Πρόσφατες εξελίξεις για τους κατοίκους εξωτερικού

Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Η φορολογική κατοικία ενός προσώπου είναι ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα που επηρεάζουν όλες τις πτυχές της δραστηριότητάς του. Αντιδιαστέλλεται προς την έννοια της ιθαγένειας, καθώς ένα πρόσωπο μπορεί να διατηρεί π.χ. την ελληνική ιθαγένεια, αλλά να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία και να αποκτήσει την ιδιότητα του φορολογικού κατοίκου εξωτερικού.

Τα τελευταία χρόνια το θέμα της φορολογικής κατοικίας έχει έρθει στο προσκήνιο, αφενός λόγω της οικονομικής κρίσης που ταλανίζει τη χώρα εδώ και μία δεκαετία και αφετέρου λόγω της κινητικότητας των εργαζομένων, οι οποίοι συχνά μετεγκαθίστανται για λόγους εργασιακούς.

Έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές στην αρθρογραφία μας με το ζήτημα της φορολογικής κατοικίας, τη μεταφορά στη ΔΟΥ Κατοίκων εξωτερικού, τη φορολογική αντιμετώπιση των κατοίκων εξωτερικού, αλλά και ειδικότερα ζητήματα που αφορούν τη μεταβολή φορολογικής κατοικίας ενός προσώπου.

Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία που αφορούν ζητήματα κατοίκων εξωτερικού.

– Με την υπ’ αριθ. 1242/2021 απόφαση του ΣτΕ (Β’ τμήμα) κρίθηκε ότι (σκ. 13) η ιδιότητα του διαχειριστή ομόρρυθμης εταιρείας δεν συνιστά, από φορολογικής απόψεως, άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, ούτε, άλλωστε, ότι η άσκηση των εκ της ιδιότητας αυτής καθηκόντων απαιτεί, κατ’ ανάγκη, την αυτοπρόσωπη παρουσία του διαχειριστή στην έδρα της εταιρείας και, μάλιστα, για μακρά χρονικά διαστήματα – περίπτωση, άλλωστε, που η φορολογική αρχή δεν απέδειξε ότι συνέτρεχε εν προκειμένω – μόνη η εκ μέρους του αιτούντος διατήρηση της ιδιότητας αυτής καθ’ όλη τη διάρκεια του επίμαχου έτους δεν μπορεί να εξομοιωθεί με φυσική παρουσία του στην Ελλάδα για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ώστε να συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του τεκμηρίου της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του ν. 4172/2013.

– Με την υπ’ αριθ. 1235/2021 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι μόνη η ύπαρξη δημοσιοϋπαλληλικής θέσης στην Ελλάδα δεν παράγει αμάχητο τεκμήριο για την διατήρηση της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα, καθώς στην εν λόγω υπόθεση κρίθηκε ότιαπό το σύνολο των στοιχείων συνάγεται η πρόθεση του αιτούντος να οργανώσει τη ζωή του στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά μόνιμο τρόπο, έχοντας, ήδη κατά το φορολογικό έτος 2016 καταστήσει το Ηνωμένο Βασίλειο κέντρο των εν γένει βιοτικών σχέσεων και ζωτικών συμφερόντων του. Διάφορο δε, είναι το ζήτημα αν η μεταφορά του κέντρου των ζωτικών συμφερόντων του αιτούντος στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να ασκήσει επιρροή στη διατήρηση της ιδιότητάς του ως ιατρού του Ε.Σ.Υ., στον οποίο είχε χορηγηθεί άδεια διαδοχικώς από 30-9-2015 έως 30-6-2016, από 1-7-2016 έως 30-6-2019 και από 1-7-2019 έως 30-6-2020 για ανατροφή τέκνου, σύμφωνα με την οικεία (διάφορη της φορολογικής) νομοθεσία.

– Με την υπ’ αριθ. 1692/2021 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι  μόνη η ύπαρξη της από 12-3-2013 συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου μεταξύ του αιτούντος και της ως άνω εδρεύουσας στην Κύπρο εταιρίας, στην οποία αυτός απασχολείται ως υπεύθυνος εκδηλώσεων της εταιρίας, δεν αρκεί άνευ ετέρου, και ιδίως ενόψει της μη αποδείξεως εκ μέρους του αιτούντος ότι αυτός διαμένει σε συγκεκριμένο ακίνητο στην Κύπρο, για ν’ αποδείξει τη μόνιμη και διαρκή φυσική παρουσία του στην Κύπρο, ενόψει α) της φύσεως των αναφερόμενων στην ως άνω σύμβαση προσλήψεώς του καθηκόντων του, τα οποία είναι η οργάνωση Συνεδρίων και Εκθέσεων (συντονισμός / προώθηση / προβολή / επιμέλεια), η ανεύρεση, η σύσταση και η επιμέλεια συνεργασιών με διοργανωτές εκθέσεων, η ανεύρεση πελατών για συμμετοχή σε θεματικές εκθέσεις, η φροντίδα εκπόνησης μελέτης κατασκευής & διακόσμησης περιπτέρων εκθέσεων, η εποπτεία εφαρμογής όποιας μελέτης με τους κατά τόπους κατασκευαστικούς οίκους, η μέριμνα για την εφαρμογή των όποιων συμβάσεων μεταξύ πελατών & εταιρίας και β) του διαλαμβανόμενου στην ως άνω σύμβαση όρου, σύμφωνα με τον οποίο “ο τόπος της βασικής διεξαγωγής της εργασίας θα είναι στη Λευκωσία, αλλά και σε οποιαδήποτε τοποθεσία (εντός και εκτός Κύπρου) απαιτείται από τις συνθήκες δραστηριότητας”.

Η δε προσκομισθείσα από αυτόν προαναφερθείσα δήλωση-βεβαίωση φίλου του αιτούντος, φερόμενου ως κατοίκου Κύπρου, περί του ότι αυτός φιλοξενεί τον αιτούντα αφιλοκερδώς στην οικία του, κρίθηκε ότι δεν αρκεί για ν’ αποδείξει άνευ ετέρου την εγκατάσταση-φυσική παρουσία του αιτούντος στην Κύπρο.

Τούτο δε διότι ανεξαρτήτως του ότι η απλή αυτή χειρόγραφη δήλωση του δεν έχει συνταχθεί σε ανύποπτο χρόνο, παρά σε χρονικό σημείο μετά την απόρριψη του αιτήματος του αιτούντος και λίγο πριν την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως (31-1-2019), σε αυτήν δεν αναφέρεται κατά τρόπο συγκεκριμένο από ποιο χρονικό σημείο και εφεξής το ανωτέρω πρόσωπο φιλοξενεί και μάλιστα σε μόνιμη βάση τον αιτούντα, ενώ, εξάλλου, από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι το πρόσωπο που δηλώνει ότι φιλοξενεί τον αιτούντα στην Κύπρο είναι, πράγματι, κάτοικος Κύπρου.

– Στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. 481/2021 απόφαση του ΣτΕ, το Δικαστήριο έκρινε ότι μη νομίμως η φορολογική αρχή απέρριψε το αίτημα του αιτούντος περί μεταβολής της φορολογικής του κατοικίας για το φορολογικό έτος 2017, στηρίζοντας την κρίση της αυτή αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι αυτός δεν προσκόμισε στοιχεία για την απασχόλησή του στην αλλοδαπή από τα οποία να αποδεικνύεται ο μόνιμος ή μακροπρόθεσμος χαρακτήρας της απασχόλησής του, υπολαμβάνοντας ότι η έλλειψη τέτοιων στοιχείων, στην περίπτωση εγγάμου προσώπου, του οποίου ο/η σύζυγος παραμένει φορολογικός κάτοικος Ελλάδος, έχει ως συνέπεια τον εντοπισμό του κέντρου των ζωτικών του συμφερόντων και κατ’ επέκταση τον προσδιορισμό της κύριας και μόνιμης κατοικίας του στην Ελλάδα.

Τούτο δε διότι, ανεξαρτήτως του ότι ο αιτών είχε προσκομίσει πιστοποιητικό ότι ήταν φορολογικός κάτοικος Ελβετίας από το 2015, η φορολογική αρχή στηρίχθηκε για την απόρριψη του αιτήματός του στην έλλειψη στοιχείων επαγγελματικής απασχολήσεώς του στην Ελβετία, που να απαιτούν τη φυσική παρουσία του στη χώρα αυτή, χωρίς, πάντως, να ελέγξει εάν το ελλείπον στο εν λόγω κράτος στοιχείο διαπιστώνεται στην Ελλάδα και χωρίς, περαιτέρω, να συνεκτιμήσει τα άλλα προσκομισθέντα από τον αιτούντα δικαιολογητικά, καθώς και την κύρια πηγή των εισοδημάτων του.

Συνεπώς, βλέπουμε ότι το θέμα της φορολογικής κατοικίας αντιμετωπίζεται σφαιρικά από τη νομολογία η οποία στέκεται και πράγματι εξετάζει το κριτήριο του πού ευρίσκεται το κέντρο των εν γένει βιοτικών σχέσεων και ζωτικών συμφερόντων ενός φυσικού προσώπου, σε αντίθεση με τις φορολογικές αρχές που πολύ συχνά απορρίπτουν αιτήματα μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, επειδή π.χ. ένα πρόσωπο διατηρεί την ιδιότητα του διαχειριστή σε μία εταιρεία. Στο πλαίσιο αυτό θεωρούμε σκόπιμο αφενός να γίνει μία αναθεώρηση των υφιστάμενων εγκυκλίων και να δοθούν κατευθύνσεις προς τις φορολογικές αρχές που να απηχούν τις πάγιες θέσεις της νομολογίας και αφετέρου οι φορολογικές αρχές να πρέπει να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της αλλαγής φορολογικής κατοικίας πιο σφαιρικά. Καταληκτικά, υπενθυμίζουμε ότι σε περίπτωση απόρριψης αιτήματος μεταφοράς φορολογικής κατοικίας δεν ασκείται ενδικοφανής προσφυγή, αλλά ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να ακολουθήσει τη δικαστική οδό.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η κα Nάνσυ Καλλιανιώτη είναι Partner της Artion. A.E.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Οι ευκαιρίες των νέων Φορολογικών Κινήτρων του Ν. 4935/2022

του Κωνσταντίνου Νιφορόπουλου, με τη συνεργασία του Γεωργίου Δαλιάνη*

  • Οι τρεις περιπτώσεις των κινήτρων (α. Μετασχηματισμοί / β. Συνεργασίες /γ. Αγρότες )

 Με το Ν. 4935/2022, εισάγονται τρία «νέου τύπου» (α, β, γ)  φορολογικά κίνητρα:

α. Μετασχηματισμοί : Απαλλαγές ( με κυριότερη την μείωση του κατά 30%, επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών ),στην περίπτωση μετασχηματισμού επιχειρήσεων.

β. Συνεργασίες : Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος σε περιπτώσεις «συνεργασίας» επιχειρήσεως , κατά 30%, επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών.

Γενική εξαίρεση εφαρμογής : Δεν εφαρμόζεται στις κατασκευαστικές κοινοπραξίες, καθώς και στους μετασχηματισμούς και τις συνεργασίες στις οποίες μετέχουν, με οποιονδήποτε τρόπο, κατασκευαστικές κοινοπραξίες.

γ. Αγρότες : Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος, κατά 50% επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών, στην περίπτωση φυσικών προσώπων, κατά κύριο επάγγελμα αγροτών, Εφόσον : (i) Είναι  μέλη Αγροτικών Συνεταιρισμών και Ομάδων Παραγωγών ή (διαζευκτικά) έχουν συνάψει σύμβαση με συγκεκριμένη επιχείρηση αγοραστή [Επιχείρηση ή Αγροτικό Συνεταιρισμό ], με αντικείμενο τη συμβολαιακή γεωργία (ii) Προμηθεύουν με βάση την ανωτέρω σύμβαση ποσότητες προϊόντων ίσες με το 75% τουλάχιστον της συνολικής ποσότητας όμοιων ή παρεμφερών προϊόντων.

  • Υπαγόμενες περιπτώσεις μετασχηματισμών επιχειρήσεων

 Εφαρμόζεται επί όλων των μορφών μετασχηματισμών επιχειρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4601/2019 [ α. συγχώνευση, β. διάσπαση, γ. μετατροπή.  ] και σε μορφές μετασχηματισμών που προβλέπονται από: α) το ν.δ. 1297/1972, β) τον ν. 2166/1993 και γ) τον ν. 4172/2013.

Επισήμανση : Υπάγονται και τα συνδεδεμένα μεταξύ τους  πρόσωπα (κατά την έννοια της περ. ζ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013 ), δηλαδή θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες.

Έναρξη ισχύος : Η ισχύς του νόμου  αρχίζει από τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ  δηλαδή από την 26-05-2022 και καταλαμβάνει μετασχηματισμούς η διαδικασία των οποίων εκκινεί από την ημερομηνία αυτή.

