Πρόσφατες εξελίξεις για τους κατοίκους εξωτερικού

Tου Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Η φορολογική κατοικία ενός προσώπου είναι ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα που επηρεάζουν όλες τις πτυχές της δραστηριότητάς του. Αντιδιαστέλλεται προς την έννοια της ιθαγένειας, καθώς ένα πρόσωπο μπορεί να διατηρεί π.χ. την ελληνική ιθαγένεια, αλλά να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία και να αποκτήσει την ιδιότητα του φορολογικού κατοίκου εξωτερικού.

Τα τελευταία χρόνια το θέμα της φορολογικής κατοικίας έχει έρθει στο προσκήνιο, αφενός λόγω της οικονομικής κρίσης που ταλανίζει τη χώρα εδώ και μία δεκαετία και αφετέρου λόγω της κινητικότητας των εργαζομένων, οι οποίοι συχνά μετεγκαθίστανται για λόγους εργασιακούς.

Έχουμε ασχοληθεί πολλές φορές στην αρθρογραφία μας με το ζήτημα της φορολογικής κατοικίας, τη μεταφορά στη ΔΟΥ Κατοίκων εξωτερικού, τη φορολογική αντιμετώπιση των κατοίκων εξωτερικού, αλλά και ειδικότερα ζητήματα που αφορούν τη μεταβολή φορολογικής κατοικίας ενός προσώπου.

Στο παρόν άρθρο θα αναφερθούμε στις πρόσφατες εξελίξεις στη νομολογία που αφορούν ζητήματα κατοίκων εξωτερικού.

– Με την υπ’ αριθ. 1242/2021 απόφαση του ΣτΕ (Β’ τμήμα) κρίθηκε ότι (σκ. 13) η ιδιότητα του διαχειριστή ομόρρυθμης εταιρείας δεν συνιστά, από φορολογικής απόψεως, άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας, ούτε, άλλωστε, ότι η άσκηση των εκ της ιδιότητας αυτής καθηκόντων απαιτεί, κατ’ ανάγκη, την αυτοπρόσωπη παρουσία του διαχειριστή στην έδρα της εταιρείας και, μάλιστα, για μακρά χρονικά διαστήματα – περίπτωση, άλλωστε, που η φορολογική αρχή δεν απέδειξε ότι συνέτρεχε εν προκειμένω – μόνη η εκ μέρους του αιτούντος διατήρηση της ιδιότητας αυτής καθ’ όλη τη διάρκεια του επίμαχου έτους δεν μπορεί να εξομοιωθεί με φυσική παρουσία του στην Ελλάδα για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα, ώστε να συντρέχει περίπτωση εφαρμογής του τεκμηρίου της παραγράφου 2 του άρθρου 4 του ν. 4172/2013.

– Με την υπ’ αριθ. 1235/2021 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι μόνη η ύπαρξη δημοσιοϋπαλληλικής θέσης στην Ελλάδα δεν παράγει αμάχητο τεκμήριο για την διατήρηση της φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα, καθώς στην εν λόγω υπόθεση κρίθηκε ότιαπό το σύνολο των στοιχείων συνάγεται η πρόθεση του αιτούντος να οργανώσει τη ζωή του στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά μόνιμο τρόπο, έχοντας, ήδη κατά το φορολογικό έτος 2016 καταστήσει το Ηνωμένο Βασίλειο κέντρο των εν γένει βιοτικών σχέσεων και ζωτικών συμφερόντων του. Διάφορο δε, είναι το ζήτημα αν η μεταφορά του κέντρου των ζωτικών συμφερόντων του αιτούντος στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να ασκήσει επιρροή στη διατήρηση της ιδιότητάς του ως ιατρού του Ε.Σ.Υ., στον οποίο είχε χορηγηθεί άδεια διαδοχικώς από 30-9-2015 έως 30-6-2016, από 1-7-2016 έως 30-6-2019 και από 1-7-2019 έως 30-6-2020 για ανατροφή τέκνου, σύμφωνα με την οικεία (διάφορη της φορολογικής) νομοθεσία.

– Με την υπ’ αριθ. 1692/2021 απόφαση του ΣτΕ κρίθηκε ότι  μόνη η ύπαρξη της από 12-3-2013 συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου μεταξύ του αιτούντος και της ως άνω εδρεύουσας στην Κύπρο εταιρίας, στην οποία αυτός απασχολείται ως υπεύθυνος εκδηλώσεων της εταιρίας, δεν αρκεί άνευ ετέρου, και ιδίως ενόψει της μη αποδείξεως εκ μέρους του αιτούντος ότι αυτός διαμένει σε συγκεκριμένο ακίνητο στην Κύπρο, για ν’ αποδείξει τη μόνιμη και διαρκή φυσική παρουσία του στην Κύπρο, ενόψει α) της φύσεως των αναφερόμενων στην ως άνω σύμβαση προσλήψεώς του καθηκόντων του, τα οποία είναι η οργάνωση Συνεδρίων και Εκθέσεων (συντονισμός / προώθηση / προβολή / επιμέλεια), η ανεύρεση, η σύσταση και η επιμέλεια συνεργασιών με διοργανωτές εκθέσεων, η ανεύρεση πελατών για συμμετοχή σε θεματικές εκθέσεις, η φροντίδα εκπόνησης μελέτης κατασκευής & διακόσμησης περιπτέρων εκθέσεων, η εποπτεία εφαρμογής όποιας μελέτης με τους κατά τόπους κατασκευαστικούς οίκους, η μέριμνα για την εφαρμογή των όποιων συμβάσεων μεταξύ πελατών & εταιρίας και β) του διαλαμβανόμενου στην ως άνω σύμβαση όρου, σύμφωνα με τον οποίο “ο τόπος της βασικής διεξαγωγής της εργασίας θα είναι στη Λευκωσία, αλλά και σε οποιαδήποτε τοποθεσία (εντός και εκτός Κύπρου) απαιτείται από τις συνθήκες δραστηριότητας”.

Η δε προσκομισθείσα από αυτόν προαναφερθείσα δήλωση-βεβαίωση φίλου του αιτούντος, φερόμενου ως κατοίκου Κύπρου, περί του ότι αυτός φιλοξενεί τον αιτούντα αφιλοκερδώς στην οικία του, κρίθηκε ότι δεν αρκεί για ν’ αποδείξει άνευ ετέρου την εγκατάσταση-φυσική παρουσία του αιτούντος στην Κύπρο.

Τούτο δε διότι ανεξαρτήτως του ότι η απλή αυτή χειρόγραφη δήλωση του δεν έχει συνταχθεί σε ανύποπτο χρόνο, παρά σε χρονικό σημείο μετά την απόρριψη του αιτήματος του αιτούντος και λίγο πριν την άσκηση της υπό κρίση αιτήσεως (31-1-2019), σε αυτήν δεν αναφέρεται κατά τρόπο συγκεκριμένο από ποιο χρονικό σημείο και εφεξής το ανωτέρω πρόσωπο φιλοξενεί και μάλιστα σε μόνιμη βάση τον αιτούντα, ενώ, εξάλλου, από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι το πρόσωπο που δηλώνει ότι φιλοξενεί τον αιτούντα στην Κύπρο είναι, πράγματι, κάτοικος Κύπρου.

– Στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. 481/2021 απόφαση του ΣτΕ, το Δικαστήριο έκρινε ότι μη νομίμως η φορολογική αρχή απέρριψε το αίτημα του αιτούντος περί μεταβολής της φορολογικής του κατοικίας για το φορολογικό έτος 2017, στηρίζοντας την κρίση της αυτή αποκλειστικά και μόνο στο γεγονός ότι αυτός δεν προσκόμισε στοιχεία για την απασχόλησή του στην αλλοδαπή από τα οποία να αποδεικνύεται ο μόνιμος ή μακροπρόθεσμος χαρακτήρας της απασχόλησής του, υπολαμβάνοντας ότι η έλλειψη τέτοιων στοιχείων, στην περίπτωση εγγάμου προσώπου, του οποίου ο/η σύζυγος παραμένει φορολογικός κάτοικος Ελλάδος, έχει ως συνέπεια τον εντοπισμό του κέντρου των ζωτικών του συμφερόντων και κατ’ επέκταση τον προσδιορισμό της κύριας και μόνιμης κατοικίας του στην Ελλάδα.

Τούτο δε διότι, ανεξαρτήτως του ότι ο αιτών είχε προσκομίσει πιστοποιητικό ότι ήταν φορολογικός κάτοικος Ελβετίας από το 2015, η φορολογική αρχή στηρίχθηκε για την απόρριψη του αιτήματός του στην έλλειψη στοιχείων επαγγελματικής απασχολήσεώς του στην Ελβετία, που να απαιτούν τη φυσική παρουσία του στη χώρα αυτή, χωρίς, πάντως, να ελέγξει εάν το ελλείπον στο εν λόγω κράτος στοιχείο διαπιστώνεται στην Ελλάδα και χωρίς, περαιτέρω, να συνεκτιμήσει τα άλλα προσκομισθέντα από τον αιτούντα δικαιολογητικά, καθώς και την κύρια πηγή των εισοδημάτων του.

Συνεπώς, βλέπουμε ότι το θέμα της φορολογικής κατοικίας αντιμετωπίζεται σφαιρικά από τη νομολογία η οποία στέκεται και πράγματι εξετάζει το κριτήριο του πού ευρίσκεται το κέντρο των εν γένει βιοτικών σχέσεων και ζωτικών συμφερόντων ενός φυσικού προσώπου, σε αντίθεση με τις φορολογικές αρχές που πολύ συχνά απορρίπτουν αιτήματα μεταφοράς φορολογικής κατοικίας, επειδή π.χ. ένα πρόσωπο διατηρεί την ιδιότητα του διαχειριστή σε μία εταιρεία. Στο πλαίσιο αυτό θεωρούμε σκόπιμο αφενός να γίνει μία αναθεώρηση των υφιστάμενων εγκυκλίων και να δοθούν κατευθύνσεις προς τις φορολογικές αρχές που να απηχούν τις πάγιες θέσεις της νομολογίας και αφετέρου οι φορολογικές αρχές να πρέπει να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της αλλαγής φορολογικής κατοικίας πιο σφαιρικά. Καταληκτικά, υπενθυμίζουμε ότι σε περίπτωση απόρριψης αιτήματος μεταφοράς φορολογικής κατοικίας δεν ασκείται ενδικοφανής προσφυγή, αλλά ο ενδιαφερόμενος θα πρέπει να ακολουθήσει τη δικαστική οδό.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Η κα Nάνσυ Καλλιανιώτη είναι Partner της Artion. A.E.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Φοροαπόψεις – 15/09/2022

Τέλη χαρτοσήμου για τα έντοκα δάνεια επιχειρήσεων

Με νομοσχέδιο του Υπουργείου Οικονομικών προτείνεται διάταξη που επαναφέρει το ζήτημα των τελών χαρτοσήμου για δάνεια μεταξύ επιχειρήσεων.

