Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Μαρίας Πουρνιά και του Πέτρου Παπαπέτρου*

Η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας και εφαρμογή του Mydata αποτελούν ένα εκρηκτικό μείγμα εκσυγχρονισμού και για την επίτευξη του στόχου (έργου) θα πρέπει να απευθύνεστε στον λογιστή σας. Αλλά και αυτός δεν μπορεί πλέον να ανταποκριθεί λόγω αυξημένου φόρτου εργασίας.

Σύμφωνα με το άρθρο 74 του ν. 4808/2021 θεσπίσθηκε το μέτρο της ψηφιακής κάρτας εργασίας για όλες τις επιχειρήσεις-εργοδότες της χώρας και πλέον υπάρχει η υποχρέωση να διαθέτουν και να λειτουργούν ηλεκτρονικό σύστημα μέτρησης χρόνου εργασίας των εργαζομένων τους με σύμβαση ή σχέση εξαρτημένης εργασίας, άμεσα συνδεδεμένο και διαλειτουργικό σε πραγματικό χρόνο με το ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Η μέτρηση του χρόνου εργασίας πραγματοποιείται με την χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας, μέσω της οποίας καταγράφεται σε πραγματικό χρόνο στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ κάθε μεταβολή που αφορά στον χρόνο εργασίας των εργαζομένων, όπως ιδίως η ώρα έναρξης και λήξης της εργασίας, το διάλειμμα, η υπέρβαση του νομίμου ωραρίου και η κάθε είδους άδεια.

Η πρώτη εφαρμογή (Α΄ φάση) ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2022 με την υποχρεωτική ένταξη των supermarkets που απασχολούν συνολικά περισσότερους από 250 εργαζόμενους, τις Τράπεζες και η Β’ φάση ξεκινάει από σήμερα, 16.2.2023, για τις ασφαλιστικές εταιρείες και τις εταιρείες security, ενώ για τις λοιπές επιχειρήσεις, οι οποίες όφειλαν μέχρι 20/12/2022 να προβούν σε απογραφική διαδικασία για τους εργαζόμενους, βρισκόμαστε σε αναμονή της καθολικής εφαρμογής. Η Γ’ Φάση αφορά την έναρξη του κλάδου τουρισμού, με την εστίαση και τα καταλύματα.

Τα οφέλη της εφαρμογή είναι πολλά, αλλά κυρίως είναι:

– η προστασία του εργαζομένου στην τήρηση του ωραρίου και της λήψης αμοιβών για υπερεργασία ή υπερωρίες που δεν καταβάλλονται.

– η λήψη των αδειών και γενικά ο έλεγχος τήρησης της εργατικής νομοθεσίας

– η καταπολέμηση της μαύρης εργασίας

– ο περιορισμός της εισφοροδιαφυγής

– η μείωση της γραφειοκρατίας με την κατάργηση υποβολών πολλών εντύπων για το ίδιο αντικείμενο όπως για παράδειγμα των ΑΠΔ

– άμεσος και ασφαλής υπολογισμός του κόστους για ορθότερη λογιστική παρακολούθηση

– εξασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων

Όμως, υπάρχουν και σοβαρά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσουν όλες οι επιχειρήσεις, αλλά κυρίως οι μικρομεσαίες, όπως:

– οικονομική επιβάρυνση για την προμήθεια και εγκατάσταση λειτουργικού συστήματος μέτρησης του χρόνου εργασίας του εργαζομένου, άμεσα συνδεδεμένο και συμβατό με το σύστημα Εργάνη

– κόστος εργασίας ανάθεσης σε εξειδικευμένο εργαζόμενο της επιχείρησης ή κόστους ανάθεσης της εργασίας σε εξωτερικό συνεργάτη. Δυστυχώς, οι εξειδικευμένοι εργαζόμενοι είναι σπάνιο είδος, όπως επίσης και οι έμπειροι και αξιόπιστοι εξωτερικοί συνεργάτες (outsource).

Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε ότι:

α) οι εταιρείες παραγωγής και εγκατάστασης εξειδικευμένου λογισμικού αδυνατούν να καλύψουν την αυξημένη ζήτηση και

β) υπάρχει τεράστια έλλειψη σε εξειδικευμένο/έμπειρο προσωπικό το οποίο και εάν ανευρεθεί είναι κοστολογικά επιβαρυμένο ειδικά για τις μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν λίγα άτομα.

Περαιτέρω, οι παραλείψεις σχετικά με την παρακολούθηση θα δημιουργήσουν πολλαπλές συνέπειες και οι επιχειρήσεις θα επιβαρυνθούν με υψηλά πρόστιμα και διοικητικές κυρώσεις για παραβάσεις της κοινής εργατικής νομοθεσίας. Ιδιαίτερα μεγάλο πλήγμα από την εφαρμογή του μέτρου θα υποστεί ο τουρισμός και τα καταστήματα επισιτισμού όπου παρατηρούνται τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο  Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & Ιδρυτής του ΟΜΙΛΟΥ ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η Μαρία Πουρνιά είναι Partner της ARTION AE

O Πέτρος Παπαπέτρου είναι Προϊστάμενος του Τμήματος Μισθοδοσίας της  ARTION ΑΕ.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων

Καθοριστικό για την δημιουργία φορολογικών προβλέψεων για κάθε φορολογικό έτος, δεν είναι ο χρόνος που λήφθηκαν οι κατάλληλες νομικές ενέργειες για την διασφάλιση είσπραξης αυτών ώστε να εγγραφούν στην ανάλογη χρήση αλλά εξετάζεται κάθε φορά ο χρόνος που έχει παρέλθει από τότε που έχουν καταστεί ανείσπρακτες και ληξιπρόθεσμες οι απαιτήσεις και επίσης εάν για τις επισφαλείς απαιτήσεις έχουν ληφθεί πριν τον χρόνο σχηματισμού των προβλέψεων και μέχρι την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού του εκάστοτε έτους εντός του οποίου δημιουργείται πρόβλεψη, οι κατάλληλες νομικές ενέργειες για την είσπραξή τους. Αυτό σημαίνει ότι δεν γίνεται να σχηματισθεί φορολογική πρόβλεψη βασιζόμενη σε στοιχεία και γεγονότα τα οποία συνέβησαν μετά την ημερομηνία κλεισίματος του Ισολογισμού του κάθε φορολογικού έτους. Άλλωστε και στην Απόφαση της ΓΓΔΕ ΠΟΛ.1056/2015 σαφώς αναφέρεται ότι οι όποιες ενέργειες που αφορούν σε ανείσπρακτες απαιτήσεις πριν την 01.01.2014 και οι οποίες έχουν ήδη ληφθεί πριν την 01.01.2014 για τη διασφάλιση του δικαιώματος είσπραξης και χαρακτηρίζονται ως κατάλληλες με βάση την εν λόγω Απόφαση λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου αυτού και οι συγκεκριμένες ενέργειες δεν απαιτείται να επαναληφθούν. Ενώ και με την Απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ ΠΟΛ 1080/2017 δίνεται η δυνατότητα σχηματισμού φορολογικής πρόβλεψης και μεταγενέστερα των νομικών ενεργειών που έχουν αναληφθεί, κατά τον χρόνο κατάθεσης της αίτησης κήρυξης σε πτώχευση στο δικαστήριο.

Σε κάθε περίπτωση διαπιστώνεται ότι οι ανωτέρω διατάξεις του άρθρου 26 του ν. 4172/2031 δεν απαγορεύουν την διενέργεια πρόβλεψης για επισφαλείς απαιτήσεις που κατέστησαν επισφαλείς σε προηγούμενα έτη ήτοι δεν καθορίζουν τον χρόνο σχηματισμού της πρόβλεψης, κάτι για το οποίο, λόγω της φύσης της πρόβλεψης η οποία διαφοροποιείται από την δαπάνη, η ίδια η επιχείρηση κρίνει και αποφασίζει βάσει και το σχετικό νομικό πλαίσιο (Ε.Λ. Π.- Για λογιστικούς σκοπούς, η απομείωση των απαιτήσεων είναι θέμα απόφασης της διοίκησης της επιχείρησης, βάσει των πραγματικών συνθηκών αναφορικά με την εισπραξιμότητα των απαιτήσεων -ΣΛΟΤ 677/2016), αλλά με τις ανωτέρω φορολογικές διατάξεις καθορίζονται μόνο οι προϋποθέσεις σχηματισμού και φορολογικής αναγνώρισης αυτής.

 Τροποποιητικές δηλώσεις κατά τον φορολογικό έλεγχο

Παρέχεται η δυνατότητα υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης, αρχικής ή τροποποιητικής μετά την έκδοση και κοινοποίηση της εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης παροχής πληροφοριών του άρθρου 14 του Ν.4174/2013 και μέχρι την κοινοποίηση του προσωρινού προσδιορισμού του φόρου, για χρήσεις και φορολογικά έτη πριν και μετά την έναρξη ισχύος ΚΦΔ.

Εάν η τροποποιητική φορολογική δήλωση υποβληθεί μετά την κοινοποίηση εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης παροχής πληροφοριών του άρθρου 14 του παρόντος και μέχρι την κοινοποίηση προσωρινού προσδιορισμού του φόρου, εφόσον προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή, επιβάλλεται επί του ποσού αυτού, αντί του προστίμου του άρθρου 54, πρόστιμο που ισούται με το ποσό του προστίμου του άρθρου 58 παρ. 1, 58Α παρ. 2, ή 59 παρ. 2, κατά περίπτωση.

Αποσβέσεις αιολικών πάρκων και των φωτοβολταϊκών μονάδων

Σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 24 του Ν. 4172/2013, ο συντελεστής απόσβεσης στα Κτίρια, κατασκευές, εγκαταστάσεις, βιομηχανικές και ειδικές εγκαταστάσεις , μη κτιριακές εγκαταστάσεις , αποθήκες και σταθμοί, περιλαμβανομένων των παραρτημάτων τους (και ειδικών οχημάτων φορτοεκφόρτωσης) είναι 4%, ενώ στα λοιπά πάγια περιουσιακά στοιχεία, που δεν εντάσσονται σε μια από τις κατηγορίες των λοιπών συντελεστών που αναφέρονται στην σχετική παράγραφο,  10%.

Οι συντελεστές αυτοί είναι ίδιοι με τους αντίστοιχους της περίπτωσης στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 31 του προϊσχύοντος ΚΦΕ (Ν 2238/94).

