του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου*

Πολύ συχνά προκύπτει η ανάγκη να διαφοροποιηθούν οι μέτοχοι μίας ανώνυμης εταιρείας ως προς το δικαίωμα λήψης μερισμάτων. Ένας τρόπος να συμβεί αυτό είναι μέσω των προνομιούχων μετοχών, που διαφέρουν ως προς τις κοινές μετοχές. Ανάλογα με το προνόμιο που προβλέπεται από το καταστατικό κατά την έκδοσή τους υπάρχουν πολλές κατηγορίες προνομιούχων μετοχών.

Στις Ανώνυμες εταιρείες, το ελάχιστο μέρισμα ορίζεται σε ποσοστό τριάντα πέντε τοις εκατό (35%) των καθαρών κερδών ύστερα από αφαίρεση της κράτησης για σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και των λοιπών πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν προέρχονται από πραγματοποιημένα κέρδη. Με απόφαση της γενικής συνέλευσης που λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία μπορεί να μειωθεί το ως άνω ποσοστό, όχι όμως κάτω του δέκα τοις εκατό (10%). Μη διανομή του ελάχιστου μερίσματος επιτρέπεται μόνο με απόφαση της γενικής συνέλευσης, που λαμβάνεται με την αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία ογδόντα τοις εκατό (80%) του εκπροσωπούμενου στη συνέλευση κεφαλαίου.

Η εταιρεία διασφαλίζει την ίση μεταχείριση όλων των μετόχων που βρίσκονται στην ίδια θέση. Δηλαδή με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζονται οι μέτοχοι ίδιας κατηγορίας. Μπορούν, όμως οι μέτοχοι να διαφοροποιούνται εφόσον διαθέτουν διαφορετικής κατηγορίας μετοχές. Μία τέτοια περίπτωση είναι και οι προνομιούχες μετοχές.

Επιτρέπεται να ορίζεται με διατάξεις του καταστατικού προνόμιο υπέρ ορισμένων μετοχών. Οι μετοχές αυτές αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία σε σχέση με τις κοινές και θεωρούνται προνομιούχες. Υπάρχουν πολλά είδη προνομιούχων μετοχών και ανάλογα με τις προβλέψεις του καταστατικού, οι προνομιούχες μετοχές αποκτούν συγκεκριμένα πλεονεκτήματα έναντι των κοινών.

Περιπτώσεις προνομίων:

1. Μερική ή ολική απόληψη, πριν από τις κοινές μετοχές, του διανεμόμενου μερίσματος, σύμφωνα με τις ειδικότερες διατάξεις του καταστατικού
2. Προνομιακή απόδοση του κεφαλαίου που καταβλήθηκε από τους κατόχους των προνομιούχων μετοχών από το προϊόν μείωσης του κεφαλαίου ή της εκκαθάρισης της εταιρικής περιουσίας, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής τούτων στα υπέρ το άρτιο ποσά, που είχαν τυχόν καταβληθεί.
3. Σε περίπτωση μη διανομής μερίσματος σε μια ή περισσότερες χρήσεις, το προνόμιο υπέρ των μετοχών αφορά την προνομιακή καταβολή μερισμάτων και για τις χρήσεις κατά τις οποίες δεν έγινε διανομή μερίσματος
4. Σταθερό μέρισμα ή ότι συμμετέχουν εν μέρει μόνο στα κέρδη της εταιρείας.
5. Χορήγηση άλλων προνομίων περιουσιακής φύσης, συμπεριλαμβανομένης της απόληψης ορισμένου τόκου ή της συμμετοχής, κατά προτεραιότητα, σε κέρδη από ορισμένη εταιρική δραστηριότητα, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο καταστατικό. Σημειώνεται εδώ ότι με βάση εκδοθείσες αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών έχει κριθεί ότι οι τόκοι προνομιούχων μετοχών δεν εκπίπτουν από τις δαπάνες της επιχείρησης (ΔΕΔ 330/2019, 589/2020).

Προνομιούχες μετοχές της ίδιας σειράς έκδοσης παρέχουν τα ίδια δικαιώματα. Οι προνομιούχες μετοχές μπορούν επίσης να εκδοθούν και ως μετατρέψιμες σε κοινές μετοχές ή σε προνομιούχες μετοχές άλλης κατηγορίας. Η μετατροπή γίνεται είτε υποχρεωτικά, σύμφωνα με τις διατάξεις του καταστατικού είτε με άσκηση σχετικού δικαιώματος του μετόχου, που έχει προβλεφθεί στο αρχικό καταστατικό ή την απόφαση για έκδοση των μετοχών. Οι όροι και οι προθεσμίες της μετατροπής ορίζονται στο καταστατικό. Το δικαίωμα της μετατροπής ασκείται από τον προνομιούχο μέτοχο ατομικά με δήλωσή του προς την εταιρεία και η μετατροπή ισχύει από τη λήψη της δήλωσης αυτής, εκτός αν το καταστατικό προβλέπει άλλο χρονικό σημείο.

Οι προνομιούχες μετοχές μπορούν να εκδοθούν και χωρίς δικαίωμα ψήφου ή με δικαίωμα ψήφου περιοριζόμενο σε ορισμένα ζητήματα, σύμφωνα με τις διατάξεις του καταστατικού. Έκδοση μετοχών με πολλαπλό δικαίωμα ψήφου δεν επιτρέπεται.

Αν για τις προνομιούχες μετοχές εκδίδονται τίτλοι, πρέπει να αναγράφονται σ’ αυτούς οι λέξεις «Προνομιούχος Μετοχή», καθώς και τα κύρια χαρακτηριστικά τους, όπως ιδίως «μετατρέψιμη» και «μετά» ή «άνευ ψήφου».

Συμπερασματικά, στον νόμο περί ανωνύμων εταιρειών δεν επιτρέπεται η ανισομερής διανομή μερισμάτων, διαφορετικών από την αναλογία συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο των μετόχων. Κατ΄ εξαίρεση, όμως, μπορεί στην πράξη να προκύψει διαφοροποίηση μέσω έκδοσης προνομιούχων μετοχών.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου*

Η κρίση μίας φορολογικής αρχής περί εικονικότητας μίας συναλλαγής δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην πληροφοριακή έκθεση μίας άλλης υπηρεσίας, αλλά λαμβάνοντας υπόψιν το στοιχείο αυτό υποχρεούται να διενεργήσει έλεγχο και σε άλλα δεδομένα, ιδίως σε πραγματικά περιστατικά διενέργειας των συναλλαγών, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν συντρέχει περίπτωση εικονικότητας.

Δεν είναι λίγες οι φορές που μία φορολογική αρχή λαμβάνει πληροφορίες από έτερη φορολογική αρχή και με βάση τα πορίσματα της τελευταίας διαπιστώνεται εικονικότητα συναλλαγών.  Αυτό το πληροφοριακό στοιχείο, ανεξάρτητα από πού προέρχεται, η φορολογική αρχή οφείλει να το λάβει υπόψιν, ωστόσο δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωση διενέργειας φορολογικού ελέγχου. Σε διαφορετική περίπτωση, εάν δηλαδή μία φορολογική αρχή ενσωματώσει τα πορίσματα μίας άλλης χωρίς επί της ουσίας να διενεργήσει η ίδια έλεγχο και να χωρίς να αξιολογήσει τα προσκομιζόμενα από την ελεγχόμενη οντότητα στοιχεία, τότε η κρίση του ελέγχου περί εικονικότητας τυγχάνει μη επαρκώς αιτιολογημένη.

Η εν λόγω κρίση αποτυπώθηκε στην υπ’ αριθ. 1273/2023 απόφαση της ΔΕΔ Αθήνας, καθώς στο πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης ο έλεγχος του 3ου ΕΛ.ΚΕ. ΑΤΤΙΚΗΣ έκρινε τις συναλλαγές ως εικονικές στο σύνολό τους με μοναδικό τεκμήριο τις διαπιστώσεις της Υ.Ε.Δ.Δ.Ε ΑΤΤΙΚΗΣ επί της συναλλακτικής ανυπαρξίας της εκδότριας οντότητας, χωρίς ωστόσο να λάβει υπόψη τα στοιχεία, που έθεσε η προσφεύγουσα λήπτρια εταιρεία, προκειμένου να διαπιστώσει εάν πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή καθώς και εάν η εικονικότητα ανάγεται αποκλειστικά στο πρόσωπο του εκδότη. Έτσι, οι διαπιστώσεις του ελέγχου κρίθηκαν ανεπαρκώς αιτιολογημένες και ακυρωτέες.