  • Προϋποθέσεις ένταξης στις περιπτώσεις μετασχηματισμών

 α) Σχέση κύκλου εργασιών, μεταξύ των μετασχηματιζόμενων εταιρειών

 O συνολικός μέσος κύκλος εργασιών των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη τριετία, είναι τουλάχιστον ίσος με ποσοστό 150% του κύκλου εργασιών της εταιρείας ή ατομικής επιχείρησης, κατά περίπτωση, με τον μεγαλύτερο μεταξύ των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, κατά περίπτωση, μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας,

β) Αποκλείονται οι «μεγάλες επιχειρήσεις», βάσει του ορισμού του άρθρου 2 του Παραρτήματος Ι «ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΜΕ»  του Κανονισμού (ΕΚ) 651/2014.

γ) Ελάχιστο Όριο Κύκλου Εργασιών, των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, 375.000 ευρώ

δ) Ελάχιστος αριθμός απασχολουμένων της νέας εταιρείας εννέα (9) εργαζόμενοι

  • Προϋποθέσεις σε περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης

Στην περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης σε οποιασδήποτε μορφής εταιρεία, πρέπει να  πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Η εισφερόμενη ατομική επιχείρηση να έχει πραγματοποιήσει έναρξη εργασιών τουλάχιστον προ τριετίας από την ημερομηνία της εισφοράς,
β) Η νέα εταιρεία να τηρεί λογιστικά αρχεία με το διπλογραφικό σύστημα, και
γ) Σε περίπτωση εισφοράς περισσότερων ατομικών επιχειρήσεων, ο κύκλος εργασιών της νέας εταιρείας είναι ίσος ή μεγαλύτερος κατά ποσοστό 150% από τον κύκλο εργασιών της ατομικής επιχείρησης με τον μεγαλύτερο μεταξύ των εισφερόμενων ατομικών επιχειρήσεων μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας.

  • Διάρκεια και ύψος των κινήτρων στις περιπτώσεις μετασχηματισμού

α) Η απαλλαγή από τον φόρο εφαρμόζεται για έως εννέα (9) φορολογικά έτη, αρχής γενομένης από το επόμενο έτος της ημερομηνίας ολοκλήρωσης του μετασχηματισμού εταιρειών οποιασδήποτε μορφής. Δηλαδή αν ο μετασχηματισμός ολοκληρωθεί το έτος 2022, η φορολογική απαλλαγή θα ισχύσει από το έτος 2023.
β) Στην περίπτωση μετασχηματισμού επιχείρησης, το φορολογικό όφελος δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό ποσό των 500.000 ευρώ, σε διάστημα έως εννέα (9) ετών από την ημερομηνία εφαρμογής της απαλλαγής.

Άρα για ετήσια κέρδη π.χ. 100.000 ευρώ η απαλλαγή ανέρχεται σε 6.600 ευρώ (100.000Χ30% (ποσοστό απαλλαγής ) Χ22% (φορολογικός συντελεστής) και επίσης για να εξαντληθεί το ποσό (όριο ) των 500.000 ευρώ, η εταιρεία πρέπει μέσα στην εννιαετία να έχει κέρδη προ φόρων ποσού 7.575.757,58 ευρώ.

  • Επιπλέον Απαλλαγές και διευκολύνσεις στις περιπτώσεις μετασχηματισμού επιχειρήσεων

 Απαλλάσσονται από κάθε φόρο, συμπεριλαμβανομένου του φόρου εισοδήματος επί της προκύπτουσας υπεραξίας, το τέλος χαρτοσήμου ή οποιοδήποτε άλλο τέλος υπέρ του Δημοσίου, ως και εισφορά ή δικαίωμα υπέρ οποιουδήποτε τρίτου.

Επίσης :  Στην Μεταγραφή ή  εγγραφή των  πράξεων μεταβίβασης καταβάλλονται μόνο πάγια δικαιώματα  υποθηκοφυλάκων, ποσού ύψους 300 ευρώ

και επίσης προβλέπεται η δυνατότητα διατήρησης σε ισχύ των διοικητικών αδειών, συμπεριλαμβανομένων των προσωποπαγών, σε περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης.

  • Προϋποθέσεις Απαλλαγών σε περίπτωση συνεργασίας προσώπων

 α) Τα πρόσωπα της συνεργασίας, να είναι μη συνδεδεμένα μεταξύ τους  πρόσωπα (κατά την έννοια της περ. ζ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013 )

β) Η μορφή συνεργασίας να αφορά τις ακόλουθες τρεις μορφές:

(i) Ίδρυση οποιασδήποτε μορφής νομικού προσώπου από δύο (2) ή περισσότερα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών, των συνεταιρισμών, των οργανώσεων ή των ομάδων παραγωγών ανεξαρτήτως νομικής μορφής. Στην περίπτωση αυτή, καθένα από τα συνεργαζόμενα πρόσωπα εισφέρει στο εταιρικό κεφάλαιο του υπό ίδρυση νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας ποσό ίσο με το 10% τουλάχιστον του εταιρικού του κεφαλαίου και το εταιρικό κεφάλαιο του νέου νομικού προσώπου δεν υπολείπεται του ποσού των 125.000 ευρώ.

(ii) Συνεργασία με αντικείμενο τη συμβολαιακή γεωργία, εφόσον ο συνεργαζόμενος παραγωγός εισφέρει στον αγοραστή ποσότητες προϊόντων ίσες με το 40% τουλάχιστον της συνολικής ποσότητας όμοιων ή παρεμφερών προϊόντων παραγωγής του.

(iii)   Σύμβαση δικαιόχρησης (franchising). Το κίνητρο της απαλλαγής παρέχεται αποκλειστικά υπέρ του δικαιοδόχου (franchisee).

γ) Η συνεργασία να έχει σκοπό την από κοινού προώθηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των συνεργαζόμενων εταιρειών ή προσώπων

δ) Η συνεργασία να διαρκεί για τουλάχιστον πέντε (5) έτη από την ημερομηνία σύναψης της συμφωνίας ή ίδρυσης του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας

ε) Ο συνολικός μέσος κύκλος εργασιών των εταιρειών που μετέχουν σε αυτή, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη τριετία, είναι τουλάχιστον ίσος με ποσοστό 150% του κύκλου εργασιών της εταιρείας με τον μεγαλύτερο, μεταξύ των συνεργαζόμενων εταιρειών, μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας.

  • Διάρκεια και ύψος των κινήτρων στις περιπτώσεις συνεργασίας

Στην περίπτωση συνεργασίας προσώπων, το φορολογικό όφελος δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 125.000 ευρώ για καθένα από τα συνεργαζόμενα πρόσωπα, το οποίο υπολογίζεται επί των κερδών που προκύπτουν από τη συνεργασία για καθένα από αυτά, σε διάστημα έως τριών (3) ετών από την ημερομηνία εφαρμογής της απαλλαγής.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Κωνσταντίνος Νιφορόπουλος είναι Πρόεδρος του Δ.Σ. & Δ/νων Σύμβουλος της εταιρείας «ΩΡΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ ΛΟΓΙΣΤΕΣ Α.Ε.», Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής.

Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Κοινοί λογαριασμοί εξωτερικού και φορολογική αντιμετώπιση

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου*

Ο κοινός τραπεζικός λογαριασμός είναι ο δημοφιλέστερος τύπος τραπεζικού λογαριασμού, ιδίως για σκοπούς αποταμίευσης. Ο θεσμός των κοινών τραπεζικών λογαριασμών (joint accounts) υφίσταται από τις αρχές του 20ου αιώνα. Με βάση τους ορισμούς του ν. 5638/1932, ο κοινός λογαριασμός έχει πλείονες δικαιούχους, ο καθένας από τους οποίους μπορεί να κάνει εν όλω ή εν μέρει χρήση του λογαριασμού, χωρίς τη σύμπραξη των υπολοίπων συνδικαιούχων. Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί πέραν των λειτουργικών πλεονεκτημάτων τους, έχουν και ένα σημαντικό φορολογικό πλεονέκτημα. Υπό προϋποθέσεις, χρήματα τα οποία ανήκαν σε θανόντα συνδικαιούχο απαλλάσσονται φορολόγησης για τους συνδικαιούχους που τα αναλαμβάνουν.

Πιο συγκεκριμένα, η Φορολογία Κληρονομιών και Δωρεών (ν. 2961/2001) προβλέπει απαλλαγή φόρου εφόσον συνδικαιούχος (ακόμη και κληρονόμος) προχωρήσει σε ανάληψη χρημάτων (μέρους ή και όλου του ποσού) μετά τον θάνατο κάποιου άλλου από τους συνδικαιούχους (άρθρο 25 παρ.2 ν.2961/2001). Μόνη προϋπόθεση για την απαλλαγή από το φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς που θα όφειλε κανονικά ο συνδικαιούχος είναι να έχει τεθεί ρητά στην τραπεζική σύμβαση ο πρόσθετος όρος ότι με το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου η κατάθεση και ο λογαριασμός αυτής περιέρχεται αυτοδίκαια στους λοιπούς επιζώντες μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η διάταξη αυτή βασίζεται στο άρθρο 2 του Ν.5638/1932 που εξακολουθεί να ισχύει.

Πρόσφατα, με τον νόμο 4916/2022 τροποποιήθηκε η σχετική διάταξη του Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά παίγνια (άρθρο 25 παρ. 2 γ του ν.2961/2001) και ρητά διευρύνθηκε η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς των κοινών τραπεζικών λογαριασμών, προκειμένου να περιλαμβάνει αφενός μεν αυτούς της αλλοδαπής, αφετέρου δε όλα τα κοινά επενδυτικά προϊόντα, σε ευρώ ή/και σε ξένο νόμισμα, που αποκτώνται αυτοδίκαια από τους συνδικαιούχους, και μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή δεν περιλαμβάνει τα προαναφερόμενα προϊόντα, τα οποία βρίσκονται σε μη συνεργάσιμα κράτη κατά τη φορολογική νομοθεσία ή σε κράτη τα οποία δεν εφαρμόζουν ανταλλαγή πληροφοριών για τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς με την Ελλάδα.

Σύμφωνα και με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, η τροποποίηση της διάταξης, και κατά συνέπεια η διεύρυνση της απαλλαγής από τον φόρο κληρονομιάς, κατέστη αναγκαία, διότι η εν λόγω διάταξη με την προηγούμενη μορφή της «είχε δημιουργήσει στην πράξη ερμηνευτικά προβλήματα ως προς το εύρος της απαλλαγής, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται αφενός στους κοινούς λογαριασμούς σε λοιπά επενδυτικά προϊόντα σε κοινή μερίδα και αφετέρου σε λογαριασμούς που τηρούνται σε χώρες της αλλοδαπής. Εξάλλου, η ρητή αναφορά της ισχύουσας ρύθμισης στον ν. 5638/1932 περιόριζε στην πράξη τη χορηγούμενη απαλλαγή».

Η ανωτέρω ρύθμιση έχει ισχύ από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 4916/2022, δηλαδή από τις 28 Μαρτίου 2022.

Ωστόσο, ήδη από το έτος 2020 είχε εκδοθεί η υπ’ αριθ. 59/2020 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, σύμφωνα με την οποία είχε γίνει δεκτό ότι: «Επειδή, από τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 5638/1932, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 2 περ. γ του άρθρου 25 του ν. 2961/2001, οι οποίες ισχύουν αδιαλείπτως από τη δημοσίευση τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και μέχρι σήμερα, συνάγεται ότι για όλες τις καταθέσεις σε κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε κοινά χαρτοφυλάκια, στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή, Ελλήνων κατοίκων ημεδαπής, παρέχεται απαλλαγή των συνδικαιούχων από το φόρο κληρονομίας, σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, υπό την προϋπόθεση ότι έχει τεθεί ο πρόσθετος όρος στους κοινούς λογαριασμούς και στα κοινά χαρτοφυλάκια ότι, μετά το θάνατο οποιουδήποτε συνδικαιούχου, οι καταθέσεις περιέρχονται αυτοδικαίως στους λοιπούς επιζώντες. Συνεπώς, η πρόβλεψη από τις παραπάνω διατάξεις του πρόσθετου όρου στους κοινούς λογαριασμούς και στα κοινά χαρτοφυλάκια, προκειμένου οι κοινοί αυτοί λογαριασμοί και τα κοινά χαρτοφυλάκια να περιέρχονται χωρίς φόρο κληρονομίας στους επιζώντες συνδικαιούχους, ισχύει τόσο για τους κοινούς λογαριασμούς και τα κοινά χαρτοφυλάκια που βρίσκονται στην ημεδαπή, όσο και για αυτούς/αυτά που βρίσκονται στην αλλοδαπή».

