της Δρ. Ευαγγελίας Φασούλα, με τη συνεργασία του Γιώργου Δαλιάνη*

Από το 2020 που ξέσπασε η πανδημία και έβαλε νέα δεδομένα σε όλες σχεδόν τις πτυχές του κοινωνικού γίγνεσθαι και φυσικά στον εργασιακό τομέα, το θέμα της τηλε-εργασίας αποτελεί άλλοτε σημείο προβληματισμού για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, άλλοτε σημείο τριβής και άλλοτε πεδίο διαπραγματεύσεων. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας προφανώς αποτέλεσε μια ρεαλιστική και αποδοτική λύση, που επέτρεψε στις επιχειρήσεις να συνεχίσουν να λειτουργούν, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα, κατά το δυνατό, την προστασία της υγείας των εργαζόμενων. Ωστόσο, το μοντέλο αυτό εργασίας που εφαρμόστηκε εκτεταμένα ως αναγκαιότητα, πλέον αποτελεί, όλο και πιο συχνά, επιλογή.

Το κυρίαρχο ερώτημα είναι το κατά πόσο η τηλε-εργασία βοηθά πραγματικά στην ανάπτυξη των ανθρώπων και των επιχειρήσεων. Σε παγκόσμιο επίπεδο διενεργούνται επιστημονικές έρευνες από Πανεπιστήμια, σχετικά ερευνητικά κέντρα και μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες πάνω στο θέμα αυτό, πράγμα που αποδεικνύει αφ’ ενός την πολυπλοκότητά του και τις πολλές διαφορετικές παραμέτρους που το επηρεάζουν, αφ’ ετέρου ότι πρόκειται για μια εργασιακή πρακτική που ήρθε και θα μείνει.

Αν εστιάσουμε τον προβληματισμό μας στους νεοεισερχόμενους στην Αγορά Εργασίας, βλέπουμε, όπως φαίνεται από τις σχετικές έρευνες, ότι υπάρχουν πλεονεκτήματα και προκλήσεις στην εφαρμογή της τηλε-εργασίας. Το κυριότερο πλεονέκτημα για τους νεοεισερχόμενους στην Αγορά Εργασίας είναι το ότι έχουν τη δυνατότητα να αναζητούν θέσεις εργασίας σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και του εξωτερικού, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξουν τόπο κατοικίας. Αυτή η ευελιξία μπορεί να διευρύνει τις επαγγελματικές τους ευκαιρίες, αναλόγως βέβαια και με το αντικείμενο εργασίας. Ωστόσο:

• Η τηλε-εργασία μπορεί να περιορίσει τις ευκαιρίες για άμεση επικοινωνία με τον προϊστάμενό τους, καθώς και με πιο έμπειρους συναδέλφους και να καθυστερήσει την μάθησή τους και την εξοικείωση με το αντικείμενο. Οι νέοι εργαζόμενοι χρειάζονται περισσότερη καθοδήγηση και ανατροφοδότηση, ενέργειες που ενισχύονται καθοριστικά ως προς την αποτελεσματικότητά τους με την δια ζώσης αλληλεπίδραση.
• Η έλλειψη φυσικής παρουσίας στον χώρο εργασίας περιορίζει τις ευκαιρίες δικτύωσης ανάπτυξη σχέσεων και ομαδικού πνεύματος με συναδέλφους. Οι νέοι εργαζόμενοι μπορεί να αισθάνονται απομονωμένοι και να δυσκολεύονται να ενσωματωθούν στην εταιρική κουλτούρα.
• Η αποτελεσματική τηλε-εργασία απαιτεί υψηλό επίπεδο αυτοπειθαρχίας και ικανοτήτων διαχείρισης χρόνου, στοιχεία που δύσκολα αναπτύσσονται σε έναν νέο εργαζόμενο όταν ξεκινά την εργασιακή του πορεία δίχως να βρίσκεται φυσικά στον χώρο εργασίας του.

Διευρύνοντας το θέμα και πέρα από τους νέους εργαζόμενους, μπορούμε να πούμε πως το πλεονέκτημα της ευελιξίας ως προς την επιλογή του τόπου εργασίας σε σχέση με τον τόπο κατοικίας του εργαζόμενου, μαζί με το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι που εργάζονται από το σπίτι μπορούν να εξοικονομούν χρόνο και χρήματα από τη μετακίνηση, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, αποτελούν τα κύρια πλεονεκτήματα της τηλε-εργασίας για τους εργαζόμενους. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, η τηλε-εργασία βοήθησε πολλούς εργαζόμενους να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους και την ικανοποίηση από την εργασία.

Αν λάβουμε υπόψη την αδιαμφισβήτητη αξία της καλλιέργειας του ομαδικού πνεύματος, της ανοιχτής και άμεσης επικοινωνίας και της ανατροφοδότησης για την ανάπτυξη της απόδοσης και των επαγγελματικών ικανοτήτων όλων των εργαζομένων και ιδιαίτερα των νέων, θα πρέπει να δούμε την επιλογή της τηλε-εργασία με ιδιαίτερη προσοχή. Όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα πολλών ερευνών, η δια ζώσης αλληλεπίδραση και συνεργασία δεν μπορεί να υποκατασταθεί από το διαδικτυακό περιβάλλον.

Η λύση της εφαρμογής του υβριδικού μοντέλου εργασίας που πολλές εταιρείες εφαρμόζουν, φαίνεται να μπορεί να εξισορροπήσει τα πράγματα, αρκεί να πλαισιωθεί και οργανωθεί σωστά. Τα παρακάτω σημεία αξίζει να ληφθούν υπόψη.

1. Δημιουργία Ειδικού Χώρου Εργασίας:  Ένας ειδικός χώρος εργασίας στο σπίτι μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και να βοηθήσει στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Η δημιουργία ενός άνετου και οργανωμένου χώρου μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη συγκέντρωση και απόδοση.
2. Καθορισμός ενός σταθερού προγράμματος τηλε-εργασίας και δια ζώσης εργασίας: Ο καθορισμός και η εφαρμογή ενός σταθερού προγράμματος ημερών που θα συνδυάζεται η τηλε-εργασία με την δια ζώσης εργασία, βοηθά στη διατήρηση ρυθμού και συμβάλει στην ισορροπία εργασίας και προσωπικής ζωής.
3. Χρήση Εργαλείων Διαχείρισης Χρόνου: Η χρήση τέτοιων εργαλείων όπως το μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των έργων και των χρονοδιαγραμμάτων, καθώς και στην επικοινωνία των μελών της Ομάδας. Αυτά τα εργαλεία προσφέρουν δομημένες πλατφόρμες για την παρακολούθηση των καθηκόντων και των προθεσμιών.
4. Συμμετοχή σε Δικτυακές Κοινότητες: Η συμμετοχή σε επαγγελματικά δίκτυα και διαδικτυακές κοινότητες μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη επαγγελματικών σχέσεων και στην απόκτηση νέων γνώσεων. Εργαλεία όπως το LinkedIn και πλατφόρμες επαγγελματικών ομάδων μπορούν να διευκολύνουν τη δικτύωση και την ανταλλαγή γνώσεων.

Κλείνοντας, μπορούμε να πούμε ότι τόσο η τηλε-εργασία όσο και το υβριδικό μοντέλο εργασίας αποτελούν μια σύγχρονη εργασιακή πραγματικότητα, η απόδοση και η αξία της οποίας εξαρτώνται από τον τρόπο εφαρμογής. Μέσα από κατάλληλο σχεδιασμό, τη συνεννόηση μεταξύ εργαζομένων και επιχειρήσεων και την εστίαση στην απόδοση για όλους, τα εργαλεία αυτά μπορούν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

*Η Δρ. Ευαγγελία Φασούλα είναι από τα πλέον έμπειρα και εξειδικευμένα στελέχη στον χώρο του ΗR.  Είναι Πρόεδρος & Διευθύνουσα Σύμβουλος της EVERGROW AE (εταιρεία Recruiting & HRM), μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη  *

Εταιρεία συμμετοχών (holding company) είναι η εταιρεία που συγκεντρώνει (κατέχει) στο χαρτοφυλάκιό της μετοχές άλλων εταιρειών. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις η εταιρεία αυτή απαλλάσσεται από την φορολόγηση φόρου υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση μετοχών, πράγμα που την καθιστά ιδιαιτέρως ελκυστική ως επενδυτικό όχημα. Το καθεστώς φοροαπαλλαγών για τις holding εισήχθη στην χώρα μας από την 1.7.2020.

Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 20 του ν. 4646/2019 προστέθηκε νέο άρθρο 48Α στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) και ενσωματώθηκε η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2011/96/ΕΕ.

Με το άρθρο 48Α του ν. 4172/2013 ορίζονται τα εξής:

“1. Το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, απαλλάσσεται από τον φόρο, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) περιλαμβάνεται στους τύπους που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε., όπως ισχύει, και β) είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε., σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού και δεν θεωρείται κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε. κατ’ εφαρμογήν όρων σύμβασης περί αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συναφθεί με αυτό το τρίτο κράτος, και

γ) υπόκειται, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής σε έναν από τους φόρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι Μέρος Β’ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ ή σε οποιονδήποτε άλλον φόρο αντικαταστήσει έναν από τους φόρους αυτούς, και

δ) το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο κατέχει ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα τοις εκατό (10%) της αξίας ή του πλήθους του μετοχικού κεφαλαίου ή βασικού κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου του νομικού προσώπου του οποίου οι τίτλοι συμμετοχής μεταβιβάζονται, και

ε) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής διακρατείται τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες.

2. Τα εισοδήματα αυτά δεν φορολογούνται κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών κατά τις διατάξεις του άρθρου 47 παράγραφος 1.
3. Σε περίπτωση μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής κατά την παράγραφο 1, ο φορολογούμενος δεν μπορεί να εκπέσει τις επιχειρηματικές δαπάνες που συνδέονται με τη συμμετοχή αυτή”.

Με την εγκύκλιο Ε2057/12.3.2021 η ΑΑΔΕ έχει παράσχει διευκρινίσεις και οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή της απαλλαγής των νομικών προσώπων που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα ή στην ΕΕ από τον φόρο υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση των τίτλων συμμετοχής (μετοχές, εταιρικά μερίδια). Η ισχύς των νόμων άρχεται για τα εισοδήματα που αποκτώνται από τα 1.7.2020 και εξής.

Προϋποθέσεις:

Οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον φόρο υπεραξίας είναι αυτές που ορίζει η διάταξη του άρθρου 48Α, όπως έχουν αποτυπωθεί και στις σχετικές εγκυκλίους 2057/2021 και 2047/2022.

Πέραν αυτών διευκρινίζονται τα ακόλουθα:

– Οι πιο πάνω προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται σωρευτικά κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η μεταβίβαση τίτλων.

– Ως προς τη συμπλήρωση του χρόνου διακράτησης του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής επισημαίνεται ότι αφετηρία υπολογισμού είναι η ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται (με οποιοδήποτε τρόπο) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής 10%. Διευκρινίζεται επίσης ότι σε περίπτωση μετασχηματισμού με τον οποίο επέρχεται οιονεί καθολική διαδοχή της μετασχηματιζόμενης εταιρείας, δεν επηρεάζεται η αφετηρία του χρόνου διακράτησης (24 μήνες) του ελάχιστου ποσοστού κατοχής συμμετοχών, όπως είχε τεθεί για τη μετασχηματιζόμενη εταιρεία (βλ. και ΠΟΛ.1185/2018).