Πιο συγκεκριμένα, με τις υπ’ αριθ. 2163/2020 και 2323/2020 αποφάσεις του Β’ Τμήματος του ΣτΕ έγινε δεκτό ότι η χορήγηση έντοκων δανείων αποτελεί δραστηριότητα υπαγόμενη στο καθεστώς ΦΠΑ και δεν υπόκειται σε τέλη χαρτοσήμου.

Ωστόσο, και παρά τις ως άνω αποφάσεις, με την προτεινόμενη διάταξη, η οποία έρχεται να τροποποιήσει διατάξεις του Κώδικα ΦΠΑ, ορίζοντας παράλληλα ότι «δεν θίγονται οι διατάξεις για την επιβολή τελών χαρτοσήμου στα έντοκα δάνεια και λοιπές χρηματοδοτήσεις και στους απορρέοντες συμβατικούς τόκους». Μάλιστα, προτείνεται η αναδρομική ισχύς της ως άνω διατάξεως από 1.1.2021.

Με άλλα λόγια, ο νομοθέτης έρχεται να «θεραπεύσει» εκ των υστέρων και αναδρομικά ένα, σύμφωνα με την κρίση του, κενό νόμου, καθ’ ην στιγμή έχει αποφανθεί επί του ζητήματος το Ανώτατο Δικαστήριο.

Διευκρινίσεις για το αφορολόγητο γονικών παροχών

Με προτεινόμενη διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο που κατατέθηκε προς ψήφισε στη Βουλή προστίθεται νέα διάταξη που αφορά τις φοροαπαλλαγές των γονικών παροχών. Πιο συγκεκριμένα, τον Οκτώβριο του 2021 ψηφίστηκε διάταξη με βάση την οποία  αυξάνεται το αφορολόγητο ποσό δωρεών και γονικών παροχών περιουσιακών στοιχείων για τους δικαιούχους της Α’ κατηγορίας της παρ. 1 του άρθρου 29 του ν. 2961/2001 σε οχτακόσιες χιλιάδες (800.000) ευρώ από εκατόν πενήντα χιλιάδες (150.000) ευρώ που ίσχυε. Τα ανωτέρω αφορούν τη γονική παροχή που διενεργείται από 1.10.2021 οποιουδήποτε περιουσιακού στοιχείου, καθώς και τη γονική παροχή ή η δωρεά χρηματικών ποσών προς τα ως άνω πρόσωπα, η οποία διενεργείται με μεταφορά χρημάτων μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Με την προτεινόμενη διάταξη διευκρινίζεται ότι ως μεταφορά χρημάτων ορίζεται η ανάληψη χρηματικού ποσού από ατομικό ή κοινό τραπεζικό λογαριασμό του δωρητή/γονέα και κατάθεση του ίδιου ποσού εντός τριών (3) εργάσιμων ημερών σε ατομικό λογαριασμό του δωρεοδόχου/τέκνου ή σε κοινό λογαριασμό του δωρεοδόχου/τέκνου με τον ίδιο δωρητή/γονέα ή τρίτο πρόσωπο.

Προφανώς, η ανωτέρω νομοθετική ρύθμιση προέκυψε ως ανάγκη κάλυψης περιπτώσεων όπου η γονική παροχή δεν έγινε απευθείας με τραπεζική μεταφορά, αλλά με ανάληψη και εν συνεχεία κατάθεση μετρητών.

Έκδοση εταιρικών μεριδίων ΙΚΕ υπέρ το άρτιο

Με την υπ’ αριθ. 63/17 Γνωμοδότηση, το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Τμήμα Α’), γνωμοδότησε ομόφωνα ότι είναι επιτρεπτή η έκδοση εταιρικών μεριδίων υπέρ το άρτιο από Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (IKE) αποκλειστικά και μόνο κεφαλαιακών εισφορών, εφαρμοζομένων αναλόγως των ρυθμίσεων που ισχύουν στις κεφαλαιουχικές εταιρείες, και ιδίως στην ε.π.ε., κατ’ επίκληση του άρθρου 116 παρ. 1 εδαφ. α’ του θεσμικού νόμου 4072/2012, δεδομένου ότι η δυνατότητα αυτή δεν είναι αντίθετη στο νόμο ή την φύση της IKE, ως κεφαλαιουχικής εταιρείας. Στην περίπτωση της μονοπρόσωπης IKE, εφόσον η αύξηση του κεφαλαίου της πραγματοποιηθεί με ανάληψη των νέων κεφαλαιακών εισφορών από τρίτο ή τρίτους, θα πρέπει να προηγηθεί η τροποποίηση της ιδρυτικής πράξης και του καταστατικού της εν λόγω εταιρείας από μονοπρόσωπη σε πολυπρόσωπη IKE, και τούτο, ανεξάρτητα από την τιμή διάθεσης των νέων εταιρικών μεριδίων κεφαλαιακών εισφορών στο άρτιο ή υπέρ το άρτιο.

 

Συνήθη Ερωτήματα

Δεν εκπίπτουν οι αποδείξεις λιανικής  στις οποίες δεν αναγράφονται ο ΑΦΜ ή τα πλήρη στοιχεία της διεύθυνσης και της επωνυμίας ή ο αριθμός κυκλοφορίας του εφοδιαζόμενου με καύσιμα οχήματος, λόγω της αδυναμίας συσχέτισης των συναλλαγών με τη δραστηριότητα της επιχείρησης και διενέργειας ελεγκτικών επαληθεύσεων προκειμένου να διαπιστωθεί η παραγωγικότητά τους.

 

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).


Οι ευκαιρίες των νέων Φορολογικών Κινήτρων του Ν. 4935/2022

του Κωνσταντίνου Νιφορόπουλου, με τη συνεργασία του Γεωργίου Δαλιάνη*

  • Οι τρεις περιπτώσεις των κινήτρων (α. Μετασχηματισμοί / β. Συνεργασίες /γ. Αγρότες )

 Με το Ν. 4935/2022, εισάγονται τρία «νέου τύπου» (α, β, γ)  φορολογικά κίνητρα:

α. Μετασχηματισμοί : Απαλλαγές ( με κυριότερη την μείωση του κατά 30%, επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών ),στην περίπτωση μετασχηματισμού επιχειρήσεων.

β. Συνεργασίες : Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος σε περιπτώσεις «συνεργασίας» επιχειρήσεως , κατά 30%, επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών.

Γενική εξαίρεση εφαρμογής : Δεν εφαρμόζεται στις κατασκευαστικές κοινοπραξίες, καθώς και στους μετασχηματισμούς και τις συνεργασίες στις οποίες μετέχουν, με οποιονδήποτε τρόπο, κατασκευαστικές κοινοπραξίες.

γ. Αγρότες : Απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος, κατά 50% επί των πραγματοποιούμενων προ φόρου κερδών, στην περίπτωση φυσικών προσώπων, κατά κύριο επάγγελμα αγροτών, Εφόσον : (i) Είναι  μέλη Αγροτικών Συνεταιρισμών και Ομάδων Παραγωγών ή (διαζευκτικά) έχουν συνάψει σύμβαση με συγκεκριμένη επιχείρηση αγοραστή [Επιχείρηση ή Αγροτικό Συνεταιρισμό ], με αντικείμενο τη συμβολαιακή γεωργία (ii) Προμηθεύουν με βάση την ανωτέρω σύμβαση ποσότητες προϊόντων ίσες με το 75% τουλάχιστον της συνολικής ποσότητας όμοιων ή παρεμφερών προϊόντων.

  • Υπαγόμενες περιπτώσεις μετασχηματισμών επιχειρήσεων

 Εφαρμόζεται επί όλων των μορφών μετασχηματισμών επιχειρήσεων της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4601/2019 [ α. συγχώνευση, β. διάσπαση, γ. μετατροπή.  ] και σε μορφές μετασχηματισμών που προβλέπονται από: α) το ν.δ. 1297/1972, β) τον ν. 2166/1993 και γ) τον ν. 4172/2013.

Επισήμανση : Υπάγονται και τα συνδεδεμένα μεταξύ τους  πρόσωπα (κατά την έννοια της περ. ζ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013 ), δηλαδή θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες.

Έναρξη ισχύος : Η ισχύς του νόμου  αρχίζει από τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ  δηλαδή από την 26-05-2022 και καταλαμβάνει μετασχηματισμούς η διαδικασία των οποίων εκκινεί από την ημερομηνία αυτή.

  • Προϋποθέσεις ένταξης στις περιπτώσεις μετασχηματισμών

 α) Σχέση κύκλου εργασιών, μεταξύ των μετασχηματιζόμενων εταιρειών

 O συνολικός μέσος κύκλος εργασιών των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη τριετία, είναι τουλάχιστον ίσος με ποσοστό 150% του κύκλου εργασιών της εταιρείας ή ατομικής επιχείρησης, κατά περίπτωση, με τον μεγαλύτερο μεταξύ των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, κατά περίπτωση, μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας,

β) Αποκλείονται οι «μεγάλες επιχειρήσεις», βάσει του ορισμού του άρθρου 2 του Παραρτήματος Ι «ΟΡΙΣΜΟΣ ΜΜΕ»  του Κανονισμού (ΕΚ) 651/2014.

γ) Ελάχιστο Όριο Κύκλου Εργασιών, των μετασχηματιζόμενων εταιρειών ή ατομικών επιχειρήσεων, 375.000 ευρώ

δ) Ελάχιστος αριθμός απασχολουμένων της νέας εταιρείας εννέα (9) εργαζόμενοι

  • Προϋποθέσεις σε περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης

Στην περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης σε οποιασδήποτε μορφής εταιρεία, πρέπει να  πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Η εισφερόμενη ατομική επιχείρηση να έχει πραγματοποιήσει έναρξη εργασιών τουλάχιστον προ τριετίας από την ημερομηνία της εισφοράς,
β) Η νέα εταιρεία να τηρεί λογιστικά αρχεία με το διπλογραφικό σύστημα, και
γ) Σε περίπτωση εισφοράς περισσότερων ατομικών επιχειρήσεων, ο κύκλος εργασιών της νέας εταιρείας είναι ίσος ή μεγαλύτερος κατά ποσοστό 150% από τον κύκλο εργασιών της ατομικής επιχείρησης με τον μεγαλύτερο μεταξύ των εισφερόμενων ατομικών επιχειρήσεων μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας.

  • Διάρκεια και ύψος των κινήτρων στις περιπτώσεις μετασχηματισμού

α) Η απαλλαγή από τον φόρο εφαρμόζεται για έως εννέα (9) φορολογικά έτη, αρχής γενομένης από το επόμενο έτος της ημερομηνίας ολοκλήρωσης του μετασχηματισμού εταιρειών οποιασδήποτε μορφής. Δηλαδή αν ο μετασχηματισμός ολοκληρωθεί το έτος 2022, η φορολογική απαλλαγή θα ισχύσει από το έτος 2023.
β) Στην περίπτωση μετασχηματισμού επιχείρησης, το φορολογικό όφελος δεν μπορεί να υπερβαίνει το συνολικό ποσό των 500.000 ευρώ, σε διάστημα έως εννέα (9) ετών από την ημερομηνία εφαρμογής της απαλλαγής.