Υπενθυμίζουμε ότι όταν αποδίδεται σε επιτηδευματία η παράβαση της λήψεως τιμολογίου ή δελτίου αποστολής εικονικού, υπό την έννοια είτε ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί η συναλλαγή, στην οποία αυτό αναφέρεται, είτε ότι έχει μεν πραγματοποιηθεί η συναλλαγή, όχι όμως, όπως εμφανίζεται, με τον φερόμενο ως εκδότη του τιμολογίου ή δελτίου αποστολής, η φορολογική αρχή βαρύνεται, κατ’ αρχήν, με την απόδειξη της εν λόγω εικονικότητας. Προς τούτο αρκεί, κατ’ αρχήν, ν’ αποδείξει είτε ότι ο εκδότης του φορολογικού στοιχείου είναι φορολογικώς ανύπαρκτος, ήτοι δεν είχε δηλώσει την έναρξη του επιτηδεύματος του ούτε είχε θεωρήσει στοιχεία στην αρμόδια φορολογική αρχή (οπότε ο λήπτης βαρύνεται πλέον ν’ αποδείξει την αλήθεια της συναλλαγής και την καλή του πίστη κατά το χρόνο πραγματοποιήσεώς της), είτε ότι ο ανωτέρω εκδότης είναι φορολογικώς μεν υπαρκτός αλλά, ενόψει των επιχειρηματικών του δυνατοτήτων, όπως προκύπτουν από την συνολική εκτίμηση της συναλλακτικής του συμπεριφοράς και της φύσεως και του κύκλου εργασιών του, δεν είναι δυνατόν να ήταν σε θέση να εκπληρώσει την επίμαχη παροχή (οπότε ο λήπτης του φορολογικού στοιχείου βαρύνεται ν’ αποδείξει ότι πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή, στην οποία αφορά το φορολογικό στοιχείο).

Σε κάθε περίπτωση, δεδομένου ότι η τεκμηρίωση περί εικονικότητας συναλλαγών απαιτεί όχι μόνον απόδειξη από την φορολογική αρχή, αλλά και αξιολόγηση των αποδεικτικών στοιχείων που προς ανταπόδειξη (περί μη εικονικότητας δηλαδή) προσκομίζει η ελεγχόμενη οντότητα, δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής η απλή υιοθέτηση ενός πορίσματος που έχει συνταχθεί από άλλη φορολογική αρχή, χωρίς κατ’ ουσίαν εκτίμηση των στοιχείων της υπόθεσης από την αρμόδια φορολογική αρχή.

Δυστυχώς, συχνά οι φορολογικές αρχές στηρίζονται αποκλειστικά σε πληροφορίες που λαμβάνουν από άλλες φορολογικές αρχές (ΥΕΔΔΕ, ΣΔΟΕ, ΕΛΚΕ, αλλοδαπές φορολογικές αρχές) χωρίς περαιτέρω αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών με ολέθρια για τους ελεγχόμενους αποτελέσματα. Σε πραγματική υπόθεση ελέγχου, όπου είχε ανοικοδομηθεί ξενοδοχειακή μονάδα, κρίθηκε ότι η επιχείρηση έλαβε εικονικά τιμολόγια για εκχωματώσεις και επιχωματώσεις. Επίσης, σε άλλη υπόθεση ελέγχου, είχε πραγματοποιηθεί αγορά εμπορευμάτων από χώρα του εξωτερικού (με πλήρη τεκμηρίωση ως προς την διακίνηση των εμπορευμάτων και τις πληρωμές των τιμολογίων) και θεωρήθηκαν οι συναλλαγές από τον έλεγχο εικονικές, κατά παράβαση του ν. 3842/2010 και του άρθρου 23 ν. 4172/2013. Πέραν αυτών των υποθέσεων, υπάρχει σωρεία άλλων περιπτώσεων ελέγχου κατά τις οποίες τα πορίσματα περί εικονικότητας εκ των υστέρων ανατράπηκαν, ωστόσο οι ελεγχόμενοι υπέστησαν μεγάλη οικονομική ζημία.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Βασιλικής Ηλιοπούλου και της Νίκης Χατζοπούλου*

 Προκειμένου να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα από πώληση περιουσιακού στοιχείου στην αλλοδαπή από φορολογικό κάτοικο Ελλάδας για κάλυψη τεκμηρίων απόκτησης ή διαβίωσης εξετάζεται από την αρμόδια φορολογική αρχή (ΔΟΥ, ΕΛΚΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ κλπ) εάν συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις για την αναγνώριση του ποσού αυτού.

Στην περίπτωση που ένα φυσικό πρόσωπο έχει την φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα έχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης και φορολογείται για το παγκόσμιο εισόδημα  του, αλλά και για τις αποκτήσεις περιουσιακών στοιχείων τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Ανεξάρτητα από τον τρόπο φορολόγησης στη χώρα που αποκτήθηκαν, τα εισοδήματα θα πρέπει να εμφανιστούν στην φορολογική δήλωση, που υποβλήθηκε στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με την ΠΟΛ 1076/2015 αν τα εισοδήματα που επικαλείται ένας φορολογούμενος για κάλυψη τεκμηρίων αποκτήθηκαν στην αλλοδαπή αναγνωρίζονται, εφόσον έχουν φορολογηθεί στην Ελλάδα ή απαλλάσσονται νομίμως από τη φορολόγηση αυτή. Προς απόδειξη της φορολογίας ή της νόμιμης απαλλαγής τους  πρέπει τα εισοδήματα αυτά να έχουν περιληφθεί σε δήλωση φορολογίας εισοδήματος. Ομοίως, ο φορολογούμενος μπορεί να επικαλεστεί, χρηματικά ποσά που προέρχονται από τη διάθεση περιουσιακών στοιχείων, εφόσον αποδεικνύει με επίσημα στοιχεία ότι αυτός είναι ο κύριος του περιουσιακού στοιχείου, καθώς και το τίμημα της πώλησης του στοιχείου αυτού. Αυτονόητο είναι ότι τα εν λόγω ποσά δύνανται να προέρχονται από το εξωτερικό (π.χ. πώληση ακινήτου αλλοδαπής).

Στο πλαίσιο αυτό, κατά την πώληση ενός ακινήτου στην αλλοδαπή, εάν έχει δηλωθεί η αγορά του περιουσιακού στοιχείου (τεκμήριο απόκτησης), τότε το σύνολο του εισπραττόμενου τιμήματος αναγνωρίζεται και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη τεκμηρίων απόκτησης και διαβίωσης στην Ελλάδα.

Επίσης, σε περίπτωση δαπάνης απόκτησης περιουσιακού στοιχείου από φυσικό πρόσωπο, φορολογικό κάτοικο Ελλάδος, που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στην αλλοδαπή, η κάλυψη της εν λόγω δαπάνης στο σύνολο ή μέρος αυτής δύναται να πραγματοποιηθεί και με εισοδήματα ή άλλα ποσά αλλοδαπής προέλευσης, τα οποία έχουν περιληφθεί στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος, χωρίς την προϋπόθεση εισαγωγής αυτών στην Ελλάδα.

Οι διατάξεις του άρθρου 32 του ν. 4172/2013 με τις οποίες ορίζονται οι δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων δεν κάνουν διάκριση εάν αυτές πραγματοποιούνται στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή. Εάν όμως προκύψει ότι δεν έχει δηλωθεί η αγορά του ακινήτου, το τίμημα της οποίας ο φορολογούμενος επικαλείται για την κάλυψη τεκμηρίων και αυτή η αγορά πραγματοποιήθηκε σε μη παραγεγραμμένη χρήση, τότε ο φορολογούμενος μπορεί να υποβάλει τροποποιητική δήλωση για το οικείο έτος. Εάν όμως η αγορά έγινε σε παραγεγραμμένη χρήση δεν μπορεί να γίνει τροποποιητική δήλωση, εφόσον δεν έχει δηλωθεί η αγορά και έτσι το ποσό αυτό δεν αναγνωρίζεται φορολογικά για κάλυψη τεκμηρίων. Εάν η φορολογική αρχή έχει λάβει γνώση και η αγορά πραγματοποιήθηκε με έμβασμα από ελληνικό τραπεζικό λογαριασμό, τότε δεν συντρέχει περίπτωση παράτασης της παραγραφής. Εάν, όμως, η αγορά έγινε από λογαριασμό του εξωτερικού, ο οποίος δεν είχε δηλωθεί ποτέ στην Ελλάδα, ούτε είχε τροφοδοτηθεί από λογαριασμό της ημεδαπής, τότε αυτό δύναται να θεωρηθεί συμπληρωματικό στοιχείο ικανό να παρατείνει την παραγραφή στην δεκαετία, σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 3 περιπτ. β’ «Εξαιρετικά, πράξη διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου μπορεί να εκδοθεί εντός δέκα (10) ετών από τη λήξη του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία για την υποβολή της δήλωσης ή της τελευταίας δήλωσης σε περίπτωση που προβλέπεται η υποβολή περισσότερων δηλώσεων (…) σε περίπτωση που μετά την πενταετία περιέλθουν σε γνώση οποιασδήποτε Υπηρεσίας της Φορολογικής Διοίκησης νέα στοιχεία ή πληροφορίες που δεν θα μπορούσαν να είναι σε γνώση αυτής εντός της πενταετίας και προκύπτει ότι η φορολογική οφειλή υπερβαίνει αυτήν που είχε προσδιορισθεί βάσει προηγούμενου άμεσου, διοικητικού, εκτιμώμενου ή διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και μόνο για το ζήτημα το οποίο αφορούν». Σε κάθε περίπτωση ο φορολογούμενος φέρει το βάρος της απόδειξης της συνδρομής των προϋποθέσεων για τα ποσά  αυτά  που  περιορίζουν  τη  διαφορά  μεταξύ  συνολικού  εισοδήματος  και  τεκμαρτού εισοδήματος (ΠΟΛ 1076/2015).