Υπενθυμίζουμε ότι η διάταξη (άρθρο 25 παρ. 2 περιπτ. γ’ ν. 2961/2001), όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή της με τον ν. 4916/2022, όριζε ότι «Επίσης απαλλάσσονται από το φόρο: (…) γ) Η χρηματική κατάθεση σε τράπεζα σε ανοικτό λογαριασμό στο όνομα δύο ή περισσοτέρων από κοινού (Compte Joint, Joint Account) κατά τις διατάξεις του ν. 5638/1932 (ΦΕΚ 307 Α’),στην οποία έχει τεθεί ο πρόσθετος όρος ότι με το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου η κατάθεση και ο λογαριασμός αυτής περιέρχεται αυτοδίκαια στους λοιπούς επιζώντες μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή αυτή ισχύει και σε κοινούς λογαριασμούς με προθεσμία ή ταμιευτηρίου με προειδοποίηση και σε κοινούς λογαριασμούς σε συνάλλαγμα ή σε συνάλλαγμα και δραχμές με προθεσμία ή ταμιευτηρίου με προειδοποίηση μόνιμων κατοίκων της αλλοδαπής ή αυτών με συνδικαιούχους μόνιμους κατοίκους της ημεδαπής. Αντίθετα η απαλλαγή αυτή δεν επεκτείνεται στους κληρονόμους του τελευταίου απομείναντος δικαιούχου. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται ανάλογα και σε μερίδα αμοιβαίου κεφαλαίου».

Σύμφωνα, λοιπόν, με την ως άνω απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών έγινε ερμηνευτικά δεκτό, ήδη προ της ανωτέρω αναφερόμενης νομοθετικής μεταβολής, ότι η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας για τον κληρονόμο-συνδικαιούχο ισχύει τόσο για τους κοινούς λογαριασμούς ημεδαπής όσο και για τους κοινούς λογαριασμούς αλλοδαπής.

Εντούτοις, πρόσφατα εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 2631/2022 απόφαση της ΔΕΔ Αθήνας, με την οποία απορρίπτεται η ενδικοφανής προσφυγή και επικυρώνεται η πράξη προσδιορισμού φόρου κληρονομίας για ποσά που ήταν κατατεθειμένα σε κοινό λογαριασμό αλλοδαπής, με το σκεπτικό ότι η νομοθετική μεταβολή για την απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας των ποσών που κληρονομεί συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού εξωτερικού θεσπίστηκε εντός του έτους 2022 και δη με έναρξη ισχύος από 28.3.2022 και εφεξής, ενώ στην προκειμένη περίπτωση ο θάνατος του κληρονομούμενου, που συνιστά και τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης, έλαβε χώρα εντός του έτους 2021. Συνεπώς, κρίθηκε ότι δεν καταλαμβάνεται από το νέο – ισχύον νομοθετικό καθεστώς.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανωτέρω νομοθετική μεταβολή (ν. 4916/2022) επήλθε λόγω παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με επιστολή της προς το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών με σκοπό την εναρμόνιση της ελληνικής φορολογίας με το κοινοτικό δίκαιο και ειδικότερα με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων (άρθρο 63 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ), καθώς θεωρήθηκε ότι ο διαχωρισμός μεταξύ κοινού λογαριασμού ημεδαπής και αλλοδαπής (εφόσον υπάρχει και στις δύο περιπτώσεις  ο όρος περί αυτοδίκαιης περιέλευσης των καταθέσεων στους επιζώντες συνδικαιούχους σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου) εισάγει μη επιτρεπτό περιορισμό στην ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων εντός ΕΕ. Δυστυχώς, οι φορολογικές αρχές εξακολουθούν να ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο την προϊσχύουσα διάταξη, καθώς περιορίζουν την φοροαπαλλαγή μόνο σε κοινούς λογαριασμούς της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης οι καταθέσεις εξωτερικού και επί σειρά ετών να γίνονται αντικείμενο φορολόγησης. Τη θέση αυτή της Διοίκησης απηχεί και η ως άνω απόφαση ΔΕΔ που ερμηνεύει με διαφορετικό (σε σχέση με την υπ’ αριθ. 59/2020 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών) τρόπο την εφαρμοστέα διάταξη. Αυτή η πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης οδηγεί τους φορολογούμενους σε ατέρμονες αντιδικίες με το Ελληνικό Δημόσιο που πολλές φορές μπορεί να αχθούν και ενώπιον των Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Δείτε το άρθρο και στo EFOROLOGIA.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Η εφορία ήδη αξιοποιεί τις πληροφορίες αλλοδαπών φορολογικών αρχών

του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Σε μια προσπάθεια ελέγχου και περιορισμού της διεθνούς φοροδιαφυγής-φοροαποφυγής και σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, έχει θεσπιστεί και εφαρμόζεται ένα σύστημα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών με σκοπό τον εντοπισμό κεφαλαίων τα οποία δεν φορολογούνται ή δεν δηλώνονται στα κράτη στα οποία υπάγονται φορολογικά οι δικαιούχοι τους. Στο στόχαστρο των φορολογικών ελέγχων από ΔΟΥ, ΣΔΟΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ και ΚΕΜΕΕΠ μπαίνουν τα μη δηλωθέντα εισοδήματα εξωτερικού, οι τραπεζικές συναλλαγές μεγάλου ύψους, αλλά και η δραστηριότητα νομικών οντοτήτων που εδρεύουν σε χώρες προνομιακού φορολογικού καθεστώτος. Οι Ελληνικές φορολογικές αρχές υποβοηθούνται από τα τεχνολογικά μέσα που πλέον υποστηρίζονται από αυτοματοποιημένες διαδικασίες, με άλλα λόγια δηλαδή «χτυπάνε» στο σύστημα συγκεκριμένες κινήσεις μέσα από την αυτόματη διασταύρωση πληροφοριών και από εκεί και πέρα αρχίζει το έργο των ελεγκτικών αρχών, με την εφαρμογή των κλασικών εργαλείων ελέγχου, όπως το άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών και ο έλεγχος των πιστώσεων, ο έλεγχος των συναλλαγών μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων (transfer pricing), ο έλεγχος των εικονικών εταιρειών (shell companies) κ.λπ.

Το θεσμικό πλαίσιο

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε την οδηγία της ΕΕ 2014/107/ΕΕ (κοινώς γνωστή ως «DAC2»), που επεξέτεινε τη συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών της ΕΕ για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Αυτή η επέκταση ενσωμάτωσε αποτελεσματικά το Κοινό Πρότυπο, που αναπτύχθηκε από τον ΟΟΣΑ, στο πλαίσιο της οδηγίας της ΕΕ 2011/16/ΕΕ όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας.

Σε διεθνές επίπεδο η χώρα μας ενσωμάτωσε στο Εθνικό δίκαιο την σχετική πολυμερή συμφωνία με τον ν.4428/2016 (Πολυμερής Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών Χρηματοοικονομικών Λογαριασμών).

Η συμφωνία αυτή προβλέπει ότι η Ελλάδα, όπως και οι λοιπές συμμετέχουσες στη συμφωνία  χώρες, θα λαμβάνει από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της επικράτειάς της (Ελληνικά), σε ετήσια βάση, χρηματοοικονομικές πληροφορίες σχετικά με όλους τους δηλωτέους λογαριασμούς αλλοδαπών συμφερόντων. Τις πληροφορίες αυτές θα ανταλλάσσει αυτόματα με τις υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες. Όπως η Χώρα μας θα αποστέλλει τις πληροφορίες, με τον ίδιο τρόπο θα γίνεται αποδέκτης πληροφοριών για τους τραπεζικούς λογαριασμούς  φορολογικών κατοίκων Ελλάδος (και εν γένει ελληνικών συμφερόντων) σε τράπεζες του εξωτερικού.

Οι πληροφορίες αυτές αφορούν:

  • Τόκους
  • Μερίσματα
  • Έσοδα από ορισμένα ασφαλιστικά προϊόντα
  • Έσοδα από πωλήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων
  • Ενοίκια
  • Λοιπά έσοδα που προκύπτουν από παθητικά εισοδήματα
  • Υπόλοιπα λογαριασμών αρχής και τέλους έτους

Εφόσον οι Ελληνικές φορολογικές αρχές λάβουν πληροφορίες μέσω του αυτόματου συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών ή συλλέξουν πληροφορίες από οποιαδήποτε άλλη πηγή ή προκύψουν  ευρήματα και στοιχεία από διενεργούμενο έλεγχο φυσικού προσώπου ή νομικής οντότητας  που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης για πιθανή φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή, δύναται η φορολογική αρχή με μια απλή διαδικασία ( απλή αίτηση) να αιτηθεί και να λάβει από αλλοδαπή φορολογική αρχή επιπρόσθετες πληροφορίες σχετικές με την υπόθεση.

Μάλιστα, πρόσφατα υπεγράφη πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας με στόχο την άμεση ανταλλαγή πληροφοριών σε ευαίσθητα φορολογικά αντικείμενα εσόδων. Με το πρωτόκολλο αυτό εγκαινιάζεται απευθείας γραμμή επικοινωνίας των δύο Αρχών, για συναλλαγές με υψηλό βαθμό προτεραιότητας, με σκοπό την άμεση αντίδραση των ελεγκτικών αρχών των δύο χωρών σε περιπτώσεις καταστρατήγησης. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος οπωσδήποτε θα βρεθούν ΙΧ που κυκλοφορούν στην Ελλάδα με βουλγαρικές πινακίδες, καθώς και εταιρείες ελληνικών συμφερόντων (μητρικές, θυγατρικές κ.λπ.) στη γείτονα χώρα.

Το ανωτέρω περιγραφόμενο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών αξιοποιείται ήδη από τις Ελληνικές φορολογικές αρχές στο πλαίσιο εκτεταμένων και μαζικών ελέγχων για την ανεύρεση μη φορολογηθείσας ύλης και την πάταξη της φοροδιαφυγής.

Πρόσφατες περιπτώσεις ελέγχων

Κατωτέρω παραθέτουμε μερικές υποθέσεις, βάσει αποφάσεων ΔΕΔ:

– ΔΕΔ 2199/2022 (Αθ.): Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου, με βάση στοιχεία που απεστάλησαν, στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από χώρες Ε.Ε. και συγκεκριμένα από τη γερμανική φορολογική αρχή, διαπίστωσε ότι το έτος 2014 ο προσφεύγων εισέπραξε συντάξιμες αποδοχές που ανέρχονται στο ποσό των 15.768,06 ευρώ από τη Γερμανία και το οποίο δε δήλωσε, ως όφειλε στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος 2014. Κατά συνέπεια, στις 18/12/2020 η Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου εξέδωσε πράξη διοικητικού προσδιορισμού, στην οποία συμπεριέλαβε ποσό 15.768,06 ευρώ ως εισόδημα από συντάξεις αλλοδαπής προέλευσης όπου η Ελλάδα έχει δικαίωμα φορολόγησης. Η ενδικοφανής προσφυγή απερρίφθη. Αντίστοιχη περίπτωση είναι και αυτή της υπ’ αριθ. 2315/2022 (Αθ.).

– ΔΕΔ 1516/2022 (Αθ.): Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Χολαργού, με βάση τα δεδομένα που παραλήφθηκαν από τη Φορολογική Διοίκηση στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (συγκεκριμένα τόκους και μερίσματα που λαμβάνουν φορολογικοί κάτοικοι της ημεδαπής σε χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς που τηρούν σε Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα των ΗΠΑ το φορολογικό έτος 2015), διαπίστωσε ότι το έτος 2015 ο προσφεύγων εισέπραξε μερίσματα που ανέρχονται στο ποσό των 148.597,41 ευρώ (161.141,00 δολάρια ΗΠΑ) και κατά συνέπεια, την 01η/12/2021 εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη διοικητικού προσδιορισμού, με βάση την 1η τροποποιητική δήλωση στην οποία συμπεριέλαβε ποσόν ύψους 148.597,41 ευρώ ως εισόδημα από μερίσματα (προ φόρου) αλλοδαπής προέλευσης (κωδ.295). Η ασκηθείσα ενδικοφανής προσφυγή έγινε αποδεκτή, καθώς στο πλαίσιο της ισχύουσας ΣΑΔΦ Ελλάδας – ΗΠΑ τα ποσά αυτά δεν υπόκεινται σε φορολογία στην Ελλάδα.

Συμπεράσματα

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, διαπιστώνουμε ότι τα εισοδήματα που αποκτώνται την αλλοδαπή από φορολογικό κάτοικο Ελλάδας και υπόκεινται σε φορολογία στην Ελλάδα είναι πλέον μαθηματικά βέβαιο ότι θα εντοπίζονται και θα φορολογούνται από τις ελληνικές φορολογικές αρχές. Τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο η ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της φορολογίας μεταξύ των κρατών είναι άμεση και μάλιστα με την αξιοποίηση της τεχνολογίας οι διαδικασίες είναι πλέον αυτοματοποιημένες, ιδίως στις περιπτώσεις όπου υπάρχει εμπλοκή του χρηματοπιστωτικού τομέα που αξιοποιείται τα μέγιστα.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


H αγροτική παραγωγή δεν είναι παραγωγή καφέ σε καφετέρια

του Γιώργου Δαλιάνη*

Είναι γνωστό ότι η διακοπή λειτουργίας μιας καφετέριας για λίγες ή περισσότερες μέρες, όπως για παράδειγμα λόγω covid, δεν αποτελεί απροσπέλαστο εμπόδιο για την επαναλειτουργία της επιχείρησης, καθώς η παρασκευή του καφέ είναι επί της ουσίας μία παροχή υπηρεσίας, η οποία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί παραγωγική διαδικασία. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει για τη γεωργική παραγωγή, φυτικής ή ζωικής κατεύθυνσης. Η αγροτική παραγωγή απαιτεί την ύπαρξη μίας διαρκούς και σταθερής υποδομή. Με λίγα λόγια, δεν μπορεί κανείς να πατήσει έναν διακόπτη και απλά να είναι σε θέση να παραγάγει αγροτικά προϊόντα.