Στο ΔΕΑΦ Β 1168150 ΕΞ/17.11.2016 έγγραφο ΓΓΔΕ, όσον αφορά τις αποσβέσεις παγίων στοιχείων των αιολικών πάρκων και των φωτοβολταϊκών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αναφέρεται ως ενδεικτικό παράδειγμα ο συντελεστής απόσβεσης 4% για τα πάγια εκείνα που χαρακτηρίζονται ως μη κτιριακές εγκαταστάσεις. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι το παράδειγμα αυτό δεν είναι δεσμευτικό για τις παραπάνω επιχειρήσεις καθώς δεν τις υποχρεώνει να χαρακτηρίσουν το σύνολο των παγίων τους ως μη κτιριακές εγκαταστάσεις. Αντίθετα, στα πάγια που είτε από την περιγραφή του τιμολογίου αγοράς του παγίου είτε από την πραγματική τους χρήση ή άλλα ουσιώδη χαρακτηριστικά του εντάσσονται σε άλλη κατηγορία παγίου, εφαρμόζεται ο οικείος συντελεστής που προβλέπεται για την συγκεκριμένη κατηγορία παγίων (π.χ. «μηχανήματα» 10%).

Σε κάθε περίπτωση ο χαρακτηρισμός των παγίων περιουσιακών στοιχείων καθώς και η υπαγωγή τους σε συγκεκριμένο συντελεστή απόσβεσης είναι θέμα πραγματικό και κρίνεται καταρχήν από την ίδια την επιχείρηση και στη συνέχεια από την αρμόδια ελεγκτική αρχή.

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).

Tου Γιώργου Δαλιάνη*

Η Φορολογική Διοίκηση δια των αρμοδίων οργάνων της (ΕΛΚΕ [Ελεγκτικά Κέντρα], ΔΟΥ, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ, ΣΔΟΕ, ΥΕΔΔΕ, κλπ.) έχει την δυνατότητα να ελέγχει την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων εκ μέρους του φορολογούμενου, την ακρίβεια των φορολογικών δηλώσεων που υποβάλλονται σε αυτήν και να επιβεβαιώνει τον υπολογισμό και την καταβολή του οφειλόμενου φόρου, διενεργώντας έλεγχο σε έγγραφα, λογιστικά στοιχεία αλλά και εξωλογιστικά αρχεία, θέτοντας ερωτήσεις στον φορολογούμενο και σε τρίτα πρόσωπα, ερευνώντας εγκαταστάσεις και μέσα μεταφοράς που χρησιμοποιούνται για τη διενέργεια επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, αλλά και ελέγχοντας τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών του φορολογουμένου και μέσα από μία σειρά ποικίλων ελεγκτικών επαληθεύσεων.

Ο έλεγχος εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων του φορολογούμενου που διενεργείται από τη Φορολογική Διοίκηση είναι δυνατόν να έχει τη μορφή φορολογικού ελέγχου από τα γραφεία της Φορολογικής Διοίκησης ή επιτόπιου φορολογικού ελέγχου. Πιο συγκεκριμένα, η Φορολογική Διοίκηση μπορεί να διενεργεί φορολογικό έλεγχο από τα γραφεία της με βάση τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, δηλώσεις και λοιπά έγγραφα που υποβάλλει ο φορολογούμενος, καθώς και έγγραφα και πληροφορίες που έχει στην κατοχή της και με βάση τα βιβλία και λογιστικά αρχεία που προσκομίζονται από τον φορολογούμενο, κατόπιν σχετικού εγγράφου της Φορολογικής Διοίκησης. Αντίθετα, ο επιτόπιος φορολογικός έλεγχος διενεργείται στις εγκαταστάσεις του φορολογούμενου κατά το επίσημο ωράριο εργασίας της Φορολογικής Διοίκησης και μπορεί να παρατείνεται μέχρι την ολοκλήρωσή του. Η Φορολογική Διοίκηση δύναται να διενεργεί επιτόπιο φορολογικό έλεγχο και εκτός του επίσημου ωραρίου εργασίας, εφόσον απαιτείται από το είδος των δραστηριοτήτων του φορολογούμενου. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να γίνεται ειδική μνεία στην εντολή φορολογικού ελέγχου. Ωστόσο, η είσοδος στην κατοικία του φορολογουμένου επιτρέπεται μόνο με εντολή του αρμόδιου Εισαγγελέα (βλ. Γνωμοδότηση Εισ. Αρείου Πάγου αριθμ. 6/2014) και ο έλεγχος πραγματοποιείται μόνο με την παρουσία δικαστικού λειτουργού  (το τελευταίο αυτό εδάφιο προστέθηκε με τον ν. 4410/2016).

Σε περίπτωση πλήρους επιτόπιου ελέγχου, η απόφαση της Φορολογικής Διοίκησης για τη διενέργεια πλήρους (επιτόπιου φορολογικού ελέγχου πρέπει να κοινοποιείται στο φορολογούμενο με προηγούμενη έγγραφη ειδοποίηση. Κάθε άλλος επιτόπιος φορολογικός έλεγχος (δηλαδή μερικός) είναι δυνατόν να διενεργείται χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Όμως, είναι δυνατόν να διενεργείται πλήρης επιτόπιος φορολογικός έλεγχος χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει διαπραχθεί φοροδιαφυγή και έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση από το αρμόδιο όργανο. Στην περίπτωση αυτή, η εντολή ελέγχου κοινοποιείται στον φορολογούμενο από τον υπάλληλο ή τους υπαλλήλους που φέρουν την παραπάνω εντολή κατά την είσοδό τους στις εγκαταστάσεις του φορολογουμένου. Στις περιπτώσεις αυτές, εκδίδεται κατ’ αρχήν εντολή για διενέργεια μερικού επιτόπιου ελέγχου διαπίστωσης της εκπλήρωσης των φορολογικών υποχρεώσεων, της τήρησης των βιβλίων και της έκδοσης των φορολογικών στοιχείων, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις σε φορολογουμένους που ασκούν οποιαδήποτε δραστηριότητα ή διακινούν αγαθά  (προληπτικός έλεγχος) και, εν συνεχεία, εφόσον απαιτείται, εκδίδεται εντολή φορολογικού ελέγχου για συγκεκριμένες φορολογίες και συγκεκριμένες φορολογικές περιόδους.

Περαιτέρω, σχετικά με την εντολή ελέγχου, αυτή πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής:

α) τον αριθμό και την ημερομηνία της εντολής,

β) το ονοματεπώνυμο του υπαλλήλου ή των υπαλλήλων στους οποίους, ανατεθεί ο φορολογικός έλεγχος,

γ) το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία, τη διεύθυνση και τον αριθμό φορολογικού μητρώου του φορολογούμενου, αν αυτός έχει αποδοθεί στον φορολογούμενο,

δ) τη φορολογική περίοδο ή υπόθεση και το είδος φορολογίας που αφορά ο φορολογικός έλεγχος,

ε) τη διάρκεια του φορολογικού ελέγχου, και

στ) το χαρακτηρισμό “πλήρης” ή “μερικός” έλεγχος, κατά περίπτωση.

Παρέχεται η δυνατότητα υποβολής εκπρόθεσμης δήλωσης, αρχικής ή τροποποιητικής μετά την έκδοση και κοινοποίηση της εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης παροχής πληροφοριών και μέχρι την κοινοποίηση του προσωρινού προσδιορισμού του φόρου.

Περαιτέρω, η διάρκεια του επιτόπιου φορολογικού ελέγχου που προβλέπεται στην παράγραφο 1, δύναται να παραταθεί άπαξ κατά έξι (6) μήνες. Περαιτέρω παράταση μέχρι έξι (6) ακόμη μήνες είναι δυνατή σε εξαιρετικές περιπτώσεις (περισσότερη ανάλυση σχετικά με την διάρκεια του φορολογικού ελέγχου υπάρχει στο άρθρο μας με τίτλο “Υπέρβαση της διάρκειας του φορολογικού ελέγχου”).

Καταγράφουμε κατωτέρω τα βασικά έγγραφα, τα οποία σε κάθε περίπτωση πέραν των βιβλίων και στοιχείων της επιχείρησης, όταν διενεργείται έλεγχος σε ατομική επιχείρηση, ο ελεγχόμενος οφείλει να προσκομίσει στον έλεγχο:

– Όλα τα πρωτότυπα δικαιολογητικά που αφορούν τις ηλεκτρονικά υποβληθείσες δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος των ελεγχόμενων ετών (π.χ. ασφάλιστρα, δίδακτρα σχολείων κ.λπ.).

– Τα τηρηθέντα βιβλία και εκδοθέντα και ληφθέντα στοιχεία εσόδων και δαπανών, σε περίπτωση που ασκείται ελευθέριο επάγγελμα.

– Επικυρωμένα αντίγραφα των συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων που έλαβαν χώρα κατά τις ελεγχόμενες χρήσεις, ανεξαρτήτως αιτίας (κτήση μέσω αγοράς-πώλησης-δωρεάς-κληρονομιάς).

– Αντίγραφα όλων των οικοδομικών αδειών ανέγερσης ακινήτων (αν και όπου συντρέχει περίπτωση) των διαχειριστικών περιόδων οι οποίες υπόκεινται ή ενδεχομένως υπαχθούν σε έλεγχο.

– Μισθωτήρια συμβόλαια για τυχόν εκμίσθωση ή μίσθωση οικοδομών, οικοπέδων, αγροτεμαχίων καθώς και οικοπέδων σας επί των οποίων ανεγέρθηκαν οικοδομές από τρίτους.

– Τα αποδεικτικά στοιχεία των εμβασμάτων που στάλθηκαν στο εξωτερικό ή από το εξωτερικό καθώς και οποιοδήποτε άλλο τραπεζικό παραστατικό σχετικό μ’ αυτά.

– Κατάσταση με το σύνολο των χρηματοοικονομικών προϊόντων (ομόλογα, μετοχές, ρέπος κλπ) και των τραπεζικών λογαριασμών (ταμιευτηρίου, προθεσμίας όψεως κλπ) στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή, ατομικά ή ως συνδικαιούχος με οποιοδήποτε τρίτο πρόσωπο, στην οποία να αναγράφονται: α) το Πιστωτικό Ίδρυμα, β) το είδος προϊόντος (π.χ. λογαριασμός ταμιευτήριου, ομόλογο κλπ), γ) ο αριθμός ταυτοποίησης του προϊόντος, δ) τα στοιχεία (ονοματεπώνυμο ή επωνυμία, Α.Φ.Μ.) των τυχόν συνδικαιούχων, τις αναλυτικές κινήσεις των χρηματοοικονομικών προϊόντων και τραπεζικών λογαριασμών κατά τις χρήσεις που αφορά το ληφθέν αίτημα παροχής πληροφοριών. Επειδή στον έλεγχο πρέπει να δικαιολογούνται όλες οι πραγματοποιηθείσες κινήσεις που έχουν λάβει χώρα, θα πρέπει να τηρούνται αντίγραφα και δικαιολογητικά όλων των συναλλαγών.