Με πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών κρίθηκε μεταξύ άλλων ότι: «Αν μάλιστα το περιουσιακό στοιχείο βρίσκεται στην αλλοδαπή και το τίμημα καταβλήθηκε στην αλλοδαπή ο φορολογούμενος έχει το βάρος της απόδειξης και πρέπει να φέρει αποδείξεις σχετικά με την εισαγωγή συναλλάγματος δικαιολογώντας την απόκτησή του στην αλλοδαπή, προσκομίζοντας πρωτότυπο παραστατικό που εκδίδει η τράπεζα με το οποίο θα μπορεί να εξακριβωθεί ότι ο φορολογούμενος είναι ο δικαιούχος του εισαγόμενου χρηματικού κεφαλαίου, το ύψος του εισαγόμενου ποσού, το νόμισμα, η ευρωποίησή του και η χώρα προέλευσης».

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Το προμέρισμα στις Ανώνυμες εταιρείες ή αλλιώς προσωρινή απόληψη κερδών για τις λοιπές εταιρικές μορφές είναι η εντός της χρήσης διανομή στους μετόχους/εταίρους ενός ποσού έναντι κερδών/μερισμάτων. Τι γίνεται όμως σε περίπτωση που η χρήση μετά το κλείσιμό της δεν είναι κερδοφόρα; Πώς αντιμετωπίζεται φορολογικά αυτή η διανομή;

Προκειμένου να καλυφθεί η καταβολή του προσωρινού μερίσματος, ο νομοθέτης έχει περιλάβει σχετική διάταξη στον Ν.4548/2018 «Αναμόρφωση του δικαίου των ανωνύμων εταιρειών», η ισχύς του οποίου αρχίζει από 1.1.2019. Οι διατάξεις των παραγρ 1 και 2 του άρθρου 162 ορίζουν τα εξής:

«1. Με απόφαση του διοικητικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται εντός της χρήσης, είναι δυνατή η διανομή προσωρινών μερισμάτων με τις εξής προϋποθέσεις:

α) καταρτίζονται οικονομικές καταστάσεις από τις οποίες προκύπτει ότι υφίστανται τα προς τούτο αναγκαία ποσά,

β) οι παραπάνω οικονομικές καταστάσεις υποβάλλονται στις διατυπώσεις δημοσιότητας δύο (2) μήνες πριν από τη διανομή.

 2. Το ποσό που θα διανεμηθεί δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των κερδών που προκύπτει με βάση την παράγραφο 2 του άρθρου 159 του ν. 4548/20218 («Το ποσό που διανέμεται στους μετόχους δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των αποτελεσμάτων της τελευταίας χρήσης που έχει λήξει, προσαυξημένο με τα κέρδη, τα οποία προέρχονται από προηγούμενες χρήσεις και δεν έχουν διατεθεί, και τα αποθεματικά για τα οποία επιτρέπεται και αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση η διανομή τους, και μειωμένο: (α) κατά το ποσό των πιστωτικών κονδυλίων της κατάστασης αποτελεσμάτων, που δεν αποτελούν πραγματοποιημένα κέρδη, (β) κατά το ποσό των ζημιών προηγούμενων χρήσεων και (γ) κατά τα ποσά που επιβάλλεται να διατεθούν για το σχηματισμό αποθεματικών, σύμφωνα με το νόμο και το καταστατικό.»)».

Κατά την διανομή προσωρινών μερισμάτων η ανώνυμη εταιρεία δεν καταβάλλει τον εταιρικό φόρο εισοδήματος που αναλογεί σε αυτά κατά τον χρόνο διανομής τους. Ο φόρος εισοδήματος καταβάλλεται στον χρόνο που προσδιορίζεται, από τις διατάξεις του άρθρου 68 του Ν.4172/2013, που αφορά την υποβολή της ετήσιας δήλωσης φορολογίας Εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων και καταβολή του φόρου του φορολογικού έτους που αφορά.

– Παρακρατούμενος φόρος προμερισμάτων

Κατά την καταβολή των προμερισμάτων διενεργείται παρακράτηση φόρου, που σήμερα

– Στις διατάξεις του άρθρου 36 του Ν.4172/2013 Κ.Φ.Ε ως ισχύει, ορίζεται ότι:

«1. Ο όρος «μερίσματα» σημαίνει το εισόδημα που προκύπτει από μετοχές, ιδρυτικούς τίτλους, ή άλλα δικαιώματα συμμετοχής σε κέρδη τα οποία δεν αποτελούν απαιτήσεις από οφειλές (χρέη), καθώς και το εισόδημα από άλλα εταιρικά δικαιώματα, στα οποία περιλαμβάνονται τα μερίδια, οι μερίδες συμπεριλαμβανομένων των προμερισμάτων και μαθηματικών αποθεματικών, οι συμμετοχές σε κέρδη προσωπικών επιχειρήσεων, οι διανομές των κερδών από κάθε είδους νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, καθώς και κάθε άλλο συναφές διανεμόμενο ποσό.

2. Εάν η ανέρχεται σε 5%. Ο χρόνος κατά τον οποίο δηλώνεται το προμέρισμα είναι ο χρόνος λήψης της απόφασης για την έγκριση της διανομής τους από το αρμόδιο όργανο του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, δηλαδή π.χ. προμερίσματα που καταβλήθηκαν εντός της χρήσης 2022 δηλώνονται μετά την τακτική Γ.Σ. που γίνεται εντός του 2023, επομένως δηλώνονται κατά την υποβολή της δήλωσης του φ. έτους 2023. Το προμέρισμα με την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης οριστικοποιείται και θεωρείται πλέον μέρισμα. Η παρακράτηση εξαντλεί την φορολογική υποχρέωση, δηλαδή δεν καταβάλλεται επιπλέον φόρος κατά την έγκρισή τους ως μερισμάτων.

– Παρακρατούμενος φόρος προσωρινών απολήψεων κερδών (για ΙΚΕ και ΕΠΕ) και προσωπικές εταιρείες με διπλογραφικά βιβλία

Οι προσωρινές απολήψεις κερδών υπόκεινται σε παρακράτηση φόρου 5% που, ομοίως κατά τα άνω, εξαντλεί την φορολογική υποχρέωση.

Ο χρόνος απόκτησης του δικαιώματος είσπραξης για το εισόδημα από για προσωρινές απολήψεις κερδών είναι ο  χρόνος λήψης της απόφασης για την έγκριση της διανομής τους από το αρμόδιο όργανο του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας.

O φόρος που παρακρατείται σύμφωνα με τα ανωτέρω αποδίδεται το αργότερο μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την ημερομηνία καταβολής της υποκείμενης σε παρακράτηση πληρωμής.

– Προσωρινές απολήψεις κερδών σε εταιρείες που τηρούν απλογραφικά βιβλία

Σε περίπτωση απόληψης κερδών από τα ανωτέρω πρόσωπα που τηρούν απλογραφικά βιβλία, δεν ενεργείται παρακράτηση φόρου, καθόσον τα κέρδη αυτά φορολογούνται μόνο στο όνομα του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας (ΠΟΛ 1042/2015). Λόγω της φύσης των βιβλίων δεν νοείται παρακράτηση.