Άρα για ετήσια κέρδη π.χ. 100.000 ευρώ η απαλλαγή ανέρχεται σε 6.600 ευρώ (100.000Χ30% (ποσοστό απαλλαγής ) Χ22% (φορολογικός συντελεστής) και επίσης για να εξαντληθεί το ποσό (όριο ) των 500.000 ευρώ, η εταιρεία πρέπει μέσα στην εννιαετία να έχει κέρδη προ φόρων ποσού 7.575.757,58 ευρώ.

  • Επιπλέον Απαλλαγές και διευκολύνσεις στις περιπτώσεις μετασχηματισμού επιχειρήσεων

 Απαλλάσσονται από κάθε φόρο, συμπεριλαμβανομένου του φόρου εισοδήματος επί της προκύπτουσας υπεραξίας, το τέλος χαρτοσήμου ή οποιοδήποτε άλλο τέλος υπέρ του Δημοσίου, ως και εισφορά ή δικαίωμα υπέρ οποιουδήποτε τρίτου.

Επίσης :  Στην Μεταγραφή ή  εγγραφή των  πράξεων μεταβίβασης καταβάλλονται μόνο πάγια δικαιώματα  υποθηκοφυλάκων, ποσού ύψους 300 ευρώ

και επίσης προβλέπεται η δυνατότητα διατήρησης σε ισχύ των διοικητικών αδειών, συμπεριλαμβανομένων των προσωποπαγών, σε περίπτωση εισφοράς ατομικής επιχείρησης.

  • Προϋποθέσεις Απαλλαγών σε περίπτωση συνεργασίας προσώπων

 α) Τα πρόσωπα της συνεργασίας, να είναι μη συνδεδεμένα μεταξύ τους  πρόσωπα (κατά την έννοια της περ. ζ’ του άρθρου 2 του ν. 4172/2013 )

β) Η μορφή συνεργασίας να αφορά τις ακόλουθες τρεις μορφές:

(i) Ίδρυση οποιασδήποτε μορφής νομικού προσώπου από δύο (2) ή περισσότερα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών, των συνεταιρισμών, των οργανώσεων ή των ομάδων παραγωγών ανεξαρτήτως νομικής μορφής. Στην περίπτωση αυτή, καθένα από τα συνεργαζόμενα πρόσωπα εισφέρει στο εταιρικό κεφάλαιο του υπό ίδρυση νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας ποσό ίσο με το 10% τουλάχιστον του εταιρικού του κεφαλαίου και το εταιρικό κεφάλαιο του νέου νομικού προσώπου δεν υπολείπεται του ποσού των 125.000 ευρώ.

(ii) Συνεργασία με αντικείμενο τη συμβολαιακή γεωργία, εφόσον ο συνεργαζόμενος παραγωγός εισφέρει στον αγοραστή ποσότητες προϊόντων ίσες με το 40% τουλάχιστον της συνολικής ποσότητας όμοιων ή παρεμφερών προϊόντων παραγωγής του.

(iii)   Σύμβαση δικαιόχρησης (franchising). Το κίνητρο της απαλλαγής παρέχεται αποκλειστικά υπέρ του δικαιοδόχου (franchisee).

γ) Η συνεργασία να έχει σκοπό την από κοινού προώθηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των συνεργαζόμενων εταιρειών ή προσώπων

δ) Η συνεργασία να διαρκεί για τουλάχιστον πέντε (5) έτη από την ημερομηνία σύναψης της συμφωνίας ή ίδρυσης του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας

ε) Ο συνολικός μέσος κύκλος εργασιών των εταιρειών που μετέχουν σε αυτή, λαμβάνοντας υπόψη την προηγούμενη τριετία, είναι τουλάχιστον ίσος με ποσοστό 150% του κύκλου εργασιών της εταιρείας με τον μεγαλύτερο, μεταξύ των συνεργαζόμενων εταιρειών, μέσο κύκλο εργασιών της τελευταίας τριετίας.

  • Διάρκεια και ύψος των κινήτρων στις περιπτώσεις συνεργασίας

Στην περίπτωση συνεργασίας προσώπων, το φορολογικό όφελος δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των 125.000 ευρώ για καθένα από τα συνεργαζόμενα πρόσωπα, το οποίο υπολογίζεται επί των κερδών που προκύπτουν από τη συνεργασία για καθένα από αυτά, σε διάστημα έως τριών (3) ετών από την ημερομηνία εφαρμογής της απαλλαγής.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Κωνσταντίνος Νιφορόπουλος είναι Πρόεδρος του Δ.Σ. & Δ/νων Σύμβουλος της εταιρείας «ΩΡΙΩΝ ΟΡΚΩΤΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ ΛΟΓΙΣΤΕΣ Α.Ε.», Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής.

Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

 

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Κοινοί λογαριασμοί εξωτερικού και φορολογική αντιμετώπιση

του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νίκης Χατζοπούλου*

Ο κοινός τραπεζικός λογαριασμός είναι ο δημοφιλέστερος τύπος τραπεζικού λογαριασμού, ιδίως για σκοπούς αποταμίευσης. Ο θεσμός των κοινών τραπεζικών λογαριασμών (joint accounts) υφίσταται από τις αρχές του 20ου αιώνα. Με βάση τους ορισμούς του ν. 5638/1932, ο κοινός λογαριασμός έχει πλείονες δικαιούχους, ο καθένας από τους οποίους μπορεί να κάνει εν όλω ή εν μέρει χρήση του λογαριασμού, χωρίς τη σύμπραξη των υπολοίπων συνδικαιούχων. Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί πέραν των λειτουργικών πλεονεκτημάτων τους, έχουν και ένα σημαντικό φορολογικό πλεονέκτημα. Υπό προϋποθέσεις, χρήματα τα οποία ανήκαν σε θανόντα συνδικαιούχο απαλλάσσονται φορολόγησης για τους συνδικαιούχους που τα αναλαμβάνουν.

Πιο συγκεκριμένα, η Φορολογία Κληρονομιών και Δωρεών (ν. 2961/2001) προβλέπει απαλλαγή φόρου εφόσον συνδικαιούχος (ακόμη και κληρονόμος) προχωρήσει σε ανάληψη χρημάτων (μέρους ή και όλου του ποσού) μετά τον θάνατο κάποιου άλλου από τους συνδικαιούχους (άρθρο 25 παρ.2 ν.2961/2001). Μόνη προϋπόθεση για την απαλλαγή από το φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς που θα όφειλε κανονικά ο συνδικαιούχος είναι να έχει τεθεί ρητά στην τραπεζική σύμβαση ο πρόσθετος όρος ότι με το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου η κατάθεση και ο λογαριασμός αυτής περιέρχεται αυτοδίκαια στους λοιπούς επιζώντες μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η διάταξη αυτή βασίζεται στο άρθρο 2 του Ν.5638/1932 που εξακολουθεί να ισχύει.

Πρόσφατα, με τον νόμο 4916/2022 τροποποιήθηκε η σχετική διάταξη του Κώδικα Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά παίγνια (άρθρο 25 παρ. 2 γ του ν.2961/2001) και ρητά διευρύνθηκε η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομιάς των κοινών τραπεζικών λογαριασμών, προκειμένου να περιλαμβάνει αφενός μεν αυτούς της αλλοδαπής, αφετέρου δε όλα τα κοινά επενδυτικά προϊόντα, σε ευρώ ή/και σε ξένο νόμισμα, που αποκτώνται αυτοδίκαια από τους συνδικαιούχους, και μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή δεν περιλαμβάνει τα προαναφερόμενα προϊόντα, τα οποία βρίσκονται σε μη συνεργάσιμα κράτη κατά τη φορολογική νομοθεσία ή σε κράτη τα οποία δεν εφαρμόζουν ανταλλαγή πληροφοριών για τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς με την Ελλάδα.

Σύμφωνα και με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, η τροποποίηση της διάταξης, και κατά συνέπεια η διεύρυνση της απαλλαγής από τον φόρο κληρονομιάς, κατέστη αναγκαία, διότι η εν λόγω διάταξη με την προηγούμενη μορφή της «είχε δημιουργήσει στην πράξη ερμηνευτικά προβλήματα ως προς το εύρος της απαλλαγής, δεδομένου ότι δεν αναφέρεται αφενός στους κοινούς λογαριασμούς σε λοιπά επενδυτικά προϊόντα σε κοινή μερίδα και αφετέρου σε λογαριασμούς που τηρούνται σε χώρες της αλλοδαπής. Εξάλλου, η ρητή αναφορά της ισχύουσας ρύθμισης στον ν. 5638/1932 περιόριζε στην πράξη τη χορηγούμενη απαλλαγή».

Η ανωτέρω ρύθμιση έχει ισχύ από την ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου 4916/2022, δηλαδή από τις 28 Μαρτίου 2022.

Ωστόσο, ήδη από το έτος 2020 είχε εκδοθεί η υπ’ αριθ. 59/2020 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, σύμφωνα με την οποία είχε γίνει δεκτό ότι: «Επειδή, από τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν. 5638/1932, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 2 περ. γ του άρθρου 25 του ν. 2961/2001, οι οποίες ισχύουν αδιαλείπτως από τη δημοσίευση τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και μέχρι σήμερα, συνάγεται ότι για όλες τις καταθέσεις σε κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς ή σε κοινά χαρτοφυλάκια, στην ημεδαπή ή στην αλλοδαπή, Ελλήνων κατοίκων ημεδαπής, παρέχεται απαλλαγή των συνδικαιούχων από το φόρο κληρονομίας, σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, υπό την προϋπόθεση ότι έχει τεθεί ο πρόσθετος όρος στους κοινούς λογαριασμούς και στα κοινά χαρτοφυλάκια ότι, μετά το θάνατο οποιουδήποτε συνδικαιούχου, οι καταθέσεις περιέρχονται αυτοδικαίως στους λοιπούς επιζώντες. Συνεπώς, η πρόβλεψη από τις παραπάνω διατάξεις του πρόσθετου όρου στους κοινούς λογαριασμούς και στα κοινά χαρτοφυλάκια, προκειμένου οι κοινοί αυτοί λογαριασμοί και τα κοινά χαρτοφυλάκια να περιέρχονται χωρίς φόρο κληρονομίας στους επιζώντες συνδικαιούχους, ισχύει τόσο για τους κοινούς λογαριασμούς και τα κοινά χαρτοφυλάκια που βρίσκονται στην ημεδαπή, όσο και για αυτούς/αυτά που βρίσκονται στην αλλοδαπή».