Στην τρέχουσα συγκυρία για ακόμη μια φορά αναδεικνύεται η τρωτότητα της χώρας μας. Αυτή τη φορά ο πόλεμος επιφέρει την ανάδειξη της αδυναμίας μας στην παραγωγή ακόμη και βασικών προϊόντων που σχεδόν για κανένα δεν διαθέτουμε αυτάρκεια.

Η επαφή μου με τον αγροτικό κλάδο είναι στενή: Έχω εργαστεί στον αγροτικό τομέα και πιο συγκεκριμένα στη σκληρή εργασία καλλιέργειας του καπνού. Επίσης, έχω εργαστεί επί 14 χρόνια στην αγροτική τράπεζα, ενώ μέχρι και σήμερα συνεχίζω να έχω συχνές επαφές με αγρότες και έτσι γνωρίζω για το συνεχή μαρασμό της αγροτικής παραγωγής και την ανέχεια των αγροτών.

Τώρα διαπιστώσαμε λόγω του πολέμου ότι η αυτάρκεια σε μαλακό σιτάρι κυμαίνεται από έτος σε έτος στο 10% έως 15%. Η καλλιέργεια των σιτηρών στη χώρα μας είναι ασύμφορη ακόμη και σήμερα που οι τιμές είναι σχετικά  αυξημένες. Επίσης, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε μια συνεχή άνοδο των τιμών των πρώτων υλών, των καυσίμων και του ρεύματος. Ως εκ τούτου, το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σε σχέση με πέρυσι και συνακόλουθα οι τιμές στο ράφι εμφανίζονται τρεις και τέσσερις φορές πάνω.

Τώρα έρχεται η ώρα της κρίσης, προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε τα αδικαιολόγητα, με γενικούς αφορισμούς. Διαχρονικά οι ηγεσίες των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχουν πάρει κανένα αναπτυξιακό μέτρο, ενώ τα λίγα μέτρα που πάρθηκαν συνάντησαν την άρνηση των κοινοτικών οργάνων.

Κυριαρχικό μοντέλο παραγωγής και ανάπτυξης είναι η σύνδεση του αγρότη με τους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τις ενώσεις αυτών. Όμως, οι περισσότεροι αγροτικοί συνεταιρισμοί χαρακτηρίζονται ως συνεταιρισμοί «σφραγίδες», ενώ οι ενώσεις βρίσκονται σε τέλμα, βουτηγμένες στα χρέη, λόγω του πλημμελούς τρόπου διαχείρισης αυτών, όλα αυτά τα χρόνια.

Το μοντέλο συνεργασίας μέσω των συνεταιρισμών κάθε βαθμίδας απέτυχε παταγωδώς και δυστυχώς ο Νόμος 4384/2016 είναι στο μεγαλύτερο τμήμα του άτολμος και δεν έδωσε και δεν πρόκειται να δώσει ώθηση και προοπτικές πραγματικής ανασύνταξης της αγροτικής παραγωγής. Οι Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (Ανώνυμες Αγροτικές εταιρείες) και οι Διεπαγγελματικές Οργανώσεις (μη κερδοσκοπικές ομάδες αγροτικών παραγωγών) είναι οι κύριοι καθοδηγητές του συνεταιρισμού και ίδρυσης μεγάλων μονάδων, παρέχονται ως εργαλεία δηλαδή από τον προαναφερθέντα νόμο.

Αλήθεια, για ποιους αγρότες μιλάμε; Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των περισσότερων αγροτών και της επί μακρόν δραστηριότητας της πλειονότητας αυτών σε ατομικό μόνο επιχειρηματικό επίπεδο, θα έπρεπε να έχει κινητοποιήσει τη Πολιτεία σε μια προσπάθεια συνεχούς ενημέρωσης και επιμόρφωσης, ώστε οι αγρότες να μπορέσουν να ασπαστούν το νέο καθεστώς. Αντ’ αυτού, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν αναλάβει τα καθήκοντα της Πολιτείας, παρέχοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες και άρα εμμέσως προωθούν τα προϊόντα τους στους Έλληνες αγρότες.

Σήμερα, οι αγρότες πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως για να επιβιώσουν πρέπει να φύγουν από την πεπατημένη και να κατευθυνθούν προς την επιχειρηματικού τύπου γεωργία, με σύγχρονες μεθόδους καλλιέργειας. Για να γίνει αυτό όμως, πρέπει:

  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με νομοθετικές παρεμβάσεις να δώσει κατευθύνσεις, να στηρίξει τις ομάδες παραγωγών, καθώς και να τους προστατεύσει από τη γραφειοκρατία που τους εμποδίζει.
  • Να υπάρξουν ενισχύσεις στον αγροτικό τομέα για να προσελκυστούν κεφάλαια. Με τον τρόπο αυτό, οι επιχειρηματίες μπορούν να επενδύσουν πιο εύκολα στον αγροτικό τομέα, που γι’ αυτούς μπορεί να είναι αποδοτικός και κερδοφόρος, καθώς θα επιτύχουν μαζική παραγωγή. Αντίθετα, ο μεμονωμένος αγρότης με μικρό κλήρο και σε πολλές περιπτώσεις μεγάλης ηλικίας δεν μπορεί πλέον να ανταπεξέλθει στο υψηλό κόστος παραγωγής. Ας πάρουμε ως παράδειγμα την καλλιέργεια καπνού: αγρότης χωρίς δυνατότητα μεγάλων επενδύσεων βρίσκεται σε αδυναμία καλλιέργειας καπνού γιατί η απόδοση του θα είναι 150 έως 250 ευρώ ανά στρέμμα. Ο μικροκαλλιεργητής που θα καλλιεργήσει από 10 έως 20 στρέμματα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τον επιχειρηματία αγρότη, που θα καλλιεργήσει 200 στρέμματα και ο οποίος θα καθετοποιήσει την παραγωγή π.χ. θα το συσκευάσει και μπορεί και ο ίδιος να εξάγει το προϊόν. Το παράδειγμα αυτό το αντλώ από πραγματικό γεγονός, αφού στην ιδιαίτερη πατρίδα μου πλέον μόνο λίγα άτομα (μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού) ασκούν την καλλιέργεια καπνού, ενώ 20-25 χρόνια πριν όλος ο αγροτικός πληθυσμός της περιοχής ασχολείτο με τη καλλιέργεια του καπνού.
  • Το Υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης σε συνεργασία με επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, οφείλει να προσπαθήσει να μετατρέψει τον αγρότη σε επαγγελματία αν όχι επιχειρηματία, δίνοντας κίνητρα με παρεμβάσεις στο κόστος παραγωγής, όπως μείωση φόρου κατανάλωσης καυσίμων, μείωση ΦΠΑ, επιδότησης ηλεκτρικού ρεύματος κ.λπ.. Τα μέχρι σήμερα ληφθέντα μέτρα σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν.
  • Να ιδρυθεί μια τράπεζα γης. Δεν αναφερόμαστε σε όργανο παροχής πιστώσεων, αλλά σε κεντρικό/συντονιστικό όργανο, το οποίο θα αποτελεί το μέσο για την αξιοποίηση γαιών ανά την επικράτεια. Η ανάγκη δημιουργίας ενός τέτοιου οργάνου στην Ελλάδα είναι επιτακτική. Στο ν.4384/2016, προβλέπεται η καταγραφή της δημόσιας αγροτικής γης με σκοπό την παραχώρηση δημοσίων γαιών σε αγρότες και συνεταιρισμούς έναντι συμβολικού τιμήματος. Στην ίδια κατεύθυνση βρίσκεται και η δυνατότητα μίσθωσης δημοτικής αγροτικής γης σε ακτήμονες, ανέργους και οικονομικά αδύναμους όπως και η εκποίηση δημοτικών ακινήτων σε αστέγους που προβλέπει το παράλληλο πρόγραμμα του ν.4368/2016. Πέραν όμως αυτών των πρωτοβουλιών, εμείς αναφερόμαστε κυρίως στον άγνωστο αριθμό των αναξιοποίητων και σε πολλές περιπτώσεις εγκαταλειμμένων ιδιωτικών εκτάσεων που ανήκουν ενδεχομένως σε αποδημήσαντες, ή σε ιδιοκτήτες γης που κατοικούν σε πόλεις που δεν απασχολούνται και ούτε πρόκειται στο μέλλον να ασχοληθούν με την αγροτική καλλιέργεια. Η πλειονότητα από αυτούς θα ήθελαν να μισθώσουν έναντι ασήμαντου τιμήματος σε ενδιαφερόμενους τη γη που κατέχουν ώστε να μην επιβαρύνονται με ΕΝΦΙΑ, και το κυριότερο μην μείνει χέρσα και απαξιωθεί. Για να είναι λειτουργική μια τέτοια τράπεζα γης, ανεξάρτητα από το φορέα διαχείρισης που θα ιδρυθεί, πρέπει να κατασκευαστεί μια σύγχρονη ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία θα καταχωρούνται με λεπτομέρεια οι εκτάσεις που υπάρχουν αλλά και οι πιθανές αγροτικές υποδομές που υπάρχουν πάνω σε αυτές. Η δημιουργία αυτού του φορέα και η αξιοποίησή του σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να έχει περιουσιακά ή άλλα ταξικά κριτήρια. Χρήση της τράπεζας και αξιοποίηση των γαιών θα πρέπει να μπορεί να κάνει τόσο μια ομάδα μικρότερων αγροτών όσο και μεγαλοαγρότες (που σήμερα είναι δακτυλοδεικτούμενοι) ή επιχειρηματίες που θα ήθελαν να επενδύσουν στον αγροτικό τομέα.
  • Να δημιουργηθούν «αγροτικοί σύμβουλοι». Γεωτεχνικοί με εξειδικευμένες γνώσεις που θα παρέχουν δωρεάν συμβουλές στους νεοσύστατους αγρότες – επιχειρηματίες. Με το μέτρο αυτό, όχι μόνο οι αγρότες θα αισθάνονται σιγουριά για τα επιχειρηματικά τους βήματα, αλλά και θα δημιουργηθούν δομές στη χώρα μας και άρα καινούργιες θέσεις εργασίας.
  • Να αξιοποιηθεί η περιουσία του δημοσίου προς στήριξη της αγροτικής δραστηριότητας. Στοιχεία καταγραφής της αγροτικής περιουσίας του δημοσίου παρουσιάζουν πως έχει κυριότητα σε περισσότερα από 640.000 στρέμματα αγροτικών εκτάσεων. Η περιουσία του Δημοσίου βρίσκεται εγκαταλελειμμένη, καθώς μετά τη διάλυση των αγροτικών συνεταιρισμών δεν αξιοποιήθηκε από κανέναν και ρημάζει. Η Πολιτεία οφείλει όχι μόνο να δώσει κίνητρο για να αξιοποιηθούν αυτές οι εκτάσεις γης, αλλά και να τις παραχωρήσει σε νέους αγρότες.
  • Στήριξη ελληνικών αγροτικών προϊόντων μέσω αύξησης τελωνειακών ελέγχων. Ο Υπουργός Οικονομικών οφείλει να παρέμβει και να αυξήσει τους τελωνειακούς ελέγχους στις πύλες εισόδου της χώρας μας.
  • Να σταματήσει η διακίνηση προϊόντων από άλλες χώρες που βαφτίζονται Ελληνικά (π.χ. τα Βουλγάρικα αρνιά κυκλοφορούν ως Ελληνικά).

Είναι καιρός να προσεγγίσουμε τον αγροτικό τομέα ρεαλιστικά με επιχειρηματική λογική και αναπτυξιακή προοπτική. Ο αγροτικός τομέας αποτελεί, ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα οικονομικής ανέλιξης στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια σημαντικές εξελίξεις έχουν επιφέρει αλλαγές στον τρόπο και κόστος παραγωγής, με αποκορύφωμα τον πόλεμο που ανέδειξε την αδυναμία μας ως χώρα, για ακόμη μια φορά. Η πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει επί του θέματος και να μην αποφεύγει διαρκώς να πάρει θέση στα διάφορα αιτήματα και τις κινητοποιήσεις των αγροτών.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Πως αντιμετωπίζεται φορολογικά το έλλειμμα στο ταμείο μιας επιχείρησης?

του Γιώργου Δαλιάνη*

Ένα από τα βασικά αντικείμενα ελέγχου σε μία επιχείρηση είναι το ταμείο αυτής. Τυχόν διαπίστωση ταμειακού ελλείμματος οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει πρόβλημα στο λογιστικό σύστημα της εταιρείας και πιθανότατα να υπάρχει απόκρυψη συναλλαγών, όπως η μη καταχώρηση συναλλαγών, η μη έκδοση τιμολογίων, η μη λήψη παραστατικών, ή η λήψη και χορήγηση δανείου από την επιχείρηση.