– Επιστροφή προμερίσματος ή προσωρινών απολήψεων κερδών

Σε περίπτωση που κατά την χρήση δεν προκύψει ποσό προς διανομή τα ήδη ληφθέντα προμερίσματα ή προσωρινές απολήψεις επιστρέφονται ως αχρεωστήτως καταβληθέντα. Σε περίπτωση επιστροφής, τότε το ποσό αυτό θεωρείται δάνειο με όλες τις σχετικές έννομες συνέπειες (τέλη χαρτοσήμου, τόκοι, υποχρέωση απόδοσης.

Συνηθίζεται σε αυτές τις περιπτώσεις η διαφορά να καλύπτεται με μείωση κεφαλαίου ή διανομή παλαιότερων αποθεματικών.

– Πότε δηλώνεται το προμέρισμα και οι προσωρινές απολήψεις κερδών

Όπως προαναφέραμε, στη φορολογική δήλωση τα ποσά αυτά δηλώνονται ανεξάρτητα από την ημερομηνία λήψης τους στον χρόνο λήψης της απόφασης για την έγκριση της διανομής τους από το αρμόδιο όργανο του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας.

Σε παλαιότερα άρθρα μας έχουμε επισημάνει την διάσταση μεταξύ ταμειακών κινήσεων και δηλωθέντων εισοδημάτων στην φορολογική δήλωση, που δυστυχώς έχει δυσάρεστες συνέπειες για τον φορολογούμενο. Κατά την υποβολή φορολογικής δήλωσης υπάρχει υποχρέωση δήλωσης των ποσών, ενώ σε φορολογικό έλεγχο οι ελεγκτές αναζητούν την ημέρα κατάθεσης. Κατά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης το προμέρισμα δεν θα αναγνωριστεί φορολογικά κατά το έτος της καταβολής του και έτσι δεν μπορεί να καλυφθεί βάσει αυτού του ποσού τεκμήριο απόκτησης περιουσιακού στοιχείου. Εάν, όμως, παρόλα αυτά αποκτηθεί περιουσιακό στοιχείο βάσει του ποσού αυτού, θα προκύψει διαφορά φορολόγησης βάσει τεκμηρίων για την χρονιά αυτή. Ωστόσο, σε περίπτωση ελέγχου με έμμεσες τεχνικές ή άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών το ποσό αυτό αναγνωρίζεται από τον έλεγχο, διότι αυτές οι τεχνικές ελέγχου εξετάζουν πραγματικές εισροές και εκροές χρήματος.

Παράδειγμα

Καταβάλλεται προμέρισμα ποσού 200.000 ευρώ εντός του έτους 2022. Το ποσό αυτό δεν δηλώνεται στην φορολογική δήλωση του έτους 2022 και ως εκ τούτου το ποσό αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη αντικειμενικών δαπανών (τεκμηρίων), ωστόσο αγοράζεται με το ποσό αυτό ακίνητο. Εν συνεχεία το 2023 με την λήψη της απόφασης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης δηλώνονται μερίσματα ποσού 250.000 ευρώ στο φ. έτος 2023. Κατά την υποβολή της φ. δήλωσης του έτους 2022 το ποσό των προμερισμάτων 200.000 ευρώ δεν αναγνωρίζεται από τον έλεγχο για την κάλυψη του τεκμηρίου απόκτησης, με τις συνέπειες που προαναφέραμε.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Διονύσης Σαμόλης είναι Γενικός Διευθυντής και Senior Partner της ARTION A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Nάνσυ Καλλιανιώτη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Με τον πρόσφατο ν. 5073/2023 διευρύνθηκε το πλαίσιο εντός του οποίου μπορούν οι φορολογικές αρχές (ΕΛΚΕ, ΔΟΥ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ) να εφαρμόζουν τις έμμεσες τεχνικές ελέγχου. Πρακτικά, πλέον οι έμμεσες μπορούν να εφαρμοστούν σχεδόν σε όλες τις υποθέσεις ελέγχου τείνουν δε να αντικαταστήσουν τον παραδοσιακό τρόπο ελέγχου, ο οποίος γίνεται απλά ένα δευτερεύον εργαλείο κατά την εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών. Με τον τρόπο αυτόν, η Φορολογική Διοίκηση προσδοκά στον αποτελεσματικότερο εντοπισμό φοροαποφυγής ή φοροδιαφυγής και τη συνακόλουθη αύξηση των δημοσίων εσόδων.

Πιο συγκεκριμένα, η προηγούμενη μορφή του άρθρου 28 ΚΦΕ, το οποίο περιγράφει τις περιπτώσεις εφαρμογής των έμμεσων τεχνικών ελέγχου είχε ως εξής:

 «Το εισόδημα των φυσικών και νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που ασκούν ή προκύπτει ότι ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να προσδιορίζεται με βάση κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή με έμμεσες μεθόδους ελέγχου κατά τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) όταν τα λογιστικά αρχεία δεν τηρούνται ή οι οικονομικές καταστάσεις δεν συντάσσονται σύμφωνα με τον νόμο για τα λογιστικά πρότυπα, ή

β) όταν τα φορολογικά στοιχεία ή τα λοιπά προβλεπόμενα σχετικά δικαιολογητικά δεν συντάσσονται σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, ή

γ) όταν τα λογιστικά αρχεία ή φορολογικά στοιχεία δεν προσκομίζονται στη Φορολογική Διοίκηση μετά από σχετική πρόσκληση».

Μετά την νομοθετική τροποποίηση στις ανωτέρω περιπτώσεις προστίθενται ακόμη άλλες τρεις και επιπλέον ρητά αποτυπώνεται ότι οι έμμεσες τεχνικές πλέον μπορούν να εφαρμοστούν σε οποιαδήποτε υπόθεση φορολογικού ελέγχου.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του άρθρου 14 του ν. 5073/2023 ορίζεται ότι:  «Διευρύνονται οι περιπτώσεις αυτόματης καταφυγής σε έμμεσες τεχνικές ελέγχου και διευκρινίζεται ότι η σχετική αναφορά του άρθρου 28 του Κ.Φ.Δ. είναι ενδεικτική. Αντιμετωπίζεται η ανάγκη για την ευρύτερη χρήση από τον ελεγκτικό μηχανισμό των έμμεσων τεχνικών ελέγχου, μέσω της διεύρυνσης των προϋποθέσεων εφαρμογής τους, οι οποίες αποτελούν διεθνώς σημαντικά ελεγκτικά εργαλεία για τον εντοπισμό τυχόν αποκρυπτέας φορολογητέας  ύλης  και συνακόλουθα για τον προσδιορισμό της σχετικής φορολογικής υποχρέωσης».

Το νέο άρθρο 28 ΚΦΕ διαμορφώνεται ως εξής:

«1. Το εισόδημα των φυσικών και νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που ασκούν ή προκύπτει ότι ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα μπορεί να προσδιορίζεται με βάση κάθε διαθέσιμο στοιχείο ή με έμμεσες μεθόδους ελέγχου κατά τις ειδικότερες προβλέψεις του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (Κ.Φ.Δ., ν. 4987/2022, Α’ 206) ιδίως στις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) όταν τα λογιστικά αρχεία δεν τηρούνται ή οι οικονομικές καταστάσεις δεν συντάσσονται σύμφωνα με τον νόμο για τα λογιστικά πρότυπα, ή

β) όταν τα φορολογικά στοιχεία ή τα λοιπά προβλεπόμενα σχετικά δικαιολογητικά δεν συντάσσονται σύμφωνα με τον Κ.Φ.Δ., ή

γ) όταν τα λογιστικά αρχεία ή φορολογικά στοιχεία δεν προσκομίζονται στη Φορολογική Διοίκηση εντός της προθεσμίας της παρ. 2 του άρθρου 14 του Κ.Φ.Δ. μετά από δύο σχετικές προσκλήσεις, ή

δ) όταν υπάρχει σημαντική αναντιστοιχία μεταξύ των δηλούμενων οικονομικών μεγεθών, ιδίως των αγορών, των πωλήσεων και των αποθεμάτων, ή

ε) όταν δεν επαληθεύεται ο συντελεστής μικτού κέρδους που προκύπτει από τα δηλούμενα αποτελέσματα με αυτόν που προκύπτει βάσει των παραστατικών αγορών και πωλήσεων ή υπάρχει αδικαιολόγητη μεταβολή αυτού μεταξύ διαδοχικών ετών, ή

στ) όταν δηλώνεται ζημία σε τρία (3) τουλάχιστον συνεχόμενα φορολογικά έτη και δεν προκύπτει ο τρόπος χρηματοδότησης της επιχείρησης, με τον οποίο καλύπτονται οι υποχρεώσεις της.»

