε:

• Τον τόπο συνεδρίασης του Δ.Σ.
• Την πραγματική Διοίκηση (τόπος υπογραφής συμβάσεων και πρακτικών εταιρείας)
• Εγκαταστάσεις (π.χ. κτηριακές)
• Κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών
• Φορολογική κατοικία μελών Δ.Σ.

Στο άρθρο 38 του ν.4174/2013 προβλέπεται η δυνατότητα της Φορολογικής Διοίκησης κατά τον προσδιορισμό φόρου να αγνοεί κάθε τεχνητή διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων που αποβλέπει σε αποφυγή της φορολόγησης και οδηγεί σε φορολογικό πλεονέκτημα. Ως «διευθέτηση» νοείται κάθε συναλλαγή, δράση, πράξη, συμφωνία, επιχορήγηση, συνεννόηση, υπόσχεση, δέσμευση ή γεγονός. Μια διευθέτηση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη. Με λίγα λόγια αν η Φορολογική Διοίκηση διαπιστώσει πως ο φορολογούμενος έχει προβεί στην σύσταση εταιρείας στην αλλοδαπή (ακόμη και εντός της Ε.Ε.), ακόμη και αν δεν είναι χώρα με προνομιακό φορολογικό καθεστώς όπως π.χ. η Αγγλία, τότε είναι δυνατόν να θεωρήσει πως πρόκειται για προσπάθεια φοροαποφυγής εφόσον κρίνει πως η εν λόγω εταιρεία στην αλλοδαπή δεν έχει πραγματική υπόσταση με βάση τα κριτήρια της προηγούμενης παραγράφου.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Δεν ισχυριζόμαστε πως η επιλογή της ίδρυσης εταιρείας σε Τρίτη χώρα δεν μπορεί να είναι ευνοϊκή για τον ενδιαφερόμενο. Οι φορολογικές κλίμακες στις χώρες αυτές πράγματι είναι καλύτερες των ελληνικών και μπορούν να αποβούν σωτήριες για ορισμένους. Όμως, πρέπει να γίνει αντιληπτό πως η επιλογή της ίδρυσης ή μεταφοράς της έδρας μιας επιχείρησης σε Τρίτη χώρα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις. Οι ανοιχτές προσκλήσεις που γίνονται από κάποιους επιτήδειους και με τις οποίες καλούν όλο τον κόσμο να έρθει και να ιδρύσει έτσι απλά μια επιχείρηση στην Βουλγαρία ή στην Κύπρο αποσκοπούν στο να αποσπάσουν κάποια χρήματα, ενώ ο φορολογούμενος θα βρεθεί στο τέλος υπόλογος στις φορολογικές αρχές. Πρέπει λοιπόν κάθε σχετική επιλογή να γίνεται στοχευμένα και με ευθύνη.

Του Γιώργου Δαλιάνη

Οι δύο αναπτυξιακοί νόμοι,1297/72 και 2166/93, έχουν σκοπό να συμβάλλουν στην δημιουργία μεγάλων και βιώσιμων επιχειρηματικών μονάδων, είτε με τη μετατροπή των προσωπικών επιχειρήσεων (ατομικές, ΟΕ, ΕΕ, κοινωνίες Αστικού Δικαίου) σε κεφαλαιουχικές (ΙΚΕ, ΕΠΕ, ΑΕ), είτε με την συγχώνευση αυτών, είτε με απόσχιση κλάδου ή κλάδων αυτών. Σε κάθε περίπτωση η λογική των αναπτυξιακών είναι η μετάβαση σε μία «ασφαλέστερη και κεφαλαιακά επαρκέστερη» εταιρική κατάσταση από το χαλαρότερο καθεστώς π.χ. μιας προσωπικής εταιρείας. Επίσης είναι δυνατή η μετάβαση από μία Ι.Κ.Ε. ή Ε.Π.Ε. σε Α.Ε..

Οι αναπτυξιακοί νόμοι έχουν υπάρξει εξαιρετικά χρήσιμα εργαλεία ειδικά για τις εταιρείες οι οποίες διαθέτουν μια σημαντική ακίνητη περιουσία, διότι κάνοντας χρήση των διατάξεών τους κατά την μετατροπή, μπορούν να αποφύγουν τον εκάστοτε ισχύοντα συντελεστή Φόρου Μεταβίβασης Ακινήτων (σήμερα αυτός είναι 3% επί της αντικειμενικής αξίας του ακινήτου).

Οι νόμοι αυτοί βελτιώθηκαν με το ν.4072/2012 αλλά και με τους πιο πρόσφατους ν.4305/2014 και ν.4393/2016. Η σημαντικότερη κατά τη γνώμη μας αλλαγή ήρθε με το άρθρο 322 του ν.4072/2012 με βάση το οποίο πλέον μπορούν να συγχωνευθούν, να αποσχισθούν ή και να μετατραπούν ακόμα και εταιρείες που μεταξύ των δραστηριοτήτων τους είναι και η εκμετάλλευση ακινήτων.

Άρθρο 322 παρ. 3 Ν.4072/2012: «Το άρθρο 12 του ν.δ. 1297/1972 παύει να ισχύει για συγχωνεύσεις ή μετατροπές επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοθετήματος αυτού από τη δημοσίευση του παρόντος και μετά.»