 Στο παρελθόν (υπό την ισχύ του Π.Δ. 186/1992 «Κώδικας Βιβλίων και Στοιχείων») η ύπαρξη ταμειακού ελλείμματος ανάλογα με την έκτασή του ισοδυναμούσε, κατά το άρθρο 30 του ΚΒΣ, με ανεπάρκεια ή ανακρίβεια των βιβλίων, με οδυνηρές συνέπειες για την επιχείρηση, διότι φορολογούνταν εξωλογιστικά («έπεφταν τα βιβλία»).

Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε τι ισχύει σήμερα σχετικά με το έλλειμμα ταμείου, πότε γίνεται ο έλεγχός του και ποιες είναι οι συνέπειες από την μη ορθή τήρηση του λογαριασμού του ταμείου με βάση την κείμενη νομοθεσία.

α. Αρχικά, με βάση το άρθρο 28 παρ. 2 του ν. 3296/2004, σχετικά με θέματα φορολογικών ελέγχων (που είναι ακόμα σε ισχύ), ορίζεται ότι:

«2. Κατά τους διενεργούμενους σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις φορολογικούς ελέγχους επί επιτηδευματιών με βιβλία Γ’ κατηγορίας του Κ.Β.Σ., διενεργείται υποχρεωτικώς έλεγχος ταμείου και αξιογράφων, ο οποίος και προηγείται των λοιπών ελεγκτικών επαληθεύσεων. Σε περιπτώσεις διαπίστωσης αρνητικών ή θετικών διαφορών με βάση τον παραπάνω έλεγχο, οι διαφορές αυτές, πέραν των λοιπών συνεπειών και ανεξαρτήτως της προέλευσής τους, προστίθενται ως διαφορές καθαρών κερδών και παράλληλα προσαυξάνουν τα ακαθάριστα έσοδα του υπόχρεου, προκειμένου τα έσοδα αυτά να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό των φόρων, τελών και εισφορών στις λοιπές φορολογίες.

Σε αυτή την αντιμετώπιση (της προσαύξησης των εσόδων) υπάρχει και ο εξής αντίλογος: Αν το έλλειμμα ταμείου προϋπήρχε της ελεγχόμενης χρήσης (και δη εάν προέκυψε σε παραγεγραμμένη χρήση- μεταφερόμενο σε επόμενες) τότε ανακύπτουν ζητήματα νομιμότητας του καταλογισμού του στην ελεγχόμενη χρήση, καθώς με βάση και τη νομολογία (βλ. ΣτΕ 884/2016), η φορολόγηση του εισοδήματος γίνεται για την διαχειριστική περίοδο κατά την οποία αυτό προκύπτει.

β. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 5 του ν. 4308/2014 (Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα):

«5. Κάθε συναλλαγή και γεγονός που αφορά την οντότητα τεκμηριώνεται με κατάλληλα παραστατικά (τεκμήρια). Τα παραστατικά αυτά εκδίδονται είτε από την οντότητα είτε από τους συναλλασσόμενους με αυτήν είτε από τρίτους, σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο νόμο αυτόν. Τα παραστατικά αναφέρουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ασφαλή ταυτοποίηση κάθε μίας συναλλαγής ή γεγονότος, και σε κάθε περίπτωση όσα ορίζει ο παρών νόμος.»

 γ. Περαιτέρω, με βάση την ΠΟΛ.1027/2005 σχετικά με τον έλεγχο του ταμείου, προβλέπεται και εφαρμόζεται ότι γίνεται καταμέτρηση των μετρητών από τον υπεύθυνο της επιχείρησης παρουσία των ελεγκτών (δεν θεωρούνται μετρητά οι μεταχρονολογημένες επιταγές) και συντάσσεται σχετικό πρωτόκολλο καταμέτρησης, το οποίο υπογράφεται από τον υπεύθυνο της επιχείρησης και τους ελεγκτές. Ακολούθως, εξάγεται το υπόλοιπο του ταμείου (λογαριασμός ΕΓΛΣ 38.00), κατ’ εφαρμογή, ανάλογα με την περίπτωση, και των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρου 24 του ΚΒΣ, επί του οποίου προστίθενται οι εισπράξεις και αφαιρούνται οι πληρωμές μέχρι την ημέρα και ώρα του ελέγχου και το τελικό ποσό θα συγκρίνεται με το αποτέλεσμα της καταμέτρησης.

δ. Σχετικά με τον ΦΠΑ, επισημαίνεται ότι το έλλειμμα ταμείου καταρχήν δεν αποτελεί αντικείμενο επιβολής ΦΠΑ (βλ. και ΔΕΔ 1379/2019), σύμφωνα και με τη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, εκτός εάν η φορολογική αρχή τεκμηριώσει ότι το έλλειμμα οφείλεται στην απόκρυψη εσόδων που υπάγονται σε ΦΠΑ. Συγκεκριμένα, με την απόφαση του Τμήματος Β’ του Συμβουλίου της Επικρατείας 1877/2014 κρίθηκε ότι προϋπόθεση για την επιβολή ΦΠΑ είναι η άσκηση δραστηριότητας έναντι αμοιβής, πλην των περιπτώσεων καταβολής ΦΠΑ επί τεκμαρτών εκροών που προβλέπονται από τα άρθρα 7 και 9 του ν.2859/2000. Επίσης, με την απόφαση του Τμήματος Β’ του Συμβουλίου της Επικρατείας 3176/2017 κρίθηκε, καθ’ ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 48 του ν. 2859/2000 «περί κυρώσεως Κώδικα Φόρου Προστιθεμένης Αξίας» (Α’ 248), ότι κατά τον προσδιορισμό των ακαθαρίστων εσόδων για την επιβολή φόρου προστιθεμένης αξίας καμία δέσμευση δεν υφίσταται, κατά νόμο, από όσα έχουν γίνει δεκτά στην φορολογία εισοδήματος, ότι, συνεπώς, προκειμένου να προσδιορισθούν τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων που υπόκεινται σε φόρο προστιθεμένης αξίας, διενεργείται αυτοτελής έλεγχος των βιβλίων και στοιχείων της επιχειρήσεως και συντάσσεται ιδιαίτερη αυτοτελής έκθεση, η οποία περιλαμβάνει τις διαπιστώσεις του ελέγχου, και ότι δεν αρκεί ο έλεγχος των βιβλίων και στοιχείων που έχει γίνει στη φορολογία εισοδήματος και ο προσδιορισμός, με βάση τα δεδομένα του ελέγχου αυτού, των ακαθαρίστων εσόδων τόσο στην φορολογία εισοδήματος όσο και στην φορολογία προστιθεμένης αξίας, χωρίς, πάντως, να αποκλείεται να συμπέσουν οι διαπιστώσεις του ελέγχου και στις δύο φορολογίες. Φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις η προσθήκη του ελλείμματος ταμείου στα ακαθάριστα έσοδα μιας επιχείρησης συνεπιφέρει και τον καταλογισμό ΦΠΑ λόγω αύξησης των φορολογητέων εκροών (βλ. ΔΕΔ Θες/νικης 212/2021).

Παράδειγμα

Για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ελέγχεται το ταμείο και των φορολογικών συνεπειών που έχει ο έλεγχος αυτός, θα αναφερθούμε στην περίπτωση της υπ’αριθ. 1411/2019 απόφασης της ΔΕΔ Αθήνας.

Στην περίπτωση της ως άνω απόφασης διενεργήθηκε έλεγχος στο ταμείο και διαπιστώθηκαν διαφορές.

Συγκεκριμένα, ως προς τη λογιστική διαφορά του λογαριασμού 38-00-00-0000 «Ταμείο» ποσού 301.276,09 ευρώ, ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα είχε καταχωρήσει στα βιβλία της την παρακάτω εγγραφή:

Αριθμός εγγραφής Ημερομηνία Παραστατικό Λογαριασμός Περιγραφή Ποσό Χρέωσης Ποσό Πίστωσης
91754 01/12/2015 ΑΝΕΥ 38-00-00-0000 ΤΑΜΕΙΟ 281.354,65
91754 01/12/2015 ΑΝΕΥ 50-00-00-0001 281.354,65

για την οποία δεν υπήρχε παραστατικό, ενώ από τα δεδομένα που στάλθηκαν στον έλεγχο από την επιχείρηση, δεν υφίσταται η ανωτέρω είσπραξη χρημάτων. Επιπρόσθετα, στα πλαίσια του ελέγχου ως προς την φορολογία του ΦΠΑ διαπιστώθηκε ότι η προσφεύγουσα καταχώρησε στα βιβλία της την ακόλουθη εγγραφή:

Αριθμός εγγραφής Ημερομηνία Παραστατικό Λογαριασμός Περιγραφή Ποσό Χρέωσης Ποσό Πίστωσης
99386 31/12/2015 ΑΝΕΥ 38-00-00-0000 ΤΑΜΕΙΟ 19.921,44
99386 31/12/2015 ΑΝΕΥ 54-00-99-0000 ΑΠΟΔΟΣΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΦΠΑ 19.921,44

για την οποία δεν υπήρχε παραστατικό, ενώ από τα στοιχεία που είχε στη διάθεση του ο έλεγχος δεν προέκυπτε ποσό 19.921,44 ευρώ «Απόδοση – εκκαθάριση ΦΠΑ» που να εισπράχθηκε από την προσφεύγουσα από οποιαδήποτε αιτία.

Με βάση τα παραπάνω, και λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι εγγραφές στα βιβλία απεικονίζουσες, κατ’ επιταγή των διατάξεων του ν. 4172/2013 και ν.4308/2014, τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα της επιχείρησης, πρέπει να εμφανίζουν την πραγματική κατάσταση των ταμειακών διαθεσίμων αυτής, οι ως άνω εγγραφές με αριθμό 91754 και 99386 δε λήφθηκαν υπόψη από τον έλεγχο και το ποσό αυτών συνολικού ύψους 301.276,09 ευρώ θεωρήθηκε αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη και προστέθηκε ως λογιστική διαφορά στα καθαρά κέρδη της προσφεύγουσας.

Η φορολογική αρχή σωστά δεν καταλόγισε ΦΠΑ στη συγκεκριμένη υπόθεση γιατί από τις σχετικές εγγραφές δεν προέκυψε αποκρυβείσα ύλη όσον αφορά το ΦΠΑ.

Υπάρχει όμως μία απόφαση ΔΕΔ που έχει καταλογίσει και ΦΠΑ (ΔΕΔ Θες/νικη 212/2021), όπως αναφέρουμε και ανωτέρω, που κατά την άποψή μας δεν είναι απολύτως τεκμηριωμένη ως προς τον καταλογισμό ΦΠΑ.

Συμπεράσματα

Κατόπιν των ανωτέρω, εξάγουμε τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  1. Το ποσό της διαφοράς του ταμείου θεωρείται λογιστική διαφορά και προστίθεται στα ακαθάριστα έσοδα και φορολογείται με τις γενικές διατάξεις.
  1. Το έλλειμμα του ταμείου δεν αποτελεί πάντα αντικείμενο επιβολής ΦΠΑ. Ωστόσο, δεν γεννάται θέμα στις περιπτώσεις που ο έλεγχος τεκμηριώσει ότι το έλλειμμα οφείλεται στην απόκρυψη εσόδων που υπάγονται σε ΦΠΑ, καθώς στην περίπτωση αυτή θα καταλογιστεί ο αναλογούν ΦΠΑ. Όμως επειδή κάθε διαφορά του ταμείου δεν αφορά απόκρυψη εσόδων, ο έλεγχος οφείλει να τεκμηριώσει την πηγή διαφοράς του ταμείου και να ενεργήσει σύμφωνα με τοάρθρο 64του ν.4174/2013 που ορίζεται ότι «Η φορολογική διοίκηση έχει την υποχρέωση να παρέχει σαφή, ειδική και επαρκή αιτιολογία για τη νομική βάση, τα γεγονότα και τις περιστάσεις που θεμελιώνουν την έκδοση πράξεως και προσδιορισμό φόρου».3. Τελειώνοντας, πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν είναι αποδεκτή η καταχώρηση εσόδου ή δαπάνης χωρίς την ύπαρξη παραστατικού με αποτέλεσμα το ποσό να καταλογίζεται ως φορολογητέα πράξη και σύμφωνα με τα ανωτέρω να αναζητούνται και λοιπές φορολογίες, όπως ΦΠΑ κ.λπ.

Δείτε το άρθρο και στo EFOROLOGIA.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Φορολογικοί έλεγχοι σε μικρές επιχειρήσεις (κυρίως της εστίασης)

του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νατάσσας Δαλιάνη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρούμε ότι έχουν αυξηθεί οι μερικοί φορολογικοί έλεγχοι (παλιοί τακτικοί έλεγχοι) σε μικρές επιχειρήσεις (κυρίως καταστήματα εστίασης).  Οι έλεγχοι αυτοί έχουν προκύψει κυρίως στις περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις εμφανίζουν αρνητικό μικτό κέρδος ή μεγάλες διακυμάνσεις στο μικτό κέρδος, από έτος σε έτος, στις συνεχόμενες ζημίες, σε ανώμαλη κίνηση των τραπεζικών λογαριασμών και τέλος σε μετατόπιση των εισροών από τον υψηλότερο σε χαμηλότερο συντελεστή Φ.Π.Α.