Έχουμε τονίσει πολλές φορές με παλαιότερη αρθρογραφία μας τον κίνδυνο που ελλοχεύει από την εκτεταμένη εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών, αλλά για ακόμη μία φορά ο νομοθέτης παίρνει ρητά θέση υπέρ των έμμεσων μεθόδων προσδιορισμού εισοδήματος, χωρίς ταυτόχρονα να δρα προληπτικά υπέρ των φορολογουμένων, π.χ. με την κατάργηση της τεκμαρτής φορολόγησης ή την θέσπιση ενός προκαθορισμένου συντελεστή κέρδους.

Ως αποτέλεσμα της πρακτικής αυτής είναι ότι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που υφίστανται φορολογικό έλεγχο επιβαρύνονται με φόρους και πρόσθετες επιβαρύνσεις πολλαπλάσια πολλές φορές των ποσών που φοροαπέφυγαν, γεγονός που έχει καταστροφικές συνέπειες για την οικονομική επιβίωση των μεμονωμένων αυτών προσώπων.

Τέλος, θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε ότι σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας το φορολογητέο εισόδημα προσδιορίζεται εξωλογιστικώς στις περιπτώσεις που δεν είναι εφικτός ο λογιστικός προσδιορισμός του με βάση τα τηρούμενα από την επιχείρηση βιβλία και στοιχεία (ΣτΕ 1165/2009).

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η  Νάνσυ Καλλιανιώτη είναι Senior Partner της ARTION A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Βασιλικής Ηλιοπούλου και της Νίκης Χατζοπούλου*

Από το έτος 2020 (άρθρο 16 του άρθρο του Ν. 4714/2020) συστήθηκε η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης των εκκρεμών φορολογικών διαφορών ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων με τριπλό στόχο: την ταχεία επίλυση των διαφορών αυτών, την αποσυμφόρηση της διοικητικής δικαιοσύνης, και την τόνωση των φορολογικών εσόδων. Η διαδικασία αυτή είναι διαφορετική από τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών (ν. 4738/2020) που αφορά οφειλές προς Τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς.

Ήδη με τον ν. 5073/2023 δόθηκε παράταση στην αρμοδιότητά της μέχρι την 30.6.2024. Το αίτημα μπορεί να αφορά μόνο σε υποθέσεις που εκκρεμούν και δεν έχουν συζητηθεί, ενώπιον των Διοικητικών δικαστηρίων (Πρωτοδικεία, Εφετεία και Συμβούλιο της Επικρατείας) έως τις 29 Ιουνίου 2024. Δηλαδή θα πρέπει να έχει ήδη ασκηθεί η προσφυγή ή έφεση ή αίτηση αναίρεσης ενώπιον των δικαστηρίων. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να έχουν ακολουθηθεί όλα τα προηγούμενα βήματα (εμπρόθεσμη ενδικοφανής προσφυγή, εμπρόθεσμη δικαστική προσφυγή), γι’ αυτό και είναι σημαντικό, όταν προκύπτει ένας φορολογικός καταλογισμός (π.χ. κατόπιν φορολογικού ελέγχου από ΔΟΥ, ΕΛΚΕ, ΣΔΟΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ) να ακολουθούνται από τον φορολογούμενο οι νόμιμες διαδικασίες, ώστε να μην απωλέσει μελλοντικά κάποιο δικαίωμά του.

Με την υπ. Αριθ. 127519 ΕΞ 2020 (ΦΕΚ Β’ 4939) Απόφαση του Υπουργού Οικονομικών έγινε καθορισμός των θεμάτων λειτουργίας της Επιτροπής.

Οι ισχυρισμοί που περιοριστικά μπορεί να προβληθούν παραδεκτά με την αίτηση εξώδικης επίλυσης είναι οι εξής:

α) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω παρόδου του χρόνου εντός του οποίου η Φορολογική Διοίκηση είχε δικαίωμα προς καταλογισμό αυτών.

β) Παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να επιβάλει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο λόγω λήψης φορολογικού πιστοποιητικού χωρίς επιφύλαξη.

γ) Εσφαλμένο καταλογισμό του φόρου ή προστίμου λόγω πρόδηλης έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης ή αριθμητικού σφάλματος.

δ) Αναδρομική εφαρμογή της ευμενέστερης φορολογικής κύρωσης σύμφωνα με όσα έχουν γίνει δεκτά από τη νομολογία του ΣτΕ.

ε) Μείωση του πρόσθετου φόρου, του τόκου, των προσαυξήσεων και των προστίμων γενικώς, δυνάμει της παρ. 8.

Η Επιτροπή εξετάζει τα νομικά θέματα με βάση τη νομολογία και την πάγια πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης και επί αυτών λαμβάνει θέση κάνοντας αποδεκτούς ή απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς του αιτούντος. Όσον αφορά την περίπτωση (ε) περί μείωσης του πρόσθετου φόρου, του τόκου, των προσαυξήσεων και των προστίμων η Επιτροπή αποφασίζει θετικά και κάνει πρόταση περί μείωσης, σύμφωνα με τον νόμο, την οποία ο φορολογούμενος είτε αποδέχεται είτε απορρίπτει.

Για όσο διάστημα η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον των Επιτροπών, η δίκη ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή του αρμοδίου τακτικού διοικητικού δικαστηρίου αναστέλλεται. Η αναστολή δεν καταλαμβάνει την προσωρινή δικαστική προστασία.

Σε περίπτωση αποδοχής από τον αιτούντα, το πρακτικό εξώδικης επίλυσης είναι εκτελεστός τίτλος και το αναγραφόμενο σε αυτό ποσό βεβαιώνεται ως δημόσιο έσοδο. Το ως άνω πρακτικό επιλύει αμετάκλητα την εκκρεμή διαφορά και δεν προσβάλλεται με κανένα ένδικο βοήθημα ή μέσο, εφόσον επί του συνολικού ποσού που προκύπτει για τον φορολογούμενο, καταβληθεί ποσοστό τουλάχιστον τριάντα τοις εκατό (30%) του κύριου φόρου που οφείλεται, εντός πέντε (5) εργασίμων ημερών από την υπογραφή του και χωρήσει νομίμως η εξόφληση του συνόλου αυτού, σύμφωνα με τα κατωτέρω:

Η βέλτιστη λύση είναι, εφόσον υπάρχει η ταμιευτική δυνατότητα, να εξοφληθεί το 100% σε μία δόση, ώστε να επιτευχθεί η έκπτωση για τους πρόσθετους φόρους, τους τόκους, τις προσαυξήσεις και τα πρόστιμα σε ποσοστό 75%.  Επισημαίνεται ότι εάν  δεν καταβληθούν δύο (2) συνεχόμενες μηνιαίες δόσεις ή καθυστερήσει η καταβολή των δύο (2) τελευταίων δόσεων για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ο συμβιβασμός ανατρέπεται αναδρομικά, και τα  καταβληθέντα ποσά θεωρούνται ότι καταβλήθηκαν έναντι της οφειλής του αρχικού τίτλου, ο οποίος βεβαιώνεται εκ νέου ως δημόσιο έσοδο.

Παραδείγματα:

1) πρόστιμο ΚΦΔ για αλλοίωση φορολογικού μηχανισμού ποσού 20.000 ευρώ μειώνεται σε 5.000 €

2) φόρος εισοδήματος που αφορά το έτος 2017 ποσού 50.000 ευρώ που επιβαρύνεται με πρόστιμο του άρθρου 25 ΚΦΔ 25.000 ευρώ πλέον προσαυξήσεις ποσού 26.280,00   ευρώ, σύνολο οφειλής 101.280,00 ευρώ μειώνεται σε ποσό 56.250 ευρώ.