– Σε περίπτωση που συμμετέχετε σε οποιασδήποτε μορφής νομικό πρόσωπο, απαιτείται η φύλαξη παραστατικών για το πλήθος και το είδος των συναλλαγών με αυτό, αυξήσεις ή μειώσεις κεφαλαίων καθώς και τυχόν αμοιβές ή μερίσματα που εισπράξατε.

– Στοιχεία για τυχόν εισοδήματά σας ή έσοδα από ασφαλιστικά προγράμματα.

– Για τη συμμετοχή σας σε εταιρείες, ανεξαρτήτως αν δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα ή και εκτός αυτής, κατάσταση στην οποία να περιέχονται τα στοιχεία των εταιρειών αυτών (επωνυμία, έδρα, χρόνος σύστασης, κεφάλαιο, αντικείμενο εργασιών, δ/νση επικοινωνίας, τηρούμενοι εταιρικοί τραπεζικοί λογαριασμοί), το ποσοστό συμμετοχής σας και το είδος της σχέσης σας με τις εν λόγω εταιρείες (μέτοχος, νόμιμος ιδιοκτήτης, εκπρόσωπος κλπ), προσκομίζοντας έγγραφα, συμφωνητικά, καταστατικά, μετοχολόγιο και οποιαδήποτε λοιπά στοιχεία που διαθέτετε και αποδεικνύουν τη σχέση σας με τις εταιρείες αυτές.

– Αποδεικτικά στοιχεία και πληροφορίες για την πραγματική πηγή ή αιτία προέλευσης των χρηματικών ποσών των τραπεζικών σας λογαριασμών και λοιπών χρηματοοικονομικών προϊόντων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα εσόδων που πρέπει να δικαιολογηθούν με την προσκόμιση των αποδεικτικών τους είναι τα κέρδη από λαχεία, αμοιβαία κεφάλαια, η πώληση μετοχών για την ενδεχόμενη υπεραξία τους κ.α.

Με την ολοκλήρωση του ελέγχου από τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα και σε κάθε περίπτωση που διαπιστώνεται από το φορολογικό έλεγχο παράβαση, επιδίδεται στον υπόχρεο προσωρινός προσδιορισμός φόρων ή/και προστίμων, μαζί με το σχετικό σημείωμα διαπιστώσεων με τα αποτελέσματα του φορολογικού ελέγχου, στο οποίο αναφέρεται η φορολογική οφειλή με βάση τα αποτελέσματα του ελέγχου αυτού καθώς και οποιοδήποτε σχετικό στοιχείο τεκμηριώνει την διαπίστωση της παράβασης. Το σημείωμα διαπιστώσεων υπογράφεται από τα μέλη του συνεργείου που διενήργησαν τον έλεγχο και επιδίδεται άμεσα στον φορολογούμενο. Με το σημείωμα διαπιστώσεων καλείται ο φορολογούμενος εντός είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση να υποβάλλει ενδεχόμενες αντιρρήσεις του σχετικά με την επικείμενη έκδοση πράξης επιβολής προστίμου. Στη συνέχεια συντάσσεται αμελλητί έκθεση ελέγχου και εκδίδεται οριστική πράξη επιβολής φόρων ή/και προστίμων. Τέλος, κατά των οριστικών πράξεων ο φορολογούμενος έχει δικαίωμα να προσφύγει εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση υποβάλλοντας ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών ενδικοφανή προσφυγή.

Σχετικά με το θέμα της παραγραφής έχουμε κάνει εκτενείς αναφορές σε προηγούμενη αρθρογραφία μας. Συνοπτικά, επισημαίνουμε ότι, καταρχήν το δικαίωμα του Δημοσίου για διενέργεια φορολογικού ελέγχου είναι η πενταετία, με σημείο αφετηρίας που ποικίλει ανάλογα με το φορολογικό αντικείμενο. Παραδείγματος χάριν για το εισόδημα η πενταετής προθεσμία εκκινεί από τη λήξη του έτους εντός του οποίου λήγει η προθεσμία υποβολής δήλωσης, άρα 31.12.2023 παραγράφεται η διαχειριστική χρήση 2017, ενώ όσον αφορά τα τέλη χαρτοσήμου στις 31.12.2023 παραγράφονται τα τέλη από σύμβαση δανείου που συνάφθηκε το 2018.

Κατόπιν όλων των ανωτέρω και επειδή στην πράξη πολύ συχνά έχουμε αντιμετωπίσει περιπτώσεις όπου ελεγκτικές αρχές αναζητούν βιβλία και στοιχεία που ανάγονται σε χρήση δέκα ετών προ του ελέγχου, στην περίπτωση π.χ. εικονικών τιμολογίων, για τον λόγο αυτό προτρέπουμε τους αναγνώστες και ειδικά τις επιχειρήσεις να διαφυλάττουν για χρονικό διάστημα δεκαετίας τουλάχιστον τα στοιχεία που έχουν λάβει.

Δείτε το άρθρο και στo E-FOROLOGIA.GR

* Ο  Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & Ιδρυτής του ΟΜΙΛΟΥ ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Aλέξανδρου Αρτσίτα και της Γεωργίας Ευαγγελινού*

Οι προμηθευτές, οι πιστωτές, οι τράπεζες και οι πιθανοί επενδυτές αξιολογούν την επιχείρησή σας, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους. Εσείς γνωρίζετε την αξία της επιχείρησής σας;

Οι περισσότεροι επιχειρηματίες δεν γνωρίζουν την αξία της επιχείρησής τους και μάλιστα υπερτιμούν την αξία της λαμβάνοντας υπόψιν τη μέχρι εκείνη τη στιγμή πορεία και τα αποτελέσματα, τα σχηματισθέντα αποθεματικά και την διαμορφωθείσα καθαρή θέση.

Αυτή η αποτίμηση αφορά το παρελθόν, όμως οι προαναφερόμενοι στην εισαγωγή ενδιαφερόμενοι ενδιαφέρονται για την πορεία της επιχείρησης στο μέλλον. Είναι δύσκολο στις μικρές επιχειρήσεις να αντληθούν τα οικονομικά δεδομένα, τα οποία είναι δομημένα στην αποφυγή φορολογητέας ύλης, παραδείγματος χάριν, οι επιχειρηματίες δεν λαμβάνουν αμοιβή για την εργασία τους και η αμοιβή τους λαμβάνεται με διάφορους τρόπους, όπως διανομή μερισμάτων, μεταφορά προσωπικών ή οικογενειακών δαπανών στην επιχείρηση ή ακόμα και μέσω δοσοληπτικών λογαριασμών.

Ένα ακόμη ζήτημα είναι η ύπαρξη ακινήτων στην επιχείρηση τα οποία δεν αφορούν την εκμετάλλευση, αλλά γίνεται εκμετάλλευση εκτός των δραστηριοτήτων της επιχείρησης (real estate).

Στην αποτίμηση μίας επιχείρησης λαμβάνονται υπόψιν τα εξής στοιχεία:

– τα πάγια περιουσιακά στοιχεία

– τα ακίνητα της επιχείρησης

– η εμπορευσιμότητα των αποθεμάτων

– η εισπραξιμότητα των απαιτήσεων

– οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επενδύσεις ή συμμετοχές

– οι βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις

– η ύπαρξη αφορολόγητων αποθεμάτων

– οι προβλέψεις για κινδύνους και πιθανούς φορολογικούς ελέγχους

Ιδιαίτερη όμως αξία έχει (αλλά είναι δύσκολο να αποτιμηθεί) η φήμη και πελατεία της επιχείρησης και φυσικά οι πατέντες (κυρίως στις παραγωγικές επιχειρήσεις). Η φήμη και η πελατεία της κάθε επιχείρησης είναι ο συνδετικός κρίκος όλων των λειτουργιών της και επί της ουσίας αυτή καθορίζει την αξία της επιχείρησης.

Για την αποτίμηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων υπάρχει μία δεκάδα επιστημονικών μεθόδων αποτίμησης, οι οποίες βασίζονται στην τέχνη και την επιστήμη, αλλά όλες έχουν και μία δόση υποκειμενικότητας, διότι όλες στηρίζονται σε προβλέψεις για το μέλλον της επιχείρησης, αλλά και ανάλυση των υφιστάμενων δεδομένων τα οποία πιθανόν να κρύβουν ανακρίβειες που κυρίως είχαν ως στόχο τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.

Η μέθοδος που θα επιλεγεί θα πρέπει να είναι συνάρτηση του μεγέθους της επιχείρησης και κατάλληλη για τον σκοπό της αποτίμησης. Διαφορετική προσέγγιση θα πρέπει να γίνει όταν η αποτίμηση αφορά τράπεζες, προμηθευτές, πιστωτές και πιθανούς επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν στην επιχείρηση ή για εξαγορά μετοχών.

Συνοψίζοντας:

– Η αξία της επιχείρησης στηρίζεται στα ιστορικά στοιχεία, αλλά κυρίως στην διατήρηση και στο μέλλον των σημερινών στοιχείων, αλλά κυρίως στη μελλοντική της ανάπτυξη.

– Τα κέρδη που παράγονται είναι καθοριστικός παράγοντας, αλλά κυρίως η αξία διαμορφώνεται από τις ταμειακές ροές.

Έχουν επικρατήσει στην αγορά οι προσεγγίσεις της αποτίμησης με πολλαπλασιασμό των κερδών του EBITDA και του τζίρου της επιχείρησης. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις έχουν δόση αλήθειας και μπορεί να είναι υποβοηθητικές στον υπολογισμό μέσω του κατάλληλου μαθηματικού μοντέλου που θα επιλεγεί.

Τελειώνοντας, επισημαίνεται ότι η αξία της επιχείρησης κυρίως θα βασιστεί στο επιχειρηματικό σχέδιο (business plan) για την επόμενη πενταετία. Μπορεί να γίνεται επικαιροποίηση της αποτίμησης σε ετήσια, σύμφωνα με τυχόν νέα δεδομένα που μεταβάλλουν την αξία της επιχείρησης.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο  Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & Ιδρυτής του ΟΜΙΛΟΥ ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο Αλέξανδρος Αρτσίτας  είναι Head Manager του Τμήματος Οικονομικών Αναλύσεων της GRAND VALUE, εταιρείας του ΟΜΙΛΟΥ ΑRTION.