Υπενθυμίζουμε ότι η διάταξη (άρθρο 25 παρ. 2 περιπτ. γ’ ν. 2961/2001), όπως ίσχυε πριν την τροποποίησή της με τον ν. 4916/2022, όριζε ότι «Επίσης απαλλάσσονται από το φόρο: (…) γ) Η χρηματική κατάθεση σε τράπεζα σε ανοικτό λογαριασμό στο όνομα δύο ή περισσοτέρων από κοινού (Compte Joint, Joint Account) κατά τις διατάξεις του ν. 5638/1932 (ΦΕΚ 307 Α’),στην οποία έχει τεθεί ο πρόσθετος όρος ότι με το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου η κατάθεση και ο λογαριασμός αυτής περιέρχεται αυτοδίκαια στους λοιπούς επιζώντες μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή αυτή ισχύει και σε κοινούς λογαριασμούς με προθεσμία ή ταμιευτηρίου με προειδοποίηση και σε κοινούς λογαριασμούς σε συνάλλαγμα ή σε συνάλλαγμα και δραχμές με προθεσμία ή ταμιευτηρίου με προειδοποίηση μόνιμων κατοίκων της αλλοδαπής ή αυτών με συνδικαιούχους μόνιμους κατοίκους της ημεδαπής. Αντίθετα η απαλλαγή αυτή δεν επεκτείνεται στους κληρονόμους του τελευταίου απομείναντος δικαιούχου. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται ανάλογα και σε μερίδα αμοιβαίου κεφαλαίου».

Σύμφωνα, λοιπόν, με την ως άνω απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών έγινε ερμηνευτικά δεκτό, ήδη προ της ανωτέρω αναφερόμενης νομοθετικής μεταβολής, ότι η απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας για τον κληρονόμο-συνδικαιούχο ισχύει τόσο για τους κοινούς λογαριασμούς ημεδαπής όσο και για τους κοινούς λογαριασμούς αλλοδαπής.

Εντούτοις, πρόσφατα εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 2631/2022 απόφαση της ΔΕΔ Αθήνας, με την οποία απορρίπτεται η ενδικοφανής προσφυγή και επικυρώνεται η πράξη προσδιορισμού φόρου κληρονομίας για ποσά που ήταν κατατεθειμένα σε κοινό λογαριασμό αλλοδαπής, με το σκεπτικό ότι η νομοθετική μεταβολή για την απαλλαγή από τον φόρο κληρονομίας των ποσών που κληρονομεί συνδικαιούχος κοινού λογαριασμού εξωτερικού θεσπίστηκε εντός του έτους 2022 και δη με έναρξη ισχύος από 28.3.2022 και εφεξής, ενώ στην προκειμένη περίπτωση ο θάνατος του κληρονομούμενου, που συνιστά και τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης, έλαβε χώρα εντός του έτους 2021. Συνεπώς, κρίθηκε ότι δεν καταλαμβάνεται από το νέο – ισχύον νομοθετικό καθεστώς.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ανωτέρω νομοθετική μεταβολή (ν. 4916/2022) επήλθε λόγω παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με επιστολή της προς το ελληνικό Υπουργείο Οικονομικών με σκοπό την εναρμόνιση της ελληνικής φορολογίας με το κοινοτικό δίκαιο και ειδικότερα με την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων (άρθρο 63 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ), καθώς θεωρήθηκε ότι ο διαχωρισμός μεταξύ κοινού λογαριασμού ημεδαπής και αλλοδαπής (εφόσον υπάρχει και στις δύο περιπτώσεις  ο όρος περί αυτοδίκαιης περιέλευσης των καταθέσεων στους επιζώντες συνδικαιούχους σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου) εισάγει μη επιτρεπτό περιορισμό στην ελεύθερη κίνηση των κεφαλαίων εντός ΕΕ. Δυστυχώς, οι φορολογικές αρχές εξακολουθούν να ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο την προϊσχύουσα διάταξη, καθώς περιορίζουν την φοροαπαλλαγή μόνο σε κοινούς λογαριασμούς της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να τυγχάνουν διαφορετικής μεταχείρισης οι καταθέσεις εξωτερικού και επί σειρά ετών να γίνονται αντικείμενο φορολόγησης. Τη θέση αυτή της Διοίκησης απηχεί και η ως άνω απόφαση ΔΕΔ που ερμηνεύει με διαφορετικό (σε σχέση με την υπ’ αριθ. 59/2020 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Εφετείου Αθηνών) τρόπο την εφαρμοστέα διάταξη. Αυτή η πρακτική της Φορολογικής Διοίκησης οδηγεί τους φορολογούμενους σε ατέρμονες αντιδικίες με το Ελληνικό Δημόσιο που πολλές φορές μπορεί να αχθούν και ενώπιον των Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Δείτε το άρθρο και στo EFOROLOGIA.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

H κα Νίκη Χατζοπούλου είναι Δικηγόρος LL.M. & Διαμεσολαβήτρια, συνεργάτης της Artion Α.Ε.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Η εφορία ήδη αξιοποιεί τις πληροφορίες αλλοδαπών φορολογικών αρχών

του Γιώργου Δαλιάνη, με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Νίκης Χατζοπούλου*

Σε μια προσπάθεια ελέγχου και περιορισμού της διεθνούς φοροδιαφυγής-φοροαποφυγής και σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, έχει θεσπιστεί και εφαρμόζεται ένα σύστημα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών με σκοπό τον εντοπισμό κεφαλαίων τα οποία δεν φορολογούνται ή δεν δηλώνονται στα κράτη στα οποία υπάγονται φορολογικά οι δικαιούχοι τους. Στο στόχαστρο των φορολογικών ελέγχων από ΔΟΥ, ΣΔΟΕ, ΚΕΦΟΜΕΠ και ΚΕΜΕΕΠ μπαίνουν τα μη δηλωθέντα εισοδήματα εξωτερικού, οι τραπεζικές συναλλαγές μεγάλου ύψους, αλλά και η δραστηριότητα νομικών οντοτήτων που εδρεύουν σε χώρες προνομιακού φορολογικού καθεστώτος. Οι Ελληνικές φορολογικές αρχές υποβοηθούνται από τα τεχνολογικά μέσα που πλέον υποστηρίζονται από αυτοματοποιημένες διαδικασίες, με άλλα λόγια δηλαδή «χτυπάνε» στο σύστημα συγκεκριμένες κινήσεις μέσα από την αυτόματη διασταύρωση πληροφοριών και από εκεί και πέρα αρχίζει το έργο των ελεγκτικών αρχών, με την εφαρμογή των κλασικών εργαλείων ελέγχου, όπως το άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών και ο έλεγχος των πιστώσεων, ο έλεγχος των συναλλαγών μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων (transfer pricing), ο έλεγχος των εικονικών εταιρειών (shell companies) κ.λπ.

Το θεσμικό πλαίσιο

Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε την οδηγία της ΕΕ 2014/107/ΕΕ (κοινώς γνωστή ως «DAC2»), που επεξέτεινε τη συνεργασία μεταξύ των φορολογικών αρχών της ΕΕ για την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Αυτή η επέκταση ενσωμάτωσε αποτελεσματικά το Κοινό Πρότυπο, που αναπτύχθηκε από τον ΟΟΣΑ, στο πλαίσιο της οδηγίας της ΕΕ 2011/16/ΕΕ όσον αφορά τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας.

Σε διεθνές επίπεδο η χώρα μας ενσωμάτωσε στο Εθνικό δίκαιο την σχετική πολυμερή συμφωνία με τον ν.4428/2016 (Πολυμερής Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών Χρηματοοικονομικών Λογαριασμών).

Η συμφωνία αυτή προβλέπει ότι η Ελλάδα, όπως και οι λοιπές συμμετέχουσες στη συμφωνία  χώρες, θα λαμβάνει από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της επικράτειάς της (Ελληνικά), σε ετήσια βάση, χρηματοοικονομικές πληροφορίες σχετικά με όλους τους δηλωτέους λογαριασμούς αλλοδαπών συμφερόντων. Τις πληροφορίες αυτές θα ανταλλάσσει αυτόματα με τις υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες. Όπως η Χώρα μας θα αποστέλλει τις πληροφορίες, με τον ίδιο τρόπο θα γίνεται αποδέκτης πληροφοριών για τους τραπεζικούς λογαριασμούς  φορολογικών κατοίκων Ελλάδος (και εν γένει ελληνικών συμφερόντων) σε τράπεζες του εξωτερικού.

Οι πληροφορίες αυτές αφορούν:

  • Τόκους
  • Μερίσματα
  • Έσοδα από ορισμένα ασφαλιστικά προϊόντα
  • Έσοδα από πωλήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων
  • Ενοίκια
  • Λοιπά έσοδα που προκύπτουν από παθητικά εισοδήματα
  • Υπόλοιπα λογαριασμών αρχής και τέλους έτους

Εφόσον οι Ελληνικές φορολογικές αρχές λάβουν πληροφορίες μέσω του αυτόματου συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών ή συλλέξουν πληροφορίες από οποιαδήποτε άλλη πηγή ή προκύψουν  ευρήματα και στοιχεία από διενεργούμενο έλεγχο φυσικού προσώπου ή νομικής οντότητας  που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης για πιθανή φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή, δύναται η φορολογική αρχή με μια απλή διαδικασία ( απλή αίτηση) να αιτηθεί και να λάβει από αλλοδαπή φορολογική αρχή επιπρόσθετες πληροφορίες σχετικές με την υπόθεση.

Μάλιστα, πρόσφατα υπεγράφη πρωτόκολλο συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας με στόχο την άμεση ανταλλαγή πληροφοριών σε ευαίσθητα φορολογικά αντικείμενα εσόδων. Με το πρωτόκολλο αυτό εγκαινιάζεται απευθείας γραμμή επικοινωνίας των δύο Αρχών, για συναλλαγές με υψηλό βαθμό προτεραιότητας, με σκοπό την άμεση αντίδραση των ελεγκτικών αρχών των δύο χωρών σε περιπτώσεις καταστρατήγησης. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος οπωσδήποτε θα βρεθούν ΙΧ που κυκλοφορούν στην Ελλάδα με βουλγαρικές πινακίδες, καθώς και εταιρείες ελληνικών συμφερόντων (μητρικές, θυγατρικές κ.λπ.) στη γείτονα χώρα.

Το ανωτέρω περιγραφόμενο σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών αξιοποιείται ήδη από τις Ελληνικές φορολογικές αρχές στο πλαίσιο εκτεταμένων και μαζικών ελέγχων για την ανεύρεση μη φορολογηθείσας ύλης και την πάταξη της φοροδιαφυγής.