Βλέπουμε ότι η Επιτροπή έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και για τον λόγο αυτό έχει παραταθεί επανειλημμένα η αρμοδιότητά της. Αποτελεί την ενδεδειγμένη επιλογή για υποθέσεις που έχουν προβληθεί οι ισχυρισμοί που αναφέραμε παραπάνω, αλλά και για υποθέσεις στις οποίες ο φορολογούμενος επιθυμεί να συμβιβαστεί. Το σημείο κλειδί είναι ότι στις περιπτώσεις συμβιβασμού προκύπτει όφελος και για τις δύο πλευρές, καθώς αφενός το Δημόσιο εξασφαλίζει άμεσα έσοδα και αφετέρου ο φορολογούμενος επωφελείται μεγάλης έκπτωσης σε σχέση με την αρχική οφειλή.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η  Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του του Ιωάννη Ξιφαρά*

Από τη μέχρι τώρα εμπειρία μας διαπιστώνουμε ότι, σε αντίθεση με παλαιότερους, ο νέος Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών λειτουργεί και έχει δώσει ανάσα σε πολλούς οφειλέτες με οφειλές κυρίως προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ, καθώς οι τράπεζες παραμένουν ουραγοί στην διαδικασία. Σχεδόν το σύνολο των αιτήσεων για οφειλές από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές γίνονται αποδεκτά, ρυθμίζονται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις σε έως 240 δόσεις με σταθερό επιτόκιο 3%.

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών αποτελεί μια ηλεκτρονική διαδικασία, χωρίς προσφυγή στα δικαστήρια, μέσω της οποίας δύναται να ρυθμιστούν οφειλές προς θεσμικούς πιστωτές, ήτοι χρηματοδοτικούς φορείς (δηλ. τράπεζες και διαχειριστές δανείων), Δημόσιο (δηλ. ΑΑΔΕ) και Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (δηλ. ΕΦΚΑ / ΚΕΑΟ), καθώς και οφειλές υπέρ τρίτων που εισπράττονται από τη φορολογική διοίκηση (π.χ. οφειλές προς δήμους που βεβαιώνονται και εισπράττονται μέσω ΑΑΔΕ).

Μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, παρέχεται και η δυνατότητα ρύθμισης δανείων με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Η ρύθμιση δύναται να προβλέπει μερική διαγραφή οφειλών, ως εξής:

• προς το Δημόσιο: έως 75% επί της βασικής οφειλής, έως 85% επί των προσαυξήσεων των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς ΑΑΔΕ και e-ΕΦΚΑ και έως 95% επί των προστίμων της ΑΑΔΕ.
• προς τις τράπεζες και διαχειριστές δανείων: έως 80% επί της βασικής οφειλής, καθώς και έως 100% επί των τόκων.

Για να επιτευχθεί η μερική διαγραφή χρέους, θα πρέπει να πληρούνται όλοι οι κανόνες και προϋποθέσεις, όπως καθορίζονται από το Ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, οι σημαντικότεροι εκ των οποίων είναι:

• να έχει πραγματική οικονομική αδυναμία, τόσο ο οφειλέτης όσο και οι συνοφειλέτες και εγγυητές των υποχρεώσεων.
• η εμπορική αξία της περιουσίας του οφειλέτη, των συνοφειλετών και των εγγυητών του να είναι μικρότερη του ύψους της οφειλής.

Κατόπιν της ενδεχόμενης ανωτέρω μερικής διαγραφής οφειλής, το υπόλοιπο χρέος δύναται να ρυθμιστεί σε ένα μακροχρόνιο πλάνο αποπληρωμής, ως εξής:

• οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης δύναται να ρυθμιστούν σε έως διακόσιες σαράντα (240) μηνιαίες δόσεις με σταθερό επιτόκιο 3%.
• τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια προς τις τράπεζες και διαχειριστές δανείων δύναται να ρυθμιστούν σε έως:

α) 420 δόσεις για οφειλές φυσικών προσώπων προς χρηματοδοτικούς φορείς που καλύπτονται ολικώς ή μερικώς από εμπράγματες εξασφαλίσεις (ειδικά προνόμια),

β) 240 δόσεις για τις οφειλές φυσικών προσώπων προς χρηματοδοτικούς φορείς που δεν καλύπτονται από ειδικά προνόμια και για οφειλές νομικών προσώπων προς χρηματοδοτικούς φορείς που καλύπτονται ολικώς ή μερικώς από ειδικά προνόμια,

γ) 180 δόσεις για οφειλές νομικών προσώπων προς χρηματοδοτικούς φορείς που δεν καλύπτονται από ειδικά προνόμια.

Ο αριθμός των δόσεων της ρύθμισης που θα προταθεί καθώς και το επιτόκιο που θα επιβληθεί αποτελούν αποφάσεις των πιστωτών και λαμβάνονται κατόπιν αξιολόγησης της οικονομικής δυνατότητας του δανειολήπτη.

Σημειώνεται ότι η συμμετοχή στη διαδικασία των θεσμικών πιστωτών, σε αντίθεση με αυτή των Φορέων του Δημοσίου, δεν είναι υποχρεωτική. Υποχρεούνται όμως να δικαιολογούν την απόφασή τους να μην συμμετέχουν.

Ο Νόμος παρέχει και πρόνοιες στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά που ρυθμίζουν τις οφειλές τους και έτσι η πολιτεία παρέχει Κρατική επιδότηση στα δάνεια 1ης κατοικίας για 5 έτη.

Τέλος, αν ο οφειλέτης έχει χρέος μικρότερο από 10.000 ευρώ, τότε θα πρέπει να ρυθμίσει τα χρέη του απευθείας με τους πιστωτές του, μέσω άλλων εργαλείων, όπως:

• Για ληξιπρόθεσμα χρέη προς το δημόσιο: με αξιοποίηση των πάγιων / έκτακτων ρυθμίσεων της ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ / ΚΕΑΟ αντίστοιχα.
• Για μη εξυπηρετούμενα δάνεια προς τράπεζες και διαχειριστές δανείων: με αξιοποίηση του Κώδικα Δεοντολογίας.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Iωάννης Ξιφαράς είναι Διαχειριστής της CRITICAL SOLUTION και της FINANCE SOLUTION IKE, Οικονομολόγος και συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και της  Νίκης Χατζοπούλου*

 Τα ομόλογα, είτε πρόκειται για κρατικά είτε για εταιρικά (που εκδίδουν ιδιωτικές επιχειρήσεις), εμπίπτουν στη γενική κατηγορία των ανώνυμων χρεογράφων και περιέχουν υπόσχεση του εκδότη έντοκης χρηματικής παροχής (κεφάλαιο πλέον τόκοι) προς τον κομιστή. Ανάλογα με την κατηγορία του ομολόγου και τον κάτοχο τους, διαφέρει η φορολογική αντιμετώπιση.

Τα βασικά χαρακτηριστικά κάθε ομολόγου είναι τα εξής:

α) η ονομαστική του αξία, η οποία δεν ταυτίζεται απαραιτήτως με την τιμή διαπραγμάτευσης, αλλά είναι το ποσό που υποχρεούται να καταβάλλει o εκδότης κατά τη λήξη του ομολόγου,

β) το επιτόκιο/κουπόνι και

γ) η περίοδος λήξεως αυτού.

Υπάρχουν δύο ειδών ομόλογα, αυτά τα οποία φέρουν τοκομερίδιο και η απόδοση του τόκου γίνεται με μία περιοδικότητα, η οποία καθορίζεται κατά την έκδοση του ομολόγου και μπορεί να διαφέρει από έκδοση σε έκδοση και τα ομόλογα χωρίς τοκομερίδιο που αγοράζονται με έκπτωση και εξοφλούνται στη λήξη τους στην ονομαστική τους αξία (zero coupon).

Οι κάτοχοι των ομολόγων έχουν εισόδημα από τόκους, οι οποίοι, ανάλογα με τον κάτοχο, φορολογούνται κατά τον χρόνο είσπραξής τους ως εξής:

α) Ιδιώτες:

1. Εταιρικά ομόλογα εσωτερικού και εξωτερικού (ΕΕ, ΕΟΧ, ΕΖΕΖ): φόρος 15% ο οποίος παρακρατείται στην πηγή του και εξαντλεί την φορολογική υποχρέωση.
2. Ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου: απαλλάσσονται από τον φόρο

β) Νομικά πρόσωπα – νομικές οντότητες:

Εάν πρόκειται για Ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου, τότε απαλλάσσονται από το φόρο.

Εάν πρόκειται για Εταιρικά ομόλογα εσωτερικού και εξωτερικού, οι τόκοι φορολογούνται με βάση τις γενικές διατάξεις, δηλαδή φόρος 22%.

Ο εκδότης παρακρατεί και αποδίδει τον φόρο 15%, χωρίς εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης και ο φόρος αυτός αναγνωρίζεται προς έκπτωση στη φορολογική δήλωση του νομικού προσώπου.