H Γεωργία Ευαγγελινού είναι Οικονομική Σύμβουλος και Αναλύτρια της GRAND VALUE, εταιρείας του ΟΜΙΛΟΥ ARTION.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Φορολογική μεταχείριση των προσωρινών διαφορών μεταξύ λογιστικής και φορολογικής βάσης κατά το χρόνο διανομής

 Σε περίπτωση που νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα διανέμει ποσά από προσωρινές διαφορές, προκειμένου να αποφευχθεί η διπλή φορολόγηση των υπόψη ποσών, τόσο κατά το χρόνο που αυτά θα επηρεάσουν τη φορολογική βάση, όσο και κατά το χρόνο της διανομής τους κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1 του άρθρου 47 του ΚΦΕ, έχουν εφαρμογή τα ακόλουθα:

α) για τα ποσά των προσωρινών διαφορών που διανέμονται για τα οποία έχει ήδη καταβληθεί φόρος εισοδήματος σε προηγούμενα έτη (ποσά που είχαν επηρεάσει τη φορολογική βάση σε προηγούμενα φορολογικά έτη και για τα οποία έχει εν τοις πράγμασι καταβληθεί φόρος εισοδήματος) δεν θα υπολογιστεί φόρος εισοδήματος της παρ. 1 του άρθρου 47 του ΚΦΕ κατά το φορολογικό έτος στο οποίο λαμβάνει χώρα η διανομή.

β) για τα ποσά των προσωρινών διαφορών που διανέμονται για τα οποία δεν έχει καταβληθεί φόρος εισοδήματος (ποσά που θα επηρεάσουν τη φορολογική βάση σε επόμενα έτη), κατά το φορολογικό έτος της διανομής θα υπολογιστεί φόρος εισοδήματος κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 1 του άρθρου 47 του ΚΦΕ, ενώ στα φορολογικά έτη που τα υπόψη ποσά θα επηρεάσουν τη φορολογική βάση, αυτά θα αφαιρεθούν από το φορολογικό αποτέλεσμα του εκάστοτε έτους, ως αρνητική λογιστική διαφορά (Ε2089/2022).

Παράδειγμα: Έστω ότι ανώνυμη εταιρεία στο πρώτο της φορολογικό έτος 2022 εμφανίζει λογιστικά κέρδη ύψους 100.000 ευρώ, ενώ οι προσωρινές διαφορές μεταξύ λογιστικής και φορολογικής βάσης ανέρχονται σε 300.000 ευρώ (θετικές) με αποτέλεσμα τα φορολογικά αποτελέσματα του φορολογικού έτους μετά τη φορολογική αναμόρφωση να ανέρχονται σε κέρδη 400.000 ευρώ τα οποία υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος. Στο φορολογικό έτος 2023 κατά το οποίο το συνολικό ποσό των προσωρινών διαφορών (300.000 ευρώ) αναστρέφεται, η εταιρεία εμφανίζει λογιστικά κέρδη ύψους 150.000 ευρώ εκ των οποίων αποφασίζει να διανείμει το ποσό των 60.000 ευρώ. Τα φορολογικά αποτελέσματα του φορολογικού έτους μετά τη φορολογική αναμόρφωση ανέρχονται σε ζημία 150.000 ευρώ.

Ωστόσο, το ποσό που διανέμεται το οποίο προέρχεται από τις προσωρινές 4 διαφορές της εταιρείας, δεν θα υπαχθεί σε φόρο εισοδήματος στο τρέχον φορολογικό έτος λόγω των φορολογικών ζημιών της χρήσης, αλλά ούτε σε φόρο εισοδήματος της παρ. 1 του άρθρου 47 του ΚΦΕ, δεδομένου ότι τα ποσά αυτά είχαν φορολογηθεί στο προηγούμενο φορολογικό έτος.

Φορολόγηση αφανούς εταιρείας

Η αφανής εταιρεία αποτελεί μεν υποκείμενο του φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων, ωστόσο, με βάση τόσο τις διατάξεις του ν.4072/2012 όσο και τη δικαστηριακή νομολογία, καθίσταται σαφές ότι αυτή δεν προβάλλεται στις συναλλαγές με τρίτους, ακόμα και αν είναι η φορολογική αρχή, αλλά υφίσταται ως εταιρεία για τις εσωτερικές σχέσεις των εταίρων μεταξύ τους, σύμφωνα και με όσα εκτέθηκαν ανωτέρω. Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατή η υποβολή δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος από αφανή εταιρεία ως τέτοια. Τα έσοδα που αποκτώνται από τη δραστηριότητα της αφανούς εταιρείας φορολογούνται στο όνομα του εμφανούς εταίρου κατά περίπτωση και ανάλογα με την μορφή του (ατομική επιχείρηση, νομικό πρόσωπο ή νομική οντότητα). Αν ύστερα από τη διενέργεια ελέγχου διαπιστωθεί η ύπαρξη αφανούς εταιρείας και η απόκρυψη φορολογητέας ύλης, τότε εκδίδεται από τη Φορολογική Διοίκηση πράξη διορθωτικού προσδιορισμού του φόρου στο όνομα του ασκούντος την επιχείρηση ως εμφανούς εταίρου αφανούς εταιρείας, στην περίπτωση δε αυτή, ο εφαρμοζόμενος συντελεστής φορολογίας επί των καθαρών κερδών είναι ο οριζόμενος από τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 58 του ΚΦΕ, ως υποκείμενο του φόρου σύμφωνα με την περ. ε΄ του άρθρου 45 του ΚΦΕ (Ε2076/2022).

Καταστροφή εμπορευμάτων και κόστος πωληθέντων

Το κόστος των ακατάλληλων αποθεμάτων που καταστράφηκαν, εφόσον κυμαίνεται στα συνήθη επίπεδα, καταχωρείται ως αύξηση του κόστους πωληθέντων στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Όταν όμως το κόστος είναι ιδιαίτερα σημαντικό και παρεκκλίνει από τα συνήθη επίπεδα, το σχετικό ποσό μπορεί να εμφανίζεται ως ζημία απομείωσης, ώστε να μην διαστρεβλώνεται το κόστος πωληθέντων και το μικτό κέρδος. Στα πλαίσια των ΕΛΠ, η οντότητα δύναται να καταχωρεί την καταστροφή των αποθεμάτων σε λογαριασμό ζημίας με πίστωση των αποθεμάτων (ΣΛΟΤ 2712/2016).

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).

Tης Νίκης Χατζοπούλου*

——————————————————————————————————————————————————————

 Περίληψη

Κατ’ αντιστοιχία προς τις έμμεσες τεχνικές ελέγχου, το άρθρο 38 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας περί τεχνητής διευθέτησης συνιστά επί της ουσίας ένας εξωλογιστικό προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης. Μπορεί να εφαρμοστεί από τις ελεγκτικές αρχές για τον καταλογισμό φόρου σε οποιαδήποτε περίπτωση η στοιχειοθέτηση παραβίασης δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε κάποια άλλη διάταξη. Η αοριστία στην διατύπωση του άρθρου αφήνει μεγάλα περιθώρια για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας από πλευράς της Διοίκησης γι’ αυτό και αφενός πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ και αφετέρου χρήζει στενής ερμηνείας.

—————————————————————————————————————————————————————–

Κατά την διενέργεια των φορολογικών ελέγχων ένα από τα εργαλεία που διαθέτουν οι ελεγκτικές αρχές (Ελεγκτικά Κέντρα, ΚΕΦΟΜΕΠ, ΚΕΜΕΕΠ, ΣΔΟΕ, ΥΕΔΔΕ, κ.λπ.) για τον εντοπισμό φορολογητέας ύλης είναι και το άρθρο 38 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας υπό τον τίτλο «Γενικός κανόνας απαγόρευσης καταχρήσεων». Το άρθρο αυτό αποτελεί επί της ουσίας μια «ομπρέλα», κάτω από την οποία μπορούν να υπαχθούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ένας φορολογούμενος, χωρίς να παραβιάζει ευθέως κάποια νομοθετική διάταξη, προβαίνει σε «κατάχρηση» της φορολογικής νομοθεσίας με σκοπό την αποφυγή καταβολής φόρου. Λόγω της γενικότητας της διατύπωσης του άρθρου (τόσο κατά την ισχύουσα όσο και κατά την προγενέστερη μορφή του[1]) αποτελεί μία περίπτωση στην οποία θα πρέπει να καταφεύγει με φειδώ η Φορολογική Διοίκηση και η διάταξη αυτή  θα πρέπει να ερμηνεύεται στενά.

Η προέλευση της ρύθμισης

Αρχικά, η διάταξη εντάχθηκε στο Ελληνικό Δίκαιο εκ μεταφοράς από τη «ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 6ης Δεκεμβρίου 2012 σχετικά με τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό (2012/772/ΕΕ)».

Ενσωματώθηκε στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, καθώς αποτελεί – στο πλαίσιο των φορολογικών ελέγχων – ένα εργαλείο διεξαγωγής της διαδικασίας προσδιορισμού των εσόδων του Δημοσίου (καταλογισμό φόρων). Μετά την τροποποίησή του με τον ν. 4607/2019, η γενική ρήτρα κατά της φοροαποφυγής επαναδιατυπώθηκε, ώστε να εναρμονισθεί με το αντίστοιχο άρθρο 6 της Οδηγίας 2016/1164.

Το άρθρο 38 ΚΦΔ, όπως ισχύει σήμερα

«1. Κατά τον προσδιορισμό του φόρου, η Φορολογική Διοίκηση δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων οι οποίες, έχοντας συσταθεί με κύριο σκοπό ή με έναν από τους κύριους σκοπούς την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που ματαιώνει το αντικείμενο ή τον σκοπό των εφαρμοστέων φορολογικών διατάξεων, δεν είναι γνήσιες, συνεκτιμωμένων όλων των σχετικών στοιχείων και περιστάσεων.

2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, ως «διευθέτηση» νοείται κάθε συναλλαγή, δράση, πράξη, συμφωνία, επιχορήγηση, συνεννόηση, υπόσχεση, δέσμευση ή γεγονός. Μια διευθέτηση μπορεί να περιλαμβάνει περισσότερα από ένα στάδια ή μέρη.

 3. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, η διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων είναι μη γνήσια στον βαθμό που δεν τίθεται σε εφαρμογή για βάσιμους εμπορικούς λόγους που απηχούν την οικονομική πραγματικότητα.