Πρόσφατες περιπτώσεις ελέγχων

Κατωτέρω παραθέτουμε μερικές υποθέσεις, βάσει αποφάσεων ΔΕΔ:

– ΔΕΔ 2199/2022 (Αθ.): Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου, με βάση στοιχεία που απεστάλησαν, στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από χώρες Ε.Ε. και συγκεκριμένα από τη γερμανική φορολογική αρχή, διαπίστωσε ότι το έτος 2014 ο προσφεύγων εισέπραξε συντάξιμες αποδοχές που ανέρχονται στο ποσό των 15.768,06 ευρώ από τη Γερμανία και το οποίο δε δήλωσε, ως όφειλε στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος 2014. Κατά συνέπεια, στις 18/12/2020 η Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου εξέδωσε πράξη διοικητικού προσδιορισμού, στην οποία συμπεριέλαβε ποσό 15.768,06 ευρώ ως εισόδημα από συντάξεις αλλοδαπής προέλευσης όπου η Ελλάδα έχει δικαίωμα φορολόγησης. Η ενδικοφανής προσφυγή απερρίφθη. Αντίστοιχη περίπτωση είναι και αυτή της υπ’ αριθ. 2315/2022 (Αθ.).

– ΔΕΔ 1516/2022 (Αθ.): Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Χολαργού, με βάση τα δεδομένα που παραλήφθηκαν από τη Φορολογική Διοίκηση στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ της Κυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (συγκεκριμένα τόκους και μερίσματα που λαμβάνουν φορολογικοί κάτοικοι της ημεδαπής σε χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς που τηρούν σε Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα των ΗΠΑ το φορολογικό έτος 2015), διαπίστωσε ότι το έτος 2015 ο προσφεύγων εισέπραξε μερίσματα που ανέρχονται στο ποσό των 148.597,41 ευρώ (161.141,00 δολάρια ΗΠΑ) και κατά συνέπεια, την 01η/12/2021 εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη διοικητικού προσδιορισμού, με βάση την 1η τροποποιητική δήλωση στην οποία συμπεριέλαβε ποσόν ύψους 148.597,41 ευρώ ως εισόδημα από μερίσματα (προ φόρου) αλλοδαπής προέλευσης (κωδ.295). Η ασκηθείσα ενδικοφανής προσφυγή έγινε αποδεκτή, καθώς στο πλαίσιο της ισχύουσας ΣΑΔΦ Ελλάδας – ΗΠΑ τα ποσά αυτά δεν υπόκεινται σε φορολογία στην Ελλάδα.

Συμπεράσματα

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, διαπιστώνουμε ότι τα εισοδήματα που αποκτώνται την αλλοδαπή από φορολογικό κάτοικο Ελλάδας και υπόκεινται σε φορολογία στην Ελλάδα είναι πλέον μαθηματικά βέβαιο ότι θα εντοπίζονται και θα φορολογούνται από τις ελληνικές φορολογικές αρχές. Τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο η ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της φορολογίας μεταξύ των κρατών είναι άμεση και μάλιστα με την αξιοποίηση της τεχνολογίας οι διαδικασίες είναι πλέον αυτοματοποιημένες, ιδίως στις περιπτώσεις όπου υπάρχει εμπλοκή του χρηματοπιστωτικού τομέα που αξιοποιείται τα μέγιστα.

 

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Φοροαπόψεις – 25/08/2022

Αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών

Στο πλαίσιο της ΔΕΔ 2199/2022 (Αθ.) η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου, με βάση στοιχεία που απεστάλησαν, στο πλαίσιο αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από χώρες Ε.Ε. και συγκεκριμένα από τη γερμανική φορολογική αρχή, διαπίστωσε ότι το έτος 2014 ο προσφεύγων εισέπραξε συντάξιμες αποδοχές που ανέρχονται στο ποσό των 15.768,06 ευρώ από τη Γερμανία και το οποίο δε δήλωσε, ως όφειλε στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος 2014. Κατά συνέπεια, στις 18/12/2020 η Δ.Ο.Υ. Αμαρουσίου εξέδωσε πράξη διοικητικού προσδιορισμού, στην οποία συμπεριέλαβε ποσό 15.768,06 ευρώ ως εισόδημα από συντάξεις αλλοδαπής προέλευσης όπου η Ελλάδα έχει δικαίωμα φορολόγησης. Η ενδικοφανής προσφυγή απερρίφθη. Αντίστοιχη περίπτωση είναι και αυτή της υπ’ αριθ. 2315/2022 (Αθ.).

Χρόνος φορολόγησης εμβάσματος

Η μεταφορά χρημάτων σε τράπεζα του εξωτερικού (έμβασμα), η οποία αποτελεί μεμονωμένη τραπεζική συναλλαγή, δεν αποτελεί καθεαυτή προσαύξηση περιουσίας και μάλιστα της χρήσης μέσα στην οποία γίνεται η μεταφορά, αλλά αντίθετα προσαύξηση περιουσίας, φορολογητέα στο οικείο οικονομικό έτος, αποτελεί η διαφορά που διαπιστώνεται κατ’ έτος μεταξύ των ποσών του κεφαλαίου που τροφοδότησε το έμβασμα και των δηλωθέντων εισοδημάτων.

Δήλωση με επιφύλαξη – σιωπηρή απόρριψη

Όταν ο φορολογούμενος αμφιβάλλει σχετικά με την υποχρέωση υποβολής φορολογικής δήλωσης, έχει δικαίωμα να υποβάλει φορολογική δήλωση με επιφύλαξη, η οποία πρέπει να είναι ειδική και αιτιολογημένη. Κάθε γενική ή αόριστη επιφύλαξη θεωρείται άκυρη και δεν επιφέρει κανένα αποτέλεσμα. Ο Γενικός Γραμματέας δύναται να δεχθεί την επιφύλαξη και να διαγράψει το ποσό «της φορολογητέας ύλης για την οποία» διατυπώθηκε η επιφύλαξη εντός ενενήντα (90) ημερών από την υποβολή της δήλωσης. Σε περίπτωση απόρριψης της επιφύλαξης ή παρέλευσης άπρακτης της προθεσμίας απάντησης, ο φορολογούμενος μπορεί να προσφύγει στην Ειδική Διοικητική Διαδικασία, σύμφωνα με το άρθρο 63 του Κώδικα.

 

Συνήθη Ερωτήματα

Το ποσό ποινικής ρήτρας, η οποία ασφαλίζει συναλλαγή υπαγόμενη στο καθεστώς του φόρου προστιθέμενης αξίας (π.χ. εργολαβία, προμήθεια αγαθών, υπηρεσιών κλπ), για μη τήρηση όρων συμφωνητικού εμπορικών πράξεων, υπαγόμενων σε ΦΠΑ δεν υποβάλλεται σε τέλος χαρτοσήμου.

 

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).


Φοροαπόψεις – 18/08/2022

Σύμβαση εργασίας και φορολογική κατοικία

Προκειμένου να χαρακτηριστεί κάποιος ως φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, δεν αρκεί μόνο το γεγονός ότι υπάρχει εν ισχύ σύμβαση εργασίας με ελληνική εταιρεία, αλλά θα πρέπει να συνεκτιμηθούν όλα τα επιμέρους πραγματικά περιστατικά, όπως ενδεικτικά η ύπαρξη στέγης, η φυσική παρουσία του φορολογούμενου και των μελών της οικογένειάς του, ο τόπος άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, ο τόπος των περιουσιακών συμφερόντων, ο τόπος των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και φορείς και ο τόπος ανάπτυξης πολιτικών, πολιτισμικών ή άλλων δραστηριοτήτων (ΣτΕ 1628/2020). Με άλλα λόγια μόνο η ύπαρξη εν ισχύ σύμβασης εργασίας με ελληνική εταιρεία δεν επαρκεί για να χαρακτηριστεί ο εργαζόμενος ως φορολογικός κάτοικος Ελλάδας.

Απώλεια κεφαλαίου (ζημίας) λόγω αρνητικής απόδοσης επενδύσεων

Δεδομένου ότι όλα τα έσοδα που αποκτούν τα νομικά πρόσωπα και οι νομικές οντότητες, θεωρούνται έσοδα από επιχειρηματική δραστηριότητα, η ζημία (απώλεια κεφαλαίου) ενός νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας που προκύπτει λόγω της αρνητικής απόδοσης επενδύσεων (αρνητικό επιτόκιο), εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδα τους, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 22 του ΚΦΕ, καθόσον αποτελεί ζημία οριστική και εκκαθαρισμένη.

Αντίθετα, για τα φυσικά πρόσωπα, είτε ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα είτε όχι, το εισόδημα από τόκους εντάσσεται στην κατηγορία εισοδήματος από κεφάλαιο (κι όχι από επιχειρηματική δραστηριότητα) και φορολογείται αυτοτελώς σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 40 του ΚΦΕ. Εξάλλου, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 37 του ΚΦΕ δεν υφίσταται η έννοια του αρνητικού εισοδήματος από τόκους, ούτε και προβλέπεται η έκπτωση δαπανών από το εισόδημα της κατηγορίας αυτής, όπως ρητά ορίζεται σε άλλες κατηγορίες εισοδήματος (πχ. Εισόδημα από υπεραξία μεταβίβασης τίτλων, άρθρο 42 ΚΦΕ). Με βάση τα ανωτέρω τα φυσικά πρόσωπα δεν αναγράφουν στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος τυχόν αρνητικά εισοδήματα από τόκους.(Ε2008/2022).

 

Συνήθη Ερωτήματα

Στις χωριστές δηλώσεις Φ.Ε συζύγων δεν υφίσταται η έννοια του οικογενειακού εισοδήματος για την κάλυψη των επιμέρους τεκμηρίων καθενός εκ των συζύγων, καθώς τα τεκμήρια διαβίωσης και απόκτησης βαρύνουν τον κάθε σύζυγο ατομικά. Όσον αφορά τη δυνατότητα κάλυψης τεκμηρίων με ανάλωση κεφαλαίου, δεν μπορεί να γίνει επίκληση εισοδημάτων από τη χωριστή δήλωση του άλλου συζύγου.

 

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).