Ο κάτοχος των ομολόγων έχει δυνατότητα να πουλήσει αυτά στην δευτερογενή αγορά. Εάν η αξία πώλησης είναι μεγαλύτερη της αξίας κτήσης, τότε προκύπτει μία υπεραξία κεφαλαίου που κατά περίπτωση φορολογείται ως εξής:

α) Ιδιώτες:

• εταιρικά ομόλογα εσωτερικού και εξωτερικού (ΕΕ, ΕΟΧ, ΕΖΕΖ) απαλλάσσονται από φόρο υπεραξίας
• ομόλογα Ελληνικού Δημοσίου 15% φόρος υπεραξίας, εκτός και αν διακρατηθούν μέχρι τη λήξη τους

β) Νομικά πρόσωπα – νομικές οντότητες

• στην περίπτωση που τα ομόλογα, ανεξαρτήτως εάν πρόκειται για εταιρικά ή κρατικά ανήκουν σε νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, τότε η υπεραξία φορολογείται με βάση τις γενικές διατάξεις, δηλαδή 22%.

Περαιτέρω, η αγορά ομολόγων είτε είναι εταιρικά είτε κρατικά αποτελεί τεκμήριο απόκτησης και υπάρχει υποχρέωση αναγραφής της αξίας κτήσης στην φορολογική δήλωση του φυσικού προσώπου.

Επιπλέον, ο ομολογιούχος που πουλάει ένα ομόλογο μεταξύ των ημερομηνιών πληρωμής τοκομεριδίων έχει δικαίωμα πάνω στους δεδουλευμένους τόκους του ομολόγου που κερδήθηκαν κατά τη διάρκεια του χρόνου που το ομόλογο ήταν στην κυριότητα του. Κατά τη στιγμή της πώλησης, ο αγοραστής καταβάλλει στον πωλητή την καθαρή τιμή του ομολόγου συν τους δεδουλευμένους τόκους, οι οποίοι υπολογίζονται πολλαπλασιάζοντας το τοκομερίδιο επί τον αριθμό των ημερών που έχουν παρέλθει από την τελευταία πληρωμή.

Όταν γίνει μια αγοραπωλησία ο αγοραστής δεν αγοράζει μόνο το υποκείμενο χρεόγραφο, αλλά και το δικαίωμα στην επόμενη πληρωμή τοκομεριδίου, συμπεριλαμβανομένων και των οφειλόμενων τόκων για την περίοδο πριν αγοραστεί το ομόλογο.

Π.χ. εταιρεία αποδίδει τοκομερίδιο την 30.6.2023. Επόμενη πληρωμή τοκομεριδίου 31.12.2023. Έστω ότι στην δευτερογενή αγορά πωλείται ομόλογο από τον Α στον Β την 30.9.2023. Ο αγοραστής κατά την αγορά υποχρεούται να αποδώσει στον πωλητή εκτός από την αξία την τρέχουσα του ομολόγου και τους δεδουλευμένους τόκους που αντιστοιχούν στην περίοδο 1.7.2023 έως 30.9.2023. Έστω λοιπόν ότι το τοκομερίδιο είναι ύψους 1.000 ευρώ, τότε ο αγοραστής θα πρέπει να αποδώσει στον πωλητή τους δεδουλευμένους τόκους ως εξής: 1.000 ευρώ/184 ημέρες, τόκος ανά ημέρα 5,43 ευρώ, άρα αποδίδεται στον πωλητή δεδουλευμένος τόκος 5,43 Χ 92 ημέρες (1.7.2023-30.9.2023) σύνολο 499,56 ευρώ.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι οι  πρόσοδοι (τόκοι) των ομολόγων αποστέλλονται από τον εκδότη στις φορολογικές αρχές και εμφανίζονται στις βεβαιώσεις αποδοχών της φορολογικής δήλωσης του φυσικού προσώπου. Έτσι, λοιπόν, οι φορολογικές αρχές (ΔΟΥ, ΕΛΚΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ, κλπ) έχουν δυνατότητα να γνωρίζουν την ύπαρξη τέτοιου είδους επενδύσεων και στην περίπτωση φορολογικού ελέγχου, δύναται να επιβληθεί φόρος είτε από απόκρυψη υπεραξίας πώλησης κρατικών ομολόγων είτε από διαφορά τεκμηρίων κατά την απόκτηση των ομολόγων.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Γιάννης Αρτσίτας είναι Senior Αccountant & Υπεύθυνος του τμήματος Φυσικών Προσώπων της Αrtion Α.Ε.

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

της Βασιλικής Ηλιοπούλου, πρώην Γενικής Διευθύντριας Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION AE*

Όπως είναι γνωστό για την εξόφληση συναλλαγών αξίας μεγαλύτερης των 500 ευρώ τόσο για ιδιώτες όσο και για επιχειρήσεις απαιτείται η χρήση τραπεζικού μέσου. Πώς εφαρμόζεται στην πράξη αυτή η υποχρέωση όταν πρόκειται για ιδιώτες και πώς όταν πρόκειται για επιχειρήσεις; Ποιες είναι οι συνέπειες από την παραβίαση αυτής της υποχρέωσης;

Για τους ιδιώτες με τον νόμο 3842/2010 θεσπίστηκε υποχρεωτική χρήση τραπεζικού μέσου για εξόφληση συναλλαγών ποσού 1.500 ευρώ και άνω (αρχικά) και εν συνεχεία το σχετικό ποσό μειώθηκε στα 500 ευρώ και άνω (περιλαμβανομένου ΦΠΑ).

Πρόσφατα με τον ν. 5073/2023 θεσπίστηκε αυστηρότερο πλαίσιο ως προς τις κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης της σχετικής υποχρέωσης, και συγκεκριμένα επαπειλείται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής που πληρώθηκε με μετρητά («(…) ίσο με το διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας των στοιχείων λιανικής πώλησης που εκδίδονται για τη συναλλαγή (…)» – άρθρο 54 ΚΦΔ, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει).

Παράδειγμα 1: Ιδιώτης αγοράζει αγαθό αξίας 800 ευρώ και εξοφλεί με μετρητά. Στην περίπτωση αυτή η κύρωση είναι πρόστιμο ύψους 1.600 ευρώ το οποίο καταλογίζεται στον φορολογούμενο.

Παράδειγμα 2: Ιδιώτης λαμβάνει ιατρικές υπηρεσίες συνολικής αξίας 600 ευρώ και εξοφλεί με μετρητά. Στην περίπτωση αυτή η κύρωση είναι πρόστιμο ύψους 1.200 ευρώ το οποίο καταλογίζεται στον φορολογούμενο.

Σημειώνουμε ότι, με βάση την οικεία διάταξη, το πρόστιμο καταρχήν φαίνεται να καταλογίζεται στον ιδιώτη που λαμβάνει το παραστατικό και όχι στην επιχείρηση που το εκδίδει, χωρίς όμως αυτό να είναι ξεκάθαρο. Επιπλέον, αυτό στην πράξη θα είναι ιδιαιτέρως δυσχερές (να επιβληθεί το πρόστιμο στον εκάστοτε παραβάτη-φορολογούμενο) και πολύ πιθανόν να στραφεί η Διοίκηση και προς την επιχείρηση που εξέδωσε το παραστατικό.

Υπενθυμίζουμε ότι ήδη σήμερα προβλέπεται πρόστιμο 100 ευρώ για την επιχείρηση που παραβιάζει το όριο του ν. 3842/2010 (Βλ. ΠΟΛ 1026/2018). Σε κάθε περίπτωση αναμένουμε την διευκρινιστική εγκύκλιο, η οποία θα διευκρινίζει και τον τρόπο εφαρμογής της διάταξης (π.χ. τραπεζική αργία, αδυναμία χρήσης POS), π.χ. εάν μία συναλλαγή έχει αξία 1.000 ευρώ και δοθούν τα 800 τραπεζικά και τα 200 με μετρητά, με βάση την διάταξη προκύπτει ότι το πρόστιμο θα είναι 400 ευρώ (διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας) και αναμένουμε την σχετική επιβεβαίωση από την ερμηνευτική εγκύκλιο. Εξάλλου, θα πρέπει να ληφθεί ειδική μέριμνα για καταναλωτές οι οποίοι δεν έχουν την δυνατότητα χρήσης τραπεζικού μέσου για τις συναλλαγές τους (μετανάστες, υπερήλικες καθώς και τουρίστες από χώρες που χρησιμοποιούν κατά κύριο λόγω μετρητά), καθώς και επιτηδευματίες – επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε περιοχές όπου τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με τα οποία συνεργάζονται είναι αρκετά μακριά για καθημερινή κατάθεση των μετρητών τους και η πληρωμή των προμηθευτών είναι πιο εύκολη με την χρήση μετρητών (πρατήρια καυσίμων, επιχειρήσεις εστίασης που αγοράζουν από αγρότες και ξενοδοχεία).