– Ως προς το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται διευκρινίζεται ότι στο Παράρτημα I Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε (Οδηγία Μητρικών – Θυγατρικών), στον πίνακα των εταιρειών που αναφέρονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι εταιρείες του ελληνικού δικαίου που αποκαλούνται “ανώνυμη εταιρεία, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (Ε.Π.Ε), καθώς και άλλες εταιρείες που έχουν συσταθεί βάσει του ελληνικού δικαίου και υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα”. Επίσης, στο Μέρος Β’ του ίδιου ως άνω Παραρτήματος, στον πίνακα φόρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 στοιχείο α περίπτωση iii, περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων κερδοσκοπικού χαρακτήρα στην Ελλάδα.

– Επομένως, για την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται μπορεί να είναι νομικό πρόσωπο είτε της ημεδαπής είτε της αλλοδαπής (εντός E.E.) και περαιτέρω, προκειμένου για νομικά πρόσωπα της ημεδαπής, αυτά μπορεί να είναι, πέρα από τα ρητά κατονομαζόμενα στο Παράρτημα της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ (A.E. και Ε.Π.Ε.), οι IKE, καθώς και οι προσωπικές εταιρίες, οι οποίες πλέον υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα. Άλλες οντότητες που ενδεχομένως περιλαμβάνονται στο υπόψη Παράρτημα, όπως για παράδειγμα οι κοινοπραξίες και συνεταιρισμοί, τα οποία υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων στην Ελλάδα, πλην όμως δεν χαρακτηρίζονται ως νομικά πρόσωπα με βάση την περ. γ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013, αλλά ως νομική οντότητα, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 48Α και ως εκ τούτου, η υπεραξία που αποκτούν οι συμμετέχοντες σ’ αυτά από τη μεταβίβαση των τίτλων τους δεν απαλλάσσεται της φορολογίας εισοδήματος.

– Ομοίως, ως προς το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο, αυτό πρέπει να είναι, κατά ρητή διατύπωση τοπ νόμου, νομικό πρόσωπο κάτοικος Eλλάδος. Ως τέτοια νοούνται, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν και πιο πάνω, τα οριζόμενα στην περ. γ’ του άρθρου 2 του ν.4172/2013 πρόσωπα, ήτοι επιχείρηση ή εταιρεία με νομική προσωπικότητα ή ένωση επιχειρήσεων ή εταιρειών με νομική προσωπικότητα.

– Ως μεταβίβαση τίτλων νοείται κάθε πράξη μεταβίβασης τίτλων, όπως είναι η πώληση, η εισφορά τίτλων για την κάλυψη ή αύξηση κεφαλαίου εταιρείας, η ανταλλαγή τίτλων, η μεταβίβαση τίτλων στο πλαίσιο και με τους όρους και προϋποθέσεις, ανά περίπτωση, των άρθρων 31 (μείωση κεφαλαίου) και 161 (διανομή μερίσματος) του ν. 4548/2018. Επισημαίνεται ότι στις πιο πάνω περιπτώσεις που προβλέπονται από τον ν. 4548/2018, κρίσιμος χρόνος για την εξέταση των προϋποθέσεων του άρθρου 48Α και τη χορήγηση της απαλλαγής είναι ο χρόνος λήψης της σχετικής απόφασης για διανομή μερίσματος σε είδος ή επιστροφή κεφαλαίου σε είδος, από το αρμόδιο όργανο, όπως ορίζεται από τις οικείες διατάξεις.

Παράδειγμα:

Επιχειρηματίας κατέχει μετοχές σε μία ΑΕ και αποφασίζει να τις εισφέρει σε μία Holding εταιρεία. Έστω ότι μετά την αποτίμηση των μετοχών (ΠΟΛ 1032/2015) η αξία τους ανέρχεται σε 100.000 ευρώ και με το ποσό αυτό συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της holding.

Μετά από 35 μήνες (παρέλευση των 24 μηνών) αποφασίζει να πωλήσει τις μετοχές αυτές αντί ποσού 150.000 ευρώ. Το κέρδος των 50.000 ευρώ θα παραμείνει αφορολόγητο στη holding. Εάν αποφασίσει να κάνει διανομή ή να κλείσει την εταιρεία, θα καταβάλει φόρο μερισμάτων (σήμερα 5%).

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι οι διατάξεις αυτές τυγχάνουν εφαρμογής και για το άρθρο 53 ΚΦΕ περί ανταλλαγής και συγκεκριμένα:

α) αν η ανταλλαγή τίτλων έχει λάβει χώρα πριν την 1η Ιουλίου 2020, τότε κατά την μεταβίβαση των μετοχών αυτών οποτεδήποτε, και μετά την 1η Ιουλίου 2020, εξακολουθούν να έχουν εφαρμογή αποκλειστικά οι διατάξεις του άρθρου 53 ΚΦΕ για το ποσό της υπεραξίας του οποίου η φορολόγηση αναβλήθηκε με βάση τις διατάξεις αυτές. Αν τυχόν έχει δημιουργηθεί και περαιτέρω υπεραξία, αυτή δύναται να τύχει απαλλαγής με βάση το άρθρο 48Α ΚΦΕ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου αυτού κατά το χρόνο της μεταβίβασης των μετοχών που έχουν αποκτηθεί από την ανταλλαγή.

β) αν η ανταλλαγή τίτλων για την οποία θα μπορούσε να έχει εφαρμογή το άρθρο 53 ΚΦΕ λάβει χώρα μετά την 1η Ιουλίου 2020, και κατά το χρόνο της ανταλλαγής πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 48Α ΚΦΕ, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων απαλλάσσεται με βάση τις διατάξεις αυτές και δεν εφαρμόζεται πλέον το άρθρο 53 ΚΦΕ για το νομικό πρόσωπο μέτοχο της αποκτώμενης εταιρείας.

Σε περίπτωση που μεταβιβαστούν μεταγενέστερα τίτλοι που αποκτήθηκαν λόγω ανταλλαγής τίτλων βάσει του άρθρου 53 ΚΦΕ, για τους οποίους κατά το χρόνο της ανταλλαγής δεν πληρούντο οι προϋποθέσεις του άρθρου 48Α, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία της μεταβίβασης τίτλων απαλλάσσεται με βάση το άρθρο 48Α ΚΦΕ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου αυτού κατά το χρόνο μεταβίβασης, χωρίς να εφαρμόζεται το άρθρο 53 ΚΦΕ για αυτό το νομικό πρόσωπο μέτοχο της αποκτώμενης εταιρείας.

Συμπερασματικά, η ενσωμάτωση στο Ελληνικό φορολογικό δίκαιο της προαναφερθείσας Ευρωπαϊκής Οδηγίας δίνει μεγάλο φορολογικό πλεονέκτημα στις ελληνικές holding και σε μία εποχή που υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για πολλές αξιόλογες ελληνικές επιχειρήσεις. Η νέα αυτή πραγματικότητα κάνει την Ελληνική holding δελεαστικότερη σε σύγκριση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, περισσότερο και από τις αντίστοιχες Κυπριακές και με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η ίδρυση στο εξωτερικό επίπλαστων εταιρειών που εγκυμονούσαν πολλαπλούς κινδύνους.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

*Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Παναγιώτη Παπασταύρου και της Νίκης Χατζοπούλου *

Από την 1.1.2014, με την εφαρμογή των διατάξεων του ν. 4172/2013 άλλαξε ο τρόπος υπολογισμού της υπεραξίας από τη μεταβίβαση ολόκληρης επιχείρησης ή τίτλων (μετοχές, μερίδια κ.λπ.). Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε τον τρόπο υπολογισμού της υπεραξίας για την φορολόγηση των φυσικών προσώπων που μεταβιβάζουν μετοχές ή εταιρικά μερίδια, ανάλογα με τον τρόπο που τα απέκτησαν (από επαχθή ή μη επαχθή αιτία).

Το άρθρο 42 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, καθορίζει τον τρόπο φορολόγησης για μεταβίβαση μετοχών, εταιρικών μεριδίων κ.λπ. από φυσικά πρόσωπα και εφόσον η πώληση των τίτλων δεν συνιστά επιχειρηματική δραστηριότητα.

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 42 του ν. 4172/2013 (ΚΦΕ), όπως ισχύουν, κάθε εισόδημα που προκύπτει από υπεραξία μεταβίβασης των ακόλουθων τίτλων, καθώς και μεταβίβασης ολόκληρης επιχείρησης, υπόκειται σε φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων:

α) μετοχές σε εταιρεία μη εισηγμένη σε χρηματιστηριακή αγορά,

β) μετοχές και άλλες κινητές αξίες εισηγμένες σε χρηματιστηριακή αγορά, εφόσον ο μεταβιβάζων συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας με ποσοστό τουλάχιστον μισό τοις εκατό (0,5%),

γ) μερίδια ή μερίδες σε προσωπικές εταιρείες,

δ) κρατικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια ή εταιρικά ομόλογα,

ε) παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Το εισόδημα που προκύπτει από την πώληση υπόκειται σε ειδική φορολόγηση 15% σύμφωνα με το άρθρο 43 ΚΦΕ.

Ως μεταβίβαση σύμφωνα με το προηγούμενο εδάφιο νοείται και η εισφορά των ανωτέρω τίτλων για την κάλυψη ή αύξηση κεφαλαίου εταιρείας.

Ειδικά για τίτλους που αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε οργανωμένη αγορά ή πολυμερή μηχανισμό διαπραγμάτευσης, οι διατάξεις της παραγράφου αυτής έχουν εφαρμογή, εφόσον οι τίτλοι αυτοί έχουν αποκτηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και εξής.

Επιπλέον, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 42 του ΚΦΕ, ως υπεραξία νοείται η διαφορά μεταξύ της τιμής κτήσης που κατέβαλε ο φορολογούμενος και της τιμής πώλησης που εισέπραξε. Τυχόν δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την αγορά ή την πώληση των τίτλων συμπεριλαμβάνονται στην τιμή κτήσης και την τιμή πώλησης.

Στη δε παρ. 4 του άρθρου αυτού προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ότι σε περίπτωση μεταβίβασης μη εισηγμένων τίτλων, η τιμή πώλησης προσδιορίζεται με βάση την αξία των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας που εκδίδει τους μεταβιβαζόμενους τίτλους κατά το χρόνο της μεταβίβασης ή το τίμημα ή αγοραία αξία που αναγράφεται στη σύμβαση μεταβίβασης, εφόσον αυτό είναι υψηλότερο.

Η τιμή κτήσης προσδιορίζεται με βάση την αξία των ιδίων κεφαλαίων της εταιρείας που εκδίδει τους μεταβιβαζόμενους τίτλους κατά τον χρόνο απόκτησης ή το τίμημα που αναγράφεται στη σύμβαση μεταβίβασης κατά το χρόνο της απόκτησης των τίτλων, εφόσον οποιοδήποτε από τα ανωτέρω είναι χαμηλότερο.