 Για τον καθορισμό του γνήσιου ή μη χαρακτήρα μιας διευθέτησης ή σειράς διευθετήσεων, η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει αν αυτές αφορούν μία ή περισσότερες από τις εξής, ενδεικτικώς απαριθμούμενες, καταστάσεις:

 α) ο νομικός χαρακτηρισμός των μεμονωμένων σταδίων από τα οποία αποτελείται μια διευθέτηση είναι ασυμβίβαστος με τη νομική υπόσταση της διευθέτησης στο σύνολο της,

β) η διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων εφαρμόζεται κατά τρόπο που δεν συνάδει με μια συνήθη επιχειρηματική συμπεριφορά,

γ) η διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων περιλαμβάνει στοιχεία που έχουν ως αποτέλεσμα την αλληλοαντιστάθμιση ή την αλληλοακύρωσή τους,

δ) η σύναψη συναλλαγών είναι κυκλικού χαρακτήρα,

ε) η διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων οδηγεί σε σημαντικό φορολογικό πλεονέκτημα αλλά αυτό δεν αντανακλάται στους επιχειρηματικούς κινδύνους, τους οποίους αναλαμβάνει ο φορολογούμενος, ή στις ταμειακές ροές του,

στ) το αναμενόμενο περιθώριο κέρδους πριν από τον φόρο είναι σημαντικό σε σύγκριση με το ύψος του αναμενόμενου φορολογικού πλεονεκτήματος.

 4.  Όταν, κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 1, διευθετήσεις ή σειρά διευθετήσεων κρίνονται μη γνήσιες, τότε η φορολογική υποχρέωση, συμπεριλαμβανομένων σχετικών κυρώσεων, υπολογίζεται βάσει των διατάξεων που θα τύγχαναν εφαρμογής εν απουσία της εν λόγω διευθέτησης.

 5. Με απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ καθορίζεται η διαδικασία εφαρμογής του παρόντος και κάθε άλλο σχετικό θέμα».

Σχετικώς έχει εκδοθεί η υπ’ αριθ. Ε.2167/2019 Εγκύκλιος, με την οποία δίνονται οδηγίες για τον τρόπο εφαρμογής του άρθρου 38, καθώς και ενδεικτικώς απαριθμούμενες, καταστάσεις που αποτελούν «διευθετήσεις».

Ο τρόπος εφαρμογής της διάταξης

Κατά τον προσδιορισμό του φόρου, η Φορολογική Διοίκηση δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν διευθέτηση ή σειρά διευθετήσεων οι οποίες, έχοντας συσταθεί με κύριο σκοπό ή με έναν από τους κύριους σκοπούς την απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος που ματαιώνει το αντικείμενο ή τον σκοπό των εφαρμοστέων φορολογικών διατάξεων, δεν είναι γνήσιες, συνεκτιμωμένων όλων των σχετικών στοιχείων και περιστάσεων.

Το γεγονός αυτό προϋποθέτει τη συνολική ανάλυση και αξιολόγηση της διευθέτησης ή σειράς διευθετήσεων από τη Φορολογική Διοίκηση, η οποία φέρει και το σχετικό βάρος της απόδειξης, υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Μεταξύ των κριτηρίων υπαγωγής στο εν λόγω άρθρο είναι και η λεγόμενη «συνήθης επιχειρηματική συμπεριφορά», εάν δηλαδή η διευθέτηση συνάδει ή όχι με το κριτήριο αυτό.

Παραδείγματα

– Μείωση μετοχικού κεφαλαίου ΑΕ που θεωρήθηκε διανομή μερίσματος

Στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. 1356/2020 απόφασης ΔΕΔ κρίθηκε το ζήτημα της επιβολής φόρου επί μερισμάτων. Η φορολογική αρχή είχε κρίνει ότι ο προσφεύγων από κοινού με τον Χ ως ασκούντες απόλυτο μετοχικό έλεγχο Ε (Εταιρεία), προέβησαν σε σειρά «διευθετήσεων» κατά τον εταιρικό και φορολογικό χειρισμό των κερδών και του μετοχικού κεφαλαίου (ΜΚ) της Εταιρείας. Συγκεκριμένα ο έλεγχος έκρινε ότι από τον ισολογισμό που υπέβαλε προκύπτει ότι κατά την ημερομηνία που μειώθηκε το εταιρικό της κεφάλαιο κατά 3.251.873,30 € με ταυτόχρονη επιστροφή στους εταίρους, το υπόλοιπο κερδών εις νέον ήταν 3.923.103,41 €. Ο έλεγχος έκρινε ότι οι αποφάσεις μειώσεων του κεφαλαίου με επιστροφή μετρητών και εν συνεχεία αυξήσεων αυτού μέσω κεφαλαιοποιήσεως αποθεματικών αλληλοαντισταθμίζονται και αλληλοακυρώνονται στην περίπτωση που θεωρηθεί ότι η λήψη των αποφάσεων αφορούν την λειτουργικότητα της εταιρίας. Ωστόσο, η ΔΕΔ ανέτρεψε το πόρισμα αυτό του ελέγχου με το σκεπτικό ότι: «Από την εικόνα της καθαρής θέσης και τις αιτίες μεταβολών της (επιστροφή πλεονάζοντος κεφαλαίου, συγχώνευση-κεφαλαιοποιήσεις αποθεματικών ειδικών διατάξεων) δεν διαπιστώνεται το εν λόγω, ενώ σαφώς διαπιστώνεται ότι τόσο η ως άνω εταιρεία όσο και άλλες εταιρείες δεδομένου ότι είχαν την δυνατότητα (βάσει της οικονομικής τους κατάστασης και βάσει των προϋποθέσεων του εμπορικού νόμου), έχουν υιοθετήσει την επιλογή της επιστροφής του πλεονάζοντος μετοχικού κεφαλαίου αντί της διανομής κερδών, προκειμένου να μειώσουν την φορολογική επιβάρυνση των μετόχων τους. Ωστόσο ως αναφέρθηκε και με τις προαναφερθείσες οδηγίες της Διοίκησης και έχει κριθεί νομολογιακά (ΔΕΕ) «δεν συνιστά, χωρίς την εξέταση και άλλων δεδομένων της υπόθεσης, τεχνητές διευθετήσεις (artificial) με σκοπό την φοροαποφυγή, οι πράξεις που έχουν σκοπό τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης.».

– Μεταφορά φορολογητέας ύλης από ατομική επιχείρηση σε συνδεδεμένη ΙΚΕ

Στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. 2631/2019 ΔΕΔ Θεσ/νικης εξετάστηκε η περίπτωση μεταβίβασης δικαιωμάτων απόσυρσης σε τιμή κάτω του κόστους σε συνδεδεμένη επιχείρηση. Συγκεκριμένα, τα δικαιώματα απόσυρσης αναγνωρίστηκαν στο σκέλος των εξόδων με το πραγματικό κόστος απόκτησής τους σύμφωνα με τα φορολογικά στοιχεία που ο προσφεύγων έλαβε από τρίτους, ανεξάρτητους προμηθευτές του, ενώ στο σκέλος των εσόδων αναγνωρίστηκαν με αξίες σημαντικά μικρότερες που υπολείπονται και του κόστους απόκτησής τους. Οι μεταβιβάσεις δηλαδή των δικαιωμάτων απόσυρσης από τον προσφεύγοντα στην συνδεδεμένη εταιρεία υποτιμολογήθηκαν χωρίς να υφίστανται λόγοι οι οποίοι να δικαιολογούν αυτή την υποτιμολόγηση, Με βάση τα παραπάνω κρίθηκε από την φορολογική αρχή ότι οι παραπάνω συναλλαγές αποσκοπούσαν στη μεταφορά φορολογητέας ύλης από την ατομική επιχείρηση του προσφεύγοντος στην συνδεδεμένη εταιρεία, ότι οι συναλλαγές είναι τεχνητές διευθετήσεις που δεν συνάδουν με μια συνήθη επιχειρηματική συμπεριφορά και οδηγούν σε σημαντικό φορολογικό πλεονέκτημα. Η ΔΕΔ απέρριψε την ενδικοφανή προσφυγή.

Συμπεράσματα

Κατόπιν των ανωτέρω, είναι σαφές ότι η εφαρμογή του άρθρου 38 ΚΦΔ θα πρέπει να γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ώστε να αποφεύγονται περιπτώσεις υπέρβασης της – ευρείας εν προκειμένω – διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης. Τα κριτήρια που θέτει ο νόμος αποτελούν ενδεικτικές και μόνο περιπτώσεις, δεδομένο που «ανοίγει» μεγάλο πεδίο για την εφαρμογή της διάταξης αυτής, σύμφωνα πάντα με την κρίση των αρμόδιων ελεγκτικών οργάνων, έναν αστάθμητο δηλαδή παράγοντα που δυνητικά θέτει σε κίνδυνο τον απαιτούμενο για την επιβολή διοικητικών κυρώσεων (φόρων και προστίμων) βαθμό ασφάλειας δικαίου. Ανάχωμα απέναντι στην καταχρηστική από πλευράς της Διοίκησης εφαρμογή του άρθρου 38 αποτελεί το βάρος απόδειξης, που εν προκειμένω βαρύνει τη φορολογική αρχή, η οποία οφείλει να αποδείξει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 38 ΚΦΔ. Καταληκτικά, όπως αποτυπώνεται και στην αιτιολογική έκθεση του νόμου, θα πρέπει το εν λόγω άρθρο να εφαρμόζεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις τεχνητών σχημάτων φοροαποφυγής, με ιδιαίτερη προσοχή και σχολαστικότητα ως προς την αιτιολόγηση, διότι σε διαφορετική περίπτωση μπορεί από εργαλείο φορολόγησης να καταλήξει εργαλείο αυθαιρεσίας.

[1] Το άρθρο 38 του ν. 4174/2013 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας) αντικαταστάθηκε με το άρθρο 13 του ν. 4607/2019 (ΦΕΚ Α’ 65/24-04-2019) και έχει εφαρμογή για τα εισοδήματα που αποκτώνται και τις δαπάνες που πραγματοποιούνται στα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1.1.2019 και μετά, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ιδίου νόμου.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο Nίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος παρ’Αρείω Πάγω, LL.M, Νομική Σύμβουλος του Ομίλου ARTION.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Πλαφόν αναπροσαρμογής επαγγελματικών μισθώσεων

Με τον ν. 5007/2022 τέθηκε πλαφόν στην αναπροσαρμογή των μισθωμάτων στις επαγγελματικές μισθώσεις και για το 2023. Πιο συγκεκριμένα με το άρθρο 96 του ν. 5007/2022 ορίστηκε ότι για τις εμπορικές μισθώσεις ακινήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του π.δ. 34/1995 (Α’ 30), επιτρέπεται, από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως και την 31η Δεκεμβρίου 2023, αναπροσαρμογή του μισθώματος που ανέρχεται σε ποσοστό τρία τοις εκατό (3%), κατά ανώτατο όριο, επί του μισθώματος του έτους 2022.