Φοροαπόψεις – 11/08/2022

Παραγραφή και μεταβίβαση ακινήτων

Με βάση την υπ’αριθ 1778/2020 απόφαση του ΣτΕ έγινε δεκτό ότι δεν εφαρμόζεται η διάταξη της δεκαετούς προθεσμίας παραγραφής που προέβλεπε ο παλαιός κώδικας φορολογίας εισοδήματος (ν. 2238/1994) στην περίπτωση ύπαρξης συμπληρωματικών στοιχείων σε υποθέσεις φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων. Η νομοθεσία περί φορολογίας μεταβίβασης ακινήτων διέπεται από δικούς της ειδικούς κανόνες παραγραφής και επομένως δεν χωρεί εφαρμογή των περί παραγραφής διατάξεων της φορολογίας εισοδήματος για την επιμήκυνση του χρόνου παραγραφής. Ειδικότερα, το δικαίωμα του Δημοσίου για την επιβολή του σχετικού φόρου μεταβίβασης παραγράφεται μετά την πάροδο πενταετίας από το τέλος του έτους εντός του οποίου επιδόθηκε η δήλωση του φόρου μεταβίβασης (άρθρο 12 παρ. 3 του ΑΝ 1521/1950). Μόνο οι διαδικαστικές διατάξεις του ν. 2238/1994 για την εν γένει διαδικασία βεβαίωσης του φόρου εφαρμόζονται και στη φορολογία μεταβίβασης ακινήτων, εφόσον δεν ρυθμίζονται ειδικότερα. Για τα φορολογικά έτη από 1.1.2014 και εξής, η φορολογία μεταβίβασης ακινήτων εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κώδικα φορολογικής διαδικασίας (ν. 4174/2013) που σήμερα προβλέπει την κατ’ αρχήν πενταετή παραγραφή των φορολογικών υποθέσεων (ΣτΕ 1778/2020).

Υποβολή τροποποιητικής δήλωσης νομικού προσώπου

Είναι επιτρεπτή η συνεπεία διόρθωσης λάθους κατά τις διατάξεις του άρθρου 28 του ν. 4308/2014 ή του ΔΛΠ 8, κατά περίπτωση, υποβολή εκπρόθεσμης τροποποιητικής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 19 του ΚΦΔ, στο φορολογικό έτος που αυτό αφορά, με την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων, με σκοπό την ορθή απεικόνιση των φορολογικών δεδομένων του έτους αυτού. Η απόκλιση μεταξύ των δεδομένων της φορολογικής δήλωσης και των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και λογιστικών αρχείων του έτους που το λάθος αφορά, αποκαθίσταται στο φορολογικό έτος που το λάθος διαπιστώνεται, αφενός με την αποτύπωσή του στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του έτους αυτού και αφετέρου, με την αποτύπωση των επιπτώσεων του λάθους στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της συγκριτικής περιόδου.

Τούτο διότι, αν και με βάση τις λογιστικές αρχές και διατάξεις η διόρθωση ενός λάθους πραγματοποιείται στο χρόνο που διαπιστώνεται χωρίς διόρθωση των λογιστικών αρχείων και τροποποίηση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της χρήσης που το λάθος αφορά, με βάση τις διατάξεις του άρθρου 8 του ΚΦΕ καθιερώνεται ως βασική φορολογική αρχή το σύστημα της δεδουλευμένης βάσης, ως προς το χρόνο απόκτησης του εισοδήματος και η αυτοτέλεια των χρήσεων. Εξάλλου, η εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 19 του ΚΦΔ δεν συναρτάται από τις εντός του χρόνου των προθεσμιών των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 6 του ν. 4308/2014 παρεμβάσεις στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και τα λογιστικά αρχεία, και περαιτέρω καμία διάταξη δεν περιορίζει το δικαίωμα της υποβολής τροποποιητικής δήλωσης κατά τις διατάξεις του άρθρου 19 του ΚΦΔ στις προθεσμίες που ορίζουν οι διατάξεις του άρθρου 6 του ν. 4308/2014. (Ε2228/2022).

Συμμετοχή στη διοίκηση ΑΕ δεν μεταβάλλει τη φορολογική κατοικία

Όπως έγινε δεκτό με την υπ’ αριθ. 418/2020 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η συμμετοχή στη διοίκηση Ανωνύμου Εταιρείας δεν συνεπάγεται ενεργή ανάμειξη του προσώπου στη διαχείριση των εταιρικών υποθέσεων, αλλά μπορεί να περιορίζεται στην απλή συμμετοχή στις συνεδριάσεις των διοικητικών συμβουλίων μέσω τηλεδιάσκεψης ή κατόπιν απλής περιφοράς των πρακτικών, με αποτέλεσμα να μην απαιτείται η αυτοπρόσωπη παρουσία του. Η φορολογική αρχή πρέπει να συνεκτιμά όλα τα πρόσφορα στοιχεία, όπως, την ύπαρξη στέγης, τη φυσική παρουσία του ίδιου και των μελών της οικογένειάς του, τον τόπο άσκησης των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, τον τόπο των περιουσιακών συμφερόντων, τον τόπο των διοικητικών δεσμών με τις δημόσιες αρχές και φορείς (ασφαλιστικούς, επαγγελματικούς, κοινωνικούς) και τον τόπο ανάπτυξης πολιτικών, πολιτισμικών ή άλλων δραστηριοτήτων.

 

Συνήθη Ερωτήματα

Σε περίπτωση απόκτησης περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα από φορολογικό κάτοικο εξωτερικού, δεν καθιερώνεται από τον νόμο τεκμήριο, ότι τα χρηματικά ποσά που διατίθενται στην Ελλάδα για την κτήση περιουσιακών στοιχείων προέκυψαν από πηγή που βρίσκεται στην Ελλάδα. Τα τεκμήρια απόκτησης εφαρμόζονται και προκειμένου περί κατοίκων εξωτερικού μόνο εφόσον  αυτοί αποκτούν εισοδήματα στην Ελλάδα (βλ. ν. 4172/2013).

 

Δείτε τις Φοροαπόψεις και στo Capital

Η επιστημονική ομάδα της ΑΡΤΙΟΝ

Με την επιμέλεια του κυρίου Γεώργιου Δαλιάνη

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION Α.Ε. (Πουρνάρα 9 Μαρούσι | +30 210 6009062 |  www.artion.gr).


H αγροτική παραγωγή δεν είναι παραγωγή καφέ σε καφετέρια

του Γιώργου Δαλιάνη*

Είναι γνωστό ότι η διακοπή λειτουργίας μιας καφετέριας για λίγες ή περισσότερες μέρες, όπως για παράδειγμα λόγω covid, δεν αποτελεί απροσπέλαστο εμπόδιο για την επαναλειτουργία της επιχείρησης, καθώς η παρασκευή του καφέ είναι επί της ουσίας μία παροχή υπηρεσίας, η οποία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί παραγωγική διαδικασία. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει για τη γεωργική παραγωγή, φυτικής ή ζωικής κατεύθυνσης. Η αγροτική παραγωγή απαιτεί την ύπαρξη μίας διαρκούς και σταθερής υποδομή. Με λίγα λόγια, δεν μπορεί κανείς να πατήσει έναν διακόπτη και απλά να είναι σε θέση να παραγάγει αγροτικά προϊόντα.

Στην τρέχουσα συγκυρία για ακόμη μια φορά αναδεικνύεται η τρωτότητα της χώρας μας. Αυτή τη φορά ο πόλεμος επιφέρει την ανάδειξη της αδυναμίας μας στην παραγωγή ακόμη και βασικών προϊόντων που σχεδόν για κανένα δεν διαθέτουμε αυτάρκεια.

Η επαφή μου με τον αγροτικό κλάδο είναι στενή: Έχω εργαστεί στον αγροτικό τομέα και πιο συγκεκριμένα στη σκληρή εργασία καλλιέργειας του καπνού. Επίσης, έχω εργαστεί επί 14 χρόνια στην αγροτική τράπεζα, ενώ μέχρι και σήμερα συνεχίζω να έχω συχνές επαφές με αγρότες και έτσι γνωρίζω για το συνεχή μαρασμό της αγροτικής παραγωγής και την ανέχεια των αγροτών.

Τώρα διαπιστώσαμε λόγω του πολέμου ότι η αυτάρκεια σε μαλακό σιτάρι κυμαίνεται από έτος σε έτος στο 10% έως 15%. Η καλλιέργεια των σιτηρών στη χώρα μας είναι ασύμφορη ακόμη και σήμερα που οι τιμές είναι σχετικά  αυξημένες. Επίσης, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε μια συνεχή άνοδο των τιμών των πρώτων υλών, των καυσίμων και του ρεύματος. Ως εκ τούτου, το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σε σχέση με πέρυσι και συνακόλουθα οι τιμές στο ράφι εμφανίζονται τρεις και τέσσερις φορές πάνω.

Τώρα έρχεται η ώρα της κρίσης, προσπαθούμε να δικαιολογήσουμε τα αδικαιολόγητα, με γενικούς αφορισμούς. Διαχρονικά οι ηγεσίες των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης δεν έχουν πάρει κανένα αναπτυξιακό μέτρο, ενώ τα λίγα μέτρα που πάρθηκαν συνάντησαν την άρνηση των κοινοτικών οργάνων.

Κυριαρχικό μοντέλο παραγωγής και ανάπτυξης είναι η σύνδεση του αγρότη με τους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τις ενώσεις αυτών. Όμως, οι περισσότεροι αγροτικοί συνεταιρισμοί χαρακτηρίζονται ως συνεταιρισμοί «σφραγίδες», ενώ οι ενώσεις βρίσκονται σε τέλμα, βουτηγμένες στα χρέη, λόγω του πλημμελούς τρόπου διαχείρισης αυτών, όλα αυτά τα χρόνια.

Το μοντέλο συνεργασίας μέσω των συνεταιρισμών κάθε βαθμίδας απέτυχε παταγωδώς και δυστυχώς ο Νόμος 4384/2016 είναι στο μεγαλύτερο τμήμα του άτολμος και δεν έδωσε και δεν πρόκειται να δώσει ώθηση και προοπτικές πραγματικής ανασύνταξης της αγροτικής παραγωγής. Οι Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (Ανώνυμες Αγροτικές εταιρείες) και οι Διεπαγγελματικές Οργανώσεις (μη κερδοσκοπικές ομάδες αγροτικών παραγωγών) είναι οι κύριοι καθοδηγητές του συνεταιρισμού και ίδρυσης μεγάλων μονάδων, παρέχονται ως εργαλεία δηλαδή από τον προαναφερθέντα νόμο.

Αλήθεια, για ποιους αγρότες μιλάμε; Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των περισσότερων αγροτών και της επί μακρόν δραστηριότητας της πλειονότητας αυτών σε ατομικό μόνο επιχειρηματικό επίπεδο, θα έπρεπε να έχει κινητοποιήσει τη Πολιτεία σε μια προσπάθεια συνεχούς ενημέρωσης και επιμόρφωσης, ώστε οι αγρότες να μπορέσουν να ασπαστούν το νέο καθεστώς. Αντ’ αυτού, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις έχουν αναλάβει τα καθήκοντα της Πολιτείας, παρέχοντας συμβουλευτικές υπηρεσίες και άρα εμμέσως προωθούν τα προϊόντα τους στους Έλληνες αγρότες.