Προσδιορισμός υπεραξίας (κτήση από επαχθή αιτία)

Με την ΠΟΛ. 1032/2015 εγκύκλιο διευκρινίστηκε ότι, ως ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων που τηρούν διπλογραφικά βιβλία θα λαμβάνονται τα ίδια κεφάλαια όπως αυτά εμφανίζονται στο τελευταίο πριν την ημερομηνία μεταβίβασης μηνιαίο ισοζύγιο της επιχείρησης. Τυχόν εγγραφές που έχουν γίνει μέχρι την ημερομηνία μεταβίβασης στους λογαριασμούς αυτούς λαμβάνονται υπόψη.

Για τον προσδιορισμό της υπεραξίας που αποκτούν φυσικά πρόσωπα από μεταβιβάσεις τίτλων μη εισηγμένων στην χρηματιστηριακή αγορά επιχειρήσεων που τηρούν διπλογραφικά βιβλία, διευκρινίζονται τα ακόλουθα:

• Σε περιπτώσεις μεταβίβασης τίτλων εταιρείας της οποίας τα ίδια κεφάλαια κατά τον χρόνο απόκτησης από τον μεταβιβάζοντα τους τίτλους είναι αρνητικά, η τιμή κτήσης θεωρείται μηδενική.
• Σε περίπτωση δωρεάν χορήγησης μετοχών στους μετόχους λόγω αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση αποθεματικού από την έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο, ως τιμή κτήσης για αυτούς τους τίτλους, για τον προσδιορισμό της μέσης τιμής κτήσης των μεταβιβαζομένων τίτλων, λαμβάνεται η ονομαστική τους αξία.
• Για τον προσδιορισμό της τιμής κτήσης των τίτλων που μεταβιβάζονται και ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας λαμβάνεται υπόψη, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ΠΟΛ.1032/2015, το τελευταίο πριν την ημερομηνία μεταβίβασης μηνιαίο ισοζύγιο, χωρίς όμως να συνυπολογίζεται τυχόν προσωρινό αποτέλεσμα της περιόδου από τη λήξη του προηγούμενου φορολογικού έτους μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του ισοζυγίου.
• Όταν οι τίτλοι οι οποίοι μεταβιβάζονται αφορούν εταιρεία η οποία έχει προέλθει από μετασχηματισμό άλλων επιχειρήσεων (π.χ. συγχώνευση/διάσπαση) και ο μεταβιβάζων μέτοχος απέκτησε τίτλους ως αντάλλαγμα λόγω του μετασχηματισμού αυτού, τότε για την εξεύρεση της μέσης τιμής κτήσης των μεταβιβαζόμενων τίτλων λαμβάνεται υπόψη η αγοραία αξία των τίτλων αυτών κατά τον χρόνο που ολοκληρώθηκε ο μετασχηματισμός (βάσει της σχέσης ανταλλαγής). Ειδικά στην περίπτωση που η συγχώνευση ή διάσπαση έχει συντελεστεί βάσει των διατάξεων του άρθρου 54 του ΚΦΕ, τότε για την εξεύρεση της μέσης τιμής κτήσης των μεταβιβαζόμενων τίτλων λαμβάνεται υπόψη η λογιστική αξία που είχαν οι ανταλλασσόμενοι τίτλοι αμέσως πριν τον μετασχηματισμό (παρ. 16, άρθρο 54 ΚΦΕ – σχετ. εγκ. ΠΟΛ.1057/2017).
• Για τον προσδιορισμό της τιμής κτήσης στις πιο πάνω περιπτώσεις λαμβάνονται υπόψη και οι εταιρικές πράξεις που έχουν λάβει χώρα μέχρι τον χρόνο της μεταβίβασης, όπως για παράδειγμα, τυχόν αυξήσεις ή μειώσεις κεφαλαίου ανεξάρτητα αν με αυτές μεταβάλλεται ο αριθμός ή η αξία των τίτλων κλπ.
• Η μείωση κεφαλαίου οποιασδήποτε εταιρίας συνεπεία αποχώρησης εταίρου, μέλους ή μετόχου και η επακόλουθη αναπροσαρμογή του ποσοστού συμμετοχής των υπολοίπων δεν συνιστά μεταβίβαση τίτλων.

Προσδιορισμός υπεραξίας (Μη επαχθής αιτία)

Μέχρι 31.12.2017 σε περίπτωση που οι μεταβιβαζόμενοι τίτλοι είχαν αποκτηθεί από κληρονομιά, δωρεά ή γονική παροχή, ως τιμή κτήσης των τίτλων αυτών λαμβανόταν μόνο ο φόρος που καταβλήθηκε (ΠΟΛ. 1032/26.1.2015). Από το φορολογικό έτος 2018 και μετά ως τιμή κτήσης για τίτλους που έχουν αποκτηθεί λόγω κληρονομικής διαδοχής ή μεταβίβασης με χαριστική αιτία, λαμβάνεται η αξία βάσει της οποίας υπολογίστηκε ο φόρος κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής ή χορηγήθηκε απαλλαγή από αυτόν (άρθρο 42§4 ν. 4172/2013, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 115§9 του ν. 4549/2018).

Πρέπει να διαχωριστεί η περίπτωση μεταβίβασης μετοχών εισηγμένων ή μη και εταιρικών μεριδίων που μεταβιβάζονται αιτία θανάτου, δωρεάς ή γονικής παροχής, στην οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις της ΠΟΛ1055/2003.

Χρόνος φορολόγησης

Σε περίπτωση μεταβίβασης τίτλων από οποιοδήποτε πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, για την οποία συμφωνείται τμηματική καταβολή του τιμήματος σε επόμενα φορολογικά έτη, η προκύπτουσα υπεραξία φορολογείται κατά το φορολογικό έτος που λαμβάνει χώρα η μεταβίβαση των τίτλων, ανεξάρτητα από τον χρόνο καταβολής του τιμήματος.

Όταν στη σύμβαση μεταβίβασης (πώληση) τίτλων προβλέπεται καταβολή πρόσθετου τιμήματος, η οποία εξαρτάται από την επέλευση μελλοντικών και αβέβαιων γεγονότων (αναβλητική αίρεση), χρόνος κτήσης του εν λόγω εισοδήματος είναι ο χρόνος πλήρωσης της αίρεσης, χρόνος κατά τον οποίο ο δικαιούχος αποκτά δικαίωμα είσπραξης αυτού (βλ. και την Πολ. 1223/2015). Κατά συνέπεια, για την εφαρμογή των άρθρων 42 και 58 του Κ.Φ.Ε. ως προς το πρόσθετο αυτό τίμημα, το εν λόγω εισόδημα προκύπτει μόνο εφόσον πράγματι πληρωθεί η αναβλητική αίρεση και αποκτάται κατά το χρόνο πλήρωσης της αίρεσης, οπότε και θα καταστεί αυτό απαιτητό. Ειδικότερα, ως προς τα φυσικά πρόσωπα-πωλητές, η υπεραξία επαναϋπολογίζεται και δηλώνεται το πρόσθετο εισόδημα της υπεραξίας στο έτος που προέκυψε, δηλαδή το έτος πλήρωσης της αναβλητικής αίρεσης.

Τέλος, σημειώνουμε ότι τα ανωτέρω εφαρμόζονται σε περίπτωση που ο μεταβιβάζων είναι φυσικό πρόσωπο, καθώς για τα νομικά πρόσωπα το εισόδημα (υπεραξία) που προκύπτει με βάση τα τηρούμενα βιβλία της επιχείρησης και τα αντίστοιχα παραστατικά, θεωρούνται έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 47 του ΚΦΕ, και φορολογούνται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 58 του ΚΦΕ, εκτός εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 48Α Κ.Φ.Ε. ν.4172/2013, σύμφωνα με το οποίο προβλέπεται η απαλλαγή από το φόρο υπεραξίας (15%) σε περίπτωση μεταβίβασης τίτλων, εφόσον ο μεταβιβάζων είναι νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος κράτους μέλους της Ε.Ε. και κατέχει ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο ανώνυμης εταιρίας 10% επί χρονικό διάστημα τουλάχιστο 24 μηνών (για το θέμα αυτό βλ. αναλυτικότερα «Ελληνική Holding: Φορολογικό ευεργέτημα στις μεταβιβάσεις μετοχών και εταιρικών μεριδίων»).

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

*Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Παναγιώτης Παπασταύρος είναι Senior Partner της ARTION AE

H Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω LL.Μ. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

της Βασιλικής Ηλιοπούλου με τη συνεργασία του Γιώργου Δαλιάνη *

Η αύξηση των επιτοκίων των επιχειρηματικών κυρίως δανείων που συνάφθηκαν  με κυμαινόμενο επιτόκιο αλλά και η πρωτοφανής οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας οδήγησε πολλούς δανειολήπτες σε αδυναμία αποπληρωμή των δανειακών τους υποχρεώσεων, ενώ παρατηρήθηκε και το φαινόμενο καταβολής δανείων από εγγυητές. Όμως, τι φορολογικές συνέπειες έχει αυτή η κίνηση;

Εκ των προτέρων θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι στο παρόν εξετάζουμε από φορολογικής σκοπιάς το ζήτημα της αποπληρωμής δανείου από εγγυητή, χωρίς να επεκταθούμε ιδιαίτερα στο αστικό κομμάτι των απαιτήσεων που γεννώνται (εγκυρότητα σύμβασης εγγύησης, δυνατότητα άμυνας του εγγυητή, τρόπος αναγωγής κατά του πρωτοφειλέτη κ.λπ.). Σύμφωνα με το άρθρο 847 Α.Κ. ορίζεται ότι: «με τη σύμβαση της εγγύησης ο εγγυητής αναλαμβάνει απέναντι στο δανειστή την ευθύνη ότι θα καταβληθεί η οφειλή». Όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενη αρθρογραφία («Εγγυητές, υποχρεώσεις και δικαιώματα), τις περισσότερες περιπτώσεις, οι εγγυητές δεν γνωρίζουν ότι ο εγγυητής ευθύνεται με όλη την περιουσία του και φυσικά είναι ψιλά γράμματα για τον εγγυητή ο επιβαλλόμενος στη σύμβαση όρος περί παραίτησης από την ένσταση διζήσεως. Πρέπει, επίσης να επισημανθεί ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση εγγύησης (η οποία υπάγεται στη γενική παραγραφή του ΑΚ) επηρεάζει και τους συγγενείς ή κληρονόμους των εγγυητών.

Τεκμήριο απόκτησης

Στην ΠΟΛ 1076/2015 αναφέρεται ότι η  απόσβεση δανείων και πιστώσεων οποιασδήποτε μορφής θεωρείται δαπάνη απόκτησης που βαρύνει τον λήπτη του δανείου. Σε κάθε περίπτωση όμως εξετάζεται το γεγονός του ποιος πραγματικά καταβάλλει τα σχετικά ποσά. Επομένως, σε δάνειο που έχει  ληφθεί από φυσικό πρόσωπο και (αποδεδειγμένα) εξοφλείται από τον εγγυητή, το τεκμήριο βαρύνει τον εγγυητή, ο οποίος είναι αυτός που πραγματικά καταβάλλει τα ποσά των δόσεων.  Μάλιστα είναι αδιάφορο αν ο εγγυητής είναι ο γονέας, το τέκνο, συγγενικό πρόσωπο ή κάποιος τρίτος (σχετ. ΔΕΔ Θ 139/2022).