Τα ανωτέρω δεν εφαρμόζονται στις μισθώσεις με εκμισθωτή:

α) Ανώνυμη Εταιρεία Επενδύσεων Ακίνητης Περιουσίας, της παρ. 1 του άρθρου 21 του ν. 2778/1999 (Α’ 295), ή

β) εταιρείες, των οποίων η πλειοψηφία των ονομαστικών μετοχών, μεριδίων ή μερίδων ή δικαιωμάτων ψήφου ανήκει σε Οργανισμούς Εναλλακτικών Επενδύσεων, τους οποίους διαχειρίζονται Διαχειριστές Οργανισμών Εναλλακτικών Επενδύσεων, του ν. 4209/2013 (Α’ 235) και η καταστατική έδρα των οποίων δεν βρίσκεται σε μη συνεργάσιμο στον φορολογικό τομέα κράτος, του άρθρου 65 του ν. 4172/2013 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, Α’ 167), και σε τρίτη χώρα που χαρακτηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υψηλού κινδύνου λόγω νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 16Α του ν. 4557/2018 (Α’ 139) και στον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/1675 της Επιτροπής, της 14ης Ιουλίου 2016, για τη συμπλήρωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με την επισήμανση των τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου που χαρακτηρίζονται από στρατηγικές ανεπάρκειες (L 254),

γ) επιχείρηση εκμετάλλευσης εμπορικού κέντρου, του άρθρου 2 της υπό στοιχεία 1093809/8296/1161/ B0014/15.10.2007 απόφασης του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών (Β’ 2022), που διαθέτει, κατ’ ελάχιστο, συνολική επιφάνεια δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) τ.μ. σε ένα ή περισσότερα επίπεδα ή,

δ) εταιρείες στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχει το Δημόσιο κατά ποσοστό εκατό τοις εκατό (100%), καθώς και οι θυγατρικές των εταιρειών αυτών.

Απαλλαγή από υποχρέωση προσκόμισης αποδεικτικού ασφαλιστικής ενημερότητας

Με το υπ’ αριθ.7385/9-1-2023 έγγραφο του e-ΕΦΚΑ ορίζονται οι περιπτώσεις όπου απαλλαγής από την υποχρέωση προσκόμισης Αποδεικτικού Ασφαλιστικής Ενημερότητας (Α.Α.Ε.) του e-Ε.Φ.Κ.Α. και μεταξύ άλλων είναι και:

• Οι δικαιούχοι αμοιβών γενικά από παροχή εξαρτημένης εργασίας, συντάξεων, διατροφής, εξόδων νοσηλείας και κηδείας, εφόσον η πληρωμή γίνεται απευθείας στο δικαιούχο ή σε πρόσωπο νόμιμα εξουσιοδοτημένο.
• Οι μεταβιβάζοντες αγροτεμάχια αντικειμενικής αξίας κάτω των 5.000 ευρώ.
• Οι δικαιούχοι των, κατά τις κείμενες διατάξεις, λοιπών ακατάσχετων χρηματικών απαιτήσεων, όπως αυτές προσδιορίζονται από την υπηρεσία που διενεργεί την εκκαθάριση.
• Ο Σύνδικος της πτώχευσης φυσικού ή νομικού προσώπου για πράξεις ή συναλλαγές που αφορούν την πτωχευτική περιουσία, ο εκκαθαριστής επιχείρησης για τις πράξεις της εκκαθάρισης, ο κηδεμόνας σχολάζουσας κληρονομιάς, όταν ενεργεί αποδεδειγμένα για πράξεις εκκαθάρισης της σχολάζουσας κληρονομιάς, καθώς και ο εκκαθαριστής κληρονομιάς για πράξεις ή συναλλαγές που αφορούν στην κληρονομιά.
• Οι δικαιούχοι στεγαστικών δανείων για την παροχή υποθήκης προς εξασφάλιση των δανείων αυτών.
• Οι δικαιούχοι επιδότησης – επιχορήγησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μόνο για την είσπραξη αυτής και μόνο για τις περιπτώσεις που προβλέπονται από ειδικότερες νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις και ιδίως του ν. 4314/2014 (Φ.Ε.Κ. 265 Α’).
• Μεταβίβαση Δ.Χ. αυτοκινήτου στις περιπτώσεις των παρ. 5, 6 και 7 του άρθρου 19 του Ν. 4530/2018 (Φ.Ε.Κ. 59 Α΄).
• Σύνταξη με αυτοσύμβαση οριστικών συμβολαίων μεταβίβασης ακινήτων με επαχθή αιτία σε εκτέλεση προσυμφώνων, που έχουν συνταχθεί μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2000, χωρίς υποχρέωση προσκόμισης ασφαλιστικής ενημερότητας του πωλητή/Τροποποίηση της παρ. 5 άρθρου 18 του Ν. 1587/1950 ( άρθρο 14 του Ν. 4997/2022 – Φ.Ε.Κ. 219 Α΄).

Χρόνος κτήσης εισοδήματος – Αναδρομικά συνταξιούχων

Με τις παρ. 3 και 4 του άρθρου 8 του Ν. 4172/2013 ορίζεται ότι: «3. Ο φόρος που επιβάλλεται, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος αφορά σε εισόδημα που αποκτήθηκε το αμέσως προηγούμενο φορολογικό έτος.  4. Χρόνος κτήσης του εισοδήματος θεωρείται ο χρόνος που ο δικαιούχος απέκτησε το δικαίωμα είσπραξής του. Κατ’ εξαίρεση, για τις ανείσπρακτες δεδουλευμένες αποδοχές που εισπράττει καθυστερημένα ο δικαιούχος εισοδήματος από μισθωτή εργασία και συντάξεις σε φορολογικό έτος μεταγενέστερο, χρόνος απόκτησης του εν λόγω εισοδήματος θεωρείται ο χρόνος που εισπράττονται, εφόσον αναγράφονται διακεκριμένα στην ετήσια βεβαίωση αποδοχών που χορηγείται στον δικαιούχο». (Όπως το δεύτερο εδάφιο της παρ.4 του άρθρου 8 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του Ν.4646/2019 (ΦΕΚ Α΄ 201/12-12-2019) και σύμφωνα με την παρ.1 του άρθρου 66 ισχύει από 12/12/2019 και μετά.).

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).

Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία του Διονύση Σαμόλη και του Γιώργου Τεριζή*

——————————————————————————————————————————————————————

Η Holding (εταιρεία συμμετοχών) είναι πλέον πραγματικότητα. Το φορολογικό πλεονέκτημα στις μεταβιβάσεις μετοχών των θυγατρικών εταιρειών  έβαλε τέλος στην ίδρυση ανάλογων εταιρειών, κυρίως στην Κύπρο.

——————————————————————————————————————————————————————

Εταιρεία συμμετοχών (holding company) είναι η εταιρεία που συγκεντρώνει (κατέχει) στο χαρτοφυλάκιό της μετοχές άλλων εταιρειών. Τα ποσοστά συμμετοχής σε άλλες εταιρείες μπορεί να είναι πλειοψηφικά ή μειοψηφικά.

Η εταιρεία συμμετοχών εκτός από την κατοχή μετοχών άλλων εταιρειών μπορεί επίσης να κατέχει και ακίνητα, πατέντες και δικαιώματα και τα έσοδα μπορεί να είναι μερίσματα μέσω μετοχών, ενοίκια ή και leasing περιουσιακών στοιχείων, δικαιώματα, τόκοι, πώληση μεριδίων σε άλλες εταιρείες.

Στην πώληση μεριδίων σε άλλες εταιρείες θα θέλαμε να κάνουμε εκτενέστερη αναφορά στο παρόν άρθρο.

Με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 20 του ν. 4646/2019 προστέθηκε νέο άρθρο 48Α στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) και ενσωματώθηκε η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2011/96/ΕΕ.

Με το άρθρο 48Α του ν. 4172/2013 ορίζονται τα εξής:

«1. Το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής σε νομικό πρόσωπο που εισπράττει ένα νομικό πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, απαλλάσσεται από τον φόρο, εάν το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

 α) περιλαμβάνεται στους τύπους που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε., όπως ισχύει, και β) είναι φορολογικός κάτοικος κράτους-μέλους της Ε.Ε., σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού και δεν θεωρείται κάτοικος τρίτου κράτους εκτός Ε.Ε. κατ’ εφαρμογήν όρων σύμβασης περί αποφυγής διπλής φορολογίας που έχει συναφθεί με αυτό το τρίτο κράτος, και

 γ) υπόκειται, χωρίς τη δυνατότητα επιλογής ή απαλλαγής σε έναν από τους φόρους που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι Μέρος Β’ της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ ή σε οποιονδήποτε άλλον φόρο αντικαταστήσει έναν από τους φόρους αυτούς, και

 δ) το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο κατέχει ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα τοις εκατό (10%) της αξίας ή του πλήθους του μετοχικού κεφαλαίου ή βασικού κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου του νομικού προσώπου του οποίου οι τίτλοι συμμετοχής μεταβιβάζονται, και

 ε) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής διακρατείται τουλάχιστον είκοσι τέσσερις (24) μήνες. 

2. Τα εισοδήματα αυτά δεν φορολογούνται κατά τη διανομή ή κεφαλαιοποίηση των κερδών αυτών κατά τις διατάξεις του άρθρου 47 παράγραφος 1.
   

3. Σε περίπτωση μεταβίβασης τίτλων συμμετοχής κατά την παράγραφο 1, ο φορολογούμενος δεν μπορεί να εκπέσει τις επιχειρηματικές δαπάνες που συνδέονται με τη συμμετοχή αυτή».

Με την εγκύκλιο Ε2057/12.3.2021 η ΑΑΔΕ έχει παράσχει διευκρινίσεις και οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή της απαλλαγής των νομικών προσώπων που έχουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα ή στην ΕΕ από τον φόρο υπεραξίας κατά τη μεταβίβαση των τίτλων συμμετοχής (μετοχές, εταιρικά μερίδια). Η ισχύς των νόμων άρχεται για τα εισοδήματα που αποκτώνται από τα 1.7.2020 και εξής.

Προϋποθέσεις:

Οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή από τον φόρο υπεραξίας είναι αυτές που ορίζει η διάταξη του άρθρου 48Α, όπως έχουν αποτυπωθεί και στις σχετικές εγκυκλίους 2057/2021 και 2047/2022.