Για τον προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης οι ελεγκτικές υπηρεσίες εφαρμόζουν τις έμμεσες τεχνικές ελέγχου, επί της ουσίας δηλαδή μετατρέπουν εξωλογιστικά τις αγορές των Α’ υλών/εμπορευμάτων σε πωλήσεις. Παραπλήσιο μοντέλο των έμμεσων τεχνικών έτυχε εφαρμογής παλαιότερα στις κατά καιρούς περατώσεις και στο νόμο 3296/2004 περί αυτοπεραίωσης. Με τους νόμους αυτούς, το υπουργείο Οικονομικών είχε θεσπίσει για κάθε δραστηριότητα/επάγγελμα συντελεστές για την αναγωγή του κόστους σε πωλήσεις. Ωστόσο, σήμερα ο έλεγχος σε πολλές περιπτώσεις αυτοσχεδιάζει και τα μοντέλα που χρησιμοποιεί δεν είναι παραδεκτά.

Παραδείγματα

– ο κάθε ελεγκτής με υποθέσεις μετατρέπει το μπουκάλι ποτού σε μερίδες και ανάλογα με την κρίση του ελεγκτή οι μερίδες κυμαίνονται από 8 έως 16.

– το κόστος της πρώτης ύλης (ποσότητα) για ένα σουβλάκι διαφέρει από έλεγχο σε έλεγχο μέχρι και σε ποσοστό 50%.

– η φύρα στο ψήσιμο του κρέατος (π.χ. αρνί) διαφέρει έως και 20% από έλεγχο σε έλεγχο.

Το παρόν άρθρο δεν έχει ως στόχο να υπερασπιστεί τον παραβατικό επιχειρηματία, όμως, βλέπουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις οι φορολογικές επιβαρύνσεις που προκύπτουν κατόπιν ελέγχου σε εισοδήματα και ΦΠΑ σε αυτές τις περιπτώσεις είναι υπέρμετρα δυσανάλογες σε σχέση με την τυχόν αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη. Οι διαφορές μεταξύ των φόρων που προκύπτουν είναι πολύ μεγάλες, αναλόγως του εάν τα ελεγκτικά όργανα εφαρμόζουν την αρχή της χρηστής διοίκησης ή εάν διενεργούν τον έλεγχο με υπέρμετρο ζήλο.

Πάγιο είναι, λοιπόν, το αίτημα να ο έλεγχος να εξαντλεί όλα τα περιθώρια της διακριτικής ευχέρειας υπέρ του φορολογούμενου και να μην προκύπτουν δυσανάλογες και υπέρμετρες φορολογικές επιβαρύνσεις, που ουσιαστικά να οδηγούν σε κλείσιμο μία επιχείρηση. Και από δημοσιονομικής άποψης, άλλωστε, είναι προτιμότερο να καταλογίζονται μικρότερα ποσά, τα οποία όμως να εισπράττονται από το Δημόσιο, παρά να καταλογίζονται υπέρμετρα επαχθείς φόροι, οι οποίοι δεν μπορούν να καταβληθούν από την επιχείρηση.

Στον περιορισμό αυτού του φαινομένου θα πρέπει να συμβάλουμε όλοι όσοι ασχολούμαστε με την φορολογία, όπως λογιστές, η ηγεσία του Υπουργού Οικονομικών και η ΑΑΔΕ. Κυρίως όμως οι επαγγελματικές οργανώσεις θα πρέπει να ενημερώσουν τα μέλη τους για την πιθανότητα ελέγχου, καθώς και για τις αιτίες που μπορεί να προκαλέσουν έναν φορολογικό έλεγχο. Χρήσιμο είναι, επίσης, να προσδιοριστεί ανά επάγγελμα-κλάδο ένα παραδεκτό μικτό κέρδος (ελάχιστος/μέγιστος συντελεστής). Οι λογιστές συμβουλευτικά μπορούν να κάνουν ελέγχους στις επιχειρήσεις που υποστηρίζουν λογιστικά, βάσει των συντελεστών του νόμου περί αυτοπεραίωσης. Η εφαρμογή του άρθρου 32 του ν. 2238/94 που καθόριζε τον συντελεστή μικτού κέρδους επί αγορών και πωλήσεων, λειτούργησε ικανοποιητικά για πολλά χρόνια ως εργαλείο ελέγχου, μετατροπής των αγορών σε πωλήσεις.

Περαιτέρω, ο ίδιος ο επαγγελματίας θα πρέπει να ελέγχει και τη μετατόπιση των εισροών και συντελεστή ΦΠΑ, γιατί πάνω στο φόρτο εργασίας ή με την άγνοια των νέο-προσφληθέντων υπαλλήλων ή και με την σκόπιμη μετατόπιση των εκροών παρατηρούνται φαινόμενα όπου η πλειονότητα των πωλήσεων από τον υψηλό συντελεστή μεταφέρονται στον χαμηλό και ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί σε επιχειρήσεις όπως mini market, φαρμακεία και αρτοποιεία.

Καταληκτικά, επισημαίνουμε ότι τόσο ο προέλεγχος εκ μέρους του συμβούλου-λογιστή της επιχείρησης και η διαρκής ενημέρωση από τα επαγγελματικά σωματεία όσο και η εκ μέρους της Πολιτείας θέσπιση ενός πλέγματος συντελεστών μικτού κέρδους μπορούν συνδυαστικά να οδηγήσουν στην εξυγίανση του φορολογικού προφίλ των επιχειρήσεων, καθώς και στην αποφυγή τιμωρητικού χαρακτήρα φορολογικών επιβαρύνσεων που απειλούν με λουκέτο την επιχείρηση που έτυχε να εμπλακεί σε φορολογικό έλεγχο. Με τον τρόπο αυτό κατανέμεται σε οριζόντια βάση ο φοροεισπρακτικός μηχανισμός, θεραπεύονται εκούσιες ή και ακούσιες φορολογικές παρεκκλίσεις επιχειρήσεων και διασφαλίζεται η επιβίωση των υφιστάμενων επιχειρήσεων.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η κα Νατάσσα Δαλιάνη είναι Partner της Artion A.E.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Μεγάλες ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό – Πού η αλήθεια που το ψέμα;

του Γιώργου Δαλιάνη σε συνεργασία με την Αλεξάνδρα Δαλιάνη*

Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει προκύψει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα από τις ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό. Η αγορά εργασίας δοκιμάζεται. Παρατηρείται, επίσης, η αντίφαση από τη μία να παραμένει πολύ υψηλός ο δείκτης ανεργίας (περίπου 17%) και από την άλλη οι επιχειρήσεις να μην μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε προσωπικό, από εργάτες έως και εξειδικευμένους επιστήμονες.

Ενδεικτικά, θα παραθέσουμε τους κλάδους που διέρχονται μία ισχυρή κρίση το τελευταίο χρονικό διάστημα:

  • Ο αγροτικός τομέας είναι σε συνεχή μαρασμό. Τα αγροκτήματα ακαλλιέργητα, οι καρποί των δέντρων σαπίζουν πάνω στα δέντρα. Οι ιδιοκτήτες της αγροτικής γης στη πλειοψηφία υπέργηροι και επιβιώνουν από συντάξεις και τις ενισχύσεις της Ε.Ε. Οι εργάτες γης από την Αλβανία που σήκωσαν το βάρος αυτό, μεγάλωσαν και αυτοί σε ηλικία και μειώθηκε το εργατικό δυναμικό. Επιπλέον, οι περισσότεροι αλλοδαποί εργάτες γης πρόκοψαν και απέκτησαν δικό τους κλήρο και έπαψαν να προσφέρουν την έμμισθη εργασία τους. Τα δε παιδιά τους ακολούθησαν άλλους δρόμους και δεν παρέμειναν ως εργάτες γης.
  • Στην οικοδομή οι εργάτες είναι ανύπαρκτοι, ενώ η πλειοψηφία των πρώην αλλοδαπών εργατών (κυρίως από Αλβανία) τώρα έχουν γίνει εργολάβοι.
  • Τεράστιες ελλείψεις παρατηρούνται στα τεχνικά επαγγέλματα των υδραυλικών, ηλεκτρολόγων και γενικά των συντηρητών. Ελλείψεις επίσης εντοπίζονται στα τεχνικά επαγγέλματα επισκευής οχημάτων.
  • Η πανδημία, που έκλεισε αναγκαστικά την εστίαση και τα τουριστικά καταλύματα, οδήγησε όλους αυτούς τους ανθρώπους που εργάζονταν σε αυτό τον κλάδο να απασχοληθούν σε άλλους κάδους για λόγους επιβίωσης. Και έτσι η εστίαση και ο τουρισμός είναι σε διαρκή αναζήτηση προσωπικού και οι θέσεις δεν καλύπτονται. Πολλές μονάδες εστίασης και ξενοδοχείων σε τουριστικές κυρίως περιοχές θα μείνουν κλειστές ή θα υπολειτουργούν την φετινή σεζόν λόγω έλλειψης προσωπικού.
  • Ειδικευόμενοι λογιστές – φοροτεχνικοί είναι σε έλλειψη.
  • Προγραμματιστές είδος προς εξαφάνιση. Υπάρχει τεράστια ζήτηση γιατί όλες οι πλατφόρμες που εξυπηρετούν τις καταναλωτικές ανάγκες απαιτούν εξειδικευμένα στελέχη πληροφορικής. Το πρόβλημα εντείνεται λόγω της δυνατότητας για κινητικότητα που προσφέρει αυτός ο κλάδος, είναι πολλοί αυτοί που απασχολούνται από εταιρείες του εξωτερικού με τηλεργασία και διαμένοντας στην Ελλάδα.

Ποιες είναι λοιπόν οι αιτίες για αυτές τις ελλείψεις σε προσωπικό;

Ακούγεται η άποψη ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν καταβάλλουν ικανοποιητικούς μισθούς. Αυτό δεν αληθεύει, και μάλιστα το κόστος εργασίας έχει αυξηθεί ίσως περισσότερο από αυτό που μπορούν να υποστηρίξουν οι επιχειρήσεις.

Υπάρχουν λύσεις;

Φυσικά και υπάρχουν. Πρέπει να γίνει προγραμματισμός και άμεση  εισαγωγή ανθρωπίνου δυναμικού από τις αναπτυσσόμενες χώρες που οι άνθρωποι παλεύουν για την επιβίωση, αρκεί να πάψει η ξενοφοβία και ο ρατσισμός. Αξίζει εδώ να θυμηθούμε την προ ετών άθλια συμπεριφορά των καλλιεργητών φράουλας στους δύσμοιρους Πακιστανούς. Εφέτος, όμως, παρακαλούσαν τους αλλοδαπούς εργάτες να εργαστούν για να σώσουν την παραγωγή τους.

Ήδη επανέρχεται σε ισχύ η διάταξη για άμεση μετάκληση εργατών γης από το εξωτερικό με εξαιρετικά γρήγορες διαδικασίες, για αιτήσεις έως τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2022, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες καλλιεργητικές ανάγκες, δηλαδή για εργασίας έως και τέλος Μαρτίου 2023.

Περαιτέρω, μεγάλη μερίδα των δημοσίων υπαλλήλων κατά τις ημέρες αργίας, τα Σαββατοκύριακα και ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων θα μπορούσαν να συμπληρώσουν τα εισοδήματά τους και να δώσουν λύσεις σε πολλούς τομείς της οικονομικής ζωής.

Επίσης, η νομοθεσία είναι απαγορευτική για τους μαθητές, γυμνασίου και λυκείου που μπορούν να εργαστούν εποχικά σε επιχειρήσεις, να μάθουν να δουλεύουν και να μην είναι ράθυμοι και παράλληλα να εξοικονομήσουν ένα χαρτζιλίκι. Όμως, η υποχρέωση της πλήρους ασφάλισης βρίσκει αντίθετους τους γονείς που αρνούνται να αφήσουν τα παιδιά τους να δουλέψουν, καθώς χάνουν την ιδιότητα του προστατευόμενου μέλους. Έτσι, τα παιδιά που θέλουν να εργαστούν συναντούν εμπόδια. Στις περιπτώσεις αυτές θα μπορούσε να επεκταθεί ο θεσμός του εργόσημου.

Στις νησιωτικές περιοχές δυστυχώς, λόγω έλλειψης καταλυμάτων είναι απρόθυμοι να μετακινηθούν οι εποχικοί εργαζόμενοι. Τραγικές καταστάσεις έχουν ζήσει εργαζόμενοι και άτομα έχουν αναγκασθεί να κοιμούνται σε κοντέινερ. Λύση για αυτό το θέμα θα δώσει μονάχα η κατασκευή εργατικών κατοικιών, τα οποία να παραμείνουν ως εργατικές κατοικίες και να μη μετατραπούν σε ενοικιαζόμενα καταλύματα. Διαφορετικά, θα υπάρχει τεράστια έλλειψη προσωπικού με αποτέλεσμα την υποβάθμιση των υπηρεσιών και η δυσφήμηση των τουριστικών μας προϊόντων.