Σύμφωνα επίσης με την  ΠΟΛ. 1033/2014 Απόφαση, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την ΠΟΛ. 1054/2015 Απόφαση, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν την υποχρέωση να αποστέλλουν πληροφορίες για τα χρηματικά ποσά που πραγματικά καταβάλλουν οι πελάτες τους για την τοκοχρεωλυτική απόσβεση δανείων, με σαφή διαχωρισμό αν αφορούν σε στεγαστικό ή καταναλωτικό ή άλλο δάνειο και από τις πληροφορίες που λαμβάνει η φορολογική διοίκηση προ συμπληρώνονται και τα ανάλογα πεδία στις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος

Ο φορολογούμενος που δεν συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό που έχει γίνει για το δάνειό του κατά την ηλεκτρονική αποστολή των αρχείων από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. θεωρεί ότι εμφανίζεται λανθασμένα ως υπόχρεος, ή θεωρεί ότι τα ποσοστά που βαρύνουν τον κάθε συνοφειλέτη του δανείου είναι διαφορετικά, ή θεωρεί ότι έχει γίνει λάθος το καταβληθέν ποσό κλ.) έχει τη δυνατότητα καταρχήν να απευθυνθεί στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που έστειλε τα στοιχεία για λογαριασμό του, προκειμένου να γίνει διόρθωση στο υποβληθέν ηλεκτρονικό αρχείο, ή έστω, εναλλακτικά, να του χορηγηθεί έντυπη βεβαίωση.

Φόρος δωρεάς

Σε περίπτωση εξόφλησης του δανείου από εγγυητή, πέρα από το τεκμήριο που βαρύνει τον τελευταίο, το έτερο φορολογικό ζήτημα που τίθεται είναι το ενδεχόμενο να καταλογιστεί κατόπιν ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές (ΚΕΦΟΜΕΠ, ΣΔΟΕ, ΔΟΥ, ΕΛΚΕ) φόρος δωρεάς (ν. 2961/2000). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον εντοπίζεται στην εξόφληση δανείου από εγγυητή-σύζυγο μετά τη λύση του γάμου. Ενώ στην περίπτωση εξόφλησης κατά τη διάρκεια του γάμου, μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς μεταξύ συζύγων (υπενθυμίζουμε ότι από 1.10.2021, ορίστηκε ως αφορολόγητο το ποσό δωρεών μετρητών μεταξύ συζύγων σε οκτακόσιες χιλιάδες (800.000) ευρώ), σε περίπτωση που έχει λυθεί ο γάμος ο φόρος δωρεάς υπολογίζεται σε 40%, καθώς δεν υφίσταται πλέον συζυγική σχέση.

Οι περιπτώσεις να μη θεωρηθεί ότι συντρέχει φόρος δωρεάς είναι:

(α) να συναφθεί σύμβαση δανείου μεταξύ εγγυητή και αρχικού οφειλέτη, με καταβολή των αναλογούντων τελών χαρτοσήμου

(β) η αποδεδειγμένη δικαστική διεκδίκηση του ποσού από τον εγγυητή έναντι του αρχικού οφειλέτη. Σημειώνεται ότι ο εγγυητής έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του πρωτοφειλέτη και υποκαθίσταται στα δικαιώματα του δανειστή (Εφ.Θες. 633/1954, ΣτΕ 1173/1968).

Ωστόσο, σε περίπτωση δανείου που αποπληρώνεται από τον εγγυητή, η αποπληρωμή δεν λογίζεται ως δωρεά προς τον δανειολήπτη, εφόσον έχει συμφωνηθεί κάποιο αντάλλαγμα, όπως π.χ. η εκχώρηση μισθωμάτων – απαιτήσεων του δανειολήπτη προς τον εγγυητή. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι μετά από έλεγχο καταλογίσθηκε  φόρος δωρεάς για το ποσό των δόσεων που καταβλήθηκαν από τον εγγυητή και υπερέβαινε το ύψος των μισθωμάτων, το οποίο ως εκ τούτου θεωρήθηκε ότι καλύπτεται από την περιουσία του εγγυητή χωρίς την παροχή ανταλλάγματος. Ωστόσο, μετά από άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής η Διοίκηση έκρινε ότι η εν λόγω δωρεά δεν υφίσταται, βασιζόμενη σε κρίσιμο όρο του ιδιωτικού συμφωνητικού εκχώρησης των μισθωμάτων που είχαν συνάψει τα μέρη. Συγκεκριμένα, η σύμβαση προέβλεπε δυνατότητα επέκτασης της διάρκειας της εκχώρησης των μισθωμάτων μέχρι του σημείου της ολικής εξόφλησης του ποσού του δανείου που κατέβαλε ο εγγυητής με την είσπραξη των αντίστοιχων μισθωμάτων.

Συνεπώς, ναι μεν έχει την δυνατότητα ο εγγυητής να καταβάλει αντί του πρωτοφειλέτη το ποσό του δανείου, προκειμένου να αποφύγει τη λήψη αναγκαστικών μέτρων είσπραξης σε βάρος του, όμως, μία τέτοια κίνηση έχει φορολογικές συνέπειες που ποικίλουν ανάλογα με τις ειδικότερες περιστάσεις κάθε υπόθεσης.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

*Η Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION AE.

Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία του Γιάννη Αρτσίτα και της Νατάσας Δαλιάνη*

Οι υποθέσεις που ελέγχονται από τις φορολογικές αρχές (ΕΛΚΕ, ΔΟΥ ΣΔΟΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ, ΥΕΔΔΕ), επιλέγονται με απόφαση του Διοικητή με βάση κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, στοιχεία από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές πληροφόρησης ή, εξαιρετικά, με βάση άλλα κριτήρια, τα οποία καθορίζονται από τον Διοικητή και δεν δημοσιοποιούνται. Ένα βασικό κριτήριο είναι η πορεία του συντελεστή μικτού κέρδους.

Με βάση την υπ’ αριθ. Α1215/2023 απόφαση της ΑΑΔΕ όπως αυτή τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. Α.1039/2024 το έτος 2024 θα διενεργηθούν είκοσι επτά χιλιάδες πεντακόσιοι (27.500) πλήρεις και μερικοί φορολογικοί έλεγχοι από τις ελεγκτικές υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικών Λειτουργιών (Γ.Δ.Φ.Λ.), πλην των Υ.Ε.Δ.Δ.Ε., είκοσι πέντε χιλιάδες τετρακόσιοι (25.400) μερικοί επιτόπιοι έλεγχοι για τη διαπίστωση της ορθής εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων και δύο χιλιάδες πεντακόσιοι (2.500) έλεγχοι για τη διαπίστωση της ορθής εκπλήρωσης των υποχρεώσεων στη φορολογία μεταβίβασης ακινήτων, κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών.

Μία από τις κλασικές περιπτώσεις φορολογικού προφίλ που επιλέγονται για έλεγχο είναι οι επιχειρήσεις που παρουσιάζουν μεγάλες αυξομειώσεις στο συντελεστή μικτού κέρδους.

Προς κατανόηση των συγκεκριμένων διατάξεων παραθέτουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα με τη διάρθρωση των αποτελεσμάτων μιας επιχείρησης  που τηρεί διπλογραφικά βιβλία.

Όπως προκύπτει, υπάρχει διακύμανση του ποσοστού μικτού κέρδους μεταξύ των ετών, που δεν δικαιολογείται, διότι η επιχείρηση δεν έχει αλλάξει τη γκάμα των προϊόντων που εμπορεύεται και την εμπορική της πολιτική. Επίσης, λαμβάνουμε ως δεδομένο ότι από σύγκριση με ομοειδείς επιχειρήσεις του κλάδου, παρατηρείται  απόκλιση από το μέσο όρο μικτού κέρδους του κλάδου που δραστηριοποιείται η επιχείρηση.

Μετά την πρόσφατη τροποποίηση (ν. 5073/2023) του άρθρου 28 του ν. 4172/2013 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος), προστέθηκε ρητά ότι όταν δεν επαληθεύεται ο συντελεστής μικτού κέρδους που προκύπτει από τα δηλούμενα αποτελέσματα με αυτόν που προκύπτει βάσει των παραστατικών αγορών και πωλήσεων ή υπάρχει αδικαιολόγητη μεταβολή αυτού μεταξύ διαδοχικών ετών, μπορούν να εφαρμοστούν οι έμμεσες τεχνικές ελέγχου, δηλαδή να διενεργηθεί επί της ουσίας εξωλογιστικός προσδιορισμός των κερδών της επιχείρησης.

Με βάση αυτές διαπιστώσεις η επιχείρηση μπορεί να επιλεγεί  για έλεγχο. Κατά τον έλεγχο, η ελεγκτική αρχή είναι υποχρεωμένη να εφαρμόσει την παράγραφο 5 της εγκυκλίου Α.1293/2019 για την επαλήθευση του συντελεστή μικτού κέρδους, βάσει των αγορών και πωλήσεων και εάν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη διαφορά οι ελεγκτικές υπηρεσίες θα προσπαθήσουν να υπολογίσουν τα διαφεύγοντα εισοδήματα. Επίσης, ο έλεγχος έχει στη διάθεσή του τις Α.1008/2020 και Ε.2016/2020 εγκυκλίους που του παρέχουν οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών προσδιορισμού του εισοδήματος και πιο συγκεκριμένα για τις μεθόδους της αρχής των αναλογιών και της σχέσης τιμής πώλησης προς το συνολικό όγκο του κύκλου εργασιών.

Οι ελεγκτικές διαδικασίες διαπίστωσης του συντελεστή μικτού και καθαρού κέρδους είναι εξαιρετικά δύσκολες σε απλογραφικά βιβλία και σε επιχειρήσεις που απαλλάσσονται της σύνταξης απογραφής, ιδιαίτερα δε, σε επιχειρήσεις λιανικής και εμπορίας πολλών ειδών, όπως για παράδειγμα σε παντοπωλεία. Μάλιστα, θα λέγαμε ότι σε ορισμένους κλάδους είναι σχεδόν ανέφικτη η εφαρμογή των εμμέσων τεχνικών ελέγχου και ιδιαίτερα της αρχής των αναλογιών, με βάση την οποία, κατόπιν επαλήθευσης του κόστους πωληθέντων, προσδιορίζεται το πραγματικό περιθώριο μικτού κέρδους, ακριβώς επειδή για τον υπολογισμό του κόστους πωληθέντων λαμβάνεται υπόψιν το αρχικό απόθεμα, οι αγορές της χρήσης και το τελικό απόθεμα, που όμως όπως είδαμε στα απλογραφικά βιβλία λόγω απαλλαγής από τη σύνταξη απογραφής, δεν είναι διαθέσιμο το αρχικό και τελικό απόθεμα. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. φαρμακεία, αν και διαθέτουν πολλά είδη, είναι πολύ εύκολο για τον έλεγχο να εντοπίσει την αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη, γιατί τα φάρμακα έχουν προκαθορισμένες τιμές αγοράς και πώλησης άρα έχουν σταθερό συντελεστή κέρδους.