Πέραν αυτών διευκρινίζονται τα ακόλουθα:

• Οι πιο πάνω προϋποθέσεις πρέπει να πληρούνται σωρευτικά κατά το χρόνο που λαμβάνει χώρα η μεταβίβαση τίτλων.
• Ως προς τη συμπλήρωση του χρόνου διακράτησης του ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής επισημαίνεται ότι αφετηρία υπολογισμού είναι η ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται (με οποιοδήποτε τρόπο) το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής 10%. Διευκρινίζεται επίσης ότι σε περίπτωση μετασχηματισμού με τον οποίο επέρχεται οιονεί καθολική διαδοχή της μετασχηματιζόμενης εταιρείας, δεν επηρεάζεται η αφετηρία του χρόνου διακράτησης (24 μήνες) του ελάχιστου ποσοστού κατοχής συμμετοχών, όπως είχε τεθεί για τη μετασχηματιζόμενη εταιρεία (βλ. και ΠΟΛ.1185/2018).
• Ως προς το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται διευκρινίζεται ότι στο Παράρτημα I Μέρος Α’ της Οδηγίας 2011/96/Ε.Ε (Οδηγία Μητρικών – Θυγατρικών), στον πίνακα των εταιρειών που αναφέρονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων και οι εταιρείες του ελληνικού δικαίου που αποκαλούνται «ανώνυμη εταιρεία, εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (Ε.Π.Ε), καθώς και άλλες εταιρείες που έχουν συσταθεί βάσει του ελληνικού δικαίου και υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα». Επίσης, στο Μέρος Β’ του ίδιου ως άνω Παραρτήματος, στον πίνακα φόρων που αναφέρονται στο άρθρο 2 στοιχείο α περίπτωση iii, περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων κερδοσκοπικού χαρακτήρα στην Ελλάδα.
• Επομένως, για την εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων, το νομικό πρόσωπο του οποίου οι τίτλοι μεταβιβάζονται μπορεί να είναι νομικό πρόσωπο είτε της ημεδαπής είτε της αλλοδαπής (εντός E.E.) και περαιτέρω, προκειμένου για νομικά πρόσωπα της ημεδαπής, αυτά μπορεί να είναι, πέρα από τα ρητά κατονομαζόμενα στο Παράρτημα της Οδηγίας 2011/96/ΕΕ (A.E. και Ε.Π.Ε.), οι IKE, καθώς και οι προσωπικές εταιρίες, οι οποίες πλέον υπόκεινται σε φορολογία εταιρειών στην Ελλάδα. Άλλες οντότητες που ενδεχομένως περιλαμβάνονται στο υπόψη Παράρτημα, όπως για παράδειγμα οι κοινοπραξίες και συνεταιρισμοί, τα οποία υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων στην Ελλάδα, πλην όμως δεν χαρακτηρίζονται ως νομικά πρόσωπα με βάση την περ. γ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013, αλλά ως νομική οντότητα, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 48Α και ως εκ τούτου, η υπεραξία που αποκτούν οι συμμετέχοντες σ’ αυτά από τη μεταβίβαση των τίτλων τους δεν απαλλάσσεται της φορολογίας εισοδήματος.
• Ομοίως, ως προς το μεταβιβάζον νομικό πρόσωπο, αυτό πρέπει να είναι, κατά ρητή διατύπωση τοπ νόμου, νομικό πρόσωπο κάτοικος Eλλάδος. Ως τέτοια νοούνται, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν και πιο πάνω, τα οριζόμενα στην περ. γ’ του άρθρου 2 του ν.4172/2013 πρόσωπα, ήτοι επιχείρηση ή εταιρεία με νομική προσωπικότητα ή ένωση επιχειρήσεων ή εταιρειών με νομική προσωπικότητα.
• Ως μεταβίβαση τίτλων νοείται κάθε πράξη μεταβίβασης τίτλων, όπως είναι η πώληση, η εισφορά τίτλων για την κάλυψη ή αύξηση κεφαλαίου εταιρείας, η ανταλλαγή τίτλων, η μεταβίβαση τίτλων στο πλαίσιο και με τους όρους και προϋποθέσεις, ανά περίπτωση, των άρθρων 31 (μείωση κεφαλαίου) και 161 (διανομή μερίσματος) του ν. 4548/2018. Επισημαίνεται ότι στις πιο πάνω περιπτώσεις που προβλέπονται από τον ν. 4548/2018, κρίσιμος χρόνος για την εξέταση των προϋποθέσεων του άρθρου 48Α και τη χορήγηση της απαλλαγής είναι ο χρόνος λήψης της σχετικής απόφασης για διανομή μερίσματος σε είδος ή επιστροφή κεφαλαίου σε είδος, από το αρμόδιο όργανο, όπως ορίζεται από τις οικείες διατάξεις.

Παράδειγμα:

Επιχειρηματίας κατέχει μετοχές σε μία ΑΕ και αποφασίζει να τις εισφέρει σε μία Holding εταιρεία. Έστω ότι μετά την αποτίμηση των μετοχών (ΠΟΛ 1032/2015) η αξία τους ανέρχεται σε 100.000 ευρώ και με το ποσό αυτό συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της holding.

Μετά από 35 μήνες (παρέλευση των 24 μηνών) αποφασίζει να πωλήσει τις μετοχές αυτές αντί ποσού 150.000 ευρώ. Το κέρδος των 50.000 ευρώ θα παραμείνει αφορολόγητο στη holding. Εάν αποφασίσει να κάνει διανομή ή να κλείσει την εταιρεία, θα καταβάλει φόρο μερισμάτων (σήμερα 5%).

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι οι διατάξεις αυτές τυγχάνουν εφαρμογής και για το άρθρο 53 ΚΦΕ περί ανταλλαγής και συγκεκριμένα:

α) αν η ανταλλαγή τίτλων έχει λάβει χώρα πριν την 1η Ιουλίου 2020, τότε κατά την μεταβίβαση των μετοχών αυτών οποτεδήποτε, και μετά την 1η Ιουλίου 2020, εξακολουθούν να έχουν εφαρμογή αποκλειστικά οι διατάξεις του άρθρου 53 ΚΦΕ για το ποσό της υπεραξίας του οποίου η φορολόγηση αναβλήθηκε με βάση τις διατάξεις αυτές. Αν τυχόν έχει δημιουργηθεί και περαιτέρω υπεραξία, αυτή δύναται να τύχει απαλλαγής με βάση το άρθρο 48Α ΚΦΕ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου αυτού κατά το χρόνο της μεταβίβασης των μετοχών που έχουν αποκτηθεί από την ανταλλαγή.

β) αν η ανταλλαγή τίτλων για την οποία θα μπορούσε να έχει εφαρμογή το άρθρο 53 ΚΦΕ λάβει χώρα μετά την 1η Ιουλίου 2020, και κατά το χρόνο της ανταλλαγής πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 48Α ΚΦΕ, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία μεταβίβασης τίτλων απαλλάσσεται με βάση τις διατάξεις αυτές και δεν εφαρμόζεται πλέον το άρθρο 53 ΚΦΕ για το νομικό πρόσωπο μέτοχο της αποκτώμενης εταιρείας.

Σε περίπτωση που μεταβιβαστούν μεταγενέστερα τίτλοι που αποκτήθηκαν λόγω ανταλλαγής τίτλων βάσει του άρθρου 53 ΚΦΕ, για τους οποίους κατά το χρόνο της ανταλλαγής δεν πληρούντο οι προϋποθέσεις του άρθρου 48Α, το εισόδημα που προκύπτει από την υπεραξία της μεταβίβασης τίτλων απαλλάσσεται με βάση το άρθρο 48Α ΚΦΕ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου αυτού κατά το χρόνο μεταβίβασης, χωρίς να εφαρμόζεται το άρθρο 53 ΚΦΕ για αυτό το νομικό πρόσωπο μέτοχο της αποκτώμενης εταιρείας.

Συμπερασματικά, η ενσωμάτωση στο Ελληνικό φορολογικό δίκαιο της προαναφερθείσας Ευρωπαϊκής Οδηγίας δίνει μεγάλο φορολογικό πλεονέκτημα στις ελληνικές holding και σε μία εποχή που υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον για πολλές αξιόλογες ελληνικές επιχειρήσεις. Η νέα αυτή πραγματικότητα κάνει την Ελληνική holding δελεαστικότερη σε σύγκριση με άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, περισσότερο και από τις αντίστοιχες Κυπριακές και με τον τρόπο αυτό αποφεύγεται η ίδρυση στο εξωτερικό επίπλαστων εταιρειών που εγκυμονούσαν πολλαπλούς κινδύνους.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Ο κ. Διονύσης Σαμόλης είναι Partner & Γενικός Διευθυντής της Artion A.E.

Ο κ. Γιώργος Τεριζής  είναι Senior Accountant της Artion. A.E.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)

Μόνη η έκδοση πράξης φόρου δεν διακόπτει την παραγραφή – Απαιτείται και κοινοποίηση εντός της προθεσμίας παραγραφής

Με την υπ’ αρ. 616/2021 απόφαση της Ολ. του Σ.τ.Ε. κρίθηκε ότι προκειμένου να μην παραγραφεί η αξίωση του Δημοσίου για βεβαίωση και επιβολή φόρου ή/και κύρωσης για παράβαση των σχετικών διατάξεων, πρέπει, εντός της θεσπιζόμενης προθεσμίας παραγραφής, όχι μόνον να εκδίδεται η καταλογιστική πράξη αλλά και να γίνεται κοινοποίηση αυτής στο πρόσωπο, σε βάρος του οποίου χωρεί ο καταλογισμός. Διότι, σε αντίθετη περίπτωση, η τήρηση της προθεσμίας της παραγραφής, μετά την πάροδο της οποίας δεν είναι νόμιμη η βεβαίωση και επιβολή φόρου ή/και κύρωσης για παράβαση των σχετικών διατάξεων, συναρτάται προς γεγονός άγνωστο στον διοικούμενο και επέρχεται πριν από την κοινοποίηση της πράξης σ’ αυτόν ή έστω την εκ μέρους του γνώση αυτής κατά παράβαση των επιταγών της αρχής της φανερής δράσης της Διοίκησης.

Οριστική διαγραφή απαιτήσεων στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού

Mε την περίπτωση γ΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 26 του ΚΦΕ ορίζεται ότι απαιτήσεις που διαγράφονται στο πλαίσιο αμοιβαίας συμφωνίας ή δικαστικού συμβιβασμού, ανεξαρτήτως του αν έχει σχηματισθεί σχετική πρόβλεψη, δύνανται να διαγραφούν για φορολογικούς σκοπούς, μη εφαρμοζομένων των διατάξεων της υποπερίπτωσης (iii) της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 26, περί ανάληψης όλων των κατά νόμο ενεργειών προκειμένου για τη διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων.

Στην περίπτωση και κατά το μέρος που δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη, το σχετικό ποσό της διαγραφής της απαίτησης εκπίπτει με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22.