Σήμερα, οι αγρότες πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως για να επιβιώσουν πρέπει να φύγουν από την πεπατημένη και να κατευθυνθούν προς την επιχειρηματικού τύπου γεωργία, με σύγχρονες μεθόδους καλλιέργειας. Για να γίνει αυτό όμως, πρέπει:

  • Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης με νομοθετικές παρεμβάσεις να δώσει κατευθύνσεις, να στηρίξει τις ομάδες παραγωγών, καθώς και να τους προστατεύσει από τη γραφειοκρατία που τους εμποδίζει.
  • Να υπάρξουν ενισχύσεις στον αγροτικό τομέα για να προσελκυστούν κεφάλαια. Με τον τρόπο αυτό, οι επιχειρηματίες μπορούν να επενδύσουν πιο εύκολα στον αγροτικό τομέα, που γι’ αυτούς μπορεί να είναι αποδοτικός και κερδοφόρος, καθώς θα επιτύχουν μαζική παραγωγή. Αντίθετα, ο μεμονωμένος αγρότης με μικρό κλήρο και σε πολλές περιπτώσεις μεγάλης ηλικίας δεν μπορεί πλέον να ανταπεξέλθει στο υψηλό κόστος παραγωγής. Ας πάρουμε ως παράδειγμα την καλλιέργεια καπνού: αγρότης χωρίς δυνατότητα μεγάλων επενδύσεων βρίσκεται σε αδυναμία καλλιέργειας καπνού γιατί η απόδοση του θα είναι 150 έως 250 ευρώ ανά στρέμμα. Ο μικροκαλλιεργητής που θα καλλιεργήσει από 10 έως 20 στρέμματα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τον επιχειρηματία αγρότη, που θα καλλιεργήσει 200 στρέμματα και ο οποίος θα καθετοποιήσει την παραγωγή π.χ. θα το συσκευάσει και μπορεί και ο ίδιος να εξάγει το προϊόν. Το παράδειγμα αυτό το αντλώ από πραγματικό γεγονός, αφού στην ιδιαίτερη πατρίδα μου πλέον μόνο λίγα άτομα (μετρημένα στα δάχτυλα του ενός χεριού) ασκούν την καλλιέργεια καπνού, ενώ 20-25 χρόνια πριν όλος ο αγροτικός πληθυσμός της περιοχής ασχολείτο με τη καλλιέργεια του καπνού.
  • Το Υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης σε συνεργασία με επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων, οφείλει να προσπαθήσει να μετατρέψει τον αγρότη σε επαγγελματία αν όχι επιχειρηματία, δίνοντας κίνητρα με παρεμβάσεις στο κόστος παραγωγής, όπως μείωση φόρου κατανάλωσης καυσίμων, μείωση ΦΠΑ, επιδότησης ηλεκτρικού ρεύματος κ.λπ.. Τα μέχρι σήμερα ληφθέντα μέτρα σε καμία περίπτωση δεν επαρκούν.
  • Να ιδρυθεί μια τράπεζα γης. Δεν αναφερόμαστε σε όργανο παροχής πιστώσεων, αλλά σε κεντρικό/συντονιστικό όργανο, το οποίο θα αποτελεί το μέσο για την αξιοποίηση γαιών ανά την επικράτεια. Η ανάγκη δημιουργίας ενός τέτοιου οργάνου στην Ελλάδα είναι επιτακτική. Στο ν.4384/2016, προβλέπεται η καταγραφή της δημόσιας αγροτικής γης με σκοπό την παραχώρηση δημοσίων γαιών σε αγρότες και συνεταιρισμούς έναντι συμβολικού τιμήματος. Στην ίδια κατεύθυνση βρίσκεται και η δυνατότητα μίσθωσης δημοτικής αγροτικής γης σε ακτήμονες, ανέργους και οικονομικά αδύναμους όπως και η εκποίηση δημοτικών ακινήτων σε αστέγους που προβλέπει το παράλληλο πρόγραμμα του ν.4368/2016. Πέραν όμως αυτών των πρωτοβουλιών, εμείς αναφερόμαστε κυρίως στον άγνωστο αριθμό των αναξιοποίητων και σε πολλές περιπτώσεις εγκαταλειμμένων ιδιωτικών εκτάσεων που ανήκουν ενδεχομένως σε αποδημήσαντες, ή σε ιδιοκτήτες γης που κατοικούν σε πόλεις που δεν απασχολούνται και ούτε πρόκειται στο μέλλον να ασχοληθούν με την αγροτική καλλιέργεια. Η πλειονότητα από αυτούς θα ήθελαν να μισθώσουν έναντι ασήμαντου τιμήματος σε ενδιαφερόμενους τη γη που κατέχουν ώστε να μην επιβαρύνονται με ΕΝΦΙΑ, και το κυριότερο μην μείνει χέρσα και απαξιωθεί. Για να είναι λειτουργική μια τέτοια τράπεζα γης, ανεξάρτητα από το φορέα διαχείρισης που θα ιδρυθεί, πρέπει να κατασκευαστεί μια σύγχρονη ηλεκτρονική πλατφόρμα στην οποία θα καταχωρούνται με λεπτομέρεια οι εκτάσεις που υπάρχουν αλλά και οι πιθανές αγροτικές υποδομές που υπάρχουν πάνω σε αυτές. Η δημιουργία αυτού του φορέα και η αξιοποίησή του σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να έχει περιουσιακά ή άλλα ταξικά κριτήρια. Χρήση της τράπεζας και αξιοποίηση των γαιών θα πρέπει να μπορεί να κάνει τόσο μια ομάδα μικρότερων αγροτών όσο και μεγαλοαγρότες (που σήμερα είναι δακτυλοδεικτούμενοι) ή επιχειρηματίες που θα ήθελαν να επενδύσουν στον αγροτικό τομέα.
  • Να δημιουργηθούν «αγροτικοί σύμβουλοι». Γεωτεχνικοί με εξειδικευμένες γνώσεις που θα παρέχουν δωρεάν συμβουλές στους νεοσύστατους αγρότες – επιχειρηματίες. Με το μέτρο αυτό, όχι μόνο οι αγρότες θα αισθάνονται σιγουριά για τα επιχειρηματικά τους βήματα, αλλά και θα δημιουργηθούν δομές στη χώρα μας και άρα καινούργιες θέσεις εργασίας.
  • Να αξιοποιηθεί η περιουσία του δημοσίου προς στήριξη της αγροτικής δραστηριότητας. Στοιχεία καταγραφής της αγροτικής περιουσίας του δημοσίου παρουσιάζουν πως έχει κυριότητα σε περισσότερα από 640.000 στρέμματα αγροτικών εκτάσεων. Η περιουσία του Δημοσίου βρίσκεται εγκαταλελειμμένη, καθώς μετά τη διάλυση των αγροτικών συνεταιρισμών δεν αξιοποιήθηκε από κανέναν και ρημάζει. Η Πολιτεία οφείλει όχι μόνο να δώσει κίνητρο για να αξιοποιηθούν αυτές οι εκτάσεις γης, αλλά και να τις παραχωρήσει σε νέους αγρότες.
  • Στήριξη ελληνικών αγροτικών προϊόντων μέσω αύξησης τελωνειακών ελέγχων. Ο Υπουργός Οικονομικών οφείλει να παρέμβει και να αυξήσει τους τελωνειακούς ελέγχους στις πύλες εισόδου της χώρας μας.
  • Να σταματήσει η διακίνηση προϊόντων από άλλες χώρες που βαφτίζονται Ελληνικά (π.χ. τα Βουλγάρικα αρνιά κυκλοφορούν ως Ελληνικά).

Είναι καιρός να προσεγγίσουμε τον αγροτικό τομέα ρεαλιστικά με επιχειρηματική λογική και αναπτυξιακή προοπτική. Ο αγροτικός τομέας αποτελεί, ίσως τον σημαντικότερο παράγοντα οικονομικής ανέλιξης στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια σημαντικές εξελίξεις έχουν επιφέρει αλλαγές στον τρόπο και κόστος παραγωγής, με αποκορύφωμα τον πόλεμο που ανέδειξε την αδυναμία μας ως χώρα, για ακόμη μια φορά. Η πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει επί του θέματος και να μην αποφεύγει διαρκώς να πάρει θέση στα διάφορα αιτήματα και τις κινητοποιήσεις των αγροτών.

Δείτε το άρθρο και στo CAPITAL.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)


Πως αντιμετωπίζεται φορολογικά το έλλειμμα στο ταμείο μιας επιχείρησης?

του Γιώργου Δαλιάνη*

Ένα από τα βασικά αντικείμενα ελέγχου σε μία επιχείρηση είναι το ταμείο αυτής. Τυχόν διαπίστωση ταμειακού ελλείμματος οδηγεί στο συμπέρασμα ότι υπάρχει πρόβλημα στο λογιστικό σύστημα της εταιρείας και πιθανότατα να υπάρχει απόκρυψη συναλλαγών, όπως η μη καταχώρηση συναλλαγών, η μη έκδοση τιμολογίων, η μη λήψη παραστατικών, ή η λήψη και χορήγηση δανείου από την επιχείρηση.

 Στο παρελθόν (υπό την ισχύ του Π.Δ. 186/1992 «Κώδικας Βιβλίων και Στοιχείων») η ύπαρξη ταμειακού ελλείμματος ανάλογα με την έκτασή του ισοδυναμούσε, κατά το άρθρο 30 του ΚΒΣ, με ανεπάρκεια ή ανακρίβεια των βιβλίων, με οδυνηρές συνέπειες για την επιχείρηση, διότι φορολογούνταν εξωλογιστικά («έπεφταν τα βιβλία»).

Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε τι ισχύει σήμερα σχετικά με το έλλειμμα ταμείου, πότε γίνεται ο έλεγχός του και ποιες είναι οι συνέπειες από την μη ορθή τήρηση του λογαριασμού του ταμείου με βάση την κείμενη νομοθεσία.

α. Αρχικά, με βάση το άρθρο 28 παρ. 2 του ν. 3296/2004, σχετικά με θέματα φορολογικών ελέγχων (που είναι ακόμα σε ισχύ), ορίζεται ότι:

«2. Κατά τους διενεργούμενους σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις φορολογικούς ελέγχους επί επιτηδευματιών με βιβλία Γ’ κατηγορίας του Κ.Β.Σ., διενεργείται υποχρεωτικώς έλεγχος ταμείου και αξιογράφων, ο οποίος και προηγείται των λοιπών ελεγκτικών επαληθεύσεων. Σε περιπτώσεις διαπίστωσης αρνητικών ή θετικών διαφορών με βάση τον παραπάνω έλεγχο, οι διαφορές αυτές, πέραν των λοιπών συνεπειών και ανεξαρτήτως της προέλευσής τους, προστίθενται ως διαφορές καθαρών κερδών και παράλληλα προσαυξάνουν τα ακαθάριστα έσοδα του υπόχρεου, προκειμένου τα έσοδα αυτά να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό των φόρων, τελών και εισφορών στις λοιπές φορολογίες.