Περαιτέρω, σε επιχειρήσεις με λίγα είδη είναι ευκολότερος ο προσδιορισμός του ΣΜΚ και ΣΚΚ και κατά συνέπεια του διαφεύγοντος εισοδήματος. Κλασικό παράδειγμα είναι η χονδρική πώληση καπνοβιομηχανικών προϊόντων (πρατήριο τσιγάρων) (βλ. αποφάσεις ΔΕΔ Θεσσαλονίκης 1191/2020 και 1743/2020).

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες, όμως, έχουν επιδείξει εξαιρετικές επιδόσεις ελέγχου σε επιχειρήσεις με πολλά είδη, ιδιαίτερα σε επιχειρήσεις εστίασης και έχουν προσδιορίσει πολλά διαφεύγοντα εισοδήματα, όμως το τίμημα σε ανθρωποώρες ήταν βαρύ και το αποτέλεσμα ασύμφορο λόγω του μικρού καταλογισμού φόρων. Η απαλλαγή σύνταξης απογραφής (απόλυτα αιτιολογημένη σε μικρές επιχειρήσεις) καθώς και η έλλειψη  αντικειμενικών κανόνων ελέγχου, έχει δημιουργήσει στρεβλώσεις, μεγέθυνση της φοροδιαφυγής και προστριβές κατά τον έλεγχο. Παρατηρούνται φαινόμενα, όπου το κόστος αγορών είναι μεγαλύτερο από τις πωλήσεις, διότι στο τέλος της χρήσης η επιχείρηση κάνει μαζικές αγορές είτε από εμπορική πολιτική είτε για διαμόρφωση του φορολογητέου εισοδήματος και μάλιστα κινείται εντός των ορίων της νομοθεσίας, χωρίς βέβαια να αποκλείεται και η περί του αντιθέτου κρίση, με βάση τον κανόνα αποφυγής των καταχρήσεων (άρθρο 38 του ν. 4174/2013 περί τεχνητών διευθετήσεων).

Για παράδειγμα μια επιχείρηση που την 30η Δεκεμβρίου παρουσιάζει κέρδη 50.000 ευρώ και την 31η Δεκεμβρίου αγοράζει μια ποσότητα εμπορευμάτων 45.000 και μειώνει τα κέρδη στα 5.000 ευρώ και φυσικά είναι μια νόμιμη και συνήθης διαδικασία διαμόρφωσης των αποτελεσμάτων. Επίσης, παρατηρείται το φαινόμενο εμφάνισης αρνητικού μικτού κέρδους (περισσότερες αγορές από τις πωλήσεις), ιδιαίτερα σε νεοσύστατες επιχειρήσεις που απαλλάσσονται από τη σύνταξη απογραφής, οι οποίες αυξάνουν τα πραγματικά τους αποθέματα, τα οποία προφανώς νομίμως διαφέρουν από τα φορολογικά τα οποία στις περιπτώσεις αυτές είναι μηδενικά.

Προς αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων πιστεύουμε ότι η διοίκηση οφείλει να εφαρμόσει εργαλεία προσδιορισμού των αποτελεσμάτων. Η λογική του καθορισμού των συντελεστών καθαρού κέρδους του άρθρου 32 του ν. 2238/1994 και η λογική της αυτοπεραίωσης του ν. 3296/2004 μπορούν να γίνουν εργαλεία υποβοήθησης όλων των εμπλεκομένων, λογιστών, ελεγκτικών οργάνων, αλλά κυρίως των επιχειρηματιών. Στην κατεύθυνση αυτή, είναι σκόπιμο να κινηθούν και τα κλαδικά επιμελητήρια με προτάσεις για καθορισμό συντελεστών μικτού κέρδους για περιορισμό του αθέμιτου ανταγωνισμού μεταξύ των μελών τους. Εάν δεν υπάρξει τέτοια προσέγγιση, ο ελεγκτικός μηχανισμός θα δαπανά χρόνο και χρήματα χωρίς λόγο με τον έλεγχο υποθέσεων με μικρή φοροδοτική ικανότητα ή θα αφήσει ανεξέλεγκτες τις μικρές επιχειρήσεις και ό,τι ήθελε προκύψει.

Καταληκτικά, επισημαίνουμε ότι οι μεγάλες διακυμάνσεις του συντελεστή κέρδους ανοίγουν την πόρτα για την εφαρμογή των έμμεσων τεχνικών ελέγχου, με βάση τις οποίες επαναπροσδιορίζεται το καθαρό κέρδος της επιχείρησης, π.χ. ανάγοντας τις αγορές από προμηθευτές σε πωλήσεις. Το ίδιο ισχύει και για τις συνεχείς ζημιογόνες χρήσεις, για τις οποίες θα επανέλθουμε με επόμενο άρθρο μας. Τέλος, με τον νέο τρόπο τεκμαρτού υπολογισμού κερδών που θα ισχύσει από τη χρήση 2023 οι φορολογούμενοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με κάποια εκ των προτέρων καθορισμένα κριτήρια υπολογισμού των κερδών τους, π.χ. το τεκμαρτό εισόδημα προσαυξάνεται και ανάλογα με τον τζίρο της επιχείρησης. Δηλαδή στην περίπτωση που ο τζίρος είναι μεγαλύτερος από τον μέσο όρο της δραστηριότητας (ΚΑΔ) της προηγούμενης χρήσης, το φορολογητέο εισόδημα θα αυξάνεται:  (α) 35% για όσους ο ετήσιος τζίρος είναι μεγαλύτερος του 100% του μέσου όρου του ετήσιου τζίρου του ΚΑΔ των μεγαλύτερων εσόδων. (β) 70% για όσους ο ετήσιος τζίρος είναι μεγαλύτερος του 150% του μέσου όρου του ετήσιου τζίρου του ΚΑΔ των μεγαλύτερων εσόδων. (γ) 100% για όσους ο ετήσιος τζίρος είναι μεγαλύτερος του 200% του μέσου όρου του ετήσιου τζίρου του ΚΑΔ των μεγαλύτερων εσόδων, με ανώτατο όριο τις 50.000 ευρώ. Γίνεται αντιληπτό, λοιπόν, ότι μειώνονται τα περιθώρια φοροαποφυγής, καθώς εξετάζεται πλέον ως κριτήριο ο τζίρος που διαμορφώνει με συντελεστές τεκμαρτά το φορολογητέο κέρδος.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Γιάννης Αρτσίτας  είναι Senior Accountant & Υπεύθυνος του τμήματος Φυσικών Προσώπων της Artion A.E.

H Νατάσα Δαλιάνη είναι Senior Partner της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη *

Τα φιλοδωρήματα είναι μία συνηθισμένη πρακτική στην χώρα μας. Είναι μία έμπρακτη πράξη αναγνώρισης απέναντι σε κάποιον εργαζόμενο για τη συνέπεια, τον επαγγελματισμό και την εξυπηρέτηση. Κυρίως τα συναντάμε σε ξενοδοχεία και εστίαση, αλλά το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται και σε άλλες δραστηριότητες.

Στα φιλοδωρήματα υπάρχει μία σημαντική διάκριση ως προς την φορολογικής και ασφαλιστική αντιμετώπισή τους.

α. Τα ποσά που θεωρούνται φιλοδωρήματα αλλά υπολογίζονται ως ποσοστό επί της αξίας των εκδιδόμενων λογαριασμών π.χ. αξία ενός μενού 100 ευρώ πλέον φιλοδώρημα 11% επί της αξίας, ήτοι σύνολο 111 ευρώ. Στο ποσό αυτό ή εμπεριέχεται ο ΦΠΑ ή επιβάλλεται επιπλέον ο αναλογών ΦΠΑ. Τα ποσά αυτά αποτελούν έσοδα της επιχείρησης, η απόδοσή τους στους εργαζομένους αποτελεί μισθοδοτικό κόστος και επιβαρύνεται με τις ανάλογες εισφορές ασφαλιστικών ταμείων και φόρο εισοδήματος.

β. Τα ποσά που θεωρούνται φιλοδωρήματα, αλλά δίνονται προαιρετικά από τους πελάτες προς τους εργαζόμενους χωρίς να μεσολαβεί η επιχείρηση, στο πλαίσιο επιβράβευσης ένεκα της ικανοποίησης για τις ληφθείσες υπηρεσίες. Τα χρήματα αυτά δεν αποτελούν έσοδο της επιχείρησης και απαγορεύεται οποιαδήποτε διακράτηση από αυτή. Όπως είναι φυσικό απαλλάσσονται από ΦΠΑ και οποιοδήποτε τέλος. Τα ποσά αυτά σύμφωνα με την παρ. 3 περιπτ. α’ του άρθρου 12 του ν. 4172/2013 θεωρούνται εισοδήματα από μισθωτή εργασία και φορολογούνται μαζί με τις κανονικές αποδοχές που λαμβάνει ο εργαζόμενος.

Ως προς τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις των φιλοδωρημάτων θα επανέλθουμε με νεότερο άρθρο μας.

Τα εισπραχθέντα φιλοδωρήματα κατανέμονται σύμφωνα με τις ισχύουσες ενδοεπιχειρησιακές συνήθειες μεταξύ των εργαζομένων και ανεξάρτητα από τον τρόπο καταβολής (μετρητά ή μέσω κάρτας) αποδίδονται μέσω τράπεζας στους εργαζομένους, διότι αποτελούν αμοιβές από μισθωτή εργασία.

Δυστυχώς, η Διοίκηση δεν έχει πάρει ξεκάθαρη θέση τόσο στο ασφαλιστικό όσο και στο φορολογικό κομμάτι για ένα θέμα που απασχολεί την πλειονότητα των επιχειρήσεων και εργαζομένων στον τουρισμό. Η ασάφεια των διατάξεων μπορεί να οδηγήσει τα ελεγκτικά όργανα (ΕΛΚΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΥΕΔΔΕ, ΣΔΟΕ, Επιθεώρηση Εργασίας και ΕΦΚΑ) σε λανθασμένες επιβολές φόρων και εισφορών.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Nίκης Χατζοπούλου και του Παύλου Πένητα *

Όταν διενεργείται ένας φορολογικός έλεγχος από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές (Ελεγκτικά Κέντρα, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ, ΣΔΟΕ, ΥΕΔΔΕ, κ.λπ.) μπορεί να γίνει χρήση του όρου «τεχνητή διευθέτηση», ιδίως στις περιπτώσεις όπου δεν παραβιάζεται ευθέως μία νομοθετική διάταξη, αλλά παρατηρείται μία ασυνήθης με εμπορικούς όρους συναλλαγή που ως μοναδικό στόχο έχει την φοροαποφυγή. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι φορολογικές αρχές μπορούν να αγνοήσουν την εν λόγω κίνηση (τεχνητή διευθέτηση, όπως ονομάζεται) και να καταλογίσουν το ποσό του φόρου που εξαιτίας αυτής της κίνησης εξοικονομήθηκε.