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι η ανωτέρω διάταξη δεν έχει σχέση με την χρήση μετρητών μεταξύ των επιχειρήσεων, όπου το όριο είναι επίσης το ποσό των 500 ευρώ (καθαρής αξίας), άνω του οποίου θα πρέπει η εξόφληση να γίνει με χρήση τραπεζικού μέσου. Σε περίπτωση παραβίασης αυτής της διάταξης η κύρωση είναι ότι δεν αναγνωρίζεται προς έκπτωση η δαπάνη αυτή από τα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης (άρθρο 23 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος) και στην περίπτωση αυτή δεν επιβάλλεται επιπλέον πρόστιμο.

Ως τραπεζικό μέσο πληρωμής νοείται:

– Η κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό του προμηθευτή, είτε με μετρητά είτε με μεταφορά μεταξύ λογαριασμών (έμβασμα),

– Η χρήση χρεωστικών ή πιστωτικών καρτών της εταιρείας που πραγματοποιεί την πληρωμή,

– Η έκδοση τραπεζικής επιταγής της επιχείρησης ή η εκχώρηση επιταγών τρίτων,

– Η χρήση συναλλαγματικών οι οποίες εξοφλούνται μέσω τραπέζης,

– Η χρήση ταχυδρομικής επιταγής – ταχυπληρωμής ή η κατάθεση σε λογαριασμό πληρωμών των Ελληνικών Ταχυδρομείων.

Με την ΠΟΛ 1216/2014 διευκρινίστηκε ότι: «Η μη εξόφληση των ως άνω δαπανών με τη χρήση τραπεζικού μέσου πληρωμής δεν συνιστά, από μόνη της, εικονικότητα ως προς τη συναλλαγή και δεν έχει ως αποτέλεσμα τον προσδιορισμό του εισοδήματος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 28 του ιδίου νόμου, εφόσον δεν συντρέχουν και άλλοι λόγοι».

Αυτό σημαίνει ότι η μη εξόφληση δαπανών με τραπεζικό μέσο δεν αποτελεί αφορμή για την διενέργεια ελέγχου με τις έμμεσες τεχνικές, αλλά η κύρωση είναι η μη έκπτωση της δαπάνης. Κάτι τέτοιο βέβαια μπορεί να αποβεί επιζήμιο για μία επιχείρηση που λόγω άγνοιας της νομοθεσίας δεν συμμορφώθηκε με αυτή την υποχρέωση.

Παράδειγμα από πραγματικό έλεγχο

Σε έλεγχο που διενεργήθηκε σε ψιλικατζίδικο κατά τις αγορές από 4 βασικούς προμηθευτές, οι οποίοι είναι συντοπίτες του ελεγχόμενου, εντοπίστηκε ότι οι δαπάνες άνω των 500 ευρώ, προφανώς από άγνοια, δεν εξοφλήθηκαν με τραπεζικό μέσο. Αυτό οδήγησε τον έλεγχο να κρίνει ότι το σύνολο αυτών των αγορών (συνολικού ποσού 343.000 €) δεν εκπίπτουν (αναγνωρίζονται), επιβάλλοντας στον φορολογούμενο φόρους μετά προσαυξήσεων και προστίμων ύψους 500.000 ευρώ. Οι συγκεκριμένες αγορές γύρω στο 90% αφορούν αγορά καπνοβιομηχανικών προϊόντων (τσιγάρα) και κάρτες τηλεφώνου. Το κέρδος που προκύπτει από την πώληση αυτών των προϊόντων δεν ξεπερνάει τις 12.000 ευρώ.

Βλέπουμε, λοιπόν, με βάση τα ανωτέρω ότι αυστηροποιείται το πλαίσιο σχετικά με τη χρήση μετρητών. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην πάταξη της φοροδιαφυγής και της χρήσης «μαύρου χρήματος». Προβληματισμό, όμως, δημιουργεί το γεγονός ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο που εφαρμόζεται για τις επιχειρήσεις από το 2014 δεν έχει αποφέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της παραοικονομίας και στην αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ. Η υποχρεωτική όμως σύνδεση των επιχειρήσεων με την φορολογική διοίκηση μέσω της πλατφόρμας των my data συνδυαστικά, ίσως αποβούν αποτελεσματικά εργαλεία. Επιπλέον, το φαινόμενο της μη συμμόρφωσης είτε από άγνοια είτε από αδυναμία είναι εκτεταμένο, ιδίως στις μικρές επιχειρήσεις και φυσικά στα απλογραφικά βιβλία.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

* H Bασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

της Βασιλικής Ηλιοπούλου, πρώην Γενικής Διευθύντριας Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION AE*

Με τον νόμο 3842/2010 θεσπίστηκε υποχρεωτική χρήση τραπεζικού μέσου από ιδιώτες για εξόφληση συναλλαγών ποσού άνω των 500 ευρώ. Με τον ν. 5073/2023 θεσπίστηκαν αυστηρές κυρώσεις για παραβίαση αυτής της υποχρέωσης.

Σχετικά με την χρήση μετρητών σε συναλλαγές από ιδιώτες, ήδη από το 2010 έχει θεσπιστεί νομοθετικά η δυνατότητα πληρωμής μετρητοίς για συναλλαγή συνολικής αξίας έως τα 500 ευρώ (περιλαμβανομένου ΦΠΑ – ν. 3842/2010). Στις περιπτώσεις των συναλλαγών άνω του ποσού των 500 ευρώ (τόσο για αγορά αγαθών όσο και για λήψη υπηρεσιών) η εξόφληση μπορεί να γίνει αποκλειστικώς με τη χρήση μέσων πληρωμής με κάρτα ή άλλου ηλεκτρονικού μέσου πληρωμής, όπως ενδεικτικά άλλα όχι περιοριστικά τραπεζικό έμβασμα, πληρωμή μέσω λογαριασμού πληρωμών, χρήση ηλεκτρονικού πορτοφολιού.

Πρόσφατα με τον ν. 5073/2023 θεσπίστηκε αυστηρότερο πλαίσιο ως προς τις κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασης αυτού του ορίου, και συγκεκριμένα επαπειλείται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής («(…) ίσο με το διπλάσιο της καταβληθείσας με μετρητά αξίας των στοιχείων λιανικής πώλησης που εκδίδονται για τη συναλλαγή (…)»).

Παράδειγμα 1: Ιδιώτης αγοράζει αγαθό αξίας 1.000 ευρώ και εξοφλεί με μετρητά. Στην περίπτωση αυτή η κύρωση είναι πρόστιμο ύψους 2.000 ευρώ το οποίο καταλογίζεται στον φορολογούμενο.

Παράδειγμα 2: Ιδιώτης λαμβάνει ιατρικές υπηρεσίες συνολικής αξίας 800 ευρώ και εξοφλεί με μετρητά. Στην περίπτωση αυτή η κύρωση είναι πρόστιμο ύψους 1.600 ευρώ το οποίο καταλογίζεται στον φορολογούμενο.

Σχετικά με το πρόστιμο κρατάμε ορισμένες επιφυλάξεις μέχρι να εκδοθεί η διευκρινιστική εγκύκλιος.

Σε αυτό το σημείο οφείλουμε να διευκρινίσουμε ότι η ανωτέρω διάταξη δεν έχει σχέση με την χρήση μετρητών από επιχειρήσεις, όπου το όριο είναι επίσης το ποσό των 500 ευρώ (καθαρής αξίας), άνω του οποίου θα πρέπει η εξόφληση να γίνει με χρήση τραπεζικού μέσου. Σε περίπτωση παραβίασης αυτής της διάταξης η κύρωση είναι ότι δεν αναγνωρίζεται προς έκπτωση η δαπάνη αυτή από τα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης (άρθρο 23 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος) και στην περίπτωση αυτή δεν επιβάλλεται επιπλέον πρόστιμο.

Βλέπουμε, λοιπόν, με βάση τα ανωτέρω ότι αυστηροποιείται το πλαίσιο σχετικά με τη χρήση μετρητών και επαπειλούνται βαρύτατα πρόστιμα σε περίπτωση παραβίασης. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην πάταξη της φοροδιαφυγής και της χρήσης «μαύρου χρήματος». Προβληματισμό, όμως, δημιουργεί το ποσό του προστίμου, το οποίο είναι ιδιαιτέρως επαχθές. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναμείνουμε την έκδοση εγκυκλίου, η οποία θα διευκρινίζει τον τρόπο εφαρμογής της διάταξης (π.χ. τραπεζική αργία, αδυναμία χρήσης POS).

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* H Bασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)