Παράδειγμα: Μία Ανώνυμη εταιρεία που έχει σκοπό το εμπόριο τροφίμων και παράλληλα ενοικιάζει ένα ακίνητο ιδιοκτησίας της σε τρίτο, αυτή η δραστηριότητα (της εκμετάλλευσης ακινήτου) μπορεί πλέον να αποσχισθεί και να μεταφερθεί μέσω απορρόφησης σε άλλη υφιστάμενη Ανώνυμη εταιρεία. Επίσης, η εν λόγω Ανώνυμη εταιρεία δύναται να διασπαστεί σε δύο κλάδους με την ίδρυση δύο νέων Ανωνύμων εταιρειών,  η κάθε μία με διαφορετικό αντικείμενο. Η μία με εμπόριο τροφίμων και η άλλη εκμετάλλευση ακινήτων. Στην περίπτωση αυτή κατ’ εφαρμογή της νομοθεσίας, η μεταβίβαση του ακινήτου απαλλάσσεται από τέλη και φόρους μεταβίβασης, η δε υπεραξία που τυχόν προκύπτει είναι αφορολόγητη.

Η εφαρμογή αυτών των διατάξεων μπορεί να αποτελέσει παράλληλα ένα επενδυτικό εργαλείο και μέσο εξυγίανσης των επιχειρήσεων. Για παράδειγμα, κάποιος επενδυτής που στοχεύει να επενδύσει στον τομέα των τροφίμων εισερχόμενος στην εταιρεία μέσω αύξησης κεφαλαίου δεν είναι υποχρεωμένος να καταβάλει ένα σημαντικό ποσό που αντιστοιχεί στην αξία του ακινήτου του προαναφερθέντος παραδείγματος. Έτσι ο ενδιαφερόμενος, μέσω της απόσχισης κλάδου θα εισέλθει στο κομμάτι της επιχείρησης που τον ενδιαφέρει ώστε να αποκτήσει και ένα ποσοστό συμμετοχής καλύτερο σε σχέση με την εισφορά του. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για τις περιπτώσεις που επενδυτικά κεφάλαια σκοπεύουν να επενδύσουν σε ακίνητα.

Η διάσπαση των επιχειρήσεων μπορεί να αποτελέσει εργαλείο εξυγίανσης εταιρειών που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα, με τη δημιουργία νέων βιώσιμων μονάδων στο σύνολό τους ή με την εξυγίανση μέρους αυτών. Αυτή η τακτική είναι σύνηθες φαινόμενο στις Δυτικές οικονομίες. Στη χώρα μας όμως την συναντάμε σπάνια. Γίνεται χρήση κυρίως σε εταιρείες του ευρύτερου Δημόσιου τομέα και στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις που συμμετέχει το Δημόσιο ή οι τράπεζες. Εμπόδιο σε αυτές τις κινήσεις αποτελεί το ισχύον νομικό καθεστώς (κυρίως το πτωχευτικό δίκαιο). Το Ελληνικό Δημόσιο αρνείται να συναινέσει στην εφαρμογή αυτών των διατάξεων όταν οι εταιρείες οφείλουν φόρους ή ασφαλιστικές εισφορές.

Οι τράπεζες κάτω από το βάρος της οικονομικής κρίσης και στη προσπάθεια να σώσουν  ό,τι σώζεται από το χαρτοφυλάκιό τους, συζητούν και σε αρκετές περιπτώσεις αποδέχονται (έστω και σιωπηρά) τέτοιου είδους λύσεις. Οι επιχειρηματίες όμως από την πλευρά τους, οφείλουν να μελετούν σε βάθος τα προβλήματα των επιχειρήσεών τους και τα επιχειρηματικά τους σχέδια να βασίζονται σε ρεαλιστικά δεδομένα και όχι σε ατεκμηρίωτες σκέψεις, ανεκπλήρωτα όνειρα και άλλες φιλοδοξίες.

Είναι σημαντικό οι επιχειρήσεις να συνειδητοποιήσουν πως δεν πρέπει παθητικά να περιμένουν τις προτάσεις των τραπεζών, που μέχρι σήμερα προτείνουν λύσεις που εξυπηρετούν κυρίως τα δικά τους συμφέροντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής των δανείων η οποία συνήθως δεν καθιστά βιώσιμη την θέση του επιχειρηματία αλλά παρατείνει το μαρτύριό του ενώ η τράπεζα προσωρινά τουλάχιστον αποφεύγει να εντάξει άλλον ένα πελάτη στη λίστα των κόκκινων δανείων. Χρειάζεται η ανακούφιση εκ μέρους της τράπεζας αλλά πάνω από όλα χρειάζεται να γνωρίζει κανείς για ποιον λόγο την αιτείται και που κατευθύνεται μετά από αυτήν. Εφόσον τα γνωρίζει αυτά, ο επιχειρηματίας πιθανόν να επιτύχει και καλύτερους όρους στη διαπραγμάτευση με την τράπεζα. Αυτό που πραγματικά έχει ασφαλέστερες πιθανότητες να βοηθήσει το επιχειρείν είναι η κατάρτιση τεκμηριωμένων επενδυτικών-επιχειρηματικών πλάνων (business plan) επί τη βάση των οποίων να αιτηθούν την συνεργασία των τραπεζών σε μια προσπάθεια πραγματικής εξυγίανσης των επιχειρήσεων.