Είναι πολλές οι φορές που οι φορολογούμενοι αναζητούν τρόπους για να μειώσουν το ποσό του οφειλόμενου φόρου, μάλιστα τις περισσότερες φορές οι μέθοδοι που εφαρμόζονται βρίσκονται εντός του πλαισίου νομιμότητας ελιγμών που επιτρέπει η φορολογική νομοθεσία.

Π.χ. σύσταση εταιρείας ΟΕ με ποσοστό συμμετοχής Ετερόρρυθμου εταίρου 1% προκειμένου η ΟΕ (και μέσω αυτής ο ομόρρυθμος εταίρος) να μην φορολογείται με την δυσμενή κλίμακα που ισχύει για τις ατομικές επιχειρήσεις, αλλά με τον flat συντελεστή των νομικών προσώπων (σήμερα 22%). Αυτή είναι μία επιλογή που είναι πλήρως νόμιμη, ακόμη και αν οδηγεί σε μείωση του ποσού του αποδιδόμενου φόρου.

Είναι, όμως, και κάποιες άλλες φορές που οι φορολογούμενοι υπερβαίνουν τα εσκαμμένα σχετικά με το πλαίσιο της φορολογικής νομοθεσίας και προβαίνουν σε κινήσεις που ως μοναδικό στόχο έχουν την αποφυγή καταβολής φόρων, ενώ με εμπορικούς και οικονομικούς όρους οι κινήσεις-συναλλαγές αυτές δεν φαίνονται ως συνήθεις ή αιτιολογημένες.

Παραδείγματα

• μίσθωση ακινήτου από φυσικό πρόσωπο σε εταιρεία και εν συνεχεία υπεκμίσθωση ακινήτου από την εταιρεία προκειμένου να αποφευχθεί η φορολογία εκμισθώσεων για τα φυσικά πρόσωπα
• μεταβίβαση ακινήτου από νομικό πρόσωπο σε φυσικό και μεθεπόμενη μεταβίβαση ακόμη και αν πληρούνται τα χρονικά όρια των άρθρων 21 και 41 του ΚΦΕ, προκειμένου να μην εμπίπτει η συναλλαγή στη φορολόγηση επιχειρηματικής δραστηριότητας
• ανέγερση και πώληση ακινήτου από φυσικό πρόσωπο, προκειμένου να αποφευχθεί η φορολόγηση επιχειρηματικής δραστηριότητας
• γονική παροχή μεταξύ συγγενών πχ γιός σε πατέρα και στη συνέχεια δωρεά σε εγγόνι,  δωρεά σε σύζυγο και μετά σε παιδί, προκειμένου να επωφεληθούν τα πρόσωπα από τις φοροαπαλλαγές.

Η νομική βάση για την επιβολή φόρων λόγω «τεχνητής διευθέτησης» εκ μέρους του φορολογούμενου είναι το άρθρο 39 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (πρώην άρθρο 38), σύμφωνα με το οποίο ορίζεται ότι: «Kατά τον προσδιορισμό του φόρου, η Φορολογική Διοίκηση δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων οι οποίες, έχοντας συσταθεί με κύριο σκοπό ή με έναν από τους κύριους σκοπούς την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που ματαιώνει το αντικείμενο ή τον σκοπό των εφαρμοστέων φορολογικών διατάξεων, δεν είναι γνήσιες, συνεκτιμώμενων όλων των σχετικών στοιχείων και περιστάσεων».

 Σχετικά με το θεωρητικό πλαίσιο του όρου της τεχνητής διευθέτησης έχουμε ήδη αναφερθεί στο άρθρο μας με τίτλο «Η «τεχνητή διευθέτηση» ως εργαλείο επιβολής φόρων». Στο παρόν άρθρο θα θέλαμε να καταγράψουμε μερικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί και αφορούν την έννοια της «τεχνητής διευθέτησης».

– Αύξηση κεφαλαίου υπέρ το άρτιο σε μονομετοχική εταρεία, χωρίς μεταβολή των μετόχων θεωρήθηκε ότι συνιστά μεθόδευση για την αποφυγή καταβολής φόρου συγκέντρωσης κεφαλαίων και την διατήρηση επί μακρόν αφορολόγητων αποθεματικών. Στην κρίση αυτή του ελέγχου αλλά και της ΔΕΔ συνετέλεσε και το γεγονός ότι η εταιρεία ήταν ζημιογόνα και ότι η διαφορά υπέρ το άρτιο ήταν πολλαπλάσια σε σχέση με την ονομαστική αξία της μετοχής (βλ. ΔΕΔ Αθήνας 964/2023).

– Η ίδρυση βουλγαρικής εταιρείας και η τιμολόγηση μέσω αυτής για την εμπορική δραστηριότητα της ελληνικής εταιρείας συνιστά μη γνήσια άρα τεχνητή διευθέτηση, η οποία δεν δικαιολογείται με εμπορικούς λόγους αλλά έγινε μόνο για την απόκτηση σημαντικού φορολογικού πλεονεκτήματος που ματαιώνει το αντικείμενο των εφαρμοστέων φορολογικών διατάξεων και οδηγεί σε φοροαποφυγή (βλ. ΔΕΔ Αθήνας 3167/2022).

– Η μεταφορά φορολογητέας ύλης (εν προκειμένω με υποτιμολογημένες μεταβιβάσεις δικαιωμάτων), από ατομική επιχείρηση σε συνδεδεμένη εταιρεία, με σκοπό τη φορολόγηση αυτής με χαμηλότερο μεσοσταθμικό συντελεστή φόρου, συνιστά τεχνητή διευθέτηση (βλ. ΔΕΔ Θεσσαλονίκης ΔΕΔ 2631/2019). Υπενθυμίζουμε ότι η τεκμηρίωση των ενδοομιλικών συναλλαγών (transfer pricing) σε αυτό ακριβώς αποσκοπεί, δηλαδή στο να τεκμηριώσει ότι οι συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων γίνονται με βάση τους συνήθεις εμπορικούς όρους της αγοράς και όχι με σκοπό τη μεταφορά φορολογητέας ύλης από τη μία εταιρεία στην άλλη.

– Η καταβολή υπερβάλλοντος ποσού αποζημίωσης απόλυσης σε μισθωτή-αντιπρόεδρο ΔΣ κρίθηκε ότι συνιστά λογιστική διαφορά για την καταβάλλουσα εταιρεία, καθώς το ποσό της αποζημίωσης ήταν το διπλάσιο από το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις και δεν εξηγείται ο λόγος για τον οποίο δεν ζητήθηκε η επιστροφή της καταβληθείσας αποζημίωσης δεδομένου ότι η αποζημίωση απόλυσης καταβάλλεται στον εργαζόμενο με σκοπό να αμβλύνει τις δυσμενείς συνέπειες της απώλειας της θέσεως εργασίας του, γεγονός που δεν υφίσταται στην προκειμένη περίπτωση αφού επαναπροσλήφθηκε την 22/01/2015 στην ίδια θέση (ΔΕΔ Αθήνας 1050/2020).

Κατόπιν των ανωτέρω, βλέπουμε ότι ο γενικός κανόνας απαγόρευσης των καταχρήσεων (tax avoidance) τυγχάνει ευρείας εφαρμογής από τις φορολογικές αρχές, ιδίως στις περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει κάποια ευθεία παραβίαση διάταξης φορολογικού δικαίου, αλλά ο φορολογούμενος εκμεταλλεύεται νομοθετικά κενά, παραβαίνοντας όχι απαραίτητα το γράμμα, αλλά κατά βάση το πνεύμα/σκοπό του νόμου προκειμένου να φοροδιαφύγει. Είναι σαφές ότι λόγω της γενικότητας της διατύπωσης του άρθρου αποτελεί μία περίπτωση στην οποία θα πρέπει να καταφεύγει με φειδώ η Φορολογική Διοίκηση και η διάταξη αυτή θα πρέπει να ερμηνεύεται στενά. Επίσης, η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 39 ΚΦΔ προϋποθέτει τη συνολική ανάλυση και αξιολόγηση της διευθέτησης ή σειράς διευθετήσεων από τη Φορολογική Διοίκηση, η οποία φέρει και το σχετικό βάρος της απόδειξης, υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Εξάλλου, όπως αποτυπώνεται και στην αιτιολογική έκθεση του νόμου, θα πρέπει το εν λόγω άρθρο να εφαρμόζεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις τεχνητών σχημάτων φοροαποφυγής, με ιδιαίτερη προσοχή και σχολαστικότητα ως προς την αιτιολόγηση, διότι σε διαφορετική περίπτωση μπορεί από εργαλείο φορολόγησης να καταλήξει εργαλείο αυθαιρεσίας.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION Α.Ε.

Ο Παύλος Πένητας είναι Senior Business Consultant της GRAND VALUE Α.Ε., εταιρείας του Ομίλου ARTION.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Κατερίνας Μουσελίμη *

Τις κοινοπραξίες τις συναντάμε κυρίως σε τεχνικά έργα (δημόσια – ιδιωτικά), στις ανεγέρσεις/αντιπαροχές οικοδομών, εκμετάλλευση πλοίων, διαχείριση χαρτοφυλακίων, τουριστικές μονάδες. Πλέον σήμερα απαντάται εκτεταμένα στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα και έχει ως σκοπό άτυπα να συνενώσει πολλές μικρές επιχειρήσεις, ώστε να αποτελέσει το αντίπαλο δέος έναντι των μεγάλων οντοτήτων.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται όλο και συχνότερα η δημιουργία κοινοπραξίας, ως ένωση πολλών επιχειρήσεων που αντιτάσσεται έναντι των μεγάλων οντοτήτων και έχει επικρατήσει πλέον και στον κλάδο των τουριστικών επιχειρήσεων. Στο σημείο αυτό θέλουμε να επισημάνουμε και προς αποφυγή σύγχυσης ότι δεν αναφερόμαστε στο management ξενοδοχείων. Με την σύμβαση management ξενοδοχείων, ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου αναθέτει την πλήρη διαχείριση και διοίκηση της μονάδας στη διαχειρίστρια εταιρεία, πράγμα τελείως διαφορετικό.

Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 293 του ν. 4072/20212, η κοινοπραξία είναι εταιρεία χωρίς νομική προσωπικότητα. Εφόσον καταχωρισθεί στο ΓΕΜΗ ή εμφανίζεται προς τα έξω, αποκτά ως ένωση προσώπων ικανότητα δικαίου και πτωχευτική ικανότητα.

Προς κατανόηση της λειτουργίας της κοινοπραξίας θα παραθέσουμε τα ακόλουθα παραδείγματα:

1. Τέσσερις ιδιοκτήτες ξενοδοχείων αποφασίζουν να ιδρύσουν μία κοινοπραξία για να αντιμετωπίσουν από κοινού τα κόστη marketing, λογιστικής παρακολούθησης, διαφήμισης, προσέλκυσης στελεχών, και εν γένει για τη μείωση κόστους διαχείρισης και λοιπών εξόδων. Τα τέσσερα ξενοδοχεία μαζί με όλα τα περιουσιακά τους στοιχεία, όπως εξοπλισμός και μεταφορικά μέσα, εισφέρονται άτυπα στην κοινοπραξία χωρία καμία μεταβίβαση ή υπενοικίαση και στο όνομα της κοινοπραξία (ένα ΑΦΜ) γίνεται η εκμετάλλευση των ξενοδοχείων. Στο τέλος της χρήσης τα κέρδη ή ζημίες διανέμονται στις τέσσερις ανεξάρτητες εταιρείες σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο καταστατικό.