Είναι γεγονός πως το φαινόμενο έλλειψης ανθρωπίνου δυναμικού είναι παγκόσμιο. Παρακολουθούμε καθηλωμένοι τα προβλήματα που δημιούργησε η πανδημία του κορονοϊού στις ζωές όλων των ανθρώπων ανά τον κόσμο. Το πρόβλημα αυτό μαστίζει ιδιαίτερα την ελληνική οικονομία, η οποία ύστερα από την οικονομική κρίση αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα αποκατάστασης του τομέα αυτού. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η πολιτεία πρέπει να προβεί σε άμεσες ενέργειες και να πάρει μέτρα, αγνοώντας όσους αντιτάσσονται μονίμως στις αποφάσεις, αλλά χωρίς να προτείνουν ποτέ λύσεις.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Αποφάσεις της ΔΕΔ που προβληματίζουν

του Γιώργου Δαλιάνη*

Όπως είναι γνωστό, με τη θέσπιση του ν. 4174/2013 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας) εφαρμόζεται μία νέα διοικητική διαδικασία επανεξέτασης των φορολογικών διαφορών. Πιο συγκεκριμένα, στο άρθρο 63 του Κ.Φ.Δ., ο φορολογούμενος, προκειμένου να αμφισβητήσει οποιονδήποτε φορολογικό καταλογισμό υποχρεούται να απευθυνθεί πρώτα στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (Δ.Ε.Δ.) υποβάλλοντας ενδικοφανή προσφυγή και, στην περίπτωση που δεν ικανοποιηθεί το αίτημά του, να προσφύγει εν συνεχεία στα Διοικητικά Δικαστήρια. Το θέμα αυτό ανέδειξε σε πρόσφατο άρθρο του ο έγκριτος νομικός Γιώργος Ευσταθόπουλος (βλ. άρθρο με θέμα: Μήπως η διαδικασία επανεξέτασης των φορολογικών διαφορών χρήζει επανεξέτασης;)

Τόσο ο συντάκτης του εν λόγω άρθρου και όσο και όλοι εμείς που ασχολούμαστε με το φορολογικό δίκαιο (δικηγόροι, φοροτεχνικοί, λογιστές) δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι η ΔΕΔ όλα αυτά τα χρόνια της λειτουργίας της έχει εκδώσει σημαντικές αποφάσεις και για μείζονος σημασίας ζητήματα και έχει επιτύχει σε σημαντικό βαθμό την αποσυμφόρηση των δικαστηρίων. Όμως, δεν μπορούμε παρά να εκφράσουμε τους προσβληματισμούς μας σχετικά με την δυνατότητα της ΔΕΔ να απορρίψει σιωπηρώς μία ενδικοφανή προσφυγή, ήτοι να απόσχει από την εξέταση και την έκδοση απόφασης επί της προσφυγής αυτής, θετική ή αρνητική.

Και εδώ τίθενται τα ακόλουθα ερωτήματα:

  • Με ποιο κριτήριο επιλέγονται οι υποθέσεις που θα απορριφθούν σιωπηρώς;
  • Ποια διαδικασία ακολουθείται;
  • Είναι ανάμεσα στις αιτίες η έλλειψη χρόνου σε συνδυασμό με την υποστελέχωση της Υπηρεσίας;
  • Υπάρχουν τιθέμενα ζητήματα που υπερβαίνουν τις δυνατότητες των υπαλλήλων, όπως π.χ. βαριά νομικά θέματα;

Εύλογο, φυσικά, είναι ένας ελεγκτής της Α.Α.Δ.Ε. να μην διαθέτει τις γνώσεις και την εμπειρία του Ανώτατου Δικαστηρίου. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, θα έπρεπε οι υπάλληλοι της ΔΕΔ να έχουν αυτή την δυνατότητα: να δηλώσουν, δηλαδή, ότι δεν μπορούν να πάρουν θέση επί ενός νομικού ζητήματος και να αφήσουν να το κρίνει εν συνεχεία το Δικαστήριο. Όπως για παράδειγμα, λειτουργεί μία απόφαση ενός Τμήματος του ΣτΕ, που παραπέμπει στην Ολομέλεια.

Επίσης, θα ήθελα να σταθώ σε μία πρόσφατη απόφαση της Δ.Ε.Δ. Αθήνας, την υπ’ αριθ. 4503/10.12.2021. Η συγκεκριμένη απόφαση δικαιώνει φορολογούμενο ελεύθερο επαγγελματία (δικηγόρο) και αναγνωρίζει ως παραγωγικές δαπάνες τις οποίες είχε απορρίψει ο φορολογικός ελεγκτής και, συγκεκριμένα, τις δαπάνες ένδυσης με την αιτιολογία ότι «οι δαπάνες ένδυσης, που ανάγονται στην άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας του προσφεύγοντος, ήτοι δαπάνες συνολικής καθαρής αξίας 492,24€ πλέον ΦΠΑ, ποσού 118,16€, φορολογικού έτους 2017 και δαπάνες συνολικής καθαρής αξίας 738,03 πλέον ΦΠΑ, ποσού 177,13€, φορολογικού έτους 2018, οι οποίες αφορούν δαπάνες αγοράς κοστουμιών, υποκαμίσων, υποδημάτων καθώς και δαπάνες καθαρισμού των, πρέπει να εκπεστούν από τα ακαθάριστα έσοδα αυτής, με βάση την παρούσα Απόφαση της Υπηρεσίας μας, καθώς αφορούν αποκλειστικά την άσκηση του επαγγέλματος του δικηγόρου, το οποίο εκ φύσεως απαιτεί συγκεκριμένη ενδυματολογική πειθαρχία και ως εκ τούτου, επιβάλλει έναν αυστηρά καθορισμένο κώδικα ενδυμασίας (dress code)».

Στέκομαι σε αυτή την απόφαση και θέλω να πιστεύω ότι η ανωτέρω κρίση δεν θα περιοριστεί στο δικηγορικό επάγγελμα, αλλά θα αφορά και τον κλάδο των λογιστών/φοροτεχνικών και λοιπών επαγγελματιών. Εξάλλου, όπως γνωρίζουν τα αρμόδια όργανα της Α.Α.Δ.Ε. και του Υπουργείου Οικονομικών, και εμείς οι λογιστές όταν προσερχόμαστε στις Φορολογικές Υπηρεσίες είμαστε ευπρεπώς ενδεδυμένοι.

Περαιτέρω, επιγραμματικά θέλουμε να σταθούμε στο εξής. Ο νόμος 4172/2013 (ΚΦΕ) ήρθε να αντικαταστήσει τον ν. 2238/1994 και συγκεκριμένα στα άρθρα 22 και 23 λιτά αναφέρει ότι όλες οι παραγωγικές δαπάνες εκπίπτουν και στο άρθρο 23 περιοριστικά αναφέρεται ποιες δεν εκπίπτουν. Όμως, αφενός οι ελεγκτές και αφετέρου η ΔΕΔ βαδίζουν στα χνάρια της πολυνομίας του προηγούμενου ΚΦΕ και συγκεκριμένα του άρθρου 31 (εκατοντάδες σελίδες για το ποιες δαπάνες εκπίπτουν με βάση εγκυκλίους και αποφάσεις δικαστηρίων), με χαρακτηριστικότερες την εγκύκλιο 1005/2005 και 1036/2006.

Σε αντίστιξη της παραπάνω απόφασης, όμως, θα ήθελα να αναδείξω εκ νέου ένα ζήτημα που αναπτύξαμε σε πρόσφατη αρθρογραφία μας: τη δημιουργία κεφαλαίου (ανάλωσης κεφαλαίου παλαιοτέρων ετών) με την επίκληση φορολογητέων εισοδημάτων που προκύπτουν από τις περαιώσεις. Το θέμα αυτό τέθηκε στην κρίση της ΔΕΔ στα πλαίσια ενδικοφανούς προσφυγής, ωστόσο, η ΔΕΔ κώφευσε και δεν πήρε θέση επί του ζητήματος, ενώ ταυτόχρονα ορισμένες ελεγκτικές αρχές αρνούνται να εφαρμόσουν την κείμενη νομοθεσία. Μονόδρομος, λοιπόν, για τον εν λόγω φορολογούμενο η Διοικητική Δικαιοσύνη. Προς τεκμηρίωση των ανωτέρω, παραθέτουμε και στη σχετική απάντηση του Υπουργείου Οικονομικών που αφορά τις περαιώσεις: «Αριθ. πρωτ.: 1007027/83/Α0012/23 Μαρτίου 2009, ΘΕΜΑ: Λογιστικές διαφορές κατά τον προσδιορισμό του κεφαλαίου προηγουμένων ετών.- Αν μετά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του οικείου οικον. έτους, από την οποία προκύπτει προστιθέμενη διαφορά  δαπανών (για την κάλυψη της οποίας ο φορολογούμενος επικαλείται ανάλωση κεφαλαίων προηγούμενων ετών), ελεγχθούν προηγούμενα έτη και διαπιστωθούν διαφορές εισοδήματος και επιβληθεί ο οικείος φόρος στα εισοδήματα αυτά, δεδομένου ότι οι διαφορές αυτές δεν είχαν φορολογηθεί κατά τα προηγούμενα έτη, αλλά φορολογήθηκαν κατά ή μετά το έτος που υποβάλλεται η οικεία δήλωση, δε λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό της ανάλωσης κεφαλαίου προηγούμενων ετών. Αντίθετα, αν ελεγχθούν προηγούμενες χρήσεις από τις οποίες προκύψουν λογιστικές διαφορές (και επιβληθεί ο οικείος φόρος για τα εισοδήματα αυτά) και σε μεταγενέστερη από τον έλεγχο χρήση προκύψει δαπάνη, τα εν λόγω εισοδήματα λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη της διαφοράς αυτής ως κεφάλαιο προηγούμενων ετών που σχηματίζεται. Σχετικά με το ερώτημα της περαίωσης με το ν. 3259/2004, εάν δηλαδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί η προσαύξηση των λογιστικών διαφορών που προέκυψε από τη διαδικασία της περαίωσης και για την οποία κατεβλήθη το αντίστοιχο ποσό φόρου, ως αναλωθέν κεφάλαιο για κάλυψη δαπάνης μεταγενέστερης χρήσης, η απάντηση είναι καταφατική, δεδομένου ότι με τον ν. 3259/2004 περαιώθηκαν υποθέσεις από τις οποίες προέκυψαν οι παραπάνω λογιστικές διαφορές για τις οποίες υποβλήθηκε ο προβλεπόμενος από το νόμο της περαίωσης φόρος».

 

Κλείνοντας, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι παρατηρείται το οξύμωρο από τη μία η ΔΕΔ να εκδίδει γενναίες (αν όχι τολμηρές) αποφάσεις, αναθεωρώντας παγιωμένες θέσεις ως προς την έκπτωση των δαπανών και από την άλλη να απέχει από την έκδοση απόφασης σχετικά με ένα θέμα, όπως αυτό των εισοδημάτων από περαίωση, που υπάρχει καταγεγραμμένο και δεν αμφισβητείται. Οπωσδήποτε αυτή η αντίφαση στην έκδοση των αποφάσεων ΔΕΔ είναι ένα προς επίλυση ζήτημα. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο κάθε θεσμός αξιολογείται κατά την εφαρμογή του και στην πορεία βελτιώνεται ή απαξιώνεται και, εν συνεχεία, καταργείται.

Δείτε το άρθρο και στo e-forologia.gr

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Στενεύει ο κλοιός για εταιρείες του εξωτερικού με προνομιακή φορολόγηση (π.χ. Κύπρος)

Στενεύει ο κλοιός για εταιρείες του εξωτερικού με προνομιακή φορολόγηση (π.χ. Κύπρος)

του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Πρόσφατα εισήχθη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μία πρόταση Οδηγίας που στοχεύει στην ενίσχυση του ήδη θεσπισμένου πλαισίου αποτροπής της κατάχρησης οντοτήτων – κέλυφος για φορολογικούς σκοπούς (με τη μορφή προτεινόμενης οδηγίας της ΕΕ που αναφέρεται ως «ATAD 3»).

Σε γενικές γραμμές, μια οικονομική οντότητα «κέλυφος» είναι μια οντότητα που στερείται ουσιαστικής επιχειρηματικής δραστηριότητας η οποία χρησιμοποιείται ως όχημα για κατάχρηση της φορολογικής νομοθεσίας και απόκτηση φορολογικών πλεονεκτημάτων. Η προτεινόμενη οδηγία απευθύνεται σε εταιρείες συμμετοχών που εδρεύουν στην ΕΕ που διεκδικούν οφέλη βάσει των συμβάσεων διπλής φορολογίας και άλλων οδηγιών της ΕΕ, αλλά στερούνται ελάχιστης οικονομικής ουσίας, είναι επί της ουσίας επίπλαστες.

Η νέα οδηγία έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι εταιρίες αυτές δεν θα είναι σε θέση να επωφεληθούν από ορισμένα προνόμια Ευρωπαϊκών οδηγιών και των συμβάσεων αποφυγής διπλής φορολογίας. Ο σαφής στόχος είναι να αποτραπεί η χρήση εικονικών οντοτήτων για φορολογικούς σκοπούς ή για σκοπούς φοροδιαφυγής.

Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να εφαρμόσουν τα προτεινόμενα μέτρα στην εθνική φορολογική τους νομοθεσία έως τις 30 Ιουνίου 2023 με εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2024.

Γενικά για τις offshore

Η ελληνική ορολογία για τις offshore είναι «εξωχώριες εταιρείες». Οι εταιρείες αυτές ιδρύονται και δραστηριοποιούνται αποκλειστικά σε κράτη με ιδιαίτερη φορολογική μεταχείριση ή ακόμα και πλήρη απαλλαγή από φορολογία (π.χ. Παναμάς, Λιβερία, Νησιά Κέιμαν κ.α.). Είναι οι οικονομικές οντότητες που θεωρείται πως δημιουργήθηκαν για ένα συγκεκριμένο σκοπό, συνήθως βραχυπρόθεσμο και δεν διαπνέονται από την γενικά παραδεκτή αρχή του συνεχούς της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Στην αρχή κάθε έτους δημοσιεύεται μια λίστα με τις χώρες που φιλοξενούν τέτοιες εταιρείες και μερικές από τις οποίες αποκαλούνται και μη συνεργάσιμες.

Η προτεινόμενη Οδηγία καταλαμβάνει και τα κράτη προνομιακού φορολογικού καθεστώτος (της ΕΕ), τα οποία είναι τα κράτη στα οποία ο συντελεστής φορολογίας είναι μικρότερος κατά 60% από τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή της Ελλάδας. Τέτοιες χώρες είναι π.χ.:

  • Η Βουλγαρία με 10% φορολογικό συντελεστή
  • Η Κύπρος με 12,5%
  • Η Ιρλανδία με 12,5%

Βλέπουμε δηλαδή πως όταν μια επιχείρηση δραστηριοποιείται σε χώρα με προνομιακό φορολογικό καθεστώς, αυτό δεν συνεπάγεται πως είναι και offshore, αφού οι offshore συγκεντρώνουν ορισμένα χαρακτηριστικά ώστε να χαρακτηριστούν ως τέτοιες (ιδρύθηκαν για συγκεκριμένο σκοπό, μικρή διάρκεια ζωής, ιδιαιτερότητες σε θέματα πρόσληψης προσωπικού κ.α.).

Από την εποχή της οικονομικής κρίσης και της υπέρμετρης επιβάρυνσης με φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, πολλές Ελληνικές επιχειρήσεις, στην αναζήτηση πρόσβασης στο τραπεζικό σύστημα, για αντιμετώπιση της ρευστότητας, για οργανωτικούς λόγους, αλλά και για καθαρά φορολογικούς σκοπούς, προσπαθούν να μεταφέρουν τη φορολογική τους έδρα σε άλλα κράτη, κυρίως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (κυρίως Κύπρο).

Η φορολογική αντιμετώπιση των offshore από την Ελληνική νομοθεσία

Στα καθ’ ημάς, στα πλαίσια της ανασφάλειας που επικρατεί λόγω της υψηλής φορολογίας, πολλοί επιχειρηματίες αναζητούν λύσεις για την διασφάλιση της βιωσιμότητας των επιχειρήσεών τους. Μεταξύ των λύσεων που διαφημίζονται είναι και η ίδρυση εταιρειών σε άλλα κράτη (π.χ. Βουλγαρία και Κύπρος) με ευνοϊκότερη φορολογία.

Ωστόσο, προτού κανείς προβεί στην εν λόγω λύση, είναι σκόπιμο να λάβει υπόψη όλες τις υφιστάμενες παραμέτρους, καθώς μία τέτοια κίνηση δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση «πανάκεια», όπως διάφοροι χωρίς αίσθημα επαγγελματικής ευθύνης μπορεί να διαφημίζουν, με σκοπό φυσικά την απόσπαση χρηματικών ποσών ως αμοιβής.

Όπως θα εξετάσουμε και στο παρόν άρθρο, ένα αρκετά σύνηθες όχημα που χρησιμοποιείται από όσους προσπαθούν να κάνουν μεταφορά των κερδών στο εξωτερικό είναι οι εταιρείες Holding (επενδύσεων χαρτοφυλακίου). Εταιρείες που ανήκουν στον ίδιο όμιλο σύμφωνα με το άρθρο 63 του ν. 4172/2013, αλλά και σύμφωνα με την ισχύουσα Σ.Α.Δ.Φ., φορολογούνται στην χώρα της καταστατικής τους έδρας.

Ο ορισμός του ποιες εταιρείες είναι συνδεδεμένες και άρα αποτελούν μέλη ομίλου επιχειρήσεων βρίσκεται στο άρθρο 2 του ν. 4172/2013. Έστω στις εταιρείες Α, Β και Γ ένα ποσοστό του κεφαλαίου τους 40% για την κάθε μία ανήκει στην εταιρεία Δ. Οι εταιρείες Α, Β, Γ και Δ είναι συνδεδεμένα πρόσωπα και αποτελούν όμιλο επιχειρήσεων. Άρα π.χ. η εταιρεία Α που ανήκει στον όμιλο όταν θα διανείμει μέρισμα, το μέρισμα αυτό θα το εισπράξει η εταιρεία Δ η οποία εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο Κ.Φ.Ε. μπορεί να απαλλαγεί από την υποχρέωση πληρωμής 5% ως φόρο μερίσματος.

Ο σκοπός της εταιρίας holding είναι σύμφωνα με το καταστατικό της η διοίκηση ανωνύμων εταιριών αποκτώντας την κυριότητα της πλειοψηφίας των μετοχών τους. Με Γνωμοδότησή του το Ν.Σ.Κ. ορίζει πως “(h)olding θεωρείται γενικώς η εταιρία η οποία δεν ασκεί αυτή αμέσως κάποια εμπορική δραστηριότητα αλλά περιορίζεται στον έλεγχο άλλων εταιριών”.

Στη περίπτωση των Κυπριακών μάλιστα holdings πλεονέκτημα είναι η ευκολία με την οποία ιδρύονται αλλά κυρίως το ότι έχουν μηδενικό φόρο στα μερίσματα.

Οι κύριες χρήσεις των εταιρειών Holdings στην Κύπρο σχετίζονται με :

Ως «ενδιάµεσες» θυγατρικές εταιρειών / οµίλων που ενδιαφέρονται για την ελαχιστοποίηση των «φορολογικών διαρροών» κατά τον επαναπατρισµό των αποδόσεων των επενδύσεων τους εκμεταλλευόμενοι το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς και τις διακρατικές συµβάσεις της Κύπρου.

Ως «ενδιάµεσες» θυγατρικές εταιρειών PHC (personal holding companies) για επενδύσεις φυσικών προσώπων – για άτοµα µε υψηλά εισοδήματα ή/και μεγάλη περιουσία.

Πατώντας λοιπόν πάνω στο ευεργετικό καθεστώς που επιφυλάσσει η Κυπριακή Δημοκρατία για τις εταιρείες αυτές, οι εν λόγω επιτήδειοι καλούν κάθε ενδιαφερόμενο να ιδρύσει στο εξωτερικό (κυρίως Κύπρο) μια τέτοια εταιρεία και να μεταβιβάσει σε αυτήν το εταιρικό κεφάλαιο της Ελληνικής τους Εταιρείας διαλαλώντας πως η κυπριακή Holding θα λάβει το μέρισμα της ελληνικής αφορολόγητο και στη συνέχεια η Holding θα το διανείμει ξανά αφορολόγητο.

Αυτό όμως είναι η μισή αλήθεια, διότι είτε αγνοούν ή σκοπίμως αποκρύπτουν τις διατάξεις του άρθρου 66 του ίδιου νόμου (4172/2013) περί ελεγχόμενων αλλοδαπών επιχειρήσεων (Ε.Α.Ε.).

Στο άρθρο 66 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013) ορίζονται οι κανόνες που έχει θεσπίσει το Ελληνικό Δημόσιο και αποκτά τη δυνατότητα να φορολογήσει αυτοβούλως με τους ισχύοντες -στην Ελλάδα- φορολογικούς συντελεστές τα μη διανεμηθέντα κέρδη αλλοδαπού νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας, στο όνομα του κυρίου μετόχου του, Έλληνα φορολογουμένου, φυσικού προσώπου ή επιχείρησης, εφόσον σωρευτικά:

α) ο Έλληνας φορολογούμενος συμμετέχει άμεσα ή έμμεσα με ποσοστό άνω του 50% στην Ε.Α.Ε.

β) η Ε.Α.Ε. βρίσκεται σε κράτος μη συνεργάσιμο ή υπάγεται σε προνομιακό φορολογικό καθεστώς (π.χ. Κύπρος και Βουλγαρία)

γ) άνω του 30% του εισοδήματος της Ε.Α.Ε. προέρχεται από παθητικά εισοδήματα, δηλαδή τόκους, μερίσματα, δικαιώματα, εισόδημα ακινήτων, ασφαλιστικές, τραπεζικές, διάφορες χρηματοοικονομικές δραστηριότητες και προέρχεται κατά το ήμισυ τουλάχιστον από συναλλαγές με συνδεδεμένες επιχειρήσεις και τέλος

δ) η Ε.Α.Ε. δεν είναι εισηγμένη σε οργανωμένη αγορά.

Πέραν του άρθρου 66, το Ελληνικό Δημόσιο ακολουθώντας τις Διεθνείς Πρακτικές, στην προσπάθειά του να σταματήσει την φοροαποφυγή, προσπαθεί να την αποτρέψει με την φορολόγηση των κερδών τα οποία μπορούν να σταλούν προς φορολόγηση στην αλλοδαπή, ακόμη και σε κράτη της Ε.Ε. με τον έλεγχο της πραγματικής τους εγκατάστασης. Ρητά αναφέρεται στο άρθρο 4 παρ. 4 του Ν.4172/2013 ποιες είναι οι προϋποθέσεις της πραγματικής εγκατάστασης μιας εταιρείας. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η έδρα στην αλλοδαπή υφίσταται μόνο για φορολογικούς λόγους, δύναται να ζητήσει την φορολόγηση των κερδών στην Ελλάδα. Όταν αναφερόμαστε σε υπόσταση εννοούμε:

  • Τον τόπο συνεδρίασης του Δ.Σ.
  • Την πραγματική Διοίκηση (τόπος υπογραφής συμβάσεων και πρακτικών εταιρείας)
  • Εγκαταστάσεις (π.χ. κτηριακές)
  • Κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών
  • Φορολογική κατοικία μελών Δ.Σ.

Επιπλέον, στο άρθρο 38 του ν. 4174/2013 προβλέπεται η δυνατότητα της Φορολογικής Διοίκησης κατά τον προσδιορισμό φόρου να αγνοεί κάθε τεχνητή διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων που αποβλέπει σε αποφυγή της φορολόγησης και οδηγεί σε φορολογικό πλεονέκτημα. Ως «διευθέτηση» νοείται κάθε συναλλαγή, δράση, πράξη, συμφωνία, επιχορήγηση, συνεννόηση, υπόσχεση, δέσμευση ή γεγονός. Μια διευθέτηση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη. Με λίγα λόγια αν η Φορολογική Διοίκηση διαπιστώσει πως ο φορολογούμενος έχει προβεί στη σύσταση εταιρείας στην αλλοδαπή (ακόμη και εντός της Ε.Ε.), ακόμη και αν δεν είναι χώρα με προνομιακό φορολογικό καθεστώς όπως π.χ. η Αγγλία, τότε είναι δυνατόν να θεωρήσει πως πρόκειται για προσπάθεια φοροαποφυγής εφόσον κρίνει πως η εν λόγω εταιρεία στην αλλοδαπή δεν έχει πραγματική υπόσταση με βάση τα κριτήρια της προηγούμενης παραγράφου.

Κλείνοντας, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι δεν ισχυριζόμαστε πως η επιλογή της ίδρυσης εταιρείας σε Τρίτη χώρα δεν μπορεί να είναι ευνοϊκή για τον ενδιαφερόμενο. Οι φορολογικές κλίμακες στις χώρες αυτές πράγματι είναι καλύτερες των ελληνικών και μπορούν να αποβούν σωτήριες για ορισμένους. Όμως, πρέπει να γίνει αντιληπτό πως η επιλογή της ίδρυσης ή μεταφοράς της έδρας μιας επιχείρησης σε Τρίτη χώρα πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις. Οι ανοιχτές προσκλήσεις που γίνονται από κάποιους επιτήδειους και με τις οποίες καλούν όλο τον κόσμο να έρθει και να ιδρύσει έτσι απλά μια επιχείρηση στην Βουλγαρία ή στην Κύπρο αποσκοπούν στο να αποσπάσουν κάποια χρήματα, ενώ ο φορολογούμενος θα βρεθεί στο τέλος υπόλογος στις φορολογικές αρχές. Πρέπει λοιπόν κάθε σχετική επιλογή να γίνεται στοχευμένα και με ευθύνη και απαιτείται μια ορθολογική και σφαιρική εκτίμηση της κατάστασης πριν κανείς οδηγηθεί σε ατραπούς που μπορεί να διαφημίζονται ως επικερδείς αλλά μπορούν να αποβούν επιζήμιες.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο κ. Διονύσης Σαμόλης είναι Partner και Γενικός Διευθυντής της Artion. A.E.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)