Επισημαίνεται ότι η αναφορά στις διατάξεις του άρθρου 22 ΚΦΕ έχει το νόημα ότι η συγκεκριμένη διαγραφή είναι δυνατή (διενεργείται, δηλαδή, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22 ΚΦΕ), ακόμα και αν δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη ή κατά το μέρος που δεν έχει σχηματισθεί πρόβλεψη, διότι θεωρείται ότι εντάσσεται στις συνήθεις εμπορικές συναλλαγές τις επιχείρησης. Η αναφορά στο άρθρο 22 ΚΦΕ δεν συνεπάγεται την εκ νέου εξέταση των προϋποθέσεων που τίθενται υπό στοιχεία α΄, β΄ και γ΄ του εν λόγω άρθρου, για αυτό και στην περίπτωση γ΄ της παρ. 4 του άρθρου 26 ΚΦΕ αναφέρεται ότι η έκπτωση διενεργείται «με βάση» και όχι «υπό τις προϋποθέσεις» του άρθρου 22 ΚΦΕ.

Στις διατάξεις αυτές εμπίπτουν οι απαιτήσεις για τις οποίες η επιχείρηση δύναται να σχηματίσει πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων με βάση τις διατάξεις του άρθρου 26, ήτοι εξαιρουμένων των απαιτήσεων για τις οποίες δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 26, όπως είναι οι περιπτώσεις της παρ. 2 του άρθρου 26 του ΚΦΕ .

Τα ανωτέρω εφαρμόζονται από τη δημοσίευση του νόμου 4646/2019, ήτοι για διαγραφές απαιτήσεων που πραγματοποιούνται από τις 12.12.2019 και μετά.

Σύμβαση άφεσης χρέους

Για τη σύναψη της συμφωνίας άφεσης χρέους δεν απαιτείται κάποιος συγκεκριμένος τύπος. Η κατάρτιση της σύμβασης παρότι δεν καθίσταται υποχρεωτική κατά τον Αστικό Κώδικα, κρίνεται σκόπιμη η υπογραφή και κατάθεσή της στην αρμόδια οικονομική εφορία. Όπως κάθε σύμβαση, έτσι και εδώ για τη σύναψή της πρέπει ο οφειλέτης να αποδεχθεί την παραίτηση του δανειστή, και η πρόταση αυτή προς τον οφειλέτη πρέπει να είναι σαφής και αναμφίβολη. Η σύμβαση αυτή ως αυτοτελής πράξη υπόκειται σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Τελών και Χαρτοσήμου σε χαρτόσημο 3% (πλέον 20% ΟΓΑ χαρτοσήμου) εφόσον αναφέρεται σε αστική σχέση και 2% (πλέον 20% ΟΓΑ χαρτοσήμου) εφόσον αναφέρεται σε εμπορική σχέση, κατά τις διακρίσεις των άρθρων 13 παρ. 1α ή 15 παρ. 1α του Κώδικα Χαρτοσήμου. Η υποχρέωση για την καταβολή του τέλους χαρτοσήμου και το βάρος της δαπάνης αυτού, ελλείψει διαφορετικής συμφωνίας, βαρύνει τον οφειλέτη κατά τον Α. Κ.

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).

Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου*

Είναι σε πλήρη εξέλιξη η προσπάθεια των funds και των εταιρειών διαχείρισης κόκκινων δανείων για την είσπραξη των αντίστοιχων απαιτήσεων. Από την πλευρά τους οι δανειολήπτες προσφεύγουν στη δικαιοσύνη για να προστατευθούν. Ήδη έχουν εκδοθεί αποφάσεις πρωτοβάθμιων Δικαστηρίων που είναι υπέρ των δανειοληπτών και σύντομα αναμένεται να κριθεί από τον Άρειο Πάγο το ζήτημα της νομιμοποίησης των εταιρειών διαχείρισης να ενεργούν πράξεις εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένης και της πτώχευσης.

Δανειζόμαστε το άρθρο 404 του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα για την τοκογλυφία:

«1. Όποιος σε δικαιοπραξία για την παροχή οποιασδήποτε πίστωσης, ανανέωσής της ή παράταση της προθεσμίας πληρωμής εκμεταλλεύεται την οικονομική ανάγκη, την πνευματική αδυναμία, την κουφότητα ή την απειρία εκείνου που παίρνει την πίστωση, συνομολογώντας ή παίρνοντας για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά ωφελήματα, που με βάση τις ειδικές περιστάσεις είναι προφανώς δυσανάλογα προς την παροχή του υπαιτίου ή συνομολογεί ή παίρνει για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά ωφελήματα που υπερβαίνουν το κατά τον νόμο θεμιτό ποσοστό τόκου τιμωρείται με φυλάκιση έως τρία έτη ή χρηματική ποινή (…) 2. Αν ο υπαίτιος επιχειρεί κατ’ επάγγελμα τις τοκογλυφικές πράξεις της προηγούμενης παραγράφου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών ετών και χρηματική ποινή».

Τις τελευταίες ημέρες τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αναδεικνύουν περιπτώσεις ανατιμήσεων με πιθανή αισχροκέρδεια: πόσο θα ανατιμηθεί το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα αγγούρια. Όμως, τα ΜΜΕ συστηματικά αποσιωπούσαν μέχρι πρότινος τις περιπτώσεις αισχροκέρδειας των Τραπεζών σε συνεργασία με τα funds.

Να σημειωθεί ότι μετά την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα προ διετίας (ν. 4619/2019) το ποινικό αδίκημα της αισχροκέρδειας «εξαφανίστηκε» από τη λίστα των ποινικών αδικημάτων. Παραθέτουμε το άρθρο 405 που αφορούσε το ποινικό αδίκημα της αισχροκέρδειας υπό τον προϊσχύοντα Ποινικό Κώδικα «1. Όποιος, σχετικά με άλλες δικαιοπραξίες, εκτός από αυτές που αναφέρονται στο άρθρο 404 παρ. 1 (σ.σ. τοκογλυφία) και υπό τις ίδιες περιστάσεις, συνομολογεί ή παίρνει για τον εαυτό του ή για τρίτον περιουσιακά ωφελήματα που υπερβαίνουν την αξία της δικής του παροχής τόσο ώστε ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις να βρίσκονται σε προφανή δυσαναλογία προς αυτήν τιμωρείται, αν το πράττει κατ’ επάγγελμα ή κατά συνήθεια, με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και με χρηματική ποινή». Επίσης, η κατ’ επάγγελμα τοκογλυφία από κακούργημα έγινε πλημμέλημα.

Οι Τράπεζες στο πλαίσιο της εξυγίανσης των ισολογισμών τους με το σχέδιο «Ηρακλής» μεταβιβάζουν κόκκινα δάνεια με ελάχιστη αξία και στη συνέχεια απαιτούν την εξόφληση του δανείου από τον οφειλέτη στο ακέραιο με έντοκη διευκόλυνση μικρότερου ή μεγαλύτερου χρόνου. Σε άλλες περιπτώσεις, ανάλογα με τα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη, επιδιώκουν την είσπραξή τους στο 40-90% της αξίας τους. Με λίγα λόγια στοχεύουν σε κερδοφορία 600 έως 1000% και φυσικά ο δυστυχής δανειολήπτης δεν έχει καμία δυνατότητα αντίδρασης.

Το φαινόμενο αυτό αιτιολογείται από την πλευρά των funds με το επιχείρημα ότι πολλά δάνεια μπορεί μην εισπραχθούν ποτέ, όμως αυτή η τακτική δεν μπορεί να βάζει στο ίδιο τσουβάλι όλους τους οφειλέτες, ειδικά αυτούς που έχουν εμπράγματες εξασφαλίσεις στα δάνειά τους.

Ένα ακόμη δύσοσμο φαινόμενο παρατηρείται: η μεταφορά των δανείων στις εταιρείες διαχείρισης μοιάζει σαν να βγάζει χρήματα από τη μία τσέπη και να τα βάζει στην άλλη. Οι ίδιοι υπάλληλοι των Τραπεζών που διαχειρίζονται τα δάνεια συνεχίζουν να τα διαχειρίζονται και στα funds. Το μόνο που αλλάζει ο υπάλληλος που μεταφέρεται από την Τράπεζα στο fund είναι η επαγγελματική του κάρτα.

Ωστόσο, το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουν εκδοθεί αρκετές δικαστικές αποφάσεις με τις οποίες αναστέλλεται η έκδοση απόφασης επί αιτήσεων κήρυξης σε πτώχευση των δανειοληπτών, που υποβάλλονται από τα funds, έως ότου εκδοθεί απόφαση της ολομέλειας του Αρείου Πάγου (αναμένεται εντός του ερχόμενου έτους) σχετικά με τη νομιμοποίηση των εταιρειών διαχείρισης να ενεργούν πράξεις εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένης και της πτώχευσης (βλ. ενδεικτικά την υπ’ αριθ. 279/2022 Ειρηνοδικείου Αθηνών – Εκούσια Δικαιοδοσία¹)

Πιστεύουμε ότι οι δανειολήπτες θα πρέπει να προσφύγουν στοχευμένα στην δικαιοσύνη, διότι για το ποινικό αδίκημα της τοκογλυφίας δεν προβλέπεται αυτεπάγγελτη δίωξη. Επίσης, οι αρχές οφείλουν να παρέμβουν γιατί τα πράγματα σοβαρεύουν και η κοινωνία δεν αντέχει απροκάλυπτα εγκλήματα. Το αφήγημα ότι το σχέδιο «Ηρακλής» έχει διπλό όφελος για τις μεν Τράπεζες όσον αφορά την εξυγίανση των ισολογισμών τους και για τον δε δανειολήπτη την επίτευξη βιώσιμης συμφωνίας για το δάνειό του με μία εταιρεία που διαχειρίζεται το δάνειο και μπορεί να διαπραγματευθεί έχει ήδη αρχίσει να εμφανίζει ρωγμές. Φαίνεται ότι το όλο σχέδιο ουδόλως ωφελεί τον οφειλέτη, αλλά βγάζει υπερπολλαπλάσια υπεραξία για τις Τράπεζες και τα funds που ανακυκλώνοντας το ίδιο χρήμα αυξάνουν τους κέρδη τους με μόνους χαμένους τελικά τους δανειολήπτες με τα ενυπόθηκα δάνεια που προσπάθησαν να ορθοποδήσουν και να καταστήσουν τις επιχειρήσεις τους βιώσιμες. Μέχρι πότε όμως; Δεν θα δικαστούν αυτά τα εγκλήματα;

—————————————-

[1] Ευχαριστούμε τη δικηγορική εταιρεία «Σεραφείμ Σωτηριάδης και Συνεργάτες» για την αποστολή της απόφασης, που εκδόθηκε στο πλαίσιο υπόθεσης εντολέως της ως άνω δικηγορικής εταιρείας.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & Ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)