2. Εκτός από την εκμετάλλευση των ξενοδοχείων του πρώτου παραδείγματος, θα μπορούσαν στην ίδια ή σε άλλη κοινοπραξία να μπουν

και τα καταστήματα που υπάρχουν εντός ή εκτός των ξενοδοχείων.

3. Στην κοινοπραξία σύμφωνα με τον ν. 4072/2012 μπορούν να συμμετάσχουν και φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν επαγγελματική ή εμπορική δραστηριότητα. Έτσι στα ανωτέρω παραδείγματα θα μπορούσαν να εισέλθουν και φυσικά πρόσωπα τα οποία έχουν ένα ακίνητο που εκμεταλλεύονται μέσω airbnb.

Σημειώνουμε ότι η κοινή εκμετάλλευση των τουριστικών μονάδων στο πλαίσιο κοινοπραξίας μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά όσον αφορά ενδεχόμενες διενέξεις στις οικογενειακές επιχειρήσεις οι οποίες έχουν ανεξάρτητες ιδιοκτησίες, με την έννοια ότι δεν μεταβάλλεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά κατανέμονται τα κέρδη και τα κόστη.

 Παράδειγμα:

Δύο ξενοδοχειακές επιχειρήσεις όμορες (μεσοτοιχία) που ανήκουν σε διαφορετικά πρόσωπα της ίδιας οικογένειας, συμπράττουν στο πλαίσιο κοινοπραξίας και με τον τρόπο αυτό δεν αποτελούν ανταγωνισμό η μία προς την άλλη, μοιράζονται τα κόστη, αλλά και τα έσοδα.

Νομικό πλαίσιο

Όπως προαναφέραμε η κοινοπραξία είναι μία μορφή συνεργασίας περισσότερων επιχειρήσεων χωρίς ιδιαίτερη νομοθετική ρύθμιση και χωρίς ξεχωριστή νομική προσωπικότητα. Ο σκοπός της είναι πάντα οικονομικός. Η κοινοπραξία δεν θίγει την αυτοτέλεια των επιχειρήσεων. Στην κατάρτιση της σύμβασης τα μέλη είναι ελεύθερα να ρυθμίσουν στοιχεία όπως οργάνωση, λειτουργία, κεφάλαιο, διανομή κερδών, είσοδο και έξοδο των μελών της.

Η σύσταση, είσοδος και έξοδος μέλους καθώς και η λύση της κοινοπραξίας είναι εύκολη και χωρίς ιδιαίτερες διατυπώσεις.

Περαιτέρω, με την εγκύκλιο ΔΕΛ Ε 1044619ΕΞ 2018 που κάνει αποδεκτή την υπ’ αριθ. 259/2017 γνωμάτευση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, είναι υποχρεωτική η καταχώρηση στο ΓΕΜΗ κοινοπραξίας που ασκεί εμπορική δραστηριότητα.

Συστατικό έγγραφο

Η κοινοπραξία συστήνεται με ιδιωτικό συμφωνητικό. Εφόσον η κοινοπραξία ασκεί εμπορική δραστηριότητα, καταχωρίζεται υποχρεωτικά στο Γ.Ε.ΜΗ. και εφαρμόζονται ως προς αυτήν αναλόγως οι διατάξεις για την ομόρρυθμη εταιρεία.

Τήρηση βιβλίων – Ισχύον καθεστώς

Ισχύουν οι διατάξεις του ν. 4308/2014 (ΕΛΠ). Η κοινοπραξία ως οντότητα της παρ. 2γ του άρθρου 1 του Ν 4308/2015, τηρεί απλογραφικά βιβλία εφόσον ο κύκλος εργασιών ανέρχεται μέχρι και 1.500.000 ευρώ.  Μια κοινοπραξία της οποίας ο κύκλος εργασιών, για δύο συνεχή έτη, υπερβεί το ποσό των € 1.500.000, εντάσσεται στην προβλεπόμενη κατηγορία, τηρεί διπλογραφικό σύστημα και συντάσσει ισολογισμό.

Υποχρεώσεις Φ.Π.Α.

Οι κοινοπραξίες έχουν υποχρέωση τήρησης όλων των διατάξεων περί Φ.Π.Α.

Εισόδημα

Στις κοινοπραξίες ανεξάρτητα από την κατηγορία βιβλίων, το φορολογητέο εισόδημα φορολογείται με συντελεστή 22%. Για τις κοινοπραξίες που τηρούν διπλογραφικό σύστημα, εκτός του φόρου με ποσοστό 22%, κατά την διανομή των κερδών στα μέλη επιβάλλεται και παρακράτηση φόρου μερισμάτων 5%.

Υπάρχει όμως απαλλαγή παρακράτησης κατά εφαρμογή των άρθρων 48 και 63 του ν.4172/2013 όπως ισχύει για τα μερίσματα των εταιρειών που ανήκουν σε ομίλους. Σε αυτές τις διατάξεις εμπίπτουν και τα μερίσματα που διανέμονται από κοινοπραξίες στα μέλη τους. Η διοίκηση εξέδωσε την ερμηνευτική ΠΟΛ.1039/26.1.2015 στην οποία επισημαίνεται, ότι ο λήπτης των μερισμάτων πρέπει να είναι κατά ρητή διατύπωση του νόμου νομικό πρόσωπο και όχι φυσικό πρόσωπο και νομική οντότητα (π.χ. συνεταιρισμός κλπ). Κατά συνέπεια, τα μερίσματα που καταβάλλονται από μια κοινοπραξία σε μια νομική οντότητα δεν εμπίπτουν στις διατάξεις αυτού και δεν απαλλάσσονται της παρακράτησης φόρου.

Παράδειγμα: Σε μια κοινοπραξία τεχνικών έργων που τηρεί διπλογραφικό λογιστικό σύστημα που έχει 840.000 € κέρδη προς διανομή (1.000.000 – 220.000 φόρος εισοδήματος = 780.000) συμμετέχουν οι:

α) Η Ελληνική Ανώνυμη Τεχνική εταιρεία ΑΛΦΑ ΑΕ με ποσοστό 35%

β) Η αλλοδαπή Ανώνυμη Τεχνική εταιρεία SIGMA SA με ποσοστό 35% και

γ) Ένας Έλληνας ΧΨ φυσικό πρόσωπο με ποσοστό 30%. Κατά τη διανομή του μερίσματος δεν θα γίνει παρακράτηση φόρου 5% στην Ελληνική Ανώνυμη εταιρεία, το ίδιο ισχύει και για την αλλοδαπή Ανώνυμη Τεχνική εταιρεία εφόσον υπάρχει σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας μεταξύ Ελλάδος και της χώρας που εδρεύει η αλλοδαπή Ανώνυμη Τεχνική εταιρεία. Για το φυσικό πρόσωπο θα γίνει κανονικά παρακράτηση φόρου μερισμάτων 5%.

Για να ισχύει η απαλλαγή παρακράτησης πρέπει το μέλος της κοινοπραξίας να είναι νομικό πρόσωπο και να:  α) Κατέχει μετοχές, μερίδια ή συμμετοχή τουλάχιστον (10%), βάσει αξίας ή αριθμού στο μετοχικό κεφάλαιο ή δικαιώματα σε κέρδη, δικαιώματα ψήφου του φορολογούμενου που προβαίνει στη διανομή,

β) διακρατεί το ελάχιστο ποσοστό κατοχής μετοχών ή μεριδίων ή συμμετοχής για τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες,

γ) περιλαμβάνεται στους τύπους που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι μέρος Α της οδηγίας 2011/96/ΕΕ (οδηγία μητρικών-θυγατρικών),

δ) είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε., σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού και δεν θεωρείται φορολογικός κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε. κατ’ εφαρμογή όρων σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συναφθεί με αυτό το τρίτο κράτος και

ε) υπόκειται χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής, σε έναν από τους φόρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι μέρος Β της οδηγίας μητρικών-θυγατρικών ή σε οποιονδήποτε άλλο φόρο ενδεχομένως στο μέλλον αντικαταστήσει έναν από τους φόρους αυτούς.>>

Οι διατάξεις αυτές ισχύουν από 1/1/2014 που τέθηκε σε εφαρμογή ο ν.4172/2013. Ο προηγούμενος Κ.Φ.Ε. ν.2238/1994 δεν προέβλεπε απαλλαγή παρακράτησης μερίσματος προς τα ημεδαπά νομικά πρόσωπα και η απαλλαγή από την παρακράτηση εφαρμοζόταν μόνο σε διανεμόμενα κέρδη προς μητρικές εταιρείες με έδρα την Ε.Ε.

Υποχρέωση κοινοπραξίας για τήρηση φακέλου τεκμηρίωσης ενδοομιλικών συναλλαγών (transfer pricing)

Υπάρχει υποχρέωση τήρησης του φακέλου τεκμηρίωσης των τιμών ενδοομιλικών συναλλαγών και της υποβολής του σχετικού πίνακα που προβλέπεται σύμφωνα με το άρθρο 21 του ν.4174/2013.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Nάνσυ Καλλιανιώτη είναι Senior Partner της ARTION Α.Ε.

Η Κατερίνα Μουσελίμη είναι Διευθύνουσα Σύμβουλος της ARTION ΜΥΚΟΝΟΥ Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Βασιλικής Ηλιοπούλου και της Νίκης Χατζοπούλου *

Κατά την διάρκεια του φορολογικού ελέγχου σε ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο, μεταξύ άλλων γίνεται και άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών και εξέταση της κίνησής τους. Σε περίπτωση που ευρεθεί μία κατάθεση μεγάλου ποσού σε μετρητά αυτό καταρχήν μπορεί να θεωρηθεί ως προσαύξηση περιουσίας, αν δεν αιτιολογηθεί πλήρως. Τι γίνεται όμως όταν το ποσό αυτό προέρχεται από επανακατάθεση;

Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουμε έρθει αντιμέτωποι με περιπτώσεις όπου ένας ελεγχόμενος καλείται να αιτιολογήσει μία κατάθεση μετρητών π.χ. ύψους 100.000 €, το οποίο είχε γίνει ανάληψη σε παρελθούσα χρήση και τηρείτο σε μετρητά.

Παράδειγμα:

Φορολογούμενος κατά την διάρκεια της τραπεζικής κρίσης του 2015 που οδήγησε σε bank run και εν τέλει σε capital control έκανε ανάληψη του ποσού των αποταμιεύσεών του ύψους 120.000 ευρώ λόγω έλλειψης εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Εν συνεχεία, το 2020 θέλησε να πάρει ένα δάνειο από την Τράπεζα ύψους 200.000 ευρώ. Το πιστωτικό ίδρυμα, προκειμένου να χορηγήσει το δάνειο, αλλά να μην επιβαρυνθεί με υψηλούς τόκους πρότεινε να ακολουθήσει το σύστημα του cash collateral, δηλαδή να εισφέρει στο τραπεζικό σύστημα ένα ποσό το οποίο να παραμένει δεσμευμένο μέχρι την εξόφληση του δανείου και να επωφεληθεί έτσι από χαμηλότερο τόκο. Στο πλαίσιο αυτό ο φορολογούμενος προβαίνει σε κατάθεση του ποσού των 120.000 ευρώ που είχε κάνει ανάληψη το 2015 και τηρούσε σε μετρητά. Το έτος 2022 διενεργείται φορολογικός έλεγχος για το φορολογικό έτος και αναζητείται από την φορολογική αρχή και η αιτιολόγηση αυτής της κατάθεσης σε μετρητά.