Σε αυτή την αντιμετώπιση (της προσαύξησης των εσόδων) υπάρχει και ο εξής αντίλογος: Αν το έλλειμμα ταμείου προϋπήρχε της ελεγχόμενης χρήσης (και δη εάν προέκυψε σε παραγεγραμμένη χρήση- μεταφερόμενο σε επόμενες) τότε ανακύπτουν ζητήματα νομιμότητας του καταλογισμού του στην ελεγχόμενη χρήση, καθώς με βάση και τη νομολογία (βλ. ΣτΕ 884/2016), η φορολόγηση του εισοδήματος γίνεται για την διαχειριστική περίοδο κατά την οποία αυτό προκύπτει.

β. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 5 του ν. 4308/2014 (Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα):

«5. Κάθε συναλλαγή και γεγονός που αφορά την οντότητα τεκμηριώνεται με κατάλληλα παραστατικά (τεκμήρια). Τα παραστατικά αυτά εκδίδονται είτε από την οντότητα είτε από τους συναλλασσόμενους με αυτήν είτε από τρίτους, σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο νόμο αυτόν. Τα παραστατικά αναφέρουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ασφαλή ταυτοποίηση κάθε μίας συναλλαγής ή γεγονότος, και σε κάθε περίπτωση όσα ορίζει ο παρών νόμος.»

 γ. Περαιτέρω, με βάση την ΠΟΛ.1027/2005 σχετικά με τον έλεγχο του ταμείου, προβλέπεται και εφαρμόζεται ότι γίνεται καταμέτρηση των μετρητών από τον υπεύθυνο της επιχείρησης παρουσία των ελεγκτών (δεν θεωρούνται μετρητά οι μεταχρονολογημένες επιταγές) και συντάσσεται σχετικό πρωτόκολλο καταμέτρησης, το οποίο υπογράφεται από τον υπεύθυνο της επιχείρησης και τους ελεγκτές. Ακολούθως, εξάγεται το υπόλοιπο του ταμείου (λογαριασμός ΕΓΛΣ 38.00), κατ’ εφαρμογή, ανάλογα με την περίπτωση, και των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρου 24 του ΚΒΣ, επί του οποίου προστίθενται οι εισπράξεις και αφαιρούνται οι πληρωμές μέχρι την ημέρα και ώρα του ελέγχου και το τελικό ποσό θα συγκρίνεται με το αποτέλεσμα της καταμέτρησης.

δ. Σχετικά με τον ΦΠΑ, επισημαίνεται ότι το έλλειμμα ταμείου καταρχήν δεν αποτελεί αντικείμενο επιβολής ΦΠΑ (βλ. και ΔΕΔ 1379/2019), σύμφωνα και με τη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, εκτός εάν η φορολογική αρχή τεκμηριώσει ότι το έλλειμμα οφείλεται στην απόκρυψη εσόδων που υπάγονται σε ΦΠΑ. Συγκεκριμένα, με την απόφαση του Τμήματος Β’ του Συμβουλίου της Επικρατείας 1877/2014 κρίθηκε ότι προϋπόθεση για την επιβολή ΦΠΑ είναι η άσκηση δραστηριότητας έναντι αμοιβής, πλην των περιπτώσεων καταβολής ΦΠΑ επί τεκμαρτών εκροών που προβλέπονται από τα άρθρα 7 και 9 του ν.2859/2000. Επίσης, με την απόφαση του Τμήματος Β’ του Συμβουλίου της Επικρατείας 3176/2017 κρίθηκε, καθ’ ερμηνεία της διατάξεως του άρθρου 48 του ν. 2859/2000 «περί κυρώσεως Κώδικα Φόρου Προστιθεμένης Αξίας» (Α’ 248), ότι κατά τον προσδιορισμό των ακαθαρίστων εσόδων για την επιβολή φόρου προστιθεμένης αξίας καμία δέσμευση δεν υφίσταται, κατά νόμο, από όσα έχουν γίνει δεκτά στην φορολογία εισοδήματος, ότι, συνεπώς, προκειμένου να προσδιορισθούν τα ακαθάριστα έσοδα των επιχειρήσεων που υπόκεινται σε φόρο προστιθεμένης αξίας, διενεργείται αυτοτελής έλεγχος των βιβλίων και στοιχείων της επιχειρήσεως και συντάσσεται ιδιαίτερη αυτοτελής έκθεση, η οποία περιλαμβάνει τις διαπιστώσεις του ελέγχου, και ότι δεν αρκεί ο έλεγχος των βιβλίων και στοιχείων που έχει γίνει στη φορολογία εισοδήματος και ο προσδιορισμός, με βάση τα δεδομένα του ελέγχου αυτού, των ακαθαρίστων εσόδων τόσο στην φορολογία εισοδήματος όσο και στην φορολογία προστιθεμένης αξίας, χωρίς, πάντως, να αποκλείεται να συμπέσουν οι διαπιστώσεις του ελέγχου και στις δύο φορολογίες. Φυσικά, σε πολλές περιπτώσεις η προσθήκη του ελλείμματος ταμείου στα ακαθάριστα έσοδα μιας επιχείρησης συνεπιφέρει και τον καταλογισμό ΦΠΑ λόγω αύξησης των φορολογητέων εκροών (βλ. ΔΕΔ Θες/νικης 212/2021).

Παράδειγμα

Για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ελέγχεται το ταμείο και των φορολογικών συνεπειών που έχει ο έλεγχος αυτός, θα αναφερθούμε στην περίπτωση της υπ’αριθ. 1411/2019 απόφασης της ΔΕΔ Αθήνας.

Στην περίπτωση της ως άνω απόφασης διενεργήθηκε έλεγχος στο ταμείο και διαπιστώθηκαν διαφορές.

Συγκεκριμένα, ως προς τη λογιστική διαφορά του λογαριασμού 38-00-00-0000 «Ταμείο» ποσού 301.276,09 ευρώ, ο έλεγχος διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα είχε καταχωρήσει στα βιβλία της την παρακάτω εγγραφή:

Αριθμός εγγραφής Ημερομηνία Παραστατικό Λογαριασμός Περιγραφή Ποσό Χρέωσης Ποσό Πίστωσης
91754 01/12/2015 ΑΝΕΥ 38-00-00-0000 ΤΑΜΕΙΟ 281.354,65
91754 01/12/2015 ΑΝΕΥ 50-00-00-0001 281.354,65

για την οποία δεν υπήρχε παραστατικό, ενώ από τα δεδομένα που στάλθηκαν στον έλεγχο από την επιχείρηση, δεν υφίσταται η ανωτέρω είσπραξη χρημάτων. Επιπρόσθετα, στα πλαίσια του ελέγχου ως προς την φορολογία του ΦΠΑ διαπιστώθηκε ότι η προσφεύγουσα καταχώρησε στα βιβλία της την ακόλουθη εγγραφή:

Αριθμός εγγραφής Ημερομηνία Παραστατικό Λογαριασμός Περιγραφή Ποσό Χρέωσης Ποσό Πίστωσης
99386 31/12/2015 ΑΝΕΥ 38-00-00-0000 ΤΑΜΕΙΟ 19.921,44
99386 31/12/2015 ΑΝΕΥ 54-00-99-0000 ΑΠΟΔΟΣΗ ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΦΠΑ 19.921,44

για την οποία δεν υπήρχε παραστατικό, ενώ από τα στοιχεία που είχε στη διάθεση του ο έλεγχος δεν προέκυπτε ποσό 19.921,44 ευρώ «Απόδοση – εκκαθάριση ΦΠΑ» που να εισπράχθηκε από την προσφεύγουσα από οποιαδήποτε αιτία.

Με βάση τα παραπάνω, και λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι εγγραφές στα βιβλία απεικονίζουσες, κατ’ επιταγή των διατάξεων του ν. 4172/2013 και ν.4308/2014, τα πραγματικά οικονομικά δεδομένα της επιχείρησης, πρέπει να εμφανίζουν την πραγματική κατάσταση των ταμειακών διαθεσίμων αυτής, οι ως άνω εγγραφές με αριθμό 91754 και 99386 δε λήφθηκαν υπόψη από τον έλεγχο και το ποσό αυτών συνολικού ύψους 301.276,09 ευρώ θεωρήθηκε αποκρυβείσα φορολογητέα ύλη και προστέθηκε ως λογιστική διαφορά στα καθαρά κέρδη της προσφεύγουσας.

Η φορολογική αρχή σωστά δεν καταλόγισε ΦΠΑ στη συγκεκριμένη υπόθεση γιατί από τις σχετικές εγγραφές δεν προέκυψε αποκρυβείσα ύλη όσον αφορά το ΦΠΑ.

Υπάρχει όμως μία απόφαση ΔΕΔ που έχει καταλογίσει και ΦΠΑ (ΔΕΔ Θες/νικη 212/2021), όπως αναφέρουμε και ανωτέρω, που κατά την άποψή μας δεν είναι απολύτως τεκμηριωμένη ως προς τον καταλογισμό ΦΠΑ.

Συμπεράσματα

Κατόπιν των ανωτέρω, εξάγουμε τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  1. Το ποσό της διαφοράς του ταμείου θεωρείται λογιστική διαφορά και προστίθεται στα ακαθάριστα έσοδα και φορολογείται με τις γενικές διατάξεις.
  1. Το έλλειμμα του ταμείου δεν αποτελεί πάντα αντικείμενο επιβολής ΦΠΑ. Ωστόσο, δεν γεννάται θέμα στις περιπτώσεις που ο έλεγχος τεκμηριώσει ότι το έλλειμμα οφείλεται στην απόκρυψη εσόδων που υπάγονται σε ΦΠΑ, καθώς στην περίπτωση αυτή θα καταλογιστεί ο αναλογούν ΦΠΑ. Όμως επειδή κάθε διαφορά του ταμείου δεν αφορά απόκρυψη εσόδων, ο έλεγχος οφείλει να τεκμηριώσει την πηγή διαφοράς του ταμείου και να ενεργήσει σύμφωνα με τοάρθρο 64του ν.4174/2013 που ορίζεται ότι «Η φορολογική διοίκηση έχει την υποχρέωση να παρέχει σαφή, ειδική και επαρκή αιτιολογία για τη νομική βάση, τα γεγονότα και τις περιστάσεις που θεμελιώνουν την έκδοση πράξεως και προσδιορισμό φόρου».3. Τελειώνοντας, πρέπει να επισημάνουμε ότι δεν είναι αποδεκτή η καταχώρηση εσόδου ή δαπάνης χωρίς την ύπαρξη παραστατικού με αποτέλεσμα το ποσό να καταλογίζεται ως φορολογητέα πράξη και σύμφωνα με τα ανωτέρω να αναζητούνται και λοιπές φορολογίες, όπως ΦΠΑ κ.λπ.

Δείτε το άρθρο και στo EFOROLOGIA.GR

* Ο κ. Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της ARTION A.E. & ιδρυτής του Ομίλου ARTION, Οικονομολόγος-Φοροτεχνικός.

Το ανωτέρω κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστά τις εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στην ARTION A.E (Πουρνάρα 9, Μαρούσι /210 6009062 / www.artion.gr)