Η γνώμη μας είναι ότι εφόσον προκύπτει ότι έγινε στο παρελθόν μία μεγάλη ανάληψη ποσού (εν προκειμένω μάλιστα είναι και ισόποση) και στο ενδιάμεσο δεν προέκυψε αναιτιολόγητη προσαύξηση περιουσίας, πχ αγορά ακινήτου ή κάποιου περιουσιακού στοιχείου μεγάλης αξίας που να μην δικαιολογείται από τα εισοδήματα των ετών που μεσολάβησαν ή επαύξηση των τραπεζικών καταθέσεων, τότε προκύπτει ότι πρόκειται για το ίδιο ποσό και δεν θα πρέπει να επιβληθεί φόρος ως αγνώστου προελεύσεως εισόδημα.

Επιπλέον, αυτή καθ’ εαυτή η κατάθεση του ποσού σε τραπεζικό λογαριασμό, εφόσον δεν γίνεται χρήση αυτού του ποσού, δεν συνιστά φορολογητέα πράξη.

Τραπεζικά υπόλοιπα παραγεγραμμένων χρήσεων

Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι τα υπόλοιπα τραπεζικών καταθέσεων στο τελευταίο παραγραφέν έτος (31.12.2017) δεν ελέγχονται για την απόκτησή τους. Μπορούν να μεταφερθούν σε άλλους τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ελλάδα ή στην αλλοδαπή. Μπορούν να μπουν ως collateral για εγγύηση λήψης πιστώσεων, δανείων και εγγυητικών επιστολών, αλλά και για κάλυψη εγγύησης υπέρ τρίτων (π.χ. γονέων προς τα τέκνα ή και το αντίστροφο). Ωστόσο, εάν αυτά τα χρήματα δεν έχουν φορολογηθεί ή δεν έχουν νόμιμα απαλλαγεί του φόρου, δεν μπορούν να αναλωθούν για φορολογητέες πράξεις, π.χ. για αγορά περιουσιακού στοιχείου. Για εμάς, ως φοροτεχνικούς, αυτό είναι μεν οξύμωρο, αλλά κατανοητό. Για τους φορολογούμενους, όμως, κάτι τέτοιο είναι εντελώς παράδοξο, καθώς επί της ουσίας κάποιος έχει στην διάθεσή του κεφάλαια που δεν μπορεί να αξιοποιήσει. Εφόσον, όμως, τα χρήματα αυτά προέρχονται από φορολογηθέντα ή αφορολόγητα εισοδήματα, τα οποία έχουν νομίμως δηλωθεί, τότε θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν.

Προγενέστερες αναλήψεις και επανακατάθεση

Οι αναλήψεις χρημάτων σε παλαιότερα χρόνια (όπως π.χ. το 2015 λόγω τραπεζικής κρίσης) ήταν μία νόμιμη διαδικασία. Τα χρήματα αυτά μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να βρίσκονται εκτός τραπεζικού συστήματος  («στο στρώμα») και όσο περνάει ο χρόνος είναι πολύ δύσκολο να επανακατατεθούν, διότι η επανακατάθεση εγκυμονεί κινδύνους τα χρήματα αυτά να θεωρηθούν ως εισόδημα αγνώστου προελεύσεως. Κατά την άποψή μας, ανεξάρτητα από τον χρόνο ανάληψης και ανεξαρτήτως του ύψους αυτών, εφόσον αποδεικνύεται από τη ροή των χρημάτων (καταθέσεων) του φορολογούμενου ότι τα χρήματα αυτά προέρχονται από παλαιότερες αναλήψεις, δύνανται να τα επανακαταθέσουν. Τα χρήματα αυτά εφόσον έχουν φορολογηθεί ή έχουν νόμιμα απαλλαγεί από τον φόρο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για φορολογητέες πράξεις, π.χ. αγορά περιουσιακού στοιχείου. Εάν δεν έχουν φορολογηθεί ισχύει ό,τι αναφέραμε και ανωτέρω.  Εάν δεν έχουν φορολογηθεί, τότε θα φορολογηθούν στη χρήση που διαπιστώνεται από τον έλεγχο ότι χρησιμοποιήθηκαν.

Για το θέμα των αναλήψεων έχουμε αρθρογραφήσει και παλαιότερα (βλ. άρθρα «Φορολογικά εμπόδια για την επιστροφή των χρημάτων στις Τράπεζες» και «Ανάληψη μεγάλου χρηματικού ποσού μπορεί να προκαλέσει έλεγχο;»), κάνοντας ειδική αναφορά στην εγκύκλιο ΔΕΑΦ Α 1144110 ΕΞ 2015/5.11.2015 (εγκύκλιο Μπάκα) και η οποία δίνει οδηγίες (διευκρινήσεις) σε περιπτώσεις ελέγχων για θέματα ανάλωσης κεφαλαίου προηγουμένων χρήσεων και προσαύξησης περιουσίας και τυγχάνει ευρείας εφαρμογής στις περιπτώσεις των φορολογικών ελέγχων από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές (ΕΛΚΕ, ΔΟΥ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ, ΣΔΟΕ ΥΕΔΔΕ)

Κλείνοντας, θα πρέπει να αναφερθεί ότι όλα τα πιστωτικά ιδρύματα έχουν σχηματίσει εσωτερικά τμήματα ελέγχου για το «ξέπλυμα βρώμικου χρήματος» και οι μεγάλες καταθέσεις (ποσών π.χ. άνω των 50.000 ευρώ), αν δεν αιτιολογούνται πλήρως αποστέλλονται από τα τραπεζικά στελέχη προς τις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Δυστυχώς, αυτό οι καταθέτες δεν το γνωρίζουν και δεν λαμβάνουν καμία πληροφόρηση σχετικά με αυτή την διαδικασία.

Καταληκτικά, επισημαίνουμε ότι η ανάληψη και η κατάθεση μεγάλου χρηματικού ποσού από λογαριασμό αποτελούν αφορμές για την έναρξη ενός φορολογικού ελέγχου. Ωστόσο, εφόσον ο φορολογούμενος διαθέτει τα κατάλληλα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την κίνηση των κεφαλαίων, δεν γεννάται ζήτημα φορολόγησης.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Βασιλική Ηλιοπούλου είναι πρώην Γενική Διευθύντρια Φορολογικής Διοίκησης και συνεργάτης της ARTION A.E.

Η Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος Παρ’Αρείω Πάγω LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της ARTION A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Δρ. Ευαγγελίας Φασούλα *

Η βαριά βιομηχανία της χώρας βρίσκεται σε κίνδυνο από την έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού όλων των ειδικοτήτων. Σε ιδιαίτερο κίνδυνο βρίσκονται τα δύο βαριά χαρτιά του τουριστικού μας προϊόντος, Μύκονος και Σαντορίνη, δύο τουριστικοί προορισμοί παγκόσμιας εμβέλειας.

Από εκτιμήσεις υπηρεσιακών και τουριστικών παραγόντων υπολογίζεται ότι φέτος οι κενές θέσεις εργασίας αγγίζουν τις 60.000 χωρίς προς το παρόν να υπάρχει καμία πρόβλεψη επίλυσης του προβλήματος. Βασικός ανασταλτικός παράγοντας είναι η δυσκολία εύρεσης κατοικιών για τη διαμονή των εργαζομένων και αυτό για τα δύο νησιά αποτελεί δυσεπίλυτο πρόβλημα.

Οι εργαζόμενοι έχουν βιώσει τραγικές καταστάσεις όντας αναγκασμένοι να κοιμούνται στοιβαγμένοι σε μικρούς χώρους ακόμα και σε κοντέινερ. Βεβαίως, οι εργοδότες για προσέλκυση εργαζομένων εκτός από τη μισθοδοσία είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν και κατοικία σε υψηλό κόστος. Το συνολικό κόστος εργασίας και οι ανατιμήσεις των προϊόντων καθιστούν τα τουριστικά πακέτα πολύ ακριβά και αποτρεπτικά για τους τουρίστες.

Η περσινή χρονιά χτύπησε ανησυχητικά το καμπανάκι και φέτος τα πρώτα μηνύματα είναι εξίσου ανησυχητικά. Οι αφίξεις και οι κρατήσεις σε Μύκονο και Σαντορίνη είναι περιορισμένες. Σε παλαιότερο άρθρο μας με τίτλο «Μεγάλες ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό. Πού η αλήθεια και πού το ψέμα» είχαμε καταγράψει τις προτάσεις μας ως εξής:

– εισαγωγή ανθρωπίνου δυναμικού από τις αναπτυσσόμενες χώρες

– δυνατότητα απασχόλησης μαθητών λυκείου κατά τη θερινή περίοδο χωρίς να χάνουν την ιδιότητα του προστατευόμενου μέλους.

– δυνατότητα απασχόλησης συνταξιούχων χωρίς περικοπή της σύνταξης: το μέτρο αυτό ήδη υιοθετήθηκε, όμως δεν αρκεί.

Επιπλέον, στο άρθρο αυτό θα προτείνουμε την αύξηση του επιδόματος ανεργίας σε όλους του απασχολούμενους στον τουρισμό (η επιδότηση από 3 μήνες να γίνει 5 μήνες), ώστε να μπορούν να επιβιώσουν και μην χρειάζεται να στραφούν σε άλλα επαγγέλματα.

Περαιτέρω, ελλείψεις σε αυτά τα νησιά παρατηρούνται και σε όλα τα επαγγέλματα που στηρίζουν έμμεσα και άμεσα τον τουρισμό. Με την ίδρυση της θυγατρικής μας εταιρείας στη Μύκονο βρεθήκαμε αντιμέτωποι με το πρόβλημα έλλειψης στελεχιακού δυναμικού και μερικώς θα επιλυθεί το θέμα με τη χρήση υπηρεσιών outsourcing.

Τέλος, η χώρα μας είναι μία από τις χώρες που βιώνουν πληθυσμιακή κατάρρευση λόγω των χαμηλών ποσοστών γεννήσεων και σε συνδυασμό με την αποφυγή απασχόλησης σε χειρωνακτικές εργασίες από τους Έλληνες, είναι επιτακτική η ανάγκη εισαγωγής εργατικών χεριών. Αναγνωρίζοντας την ιδιαίτερη γεωγραφική θέση της Ελλάδας και της τουρκικής επιθετικότητας, θα πρέπει όμως συντονισμένα να γίνουν εισαγωγές εργατικών χεριών.

Δείτε το άρθρο και στo Capital.gr

* Ο Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION AE & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Δρ. Ευαγγελία Φασούλα είναι Πρόεδρος & Διευθύνουσα Σύμβουλος της EVERGROW ΑΕ (εταιρεία Recruiting & HRΜ), μέλος του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)